3263 - Vì sao một Nhật Bản trỗi dậy lại tốt cho Châu Á
Ben Bland Director, Asia-Pacific Programme
Bắc Kinh sẽ không hài lòng với chiến thắng bầu cử của Thủ tướng Sanae Takaichi, nhưng hầu hết các nhà lãnh đạo châu Á sẽ hoan nghênh một chính phủ Nhật Bản mạnh mẽ.
Hình ảnh — Thủ tướng Sanae Takaichi phát biểu trong một cuộc họp báo tại trụ sở Đảng Dân chủ Tự do (LDP) ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 9 tháng 2 năm 2026. (Ảnh của Franck Robichon / Pool / EPA/Anadolu qua Getty Images)
Chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử cuối tuần trước của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã khiến Trung Quốc cảnh báo Tokyo rằng hãy “theo con đường phát triển hòa bình thay vì quay trở lại chủ nghĩa quân phiệt”. Bắc Kinh cảnh giác với lập trường cánh hữu, theo chủ nghĩa dân tộc của bà Takaichi, và đã tiến hành một loạt các hành động khiêu khích quân sự và các biện pháp kinh tế cưỡng chế để đáp trả những bình luận bà đưa ra về Đài Loan hồi tháng 11.
Nhưng nhiều chính phủ châu Á sẽ hoan nghênh chiến thắng của bà Takaichi – nếu bà có thể sử dụng đa số nghị viện chưa từng có của mình để củng cố nền kinh tế, an ninh và vai trò toàn cầu của Nhật Bản. Các nhà lãnh đạo châu Á không muốn thấy khu vực của họ bị Bắc Kinh thống trị hoặc phụ thuộc vào ý muốn của Washington. Họ coi sự trỗi dậy của Nhật Bản là một đối tác quan trọng để mang lại sự cân bằng cho lục địa quan trọng nhất thế giới.
Sau năm đời thủ tướng trong sáu năm, bà Takaichi hiện có nền tảng chính trị để tạo ra những thay đổi lâu dài. Bà đã cam kết sẽ sử dụng nhiệm kỳ của mình để cắt giảm thuế, tăng chi tiêu quốc phòng và sửa đổi hiến pháp hòa bình thời hậu Thế chiến thứ hai của Nhật Bản, vốn hạn chế quân đội, được gọi là Lực lượng Tự vệ.
Chính những lời hứa này, cùng với phong cách thẳng thắn, sự trân trọng các giá trị truyền thống và lời kêu gọi siết chặt kiểm soát nhập cư, đã giúp đảng cầm quyền Dân chủ Tự do (LDP) của bà giành được sự ủng hộ từ một bộ phận rộng lớn của công chúng Nhật Bản.
Bà Takaichi, 64 tuổi, người muốn tiếp bước người thầy của mình, cố thủ tướng Shinzo Abe, sẽ thấy việc thực hiện những cam kết này rất khó khăn. Vẫn còn những mâu thuẫn chưa được giải quyết giữa tham vọng giảm thuế và mở rộng chi tiêu công, trong khi vẫn phải cân bằng ngân sách, quản lý gánh nặng nợ nần và giữ chân các nhà đầu tư quốc tế của Nhật Bản.
Cải cách hiến pháp – điều chưa bao giờ đạt được – sẽ đòi hỏi đa số hai phần ba ở cả hai viện nghị viện, điều mà đảng LDP chỉ có được ở hạ viện. Nó cũng cần sự ủng hộ trong một cuộc trưng cầu dân ý.
Và triển vọng quốc tế vẫn còn nhiều khó khăn, giữa cuộc tranh chấp ngoại giao đang diễn ra với Trung Quốc và sự bất ổn đến từ Mỹ, đồng minh quốc phòng chủ chốt của Nhật Bản.
Nền tảng vững chắc
Tuy nhiên, không có gì nghi ngờ rằng, ngoài Bắc Kinh, hầu hết các nước còn lại ở châu Á đều muốn chính sách Takaichi thành công. Khu vực này thận trọng về việc trở nên quá phụ thuộc vào Bắc Kinh hoặc Washington, và lo sợ về việc sự cạnh tranh giữa hai siêu cường có thể tạo ra sự bất ổn gây tổn hại.
Những cảm xúc này được chia sẻ, mặc dù ở các mức độ khác nhau, giữa các đồng minh của Mỹ, các quốc gia có chính sách đối ngoại độc lập và những quốc gia đang xích lại gần Trung Quốc hơn. Trong một thế giới mà các thể chế đa phương đang suy giảm và ngoại giao giao dịch đang lên ngôi, các chính phủ đang tìm kiếm những đối tác ổn định và dễ dự đoán.
Chính sách Takaichi có thể xây dựng trên nền tảng vững chắc. Nhật Bản vốn đã được tôn trọng vì cách tiếp cận ngoại giao dựa trên nguyên tắc, tầm nhìn dài hạn về đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghiệp, cũng như những nỗ lực mới nổi nhằm thúc đẩy hợp tác an ninh và quốc phòng.
Thủ tướng nên tiếp tục mở rộng quan hệ đối tác an ninh của Nhật Bản với các quốc gia không liên kết, đặc biệt là với Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á, nơi hầu hết đều bác bỏ những tuyên bố phóng đại của Trung Quốc rằng Tokyo đang tìm cách tái diễn chủ nghĩa quân phiệt thời Thế chiến II. Ngược lại, họ coi Nhật Bản là một đối tác quan trọng giúp họ tăng cường năng lực độc lập của chính mình, trong khi Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đang tiến lên với tốc độ và quy mô đáng lo ngại.
Rủi ro quốc tế
Có rất nhiều rủi ro trên mặt trận quốc tế. Bà Takaichi sẽ cần phải quản lý cẩn thận mối quan hệ với Mỹ, giữ vững vị thế của quốc gia bảo đảm an ninh cho Tokyo.
Tổng thống Donald Trump, người thích những người chiến thắng lớn trong các cuộc bầu cử, đã gở lời chúc mừng nồng nhiệt tới bà Takaichi về chiến thắng của bà.
Nhưng chính quyền của ông cũng đang thúc đẩy Tokyo nhanh chóng tiến hành thỏa thuận đầu tư 550 tỷ đô la vào Mỹ. Đối với nhiều người ở Nhật Bản, thỏa thuận này trông giống như một vụ tống tiền, với phần lớn lợi nhuận cuối cùng sẽ thuộc về phía Mỹ.
Mặc dù bà Takaichi chia sẻ lập trường dân tộc chủ nghĩa của ông Trump, nhưng sự ủng hộ của công chúng trong nước dành cho bà có thể bị ảnh hưởng nếu bà tỏ ra đánh giá thấp Nhật Bản mà không chứng minh được rằng Washington thực sự cam kết lâu dài với việc bảo vệ Nhật Bản.
Bà cũng cần mở rộng quan hệ với các đồng minh khác của Mỹ như Anh và Úc, những nước đang muốn giảm thiểu sự phụ thuộc lâu dài vào một Washington ngày càng không đáng tin cậy. Những người tiền nhiệm của bà đã đạt được những tiến bộ tích cực trong việc củng cố mối quan hệ giữa các đồng minh của Mỹ, mà không phụ thuộc hay gây thù địch với Mỹ.
"Trong khi một Nhật Bản mạnh mẽ mang lại sự cân bằng cần thiết đối với Trung Quốc, thì một vòng xoáy suy thoái giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực."
Bà cần xây dựng dựa trên những mối liên kết này, bởi vì Nhật Bản và các đồng minh khác của Mỹ chỉ có thể đưa ra các giải pháp kinh tế, an ninh và ngoại giao hiệu quả nếu họ có thể hợp tác nguồn lực và nỗ lực.
Quan hệ với Trung Quốc là một điểm đáng lo ngại khác. Quan hệ đã xấu đi nhanh chóng kể từ tháng 11, khi bà Takaichi nói với Quốc hội rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể là một "tình huống đe dọa sự sống còn" cho phép Tokyo triển khai Lực lượng Phòng vệ của mình.
Bà ấy sau đó tuyên bố sẽ không nói về những giả thuyết như vậy trong tương lai. Nhưng Bắc Kinh đã chống lại những nỗ lực giải quyết tranh chấp và dường như quyết tâm tiếp tục gây áp lực lên Tokyo. Trong khi một Nhật Bản mạnh mẽ có thể tạo ra sự cân bằng cần thiết đối với Trung Quốc, thì một sự suy thoái giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực.
Quan điểm dân tộc chủ nghĩa của bà Takaichi, và xu hướng hành động thiếu suy nghĩ, cũng có thể làm xáo trộn mối quan hệ đang được cải thiện với Hàn Quốc. Cho đến nay, bà đã làm tốt việc quản lý quan hệ với Seoul, kiềm chế những khác biệt về lịch sử và chính trị, và giám sát thành công hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Hàn Quốc Lý Quang Diệu vào tháng trước. Nhưng mối quan hệ vẫn dễ bị tổn thương bởi sự ngờ vực lâu dài và khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa từ cả hai phía.
Trong nước và quốc tế, bà Takaichi phải đối mặt với những trở ngại đáng kể. Nhưng bà cũng có một cơ hội đáng kể để sử dụng quyền lực chính trị trong nước của mình nhằm tăng cường vị thế của Nhật Bản như một cường quốc mạnh mẽ nhưng dễ đoán mà thế giới đang rất cần hiện nay.
https://www.chathamhouse.org/2026/02/why-resurgent-japan-good-asia
***
Why a resurgent Japan is good for Asia
Beijing will be displeased by Prime Minister Sanae Takaichi’s election triumph, but most Asian leaders will welcome a strong Japanese government.
Image — Prime Minister Sanae Takaichi speaks during a press conference at LDP headquarters in Tokyo, Japan, on 9 February 2026. (Photo by Franck Robichon / Pool / EPA/Anadolu via Getty Images)
Last weekend’s landslide election victory by Sanae Takaichi, Japan’s prime minister, prompted China to warn Tokyo to ‘follow the path of peaceful development rather than return to militarism’. Beijing is wary of Takaichi’s right-wing, nationalist credentials, and had already launched a round of military provocations and coercive economic measures in response to comments she made about Taiwan in November.
But many Asian governments will welcome Takaichi’s victory – if she can use her unprecedented parliamentary majority to strengthen Japan’s economy, security and global role. Asia’s leaders do not want to see their region dominated by Beijing or at the mercy of Washington’s will. They see a resurgent Japan as a key partner to bring balance to the world’s most consequential continent.
After five prime ministers in six years, Takaichi now has the political platform to bring about lasting change. She has vowed to use her mandate to cut taxes, boost defence spending and revise Japan’s pacifist, post-Second World War constitution, which constrains the military, known as the Self-Defense Forces.
It was these promises, alongside her straight-talking style, embrace of traditional values and call for an immigration crackdown, that helped her ruling Liberal Democratic Party (LDP) secure support from a broad swathe of the Japanese public.
The 64-year-old, who wants to take on the mantle of her mentor, the late former prime minister Shinzo Abe, will find delivering on these pledges difficult. There are unresolved tensions between her ambitions to reduce taxes and expand public spending, while balancing the budget, managing the heavy debt burden and keeping Japan’s international investors on side.
Constitutional reform – never yet achieved – will require a two-thirds majority in both parliamentary houses, which the LDP only has in the lower house. It will also need backing in a public referendum.
And the international outlook remains fraught, amid an ongoing diplomatic row with China and the turbulence emanating from the US, Japan’s key defence ally.
Strong foundations
However, there is little doubt that, beyond Beijing, most of the rest of Asia wants Takaichi to succeed. The region is wary of becoming too reliant on either Beijing or Washington, and fearful about how the rivalry between the two superpowers could create damaging instability.
These feelings are shared, albeit to differing degrees, across US allies, countries with independent foreign policies, and those moving closer to China. In a world where multilateral institutions are in decline, and transactional diplomacy is in the ascendency, governments are looking for stable and predictable partners.
Takaichi can build on strong foundations. Japan is already respected for its principled approach to diplomacy, its long-term focus on infrastructure and industrial investment, and its nascent efforts to boost security and defence cooperation.
The prime minister should continue to expand Japan’s security partnerships with non-aligned nations, particularly with India and in Southeast Asia, where most reject China’s exaggerated claims that Tokyo is seeking to replay Second World War militarism. On the contrary, they see Japan as an important partner to help them boost their own independent capabilities, while China’s People’s Liberation Army advances at a worryingly rapid pace and scale.
International risks
But his administration is also pushing Tokyo to move forward quickly with a $550 billion agreement to invest in the US. To many in Japan the deal looks like a shakedown, with the vast majority of any eventual profits going to the US side.
Although Takaichi shares Trump’s nationalist stance, her public support at home could come under pressure if she appears to be selling Japan short without demonstrating that Washington is truly committed, long-term to Japan’s defence.
She must also expand ties with other US allies such as the UK and Australia, who are keen to hedge against their long-term reliance on an increasingly unreliable Washington. Her predecessors made positive progress toward deepening the connective tissues between US allies, without depending on or antagonizing the US.
"While a strong Japan provides necessary balance against China, a downward spiral between Asia’s two biggest economies would be highly damaging for the region."
She needs to build on these links, because Japan and other US allies can only offer effective economic, security and diplomatic alternatives if they can pool their resources and efforts.
The relationship with China is another point of concern. Ties have deteriorated rapidly since November, when Takaichi told Parliament that a Chinese attack on Taiwan could be a ‘survival-threatening situation’ that would allow Tokyo to deploy its Self-Defense Forces.
She has since said she will not speak about such hypotheticals in future. But Beijing has resisted efforts to resolve the spat and seems determined to keep the pressure on Tokyo. While a strong Japan provides necessary balance against China, a downward spiral between Asia’s two biggest economies would be highly damaging for the region.
Takaichi’s nationalist outlook, and her tendency to shoot from the hip, could upset the improving relationship with South Korea too. So far, she has done a good job of managing ties with Seoul, keeping historical and political differences in check and overseeing a successful summit with Lee Jae Myung, the South Korean president, last month. But the relationship remains vulnerable to long-running mistrust and jingoistic tendencies on both sides.
At home and abroad, Takaichi faces substantial hurdles. But she also has a remarkable opportunity to use her domestic political mandate to enhance Japan’s position as the kind of robust but predictable major power that the world sorely needs now.
Nhận xét
Đăng nhận xét