3208 - Ronald Hicks – ‘người của Đức Giáo Hoàng’ ở New York

Trúc Phương

Ngày 6 Tháng Hai, ngài Ronald Hicks chính thức nhậm chức tại Tổng Giáo Phận New York, đánh dấu một kỷ nguyên mới cho người Công Giáo trong khu vực. Việc Đức Giáo Hoàng Leo XIV bổ nhiệm ngài Ronald Hicks vào vị trí tổng giám mục tại New York không chỉ là một quyết định nhân sự thuần túy của Giáo Hội Công Giáo. Trong bối cảnh chính trị-xã hội Mỹ đang bị xé rách bởi vấn đề di dân, chiến tranh văn hóa và loạt chính sách gây tranh cãi của Tổng Thống Donald Trump, đây là một thông điệp chính trị-đạo đức rõ ràng, dù được phát đi bằng sứ mạng mục vụ.

Tổng Giám Mục Ronald A. Hicks ban phước lành cho các tín hữu sau Thánh lễ nhậm chức tại Nhà Thờ St. Patrick’s Cathedral vào ngày 6 Tháng Hai tại thành phố New York. (Hình: Angelina Katsanis – Pool/Getty Images)

New York không chỉ là một tổng giáo phận. Đó là sân khấu trung tâm của Công Giáo nước Mỹ – nơi mà mọi tổng giám mục đều mặc nhiên bước vào hàng ngũ quyền lực quốc gia, cả trong Giáo Hội lẫn đời sống cộng đồng Công Giáo. Người đứng đầu tổng giáo phận này thường được phong hồng y, thường xuất hiện trên truyền thông, thường có tiếng nói vượt xa ranh giới tôn giáo.

Bởi vậy, việc Đức Giáo Hoàng Leo XIV – vị giáo hoàng Mỹ đầu tiên trong lịch sử – chọn Đức Giám Mục Ronald Hicks, một người tương đối kín tiếng, chưa từng là “ngôi sao truyền thông,” để kế nhiệm Đức Hồng Y Timothy Dolan, là một lựa chọn mang tính định hướng. Nó cho thấy Đức Giáo Hoàng Leo XIV đang từng bước xây dựng một “đội hình Mỹ” của riêng mình trong hàng giáo phẩm, dựa trên những ưu tiên rất khác so với thời kỳ người tiền nhiệm – như nhận định của tác giả Paul Elie trong bài viết trên The New Yorker ngày 6 Tháng Hai.

Từ vùng ngoại ô Chicago đến Trung Mỹ

Đức Giám Mục Ronald Hicks sinh ngày 4 Tháng Tám, 1967 tại Harvey, Illinois, lớn lên ở South Holland – vùng ngoại ô yên bình phía Nam Chicago. Con đường tu trì của ông không mang màu sắc “leo thang quyền lực” thường thấy trong giáo triều. Sau thời gian phục vụ tại Chicago, năm 2005, khi mới 37 tuổi, ngài Ronald Hicks rời Mỹ sang El Salvador – một trong những quốc gia nghèo và bất ổn nhất Trung Mỹ – để làm việc cho tổ chức Nuestros Pequeños Hermanos chuyên chăm sóc trẻ mồ côi và trẻ bị bỏ rơi.

Năm năm ở El Salvador không chỉ là giai đoạn công tác xã hội với thiên chức của người chăn chiên mà ngài Ronald Hicks luôn thực hiện với tinh thần phụng sự. Đó là trải nghiệm sống giữa nghèo đói, bạo lực và bất công có hệ thống – những điều mà phần lớn giáo sĩ cao cấp Mỹ chỉ biết qua báo cáo. Trước đó, Đức Giám Mục Ronald Hicks cũng từng làm việc tại Mexico, một điểm trung chuyển lớn của làn sóng di dân nhằm vào Mỹ. Chính nền tảng này khiến Hicks trở thành một lựa chọn mang tính biểu tượng trong bối cảnh chính quyền Trump đang siết chặt chính sách di trú, tiến hành trục xuất quy mô lớn và bị các tổ chức tôn giáo cáo buộc là vô nhân đạo.  

Không phải ngẫu nhiên mà Đức Giám Mục Ronald Hicks được xem là “người của Đức Giáo Hoàng.” Như Đức Giáo Hoàng Leo XIV, Đức Giám Mục Ronald Hicks là người Chicago. Cả hai cùng lớn lên trong cùng một không gian văn hóa Công Giáo của người lao động, nơi truyền thống công đoàn, công bằng xã hội và sự gắn bó với người nhập cư ăn sâu vào đời sống tôn giáo. Bản thân Đức Giáo Hoàng Leo XIV từng dành nhiều năm làm nhà truyền giáo và giám mục tại Peru – một kinh nghiệm giúp định hình rõ rệt phong cách mục vụ của ông: tránh chiến tranh ý thức hệ, nhấn mạnh đối thoại, nhưng không né tránh những vấn đề đạo đức gai góc như di dân, nghèo đói, biến đổi khí hậu và bạo lực nhà nước.

Việc bổ nhiệm Đức Giám Mục Ronald Hicks là bước đi quan trọng nhất của Đức Giáo Hoàng Leo XIV kể từ khi ông được bầu làm Đức Giáo Hoàng. Nó cho thấy ông không tìm kiếm những “chiến binh văn hóa,” cũng không tìm những nhà hoạt động cấp tiến, mà ưu tiên những người có khả năng lắng nghe, hàn gắn và nói lên tiếng nói của Giáo hội bằng uy tín đạo đức hơn là quyền lực chính trị.

Không thể hiểu được ý nghĩa của việc bổ nhiệm Đức Giám Mục Ronald Hicks nếu không nhìn lại di sản của Đức Hồng Y Timothy Dolan. Là Tổng Giám Mục New York từ năm 2009, Đức Hồng Y Timothy Dolan là một trong những gương mặt Công Giáo quen thuộc nhất với công chúng Mỹ: hài hước, dễ gần, giỏi truyền thông. Tuy nhiên, dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Đức Hồng Y Timothy Dolan nhiều lần bị xem là “lệch pha” với các ưu tiên của Vatican, đặc biệt trong các vấn đề xã hội. Quan hệ của ông với ông Donald Trump là ví dụ rõ nét nhất cho sự nhập nhằng này.  

Đức Hồng Y Dolan từng công khai chỉ trích chính sách chia cắt gia đình di dân của chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, gọi đó là “phi Kinh Thánh” và “xúc phạm phẩm giá con người.” Tuy nhiên, cũng chính ông là người đọc lời cầu nguyện trong lễ nhậm chức của ông Trump năm 2017 và 2025, gọi ông Trump là người “coi trọng đức tin Kitô giáo;” trong khi ông Trump gọi ông là “một người bạn tuyệt vời” (đáp lại, Đức Hồng Y Dolan nói, “Cảm xúc của tôi cũng vậy, thưa ngài,” và đùa thêm rằng mẹ ông nói ông gọi cho Trump thường xuyên hơn gọi cho bà). Trên một chương trình “Fox and Friends,” Đức Hồng Y Timothy Dolan còn nói: “Tôi thực sự ca ngợi sự lãnh đạo của ông ấy (Trump)”…  

Trong một xã hội phân cực, sự “thân thiện với mọi phía” khiến Đức Hồng Y Dolan được khen là khôn khéo, nhưng ông cũng bị chỉ trích là thiếu dứt khoát và không rõ ràng về quan điểm đạo đức. Nhiệm kỳ của Đức Hồng Y Dolan còn bị phủ bóng bởi các vụ bê bối tình dục trong Giáo Hội. Dù nhiều vụ việc xảy ra trước thời ông, cách xử lý – đặc biệt là các thỏa thuận tài chính nhằm hạn chế kiện tụng – khiến ông đối mặt không ít chỉ trích. Việc Tổng Giáo Phận New York phải lập quỹ hơn $300 triệu để bồi thường cho khoảng 1,300 nạn nhân là một lời nhắc nhở rằng bất kỳ người kế nhiệm nào cũng không thể né tránh di sản đau đớn này.  

Một giọng nói khác cho New York

Khác với Đức Hồng Y Timothy Dolan, ngài Ronald Hicks không phải là người thích xuất hiện trên truyền thông. Việc ông nói tiếng Tây Ban Nha lưu loát là một lợi thế lớn tại New York, nơi hàng triệu tín hữu gốc Mỹ Latin coi Giáo Hội là chỗ dựa tinh thần lẫn xã hội. Việc từng phản đối đề nghị của một số giám mục muốn từ chối cho Tổng Thống Joe Biden rước lễ vì quan điểm ủng hộ quyền phá thai hợp pháp, cho thấy lập trường ôn hòa của Đức Giám Mục Ronald Hicks, nhằm tránh biến bí tích thành công cụ chính trị.

Người dân chờ đợi sự xuất hiện của Tổng Giám Mục Ronald Hicks trong Thánh lễ nhậm chức tại tại Nhà Thờ St. Patrick’s Cathedral  vào ngày 6 Tháng Hai. (Hình: Michael M. Santiago/Getty Images)

Việc lựa chọn Đức Giám Mục Ronald Hicks là mảnh ghép cuối cùng để Đức Giáo Hoàng Leo XIV hoàn thiện đội ngũ hàng giáo phẩm cấp cao tại các thành phố then chốt của Mỹ, tạo thành một “liên minh”:  

-Đức Hồng Y Joseph Tobin (Newark): Người bạn lâu năm của Đức Giáo Hoàng, nổi tiếng với những tuyên bố đanh thép chống bạo lực và chính sách nhập cư của chính quyền Trump;

-Đức Hồng Y Blase Cupich (Chicago): Một đồng minh thân cận, người có ảnh hưởng lớn trong việc bổ nhiệm các giám mục;

-Đức Hồng Y Robert McElroy (Washington DC): Chuyên gia về chính trị học, người sẵn sàng đưa tiếng nói Giáo Hội vào các vấn đề đối ngoại (Đức Hồng Y Robert McElroy có bằng tiến sĩ khoa học chính trị tại Stanford, với luận án về đạo đức và chính sách đối ngoại của Mỹ).

Cần nhắc lại, ngày 25 Tháng Giêng, một ngày sau khi đặc vụ ICE giết chết Alex Pretti ở Minneapolis, Đức Hồng Y Joseph Tobin, Tổng Giám Mục Newark, lên tiếng trong một hội thảo trực tuyến được tổ chức bởi Faith in Action, một mạng lưới toàn cầu gồm các nhà lãnh đạo tôn giáo và giới hoạt động chính trị-xã hội. Trích dẫn một đoạn trong “Bánh mì và rượu vang” – tiểu thuyết nổi tiếng của Ignazio Silone phát hành năm 1936, Đức Hồng Y Joseph Tobin nói: “Các bạn sẽ nói không với bạo lực như thế nào?” Tiếp đó, ông kêu gọi hành động cụ thể, chẳng hạn gọi điện đến các thành viên Quốc Hội để gây áp lực “bỏ phiếu chống lại việc gia hạn cấp ngân sách cho một tổ chức vô pháp luật như vậy (ám chỉ lực lượng ICE)”.

Trở lại với Đức Giám Mục Ronald Hicks. Việc bổ nhiệm ông làm Tổng Giám Mục New York (Tháng Mười Hai, 2025) diễn ra chỉ vài tuần sau khi Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ ra một tuyên bố hiếm hoi lên án chính sách trục xuất “bừa bãi và hàng loạt” của chính quyền Trump. Bây giờ, với vị trí Tổng Giám Mục New York, Đức Giám Mục Ronald Hicks khó có thể giữ vai trò trung lập tuyệt đối. Tuy nhiên, khác với những chỉ trích trực diện, gay gắt, phong cách của Đức Giám Mục Ronald Hicks – và của Đức Giáo Hoàng Leo XIV – là sự kiên định âm thầm, với việc nói ít hơn, nhưng nói từ trải nghiệm; xuất hiện ít hơn, nhưng đứng vững hơn về mặt đạo đức.

Gánh nặng Thánh giá

Đức Giám Mục Ronald Hicks không phải là một biểu tượng đối kháng. Nhưng trong một nước Mỹ nơi tôn giáo ngày càng bị kéo vào cuộc chiến chính trị, chính sự “bình thường” ấy lại mang ý nghĩa khác thường. Việc Đức Giáo Hoàng Leo XIV đưa Đức Giám Mục Ronald Hicks đến New York cho thấy một lựa chọn rõ ràng: thay vì đối đầu bằng khẩu hiệu, Giáo Hội chọn cách đứng về phía những con người cụ thể – di dân, người nghèo, những kẻ khốn cùng bất hạnh – và để chính sự hiện diện đó trở thành lời phản biện mạnh mẽ nhất.  

Đức Giám Mục Ronald Hicks được kỳ vọng trở thành “tiếng nói của những người không có tiếng nói”, như thần tượng của ông – Thánh tử đạo Óscar Romero. Ngoài ra, sự kết hợp giữa Đức Giám Mục Ronald Hicks và Thị Trưởng Zohran Mamdani của New York cùng ông Antonio Fernández – giám đốc điều hành tổ chức Catholic Charities đặc trách Giáo Phận New York, nơi phục vụ hơn 400,000 người mỗi năm – hứa hẹn sẽ tập trung vào các vấn đề dân sinh thiết thực như nhà ở giá rẻ và an ninh lương thực.

Nhiệm kỳ của Đức Giám Mục Ronald Hicks ở New York chắc chắn sẽ diễn ra trong sự phối hợp chặt chẽ với Đức Giáo Hoàng Leo XIV ở Rome. Trong bối cảnh nước Mỹ chưa bao giờ đối mặt cuộc khủng hoảng đạo đức và suy đồi chính trị nghiêm trọng như đang chứng kiến, vai trò của những người chăn chiên – như Đức Giáo Hoàng Leo XIV và “Team USA” (cách nói của một số nhà quan sát) trong đó có Đức Hồng Y Joseph Tobin (Tổng Giám Mục Newark), Đức Hồng Y Blase Cupich (Tổng Giám Mục Chicago), Đức Hồng Y Robert McElroy (Tổng Giám Mục Washington DC); và nay thêm Đức Giám Mục Ronald Hicks – là hết sức quan trọng. Như Chúa vác Thánh giá, họ đang gánh một trách nhiệm lớn lao và khó khăn mà Giáo Hội Mỹ chưa từng gặp phải trong suốt lịch sử mình.

https://www.nguoi-viet.com/tin-chinh/ronald-hicks-nguoi-cua-duc-giao-hoang-o-new-york/