3283 - Đầu năm con Ngựa, chúc cho nước Mỹ ‘phi nước đại trở lại’

Trúc Phương

Đầu năm con Ngựa, người ta chúc nhau bền bỉ, mạnh mẽ và bứt phá. Có lẽ chưa bao giờ nước Mỹ cần tinh thần ấy đến vậy, tinh thần dám đứng thẳng, dám bảo vệ nhau và dám tin vào sức mạnh của nhân dân.

Chiến thắng trước ICE là một trong những thành tựu dân chủ lớn nhất của người dân Mỹ trong bối cảnh nền dân chủ đang bị tấn công. (Hình minh họa: Octavio Jones/AFP via Getty Images)

Khi Trump tái đắc cử vào năm 2024, rất ít người dự đoán được tốc độ và mức độ quyết liệt mà chính quyền ông sẽ sử dụng để tháo dỡ các quyền con người cơ bản, làm suy yếu an ninh kinh tế, trật tự ngoại giao toàn cầu và các biện pháp bảo vệ môi trường. Càng ít người nghĩ rằng các quan chức dân cử của cả hai đảng cùng nhiều thiết chế – từ các trường đại học, tòa án đến các tập đoàn lớn – lại dễ dàng nhượng bộ hoặc thỏa hiệp đến vậy.

Niềm hy vọng chưa tắt

Những tổn hại trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Trump 2.0 diễn ra ngay lập tức và kéo dài liên tục. Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Thuế Quan (ICE) gieo rắc nỗi sợ hãi khắp các thành phố và thị trấn ở Mỹ, bắt giữ và khiến nhiều người “biến mất” trong một bộ máy liên bang ngày càng phình to và thiếu trách nhiệm giải trình trước công chúng.

Chiến dịch trấn áp tàn khốc của ICE tại Minneapolis đã khiến hai người chết oan, chưa kể hơn 30 người khác thiệt mạng khi bị giam giữ bởi ICE.

Chính quyền Trump đặc biệt nhắm vào các cộng đồng da màu, phụ nữ, người nghèo và người LGBTQIA+. Đồng thời, họ làm suy yếu các cơ chế bảo vệ người tiêu dùng, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và hệ thống y tế công cộng. Và bất chấp việc luôn tuyên bố xứng đáng với giải Nobel Hòa Bình, Trump đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự, đỉnh điểm là cuộc tấn công Venezuela.

Những gì xảy ra hơn một năm qua thật sự tàn khốc. Tuy nhiên, sức mạnh của người dân bình thường đang bắt đầu xoay chuyển tình thế, và phong trào MAGA xuất hiện những rạn nứt và lúng túng. Năm 2026 có thể trở thành thời điểm mà sức mạnh của phong trào kháng cự trở nên không thể ngăn cản, dựa trên làn sóng nổi dậy nở rộ trong năm đầu của Trump 2.0.

Các thiết chế mà người ta từng tin sẽ bảo vệ nền dân chủ đã suy yếu trong hơn năm đầu nhiệm kỳ hai bởi sự tàn phá cực kỳ khốc liệt của Trump. Tuy nhiên, người dân đã đứng lên. Hàng xóm bảo vệ nhau trước các cuộc truy quét của ICE và tẩy chay những công ty rút lại cam kết về Đa Dạng, Công Bằng và Hòa Nhập (DEI).

Cử tri bầu chọn những nhà lãnh đạo cấp tiến một cách thẳng thắn. Người lao động đình công. Cộng đồng tự tổ chức cung cấp thực phẩm cho các gia đình khốn khó, và cùng nhau tái thiết sau lũ lụt, cháy rừng khi các cơ quan liên bang thất bại. Quan chức cấp tiểu bang và địa phương, cùng doanh nghiệp và một số trường đại học, đặc biệt Harvard, đã dũng cảm phản kháng trước sự bắt nạt của chính quyền Trump.

Một số người cho rằng chiến thắng của Zohran Mamdani trong cuộc bầu cử thị trưởng New York City là điều bất ngờ. Thực tế không phải vậy. Đó là kết quả của nhiều năm tổ chức vận động của các tổ chức như Democratic Socialists of America, Working Families Party, các nghiệp đoàn lao động và các nhóm cộng đồng.

Hơn 100,000 tình nguyện viên tham gia chiến dịch, huy động hàng ngàn cử tri lần đầu đi bầu. Hàng triệu đô la, trong đó có các tỷ phú, đã được đổ vào nhằm đánh bại Zohran Mamdani. Nhưng Mamdani vẫn chiến thắng, khi ông nói lên mối quan tâm của người dân bình thường với những giải pháp táo bạo và thiết thực: chăm sóc trẻ em miễn phí, nhà ở giá phải chăng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ…

Bài học Zohran Mamdani cho thấy sức mạnh của người dân có thể quyết định bầu cử. Cần nhắc lại, đảng Dân Chủ cũng giành thắng lợi trong nhiều chiến dịch năm 2025 khác, trong đó có các cuộc đua thống đốc ở Virginia và New Jersey. Trong khi đó, các ứng viên được Trump hậu thuẫn chỉ thắng khoảng một phần ba số cuộc đua của họ.

Trong nhiều bài học, việc bảo vệ cộng đồng là điều rất nổi bật. Chính yếu tố này chứ không phải gì khác đã giúp tạo nên sự đoàn kết lâu dài. Khắp nước Mỹ, người dân đã bảo vệ hàng xóm, đồng nghiệp và gia đình khỏi các cuộc truy quét của ICE. Họ lập đội phản ứng nhanh, quay phim các vụ bắt giữ và yêu cầu lệnh hợp pháp. Sau các chiến dịch tẩy chay, một số công ty từng hợp tác trước đó nay buộc phải chấm dứt hợp đồng với ICE. Một cách tổng quát, chiến thắng trước ICE là một trong những thành tựu dân chủ lớn nhất của người dân Mỹ trong bối cảnh nền dân chủ đang bị tấn công.

Trump từng hứa ủng hộ người lao động, nhưng lại ưu ái giới tài trợ giàu có thông qua cắt giảm thuế, nới lỏng quy định và cung cấp các hợp đồng chính phủ. Dù vậy, người lao động đang tái khám phá và tái tận dụng sức mạnh tập thể. Các cuộc đình công lan rộng trong nhiều ngành nghề. Phong trào tẩy chay của người tiêu dùng cũng tạo sức ép đáng kể đối với các doanh nghiệp vi phạm cam kết xã hội.

Ở cấp tiểu bang và địa phương, nhiều quan chức đã đệ đơn kiện nhằm bảo vệ cư dân và môi trường trước sự lạm quyền của liên bang. Các tiểu bang đang chứng minh họ có thể vừa kiểm soát quyền lực tổng thống vừa cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân. Nhưng điều cốt lõi vẫn là sức mạnh của cử tri. Một bài học nữa không thể không đề cập là sự rạn nứt lại là điều mang lại cơ hội. Dù truyền thông thường nói đến chia rẽ đỏ-xanh, thực tế cho thấy cả hai phía đều xuất hiện rạn nứt. Chính điều này đã mở ra khả năng cho những thay đổi cấu trúc thực sự.

Tỷ lệ ủng hộ Trump đang ở mức thấp. Đa số người dân không hài lòng với loạt chính sách của ông. Dù vậy, đây vẫn là giai đoạn nguy hiểm. Khi lo sợ mất quyền lực, Trump có thể hành động cực đoan hơn. Tuy nhiên, bất chấp những đe dọa và phô trương từ thượng tầng, người dân một khi đoàn kết sẽ đạt được những thành công thực sự, như có thể thấy ở loạt sự kiện gần đây, giúp chứng minh rằng nền dân chủ Mỹ còn đủ độ “dẻo dai” để chịu đựng và bật lại trước những trận bão phá hoại.

Kỷ nguyên vàng thật sự cho nước Mỹ

Trump luôn nói đây là “kỷ nguyên vàng” của nước Mỹ. Nhưng thực tế, nhiều người dân lại cảm nhận khác. Các khảo sát cho thấy sự bi quan về tương lai đang tăng. Tỷ lệ người tin rằng cuộc sống của họ trong 5 năm tới sẽ tốt đẹp giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập niên. Chưa đến một nửa cảm thấy họ đang ở giai đoạn “phát triển thịnh vượng” cả ở hiện tại lẫn tương lai. Nếu đây là “thời kỳ vàng son” như Trump nói thì rõ ràng rất nhiều người chưa nhìn thấy “ánh sáng mạ vàng.”

Một thăm dò của Rasmussen cho thấy chỉ 27% người được hỏi tin rằng đất nước đang ở “kỷ nguyên vàng,” trong khi 58% không đồng ý. Thậm chí, 48% cử tri cho rằng Joe Biden là tổng thống tốt hơn, so với 40% dành cho Donald Trump. Một khảo sát của Harvard CAPS/Harris cũng ghi nhận 51% ủng hộ Biden hơn Trump – một tỷ lệ đảo chiều đáng kể so với trước đó. Những con số trên phản ánh không chỉ sự phân cực chính trị mà còn là cảm giác hoài nghi lan rộng trong xã hội, kể cả trong một bộ phận cử tri Cộng Hòa.

Nước Mỹ từng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn và thăng trầm. Nhưng trong phần lớn lịch sử, Mỹ vẫn là một quốc gia lạc quan – nơi hình ảnh “thành phố tỏa sáng trên đồi” (“shining city on a hill” – cách nói mà Tổng Thống Ronald Reagan thường dùng để mô tả nước Mỹ như một hình mẫu tự do và hy vọng cho thế giới) từng truyền cảm hứng cho bao thế hệ nhập cư và mang lại niềm tin rằng họ có thể xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn trong vòng tay bao dung của người Mỹ và văn hóa Mỹ. Tinh thần này dường như vẫn chưa biến mất.

Khoảnh khắc hơn 128 triệu người trên thế giới theo dõi ca sĩ Bad Bunny trình diễn tại Super Bowl và lan tỏa thông điệp về sự hòa nhập phổ quát và niềm vui chung đã cho thấy một điều, nước Mỹ mà đa số người dân tin tưởng không phải là nước Mỹ của chia rẽ và hằn học, mà là nước Mỹ của đa dạng, tử tế và cơ hội. Nếu có một “kỷ nguyên vàng” đang đến, có lẽ nó không thuộc về những tượng đài dát vàng hay những lời tự ca. Nó thuộc về sức bền và ý chí của người dân – những người dù lo lắng cho tương lai vẫn không từ bỏ niềm tin vào các giá trị cốt lõi của tự do và công bằng.

Đầu năm con Ngựa, chúc cho nước Mỹ “phi nước đại trở lại,” không phải bằng những khẩu hiệu hào nhoáng rỗng tuếch mà bằng sự tỉnh táo và đoàn kết. Chúc cho tinh thần bao dung mạnh hơn hận thù. Chúc cho lòng trắc ẩn lấn át sự chia rẽ. Và chúc cho “kỷ nguyên vàng” thực sự, nếu có, sẽ là kỷ nguyên của mọi người dân, nơi sức mạnh không đến từ một cá nhân mà từ hàng triệu người cùng tin vào một nước Mỹ công bằng, rộng mở và nhân văn.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/dau-nam-con-ngua-chuc-cho-nuoc-my-phi-nuoc-dai-tro-lai/