3237 - Chủ nghĩa độc tài thông minh của Trung Quốc

Jennifer Lind

Một robot hình người tại phòng thí nghiệm ở Bắc Kinh, Trung Quốc, tháng 2 năm 2025 - Florence Lo / Reuters

Quan niệm truyền thống từ lâu cho rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ trở thành một cường quốc công nghệ. Từ cuối những năm 1970 đến đầu thế kỷ XXI, bất chấp tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của đất nước, nền tảng công nghệ của Trung Quốc vẫn tụt hậu hàng thập kỷ so với Hoa Kỳ. Nhiều nhà khoa học xã hội nổi tiếng cho rằng Trung Quốc sẽ không thể bắt kịp: họ lập luận rằng các thể chế độc tài của đất nước đã kìm hãm sự đổi mới thông qua đàn áp, kiểm duyệt và tham nhũng, điều này sẽ ngăn cản Trung Quốc cạnh tranh thực sự với Hoa Kỳ. Trung Quốc, không thể theo kịp Hoa Kỳ về công nghệ, do đó sẽ không thể sánh kịp với Hoa Kỳ về kinh tế hay quân sự.

Nhưng dường như chỉ trong nháy mắt, Trung Quốc đã trở thành một nhà lãnh đạo đổi mới toàn cầu. Các công ty Trung Quốc thống trị các lĩnh vực công nghệ cao như xe điện, pin tiên tiến, năng lượng tái tạo và viễn thông. Và giờ đây, Bắc Kinh đang cạnh tranh để giành vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, siêu máy tính và khoa học lượng tử – những công nghệ nền tảng cho năng suất và sức mạnh quân sự trong tương lai.

Trung Quốc đã đi ngược lại quan điểm thông thường bởi vì các nhà lãnh đạo nước này hiểu rằng họ phải đối mặt với sự căng thẳng giữa việc duy trì quyền kiểm soát chính trị và thúc đẩy đổi mới để duy trì tăng trưởng. Theo đuổi cái mà tôi gọi là “chủ nghĩa độc tài thông minh”, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã điều chỉnh các công cụ kiểm soát độc tài của mình để đáp ứng nhu cầu của thời đại thông tin toàn cầu hóa. Bắc Kinh đã tìm ra cách để tạo điều kiện tự do cho các doanh nhân và nhà đổi mới trong khi vẫn hạn chế hành động tập thể và kiềm chế những đam mê có thể gây nguy hiểm cho chế độ. Trong nỗ lực duy trì quyền kiểm soát chính trị, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã hy sinh một số tăng trưởng có thể đạt được trong một hệ thống tự do hơn. Nhưng đảng đã tạo ra đủ không gian để thúc đẩy đổi mới mà không làm suy yếu quyền lực của mình.

Sự thành công của Trung Quốc trong việc theo đuổi đổi mới có nghĩa là một siêu cường độc tài hiện nay có khả năng thách thức Hoa Kỳ ở Đông Á, hỗ trợ các chế độ độc tài trên toàn thế giới và định hình quản trị toàn cầu để thúc đẩy lợi ích của chính mình. Nếu Hoa Kỳ và các đồng minh muốn giải quyết thách thức ngày càng tăng từ Trung Quốc, trước tiên họ phải hiểu các nhà phân tích đã sai lầm như thế nào khi đánh giá thấp nước này.

Từ trì trệ đến đổi mới

Sự thành công của Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan vào cuối thế kỷ XX cho thấy các chế độ độc tài có thể dẫn dắt nền kinh tế vượt bậc, điều mà các nhà kinh tế gọi là tăng trưởng đuổi kịp: đưa nền kinh tế của họ thoát khỏi nghèo đói và đạt mức thu nhập trung bình xét về GDP bình quân đầu người. Các nhà lãnh đạo của những quốc gia này đã đầu tư vào giáo dục và cơ sở hạ tầng, chuyên nghiệp hóa bộ máy hành chính để nâng cao chất lượng quản trị, và hướng đầu tư vào xuất khẩu hàng hóa chế tạo để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc bắt đầu vào cuối những năm 1970 khi Đặng Tiểu Bình mô phỏng mô hình này.

Tuy nhiên, sau khi các nền kinh tế bắt kịp, họ không thể chỉ dựa vào lao động giá rẻ và vốn để thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai. Họ cần nâng cao năng suất thông qua đổi mới. Nhưng nhiều học giả lập luận rằng các biện pháp kiểm soát chính trị mà các chế độ độc tài dựa vào để duy trì quyền lực đã kìm hãm sự đổi mới, tạo lợi thế cho các nền dân chủ tự do trong phát triển kinh tế. Ví dụ, giải Nobel Kinh tế năm 2024 đã được trao cho Daron Acemoglu và James Robinson vì lý thuyết của họ cho rằng các thể chế toàn diện—những thể chế thúc đẩy sự tham gia rộng rãi vào hoạt động kinh tế và tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, chẳng hạn như quyền sở hữu, pháp quyền và một xã hội dân sự cởi mở và năng động—là chìa khóa cho sự tăng trưởng bền vững.

Những thể chế như vậy, theo lập luận của các học giả này và những người khác, không tương thích với chế độ độc tài. Các nhà độc tài kiểm duyệt thông tin và hạn chế sự tham gia của công dân vào các mạng lưới giáo dục và khoa học toàn cầu. Họ thường cho phép rất ít hoặc không cho phép xã hội dân sự độc lập, kiềm chế hoạt động của khu vực tư nhân, các trường đại học và các tổ chức phi chính phủ. Và họ thận trọng trong việc hạn chế quyền ra quyết định tùy tiện của mình hoặc tham gia vào các cuộc cải cách có thể phá vỡ các mối quan hệ bảo trợ làm nền tảng cho quyền lực của họ.

Theo lời nhà khoa học chính trị Samuel Huntington, các nhà lãnh đạo độc tài phải đối mặt với “tình thế tiến thoái lưỡng nan của nhà vua”. Họ có thể duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với xã hội của mình, nhưng làm như vậy sẽ kìm hãm sự đổi mới và tăng trưởng. Mặt khác, họ có thể cho phép dòng chảy thông tin tự do hơn và khuyến khích sự sáng tạo và năng động, nhưng điều đó lại có nguy cơ mở cửa xã hội cho các nguồn ảnh hưởng và quyền lực khác có thể đe dọa chế độ. Do đó, nhiều học giả đã kết luận rằng các chế độ độc tài phải đối mặt với sự lựa chọn không thể tránh khỏi giữa việc duy trì kiểm soát và có một nền kinh tế đổi mới.

Số phận của các chế độ khác ở Đông Á dường như ủng hộ những lập luận này—và cho thấy rằng sự tăng trưởng trong tương lai của Trung Quốc sẽ bị cản trở bởi tình thế tiến thoái lưỡng nan của nhà vua. Hàn Quốc và Đài Loan đã phát triển rất đổi mới, nhưng họ đã dân chủ hóa. Singapore độc ​​tài là ngoại lệ: đảng cầm quyền của nước này vẫn nắm quyền trong khi đất nước phát triển đổi mới và giàu có. Tuy nhiên, sự thành công của quốc gia nhỏ bé này dường như là một mô hình khó có thể áp dụng cho một quốc gia như Trung Quốc, với nền kinh tế khổng lồ và hơn một tỷ dân.

Chủ nghĩa độc tài thông minh

Trung Quốc đã chứng minh rằng sự không tương thích được cho là giữa kiểm soát chính trị và đổi mới công nghệ không hề khó vượt qua như nhiều nhà quan sát tin tưởng. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã cho thấy trường hợp của Singapore mang lại nhiều bài học cho cả các quốc gia lớn và nhỏ.

Đảng Cộng sản Trung Quốc, theo gương các chế độ độc tài thông minh khác, đã học cách thích ứng các công cụ kiểm soát của mình với một nền kinh tế hiện đại. Các nhà lãnh đạo biết rằng đất nước cần lực lượng lao động có tay nghề cao, luồng thông tin và sự giao lưu, hợp tác quốc tế - ngay cả khi Đảng Cộng sản Trung Quốc lo ngại rằng những điều này có thể đe dọa chế độ. Bắc Kinh cũng nhận ra rằng họ cần phải thể hiện một hình ảnh thân thiện hơn và tránh bạo lực bừa bãi để tránh sự chỉ trích của cộng đồng quốc tế, trấn an các nhà đầu tư trong nước và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Hình thức độc tài mềm mỏng, thông minh hơn này, theo các nhà khoa học chính trị Sergei Guriev và Daniel Treisman, “thích ứng tốt hơn với một thế giới biên giới mở, truyền thông quốc tế và nền kinh tế dựa trên tri thức”.

Bắt đầu từ các cuộc cải cách của Đặng Tiểu Bình, chính phủ Trung Quốc đã tạo ra một lực lượng lao động có tay nghề cao bằng cách đầu tư mạnh vào giáo dục đại học ưu tú. Ngày nay, Trung Quốc dẫn đầu thế giới về số lượng kỹ sư và tiến sĩ tốt nghiệp ngành khoa học và kỹ thuật, và các trường đại học của nước này chiếm 8 trong số 10 vị trí hàng đầu trong bảng xếp hạng toàn cầu năm 2025 của Đại học Leiden về sản lượng nghiên cứu khoa học. Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng đã chuyên nghiệp hóa bộ máy công chức, thực hiện các kỳ thi tuyển chọn nghiêm ngặt và ưu tiên năng lực hơn là quan hệ. Và chính phủ đã dần cải thiện việc bảo vệ quyền sở hữu và luật thương mại. Các tỉnh đã quảng bá hệ thống quyền sở hữu của mình để cạnh tranh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, điều này đã giúp thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế của họ.

Trong thời kỳ cải cách, đặc biệt là dưới sự lãnh đạo của Giang Trạch Dân (1989 đến 2002), Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng cho phép mở rộng các phương tiện truyền thông thương mại, các công ty tư nhân và các tổ chức phi lợi nhuận. Một xã hội dân sự lớn mạnh hơn không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo điều kiện cho sự lan tỏa ý tưởng; nó còn củng cố Đảng Cộng sản Trung Quốc, như nhà khoa học chính trị Jessica Teets đã nhận xét, bằng cách đóng vai trò là nguồn thông tin về các vấn đề xã hội và thúc đẩy các cải cách chính sách nhằm củng cố quyền lực của chế độ.

Chủ nghĩa độc tài thông minh không phải là một chiến lược tối đa hóa tăng trưởng.

Tuy nhiên, chế độ này chưa bao giờ từ bỏ quyền kiểm soát đối với xã hội dân sự. Đảng sử dụng độc quyền quyền lực của mình để định hướng các chương trình nghiên cứu theo hướng phục vụ mục tiêu nhà nước, hạn chế thảo luận công khai về chính trị và định đoạt trước các phán quyết của tòa án nếu cảm thấy sự ổn định xã hội hoặc uy tín của mình bị đe dọa. Đảng cũng giám sát chặt chẽ các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức phi chính phủ, chỉ cho phép những tổ chức tuân thủ hoạt động. Ví dụ, năm 2009, cục thuế và dân sự đã phạt nặng và thu hồi giấy phép hoạt động của Sáng kiến ​​Hiến pháp Mở, hay còn gọi là Gongmeng, một tổ chức vận động pháp lý nổi tiếng, với cáo buộc trốn thuế đáng ngờ. Gongmeng đã công bố các báo cáo nghiên cứu về các vấn đề quản trị, bao gồm cả các cuộc biểu tình năm 2008 ở Tây Tạng chống lại sự cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc, và bảo vệ công dân trong các vụ án lợi ích công cộng nổi tiếng. Do đó, các tổ chức xã hội được trao đủ không gian để đạt được các mục tiêu được xác định rõ ràng phù hợp với ưu tiên của nhà nước, nhưng có nguy cơ bị đóng cửa nếu họ mạo hiểm bước vào lĩnh vực đe dọa sự kiểm soát của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) cũng thích nghi với sự ra đời của truyền thông kỹ thuật số và mạng xã hội bằng cách tiên phong các chiến lược mới để kiểm soát thông tin. Mặc dù đôi khi họ quay trở lại với việc kiểm duyệt hà khắc, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã tìm ra những cách thức mới để kiểm soát không gian công cộng một cách tinh tế và hiệu quả hơn. Ví dụ, nhà khoa học chính trị Margaret Roberts đã chỉ ra cách thức chế độ này làm cho việc tiếp cận thông tin trở nên khó khăn hơn bằng cách làm chậm lưu lượng truy cập web hoặc sắp xếp sai tài liệu, tràn ngập không gian trực tuyến bằng nội dung ủng hộ chế độ để đánh lạc hướng hoặc làm giảm nhẹ sự chỉ trích, và bí mật đe dọa người dùng để ngăn cản họ phát tán tài liệu nhạy cảm.

Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng chuyển từ đàn áp cường độ cao sang đàn áp cường độ thấp. Cuộc đàn áp đẫm máu tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989 đã đưa sự đàn áp của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tâm điểm chú ý của thế giới và làm giảm đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc. Kể từ đó, đảng này đã áp dụng các phương pháp có mục tiêu hơn để kiềm chế các đối thủ trong nước. Như nhà khoa học chính trị Rory Truex đã phát hiện, Bắc Kinh theo dõi sát sao những người bất đồng chính kiến ​​và công dân bất mãn để ngăn chặn họ tham gia biểu tình, tuân thủ “lịch trình bất đồng chính kiến” trong đó họ bắt giữ các nhà hoạt động trước các ngày kỷ niệm quan trọng, và tuyển dụng các thành viên gia đình để gây áp lực buộc người biểu tình ngừng lại. Khi chế độ cảm thấy phải dùng đến bạo lực, chẳng hạn như khi muốn cưỡng chế đuổi nông dân khỏi đất đai để phục vụ các dự án phát triển, họ sẽ thuê “những kẻ côn đồ đánh thuê”, như học giả Lynette Ong đã lập luận, để tự tách mình khỏi hành động gây hấn. Và thông qua các khoản đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là nhận dạng khuôn mặt và các phương pháp sinh trắc học khác, Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể dựa nhiều hơn vào công nghệ hơn là dùi cui để kiểm soát dân chúng.

Điều quan trọng là, chủ nghĩa độc tài thông minh không phải là một chiến lược tối đa hóa tăng trưởng. Các nhà lãnh đạo hiểu rằng thông qua những nỗ lực duy trì quyền kiểm soát, họ đang bỏ lỡ một số tăng trưởng kinh tế. Nhưng trong khi sự cởi mở và tự do hơn có thể đồng nghĩa với nhiều đổi mới và tăng trưởng nhanh hơn, thì điều đó có thể phải trả giá bằng việc mất quyền lực. Điểm cân bằng giữa tự do và kiểm soát thay đổi tùy thuộc vào dư luận, giai đoạn phát triển của nền kinh tế, công nghệ và phương pháp kiểm soát đang phát triển, cũng như các động lực tăng trưởng và đổi mới. Các nhà lãnh đạo độc tài thông minh phải liên tục điều chỉnh các đòn bẩy kiểm soát để mở cửa xã hội khi có thể và siết chặt kiểm soát khi cần thiết. Khi đạt được sự cân bằng đó, sự đổi mới có thể phát triển mạnh mẽ ngay cả khi không có các thể chế toàn diện.

Cường quốc công nghệ Trung Quốc đã áp dụng chủ nghĩa độc tài thông minh, mang lại những kết quả ấn tượng. Quốc gia từng bị coi thường là kẻ bắt chước giờ đây nằm trong số những quốc gia sáng tạo nhất thế giới. Năm 2025, Trung Quốc nằm trong top 10 quốc gia tiên tiến nhất về công nghệ trong Chỉ số Đổi mới Toàn cầu, vượt qua Pháp, Đức và Nhật Bản. Chưa đầy một thập kỷ trước, người tiêu dùng trên toàn thế giới có thể khó nhận biết một thương hiệu Trung Quốc nào; giờ đây, các công ty Trung Quốc như BYD, Huawei, ByteDance và Alibaba đã trở thành những cái tên quen thuộc. Chuỗi cung ứng do Trung Quốc thống trị là nền tảng của nhiều ngành công nghệ cao, và quốc gia này kiểm soát phần lớn năng lực sản xuất và chế biến toàn cầu đối với pin, tấm pin mặt trời và khoáng sản quan trọng. Các công ty Trung Quốc đang ngày càng cạnh tranh hơn trong các lĩnh vực truyền thống do các công ty Mỹ, Nhật Bản hoặc châu Âu thống trị, chẳng hạn như robot công nghiệp, máy công cụ tiên tiến và một số bộ phận của công nghệ sinh học và dược phẩm sinh học.

Sự tiến bộ của Trung Quốc đã làm thay đổi dòng chảy công nghệ toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, các công ty phương Tây đã bán sản phẩm sang Trung Quốc và xây dựng nhà máy ở đó để tiếp cận nguồn lao động giá rẻ và thị trường rộng lớn của quốc gia này, trong khi các công ty Trung Quốc hấp thụ tài sản trí tuệ của phương Tây. Ngày nay, Trung Quốc đã đạt đến đỉnh cao công nghệ toàn cầu trong các ngành công nghiệp như xe điện, pin, máy bay không người lái và robot; các công ty phương Tây ngày càng cấp phép công nghệ Trung Quốc và hợp tác với các công ty Trung Quốc để duy trì khả năng cạnh tranh.

Bắt đầu từ năm 2022, Hoa Kỳ và các quốc gia khác đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với các chip tiên tiến để làm chậm tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc. Nhưng những chính sách này cũng đã thúc đẩy sự đổi mới của Trung Quốc. Năm 2025, công ty trí tuệ nhân tạo DeepSeek của Trung Quốc đã ra mắt mô hình R1, có hiệu suất tương đương với các mô hình ngôn ngữ lớn hàng đầu của Hoa Kỳ mặc dù được đào tạo trên một phần nhỏ số chip thường được các đối thủ sử dụng. Các công ty khởi nghiệp AI tạo sinh hàng đầu của Trung Quốc, được biết đến với tên gọi "sáu con hổ" (Zhipu AI, MiniMax, Baichuan, Moonshot, StepFun và 01.AI), đang cạnh tranh gay gắt giành thị phần và vị trí dẫn đầu về công nghệ. Trong khi đó, các ông lớn công nghệ như Baidu, Alibaba, Tencent và Xiaomi đang đổ rất nhiều nguồn lực vào phát triển AI. Mặc dù Hoa Kỳ tiếp tục dẫn đầu trong việc sản xuất các mô hình AI nổi bật nhất thế giới, nhưng hiện tại nước này đang vướng vào cuộc cạnh tranh công nghệ với quốc gia mà trước đây dường như không thể vượt qua được.

Sự đổi mới thương mại của Trung Quốc cũng dẫn đến những tiến bộ quân sự và hiện đại hóa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). PLA đã tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào chỉ huy, nhắm mục tiêu, giám sát và các hoạt động tự động. Trung Quốc đang thử nghiệm các đàn máy bay không người lái tự hành được hỗ trợ bởi AI gồm hàng trăm chiếc và đã phát triển các hệ thống quản lý tác chiến thông minh có thể xử lý lượng lớn dữ liệu chiến trường nhanh hơn so với các chỉ huy con người. PLA cũng đã mở rộng cả lực lượng hạt nhân và cải thiện các hệ thống vận chuyển mà họ sử dụng để triển khai chúng, chẳng hạn như thông qua các hệ thống ném bom quỹ đạo phân đoạn đưa vũ khí vào quỹ đạo Trái đất tầm thấp và có khả năng né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ. PLA chưa được thử nghiệm trong chiến đấu, nhưng sự đổi mới thương mại đã trang bị cho quân đội công nghệ tiên tiến có thể làm cho lực lượng của họ mạnh mẽ hơn so với kinh nghiệm thực tế.

(Không phải là suy nghĩ viển vông)

Những người hoài nghi có thể lập luận rằng Trung Quốc sẽ không đặt ra thách thức địa chính trị nghiêm trọng vì nước này đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề kinh tế sẽ làm các nhà lãnh đạo bận tâm và làm suy yếu năng lực quốc gia của họ. Mặc dù đã đạt được những bước tiến lớn trong đổi mới sáng tạo, đất nước này vẫn còn một chặng đường dài để tạo ra đủ năng suất nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế—ngay cả ở mức độ giảm đáng kể—trong bối cảnh dân số già hóa, thị trường bất động sản gặp khó khăn và sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp để giành lấy lợi nhuận ngày càng giảm, đe dọa làm suy yếu toàn bộ các ngành.

Mặc dù những khó khăn kinh tế mà Trung Quốc đang phải đối mặt là có thật, Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) đã nhiều lần bác bỏ những dự đoán về thảm họa chính trị và kinh tế. Sự phẫn nộ của công chúng đối với các biện pháp phong tỏa hà khắc do COVID-19, vốn dường như báo hiệu một cuộc khủng hoảng sắp xảy ra, đã không làm lung lay chế độ một cách cơ bản. Đất nước này đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc khắc phục thiệt hại môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí, do nhiều thập kỷ tăng trưởng thiếu kiểm soát gây ra. Và trong những năm 1990, CCP đã chủ trì cuộc cải cách lớn đối với khu vực nhà nước cồng kềnh, bao gồm hơn 30 triệu người bị sa thải. Cần phải cải cách khu vực nhà nước nhiều hơn nữa để cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhưng trong quá khứ, đảng đã chứng tỏ khả năng giải quyết những thách thức khó khăn hơn nhiều.

Việc ông Tập Cận Bình tập trung quyền lực, các chính sách đàn áp và trấn áp các tổ chức xã hội dân sự và các doanh nghiệp tư nhân đã làm dấy lên lo ngại rằng kỷ nguyên chuyên chế thông minh của Trung Quốc đã kết thúc và những chính sách như vậy sẽ kìm hãm sự năng động kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, các giai đoạn siết chặt là một phần của mô hình chuyên chế thông minh và đã tái diễn thường xuyên trong suốt nhiều thập kỷ tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc. Thành công đáng kinh ngạc của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo – một lĩnh vực chưa từng tồn tại trước thời ông Tập – cho thấy các chính sách của ông Tập không ngăn cản được sự đổi mới. Và ông Tập dường như nhận thức rõ về sự cân bằng giữa kiểm soát và cởi mở. Sau khi khởi xướng một cuộc trấn áp nghiêm ngặt đối với lĩnh vực công nghệ vào năm 2020, làm mất hơn 1 nghìn tỷ đô la giá trị thị trường của các công ty, ông Tập đã tập hợp các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và công nghệ tư nhân tham dự một hội nghị chuyên đề vào tháng 2 năm 2025 để thể hiện sự ủng hộ của đảng đối với các doanh nhân trong các lĩnh vực trọng yếu. Vào tháng 12, các quan chức đã công bố thành lập một quỹ hướng dẫn vốn đầu tư mạo hiểm do nhà nước hậu thuẫn để rót khoảng 140 tỷ đô la đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử và năng lượng hydro.

Các chế độ độc tài có thể đổi mới hiệu quả và cạnh tranh với các nền dân chủ.

Hoa Kỳ và các đối tác nên giả định rằng Trung Quốc sẽ vẫn là một cường quốc kinh tế, công nghệ, ngoại giao và quân sự đáng gờm. Thật vậy, thách thức do Trung Quốc đặt ra thậm chí còn lớn hơn cả siêu cường trước đây, Liên Xô. Trong khi Liên Xô ở thời kỳ đỉnh cao chỉ có khoảng 40% GDP của Hoa Kỳ (đã điều chỉnh theo sức mua tương đương), thì Trung Quốc hiện đã vượt quá 100% GDP của Hoa Kỳ theo các thước đo tương đương. Nhiều nhà quan sát dự đoán Trung Quốc sẽ lặp lại sự bất lực của Liên Xô trong việc cải cách các thể chế để đáp ứng những thách thức của thời đại thông tin, nhưng Trung Quốc đã chứng tỏ mình rất giỏi trong việc tiếp thu và sử dụng công nghệ mới.

Trung Quốc hiện đang đặt ra một mối đe dọa quân sự nghiêm trọng đối với Đài Loan và khắp Đông Á—một khu vực mà trước đây quân đội Hoa Kỳ hoạt động không bị cản trở. Đảng Cộng sản Trung Quốc đang chia sẻ các công nghệ kiểm soát của mình với các nhà độc tài trên khắp thế giới, bao gồm cả Ai Cập, Ethiopia và Iran, và thường xuyên huấn luyện các quan chức của các quốc gia đó về các phương pháp quản trị độc tài. Bắc Kinh cũng đang định hình một cách chiến lược chương trình nghị sự của các thể chế quốc tế—và ảnh hưởng của nước này đang ngày càng gia tăng khi chính quyền Trump rút khỏi các nhóm này và Washington tìm cách giảm bớt trách nhiệm quốc tế của mình. Sự thành công của chủ nghĩa chuyên chế thông minh của Trung Quốc cung cấp một mô hình hấp dẫn để các nhà lãnh đạo ở những nơi như Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Việt Nam noi theo.

Hoa Kỳ không thể đơn giản kỳ vọng rằng Trung Quốc và chế độ độc tài của nước này sẽ đi theo con đường của Liên Xô và bị lịch sử đào thải. Thực tế, trái ngược với sự kiêu ngạo của phương Tây, các chế độ độc tài thông minh đã chứng tỏ khả năng thích ứng và năng lực của mình. Để đối phó với thách thức từ một Trung Quốc đổi mới, Hoa Kỳ phải dựa vào những thế mạnh đã giúp nước này trở thành cường quốc công nghệ: các cơ sở giáo dục đẳng cấp thế giới (và nhân tài nước ngoài mà họ thu hút), thị trường tài chính sâu rộng và được quản lý tốt, vai trò lãnh đạo tài chính toàn cầu, một nền văn hóa khởi nghiệp mạnh mẽ, một xã hội dân sự năng động và vị thế độc đáo ở trung tâm các mạng lưới đổi mới ở cả châu Âu và châu Á. Trung Quốc đã chứng minh rằng, thông qua sự thích ứng, các chế độ độc tài có thể đổi mới hiệu quả và cạnh tranh với các nền dân chủ. Việc Hoa Kỳ đối phó tốt như thế nào với sự trỗi dậy của chủ nghĩa độc tài thông minh phụ thuộc vào việc liệu nước này cũng có thể thích ứng hay không.

JENNIFER LIND là Phó Giáo sư Chính trị tại Đại học Dartmouth và là Nghiên cứu viên liên kết tại Chatham House. Bà là tác giả của cuốn sách "Chế độ độc tài 2.0: Sự trỗi dậy của Trung Quốc đã tái tạo chế độ chuyên chế như thế nào".

https://www.foreignaffairs.com/china/chinas-smart-authoritarianism

***

China’s Smart Authoritarianism

How the CCP Balances Control and Innovation

A humanoid robot at a laboratory in Beijing, China, February 2025 - Florence Lo / Reuters

Conventional wisdom has long held that China would never become a technological powerhouse. From the late 1970s to the early twenty-first century, despite the country’s rapid economic growth, its technology base lagged decades behind that of the United States. Many prominent social scientists assumed that China would be unable to catch up: the country’s authoritarian institutions, they argued, stifled innovation through repression, censorship, and corruption, which would prevent it from ever truly competing with the United States. China, unable to keep pace with the United States technologically, would thus be no match for it economically or militarily.

But seemingly in the blink of an eye, China has become a global innovation leader. Chinese firms dominate high-tech sectors such as electric vehicles, advanced batteries, renewable energy, and telecommunications. And Beijing is now vying for leadership in artificial intelligence, supercomputing, and quantum science—the technologies on which future productivity and military power will be based.

China defied the conventional wisdom because its leaders understood that they faced a tension between maintaining political control and fostering innovation to sustain growth. Pursuing what I call “smart authoritarianism,” the Chinese Communist Party adapted its tools of authoritarian control to meet the demands of the globalized information age. Beijing found ways to provide freedom to entrepreneurs and innovators while inhibiting collective action and restraining passions that might imperil the regime. In its effort to maintain political control, the CCP sacrificed some growth that may have been possible under a freer system. But the party created enough space to foster innovation without loosening its hold on power.

China’s successful pursuit of innovation means that an authoritarian superpower is now capable of challenging the United States in East Asia, supporting autocracies worldwide, and shaping global governance to advance its own interests. If the United States and its allies are to address China’s growing challenge, they must first understand how analysts erred in underestimating it.

From stagnation to innovation

The success of Singapore, South Korea, and Taiwan in the late twentieth century showed that authoritarian regimes can preside over what economists call catch-up growth: lifting their economies from poverty to middle income in terms of per capita GDP. The leaders of those countries invested in education and infrastructure, professionalized their civil services to improve the quality of governance, and directed investment into manufactured exports to grow their economies. China’s economic rise began in the late 1970s when Deng Xiaoping emulated this model.

After economies catch up, however, they can no longer rely on cheap labor and capital to drive future growth. They need to enhance productivity through innovation. But many scholars argue that the political controls on which authoritarian regimes rely to stay in power quash innovation, giving liberal democracies an advantage in economic development. The 2024 Nobel Prize in economics, for instance, was awarded to Daron Acemoglu and James Robinson for their theory that inclusive institutions—those that foster broad participation in economic activity and create a stable business environment, such as property rights, rule of law, and an open and vibrant civil society—are the keys to sustained growth.

Such institutions, those and other scholars argue, are incompatible with authoritarian rule. Autocrats censor information and limit citizens’ participation in global educational and scientific networks. They typically permit little or no independent civil society, curbing the actions of the private sector, universities, and nongovernmental organizations. And they are wary of constraining their arbitrary decision-making authority or engaging in reforms that would disrupt the patronage relationships that undergird their power.

In the words of the political scientist Samuel Huntington, authoritarian leaders face a “king’s dilemma.” They can maintain a tight grip over their societies, but doing so will suppress innovation and growth. Alternatively, they can permit the freer flow of information and encourage creativity and dynamism, but it risks opening their societies to alternative sources of influence and power that could threaten the regime. Many scholars have thus concluded that authoritarian regimes face an inexorable choice between maintaining control and having an innovative economy.

The fate of other East Asian regimes seemed to support these arguments—and to suggest that China’s future growth would be stymied by the king’s dilemma. South Korea and Taiwan grew highly innovative, but they democratized. Authoritarian Singapore was the exception: its ruling party remained in power while the country grew innovative and rich. Yet the tiny city-state’s success seemed an improbable model for a country like China, with its massive economy and over a billion people.

Smart authoritarianism

China has proved that the supposed incompatibility between political control and technological innovation is not nearly as insurmountable as many observers believed. China’s leaders showed that the Singaporean case offered many lessons for countries large and small alike.

The CCP, following the example of other smart authoritarian regimes, learned how to adapt its tools of control to a modern economy. Its leaders knew that the country needed highly skilled workers, information flows, and international exchange and collaboration—even as the CCP feared that these could threaten the regime. Beijing also realized that it needed to project a friendlier image and eschew wanton violence to avoid the opprobrium of the global community, reassure domestic investors, and attract foreign direct investment. This form of softer, smarter authoritarianism, the political scientists Sergei Guriev and Daniel Treisman have argued, is “better adapted to a world of open borders, international media, and knowledge-based economies.”

Starting with Deng’s reforms, China’s government created a highly skilled workforce by investing heavily in elite higher education. Today, China leads the world in producing engineers and Ph.D. graduates in science and engineering, and its universities claimed eight of the top ten spots on Leiden University’s 2025 global ranking of schools by scientific research output. The CCP also professionalized the civil service, implementing strict qualification examinations and prioritizing competence over connections. And the government has gradually improved property rights protections and commercial law. Provinces advertised their property rights systems to compete to attract foreign direct investment, which helped boost their economic growth rates.

In the reform period, especially under Jiang Zemin’s leadership (1989 to 2002), the CCP also permitted the expansion of commercial media outlets, private-sector companies, and nonprofit organizations. A larger civil society not only boosted economic growth and enabled the diffusion of ideas; it also strengthened the CCP, as the political scientist Jessica Teets has observed, by serving as a source of information about societal problems and by promoting policy reforms that strengthened the regime’s hold on power.

Smart authoritarianism is not a growth-maximizing strategy.

Yet the regime has never relinquished control over civil society. The party uses its monopoly on power to direct research agendas toward topics that support state goals, restrict public discussions of politics, and predetermine judicial rulings if it feels that social stability or its reputation is at stake. It also strictly monitors individuals, firms, and nongovernmental organizations and permits only those who are compliant to operate. In 2009, for example, the tax and civil affairs bureaus imposed a massive fine and revoked the registration of the Open Constitution Initiative, also known as Gongmeng, a prominent legal advocacy organization, on questionable tax evasion charges. Gongmeng had published research reports on governance issues, including the 2008 protests in Tibet against CCP rule, and defended citizens in high-profile public interest cases. Social organizations are thus given enough space to achieve narrowly defined goals that accord with state priorities, but risk being shut down if they venture into territory that threatens CCP control.

The CCP also adapted to the advent of digital and social media by pioneering new strategies for controlling information. Although they sometimes revert to heavy-handed censorship, China’s leaders have found novel ways to more subtly and efficiently control the public sphere. For instance, the political scientist Margaret Roberts has identified how the regime makes information harder to access by slowing web traffic or misfiling documents, flooding online spaces with pro-regime content to distract or dilute criticism, and privately intimidating users to dissuade them from spreading sensitive material.

The CCP also shifted from high- to low-intensity repression. The bloody crackdown at Tiananmen Square in 1989 put CCP repression in the global spotlight and discouraged foreign investment in China. Since then, the party has adopted more targeted methods to constrain domestic opponents. As the political scientist Rory Truex has found, Beijing closely tracks dissidents and disgruntled citizens to stop them from joining protests, observes a “dissident calendar” in which it preemptively detains activists during key anniversaries, and recruits family members to pressure protesters to desist. When the regime feels it must resort to violence, such as when it wants to forcibly evict farmers from land for development projects, it outsources coercion to “thugs for hire,” as the scholar Lynette Ong has argued, to distance itself from the aggression. And through massive investments in AI, especially facial recognition and other biometrics, the CCP can rely more on technology than truncheons to control the population.

Importantly, smart authoritarianism is not a growth-maximizing strategy. Leaders understand that through their efforts to retain control, they are leaving some economic growth on the table. But while greater openness and freedoms could mean more innovation and faster growth, it could come at the cost of losing power. Where this sweet spot between freedom and control lies changes in response to public opinion, the economy’s developmental stage, evolving technologies and methods of control, and the drivers of growth and innovation. Smart authoritarian leaders must constantly adjust the levers of control to open up society when they can and tighten their grip when they must. When they get that balance right, innovation can flourish even without inclusive institutions.

Technology superpower

China’s smart authoritarianism has yielded impressive results. The country once dismissed as a copycat now ranks among the world’s most innovative. In 2025, China ranked among the top ten most technologically advanced countries in the Global Innovation Index, leap-frogging France, Germany, and Japan. Not even a decade ago, consumers around the world may have struggled to identify a single Chinese brand; now, Chinese firms such as BYD, Huawei, ByteDance, and Alibaba are household names. Chinese-dominated supply chains underpin many high-tech industries, and the country controls large shares of global production and processing capacity for batteries, solar panels, and critical minerals. And Chinese firms are becoming increasingly competitive in other sectors traditionally dominated by U.S., Japanese, or European firms, such as industrial robotics, advanced machine tools, and parts of biotech and biopharmaceuticals.

China’s advance has shifted global technology flows. For decades, Western companies sold products to China and built factories there to access the country’s cheap labor and vast markets, while Chinese firms absorbed Western intellectual property. Today, China has reached the global technological frontier in industries such as electric vehicles, batteries, drones, and robotics; Western firms are increasingly licensing Chinese technology and partnering with Chinese firms to stay competitive.

Starting in 2022, the United States and other countries imposed export controls on cutting-edge chips to slow the pace of China’s AI development. But these policies have also galvanized Chinese innovation. In 2025, Chinese AI company DeepSeek unveiled its R1 model, which performed comparably to top U.S. large language models despite being trained on a fraction of the chips typically used by rivals. China’s top-tier generative AI startups, known as the “six tigers” (Zhipu AI, MiniMax, Baichuan, Moonshot, StepFun, and 01.AI), are battling for market share and technical leadership. Meanwhile, tech behemoths Baidu, Alibaba, Tencent, and Xiaomi are pouring resources into AI development. Although the United States continues to lead in producing the world’s most prominent AI models, it now finds itself locked in a technology rivalry with the country that previously faced a seemingly insurmountable disadvantage.

China’s commercial innovation also translates to military advancements and the modernization of the People’s Liberation Army. The PLA has integrated AI into command, targeting, surveillance, and autonomous operations. China is testing AI-powered swarms of hundreds of autonomously operating drones and has developed intelligent battle management systems that can process vast amounts of battlefield data faster than human commanders can. The PLA has also expanded both its nuclear forces and improved the delivery systems it uses to deploy them, such as through fractional orbital bombardment systems that send weapons into low Earth orbit and could potentially evade U.S. missile defense systems. The PLA is untested in battle, but commercial innovation has equipped the military with cutting-edge technology that could make its forces more capable than their experience might suggest.

Nre wishful thinking

Skeptics might argue that China won’t pose a serious geopolitical challenge because it faces a host of economic problems that will preoccupy its leaders and diminish its national capabilities. Although it has made major strides in innovation, the country has a long way to go to generate enough productivity to sustain economic growth—even at much-reduced levels—in the face of an aging population, a troubled property market, and competition among firms for shrinking returns so intense that it threatens to undercut entire sectors.

Although China’s economic headwinds are real, the CCP has repeatedly defied predictions of both political and economic catastrophe. Public anger over draconian COVID-19 lockdowns, which appeared to portend an imminent crisis, has not fundamentally destabilized the regime. The country has made significant progress cleaning up environmental damage, notably air pollution, caused by decades of lightly regulated growth. And in the 1990s, the CCP presided over massive reform of the bloated state sector, which included more than 30 million layoffs. Much more reform of the state sector is essential to improve the efficient use of capital and promote innovation, but in the past the party has shown itself capable of far more difficult challenges.

Xi Jinping’s centralization of power, repressive policies, and crackdowns on civil society organizations and private-sector firms have also raised concerns that China’s era of smart authoritarianism is over and that such policies will stifle the country’s economic dynamism. But periods of tightening are part of the smart authoritarian model and recurred frequently throughout China’s own decades of rapid growth. China’s stunning success in the AI sector—a sector that did not exist before Xi’s rule—shows that Xi’s policies have not stopped innovation. And Xi appears keenly aware of the balance between control and openness. After initiating a strict crackdown on the tech sector in 2020, which erased more than $1 trillion of firms’ market value, Xi gathered private business and technology leaders for a symposium in February 2025 to show the party’s support for entrepreneurs in critical sectors. In December, officials announced the establishment of a state-backed venture capital guidance fund to channel about $140 billion in investment into strategic sectors such as artificial intelligence, quantum technology, and hydrogen energy.

Authoritarian regimes can innovate effectively and compete with democracies.

The United States and its partners should assume that China will remain a formidable economic, technological, diplomatic, and military power. Indeed, the challenge posed by China is even more daunting than that of the previous superpower, the Soviet Union. Whereas the Soviet Union at its peak had only about 40 percent of U.S. GDP (adjusted for purchasing power parity), China already exceeds 100 percent of U.S. GDP on comparable measures. Many observers expected China to mirror the Soviet Union’s inability to reform its institutions to meet the challenges of the information age, but China has shown itself adept at acquiring and working with new technology.

China now poses a serious military threat to Taiwan and across East Asia—a region where the U.S. military previously roamed unimpeded. The CCP is sharing its control technologies with autocrats around the world, including in Egypt, Ethiopia, and Iran, and frequently trains those countries’ officials in methods of authoritarian governance. Beijing has also been strategically shaping the agendas of international institutions—and its influence is growing as the Trump administration pulls out from such groupings and Washington seeks to reduce its international responsibilities. The success of China’s smart authoritarianism provides an appealing model for leaders in places such as Saudi Arabia, the United Arab Emirates, and Vietnam to emulate.

The United States cannot simply expect that China and its authoritarian regime will follow the Soviets into history’s dustbin. Indeed, contrary to Western hubris, smart authoritarians have shown themselves to be adaptable and competent. To meet the challenge of an innovative China, then, the United States must lean into the strengths that have made it a technological powerhouse: world-class educational institutions (and the overseas talent they attract), well-regulated and deep financial markets, global financial leadership, a robust culture of entrepreneurship, a vibrant civil society, and a unique position at the center of innovation networks in both Europe and Asia. China has shown that, through adaptation, authoritarian regimes can innovate effectively and compete with democracies. How well the United States deals with the rise of smart authoritarianism depends on whether it can adapt, too.

JENNIFER LIND is Associate Professor of Government at Dartmouth College and an Associate Fellow at Chatham House. She is the author of Autocracy 2.0: How China’s Rise Reinvented Tyranny.