3201 - Ông Trump không bao giờ biết mình sai

Lê Diễn Đức

Sau khi video kỳ thị chủng tộc, trong đó ông Trump được tôn vinh là Sư tử (Lion King), biểu tượng của vương quyền, sức mạnh, cao quý, còn vợ chồng cựu tổng thống Barack Obama bị ví với vượn, một hình ảnh được dùng suốt nhiều thế kỷ để nói họ “kém văn hóa”, “ít nhân tính”, được gỡ khỏi trang mạng xã hội “Truth Social”, ông Trump nói với báo chí rằng, ông chỉ xem phần đầu của video và nghĩ phần đó “ổn”, nên mới chuyển cho nhân viên đăng, còn phần cuối có hình ảnh bị chỉ trích thì ông “không biết nó tồn tại”.

Ông nhấn mạnh: “Không, tôi không mắc sai lầm” và từ chối xin lỗi, dù được hỏi trực tiếp.

Nhà Trắng ban đầu cố gắng biện hộ nội dung, gọi là “meme bình thường”, rồi sau đó nói rằng một nhân viên đã vô tình đăng video này, chứ không phải ông Trump trực tiếp đăng.

Nhưng chính ông Trump cũng thừa nhận rằng ông có xem phần đầu và sau đó chuyển nội dung này cho nhân viên, cái mà phần lớn người xem cho là khó tin “ông hoàn toàn không thấy phần gây tranh cãi”.

Thấy gì qua thái độ phản ứng của ông Trump?

Khi một lãnh đạo đưa ra nội dung gây tranh cãi nghiêm trọng, việc tự nhận trách nhiệm và xin lỗi là phản ứng chuẩn mực trong văn hóa chính trị hiện đại.

Việc ông Trump từ chối làm điều đó — kể cả khi nhiều người trong chính Đảng Cộng hòa đã yêu cầu — khiến ông bị nhìn nhận là không thấy được tác động nghiêm trọng của hành động; thiếu văn hóa xin lỗi và chịu trách nhiệm; ưu tiên bảo vệ bản thân cá nhân hơn là phục hồi niềm tin.

Cách nói “tôi chỉ xem phần đầu” rồi đổ lỗi nhân viên là kiểu phản ứng thường được dùng để tách bản thân khỏi hậu quả, tránh chịu trách nhiệm trực tiếp.

Nhưng thực tế video đó chỉ dài ~60 giây, nên việc “không xem hết” được nhiều nhà bình luận đánh giá là rất khó thuyết phục.

Lãnh đạo quốc gia có trách nhiệm là người nhận biết khi có sai sót, sửa sai, và xin lỗi nếu cần.

Khi lãnh đạo phản ứng bằng cách bảo vệ bản thân trước hết, sẽ khiến niềm tin công chúng suy giảm, chuẩn mực đạo đức diễn ngôn chính trị bị hạ thấp, ngay cả phe đồng minh cũng khó giữ lập trường ủng hộ.

Trong nhiều nền dân chủ, ngay cả một sai sót nhỏ nếu gây tổn thương cộng đồng thường sẽ được xử lý bằng nhận trách nhiệm; xin lỗi công khai; giải thích rõ ràng, đưa ra biện pháp tránh lặp lại.

Việc một tổng thống từ chối xin lỗi và vẫn giữ quan điểm mình “không sai”, mặc dù nó hiển thị mười mươi trên tài khoản của mình, là điều hiếm thấy, kể cả ở chính trường Mỹ hiện nay.

Tóm lại thái độ của ông Trump trong sự kiện này phản ánh:

- Không nhận mình sai ngay cả trước làn sóng chỉ trích lưỡng đảng và yêu cầu xin lỗi từ nội bộ Đảng Cộng hòa.

- Đổ lỗi cho nhân viên thay vì trực tiếp chịu trách nhiệm.

- Hành xử này bị nhiều người đánh giá là thiếu văn hóa xin lỗi và trách nhiệm lãnh đạo, khiến bài đăng không chỉ là lỗi kỹ thuật mà còn là biểu hiện của một cách tiếp cận chính trị mà nhiều đối thủ và cả một số đồng minh không đồng tình.

Nói vậy thôi, chứ đối với một con người cao ngạo, ái kỷ, coi thường các chuẩn mực thì không có văn hóa xin lỗi cũng chẳng có gì ngạc nhiên.

Chỉ buồn và tiếc rằng, con người đó lại là tổng thống của nước Mỹ văn minh.