3264 - Thế giới hôm nay: 16/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Kaja Kallas, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, chỉ trích trào lưu “bài châu Âu đang thịnh hành” của Mỹ và khẳng định rằng các quốc gia khác vẫn “ngưỡng mộ chúng tôi.” Những phát biểu của bà được đưa ra vào lúc kết thúc Hội nghị An ninh Munich đầy căng thẳng. Một ngày trước đó, Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, đã chinh phục khán giả bằng cách đề cao quan hệ giữa các đồng minh – dù ông cũng gửi đi một thông điệp thẳng thừng rằng lợi ích quốc gia đang lấn át “cái gọi là trật tự toàn cầu.”

Các cuộc không kích của Israel khiến ít nhất 12 người thiệt mạng tại Gaza vào Chủ nhật, theo các quan chức Palestine. Israel tuyên bố các cuộc tấn công này nhằm đáp trả việc Hamas vi phạm thỏa thuận ngừng bắn một ngày trước đó. Trong khi đó, Israel cũng đã phê duyệt kế hoạch xác định các khu vực tại Bờ Tây bị chiếm đóng là “tài sản nhà nước,” một động thái bị chỉ trích là hành động sáp nhập trên thực tế.

OpenAI tuyển dụng Peter Steinberger, người sáng lập OpenClaw, một dự án mã nguồn mở cho phép người dùng xây dựng các tác nhân AI cá nhân. Sam Altman, người sáng lập OpenAI, cho biết ông có kế hoạch ra mắt một dịch vụ tương tự như một trong những “sản phẩm cốt lõi” của công ty mình. OpenClaw thu hút sự chú ý vào tháng trước khi hàng ngàn tác nhân của họ bắt đầu đăng bài trên Moltbook, một diễn đàn trò chuyện trực tuyến.

Herman Halushchenko, một cựu bộ trưởng Ukraine, bị bắt giữ khi đang cố gắng rời khỏi đất nước. Ông là một trong số các quan chức cấp cao đã từ chức vào năm ngoái sau khi bị cáo buộc dính líu đến một vụ tham ô trị giá 100 triệu đô la. Trong một diễn biến khác, Tổng thống Volodymyr Zelensky phát biểu hôm thứ Bảy rằng Ukraine cần “hai tháng ngừng bắn” để tổ chức bầu cử. Đây vốn là điều mà Mỹ đang thúc đẩy như một điều kiện để tiếp tục các cam kết bảo đảm an ninh.

Theo Lầu Năm Góc, lực lượng Mỹ vừa chặn và khám xét một con tàu trên Ấn Độ Dương. Tàu Veronica III, vốn đang chịu lệnh trừng phạt, đã rời bờ biển Venezuela với đầy ắp dầu trong khoang vào ngày 03/01, đúng ngày quân đội Mỹ bắt giữ Nicolás Maduro, nhà độc tài của quốc gia này. Đây là tàu chở dầu thứ hai vận chuyển dầu của Venezuela bị Mỹ tịch thu trong tháng này.

Triều Tiên khánh thành một khu nhà ở mới tại thủ đô Bình Nhưỡng dành cho gia đình các binh sĩ thiệt mạng trong lúc chiến đấu cùng lực lượng Nga tại Ukraine. Truyền thông nhà nước phát sóng hình ảnh Kim Jong Un đi thăm “Phố Saeppyol” cùng con gái, Kim Ju Ae, người ngày càng được tin là người thừa kế của ông. Theo tình báo Hàn Quốc, quốc gia khép kín này đã gửi hàng ngàn binh sĩ để hỗ trợ cuộc chiến của Nga.

ByteDance cam kết hạn chế một công cụ tạo video bằng AI sau khi Disney và các hãng giải trí khác đe dọa khởi kiện. Những ngày gần đây, các nền tảng mạng xã hội tràn ngập những đoạn clip có sự xuất hiện của các siêu anh hùng Marvel và các nhân vật khác của Disney. Các luật sư của Disney cáo buộc ByteDance thực hiện một vụ “cướp bóc trắng trợn trên không gian ảo.” Theo BBC, gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc đã phản hồi bằng lời hứa sẽ “tăng cường các biện pháp bảo vệ hiện có,” nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Con số trong ngày: 9 triệu km vuông, là diện tích còn lại trong không gian sinh sống nguyên thủy của loài báo đốm.

TIÊU ĐIỂM

Liệu Takaichi Sanae có thể cân đối ngân sách?

Kinh tế Nhật Bản đã tăng trưởng 0,2% tính theo năm trong quý IV năm 2025, theo dữ liệu sơ bộ được công bố hôm nay. Dù có cải thiện so với quý trước (khi GDP sụt giảm), nhưng con số mới này vẫn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của các nhà phân tích. Tiêu dùng tư nhân, chiếm hơn một nửa GDP, chỉ tăng 0,1%. Tài chính hộ gia đình vẫn chịu nhiều áp lực; lương thực tế giảm 1,3% trong năm 2025.

Thủ tướng Takaichi Sanae muốn sử dụng chính sách tài khóa để thúc đẩy tăng trưởng. Bà có kế hoạch chi tiêu để củng cố chuỗi cung ứng. Và bà cũng muốn tạm ngưng thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm trong hai năm, theo đó có thể làm giảm nguồn thu 10 nghìn tỷ yên (64 tỷ USD). Nhận thức rõ nợ công của Nhật đã ở mức 130% GDP, Takaichi tuyên bố sẽ không phát hành thêm trái phiếu mới để bù đắp chi phí. Các nhà đầu tư tỏ ra hoài nghi. Lợi suất trái phiếu đã tăng trước cuộc bầu cử sớm vào ngày 08/02, sau đó ổn định lại. Sau khi giành được đa số tuyệt đối, Takaichi đang nắm trong tay quyền lực lớn. Việc giải quyết bài toán cân đối thu chi sẽ là phép thử cho quyền lực đó.

Lãnh đạo Việt Nam thăm Mỹ

Sau khi giành chiến thắng trước các đối thủ phe cánh trong đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam gần đây nhất, Tổng Bí thư Tô Lâm dự kiến sẽ tới Mỹ trong tuần này để tham dự cuộc họp đầu tiên của “Hội đồng Hòa bình” do Tổng thống Donald Trump khởi xướng.

Việc Việt Nam nằm trong số các thành viên sáng lập hội đồng là một bất ngờ. Những tin đồn về việc hai nhà lãnh đạo gặp nhau để thảo luận về thương mại có thể giải thích điều này. Thâm hụt thương mại với Việt Nam (124 tỷ USD) là mức lớn thứ ba của Mỹ. Hàng hóa Việt Nam hiện phải chịu mức thuế 20%; trong khi các hàng hóa “trung chuyển,” với định nghĩa vẫn chưa rõ ràng, phải chịu mức thuế 40%. Vòng đàm phán thứ sáu với Mỹ hồi đầu tháng này đã kết thúc mà không có giải pháp nào.

Lịch sử đặc biệt của Việt Nam với Liên Hiệp Quốc – tổ chức mà các quan chức Mỹ tuyên bố hội đồng mới này có thể thay thế – cũng có thể đóng một vai trò: Việt Nam từng bị xâm lược bởi bốn trong số năm thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Quá trình phục hồi gập ghềnh của công nghiệp châu Âu

Trong lúc các công ty Trung Quốc trỗi dậy, các nhà hoạch định chính sách châu Âu ngày càng lo ngại về năng lực cạnh tranh của Liên minh Châu Âu (EU). Vào ngày 12/02, họ đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn về những việc cần làm. Một kế hoạch được đưa ra là trao cho Ủy ban Châu Âu (cơ quan hành pháp của EU) quyền đề xuất các cải cách đối với thị trường vốn và năng lượng. Một đề xuất khác là thêm các điều khoản “Ưu tiên dùng hàng châu Âu” vào một dự luật dự kiến được công bố vào tuần tới, nhằm mục đích củng cố các ngành công nghiệp của khối.

Tuy nhiên, nỗi sợ có thể đã bị thổi phồng. Ngành công nghiệp châu Âu đã và đang trên đà phục hồi được một thời gian. Sản lượng công nghiệp trong tháng 11 cao hơn 2,2% so với cùng kỳ năm trước. Các dự báo của các nhà sản xuất khu vực đồng Euro đang ở mức lạc quan nhất kể từ tháng 02/2022. Số liệu sản xuất mới, được công bố trong hôm nay, có thể cho thấy sự sụt giảm vào cuối năm sau khi Đức báo cáo mức giảm. Nhưng đó rất có thể chỉ là một bước lùi tạm thời. Chưa cần thiết phải vội vàng đi theo chủ nghĩa bảo hộ.

Lần tái khởi động thứ “n” của Ngài Keir

Cuộc khủng hoảng lãnh đạo của Keir Starmer vừa có thêm một nạn nhân nữa. Đầu tiên, chánh văn phòng thủ tướng, Morgan McSweeney, phải từ chức vào ngày 08/02 vì đã đưa lời khuyên bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ, bất chấp mối quan hệ của nhân vật lão làng này với Jeffrey Epstein. Ngày hôm sau, giám đốc truyền thông của Starmer, Tim Allan, cũng tiếp bước. Giờ đây, Chris Wormald, thư ký nội các, người cố vấn cho thủ tướng về hoạt động của chính phủ, đã bị buộc thôi việc. Ông chỉ tại vị được vỏn vẹn một năm.

Ngài Keir, vị thủ tướng bị xem là ít được lòng dân nhất từ trước đến nay, vẫn an toàn, chí ít là vào lúc này. Cuộc thanh lọc nhân sự cấp cao của ông là một nỗ lực nhằm tái khởi động nhiệm kỳ thủ tướng lần thứ bao nhiêu không rõ. Ông đang phụ thuộc vào các nghị sĩ cánh tả ôn hòa của Công Đảng. Để ngăn chặn một cuộc đảo chính, thủ tướng có thể sẽ dồn lực vào các đạo luật cấp tiến, chẳng hạn như các luật lao động mang hơi hướng quay về những năm 1970. Những vấn đề khó khăn hơn, như chi tiêu phúc lợi tăng vọt, sẽ phải chờ đến một ngày khác.

Cái giá thực sự của hạt gạo

Sản xuất lương thực là nguồn phát thải khí nhà kính lớn thứ hai thế giới chỉ sau ngành năng lượng, đóng góp gần 12% tổng lượng phát thải toàn cầu. Và trồng trọt chiếm một phần tư trong số lượng phát thải. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell hiện đã lập bản đồ lượng phát thải này theo loại thực phẩm, cho phép các nhà hoạch định chính sách đánh giá xem loại cây trồng nào xứng đáng với cái giá phải trả về môi trường so với lượng calo mà chúng cung cấp.

Nghiên cứu của họ, được công bố trên tạp chí Nature Climate Change, cho thấy lúa gạo, ngô, cọ dầu, và lúa mì chiếm hai phần ba lượng phát thải từ cây trồng. Một phần nguyên nhân là do sự phổ biến của bốn loại lương thực này. Tuy nhiên, việc sản xuất lúa gạo và dầu cọ đặc biệt gây ô nhiễm so với hai loại còn lại. Riêng lúa gạo chịu trách nhiệm cho 43% lượng khí thải ra. Vấn đề là, dù ruộng lúa thải ra khí methane, nhưng hạt gạo lại giúp làm no bụng con người. Sản xuất dầu cọ thải ra carbon nhưng đóng góp ít hơn vào chế độ ăn uống. Trái cây và rau quả giàu năng lượng và ít gây ô nhiễm hơn. Các tác giả lập luận rằng bản đồ này có thể giúp cắt giảm lượng phát thải trong nông nghiệp.

https://nghiencuuquocte.org/2026/02/16/the-gioi-hom-nay-16-02-2026/#more-65721