3286 - Donald Trump và sùng bái cá nhân kiểu Mỹ

Hiếu Chân/Người Việt

Trong lịch sử Hoa Kỳ hiếm có tổng thống nào nỗ lực quảng bá hình ảnh như tổng thống thứ 45 và 47, Donald J. Trump. Từ không gian mạng đến đời thực, ông Trump luôn cố gắng tạo dựng huyền thoại về một nhà lãnh đạo vĩ đại “được Chúa chọn” để dẫn dắt nước Mỹ và thế giới. Nhân Ngày Tổng Thống (President Day) 16 Tháng Hai, thử nghĩ xem điều đó có ý nghĩa gì?

Tổng Thống Donald Trump và Chủ Tịch Kim Jong Un trong lần gặp nhau tại DMZ Nam-Bắc Hàn, Tháng Sáu, 2019. Ông Trump đã cố ý dùng yếu tố thần thánh để lôi kéo dân chúng đi theo, sùng bái ông không khác gì gia tộc họ Kim. (Hình minh họa: Brendan Smialowski/AFP via Getty Images)

Mọi thứ đều mang tên Trump

Trong một năm sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc, ông Trump liên tục xuất hiện trên mạng Internet trong hình ảnh một người hùng. Ông mặc trang phục Superman. Ông đội vương miện ngồi trên ngai hoàng đế. Ông lái phi cơ King Trump rải phân xuống đầu người biểu tình. Ông khoác áo choàng trắng, đội mão và cầm quyền trượng Giáo Hoàng…

Ở thủ đô Washington, DC, ảnh ông Trump được in trên những bích chương cao bằng tòa nhà ba tầng, treo trên mặt tiền nhiều dinh thự liên bang như trụ sở Bộ Lao Động. Ảnh của ông được in trên thẻ vào cổng các công viên quốc gia do Bộ Nội Vụ phát hành. Bộ Tài Chính có kế hoạch đúc chân dung ông lên đồng tiền kim loại $1 mặc dù luật liên bang cấm in hình người còn sống lên tờ tiền Mỹ. Bộ Quốc Phòng có kế hoạch đặt tên cho một lớp chiến hạm mới là Trump Class, chế tạo một lớp chiến đấu cơ mới mang ký hiệu F-47 và phòng khiêu vũ mới sắp được xây dựng trên nền của Cánh Đông có thể mang tên “Phòng khiêu vũ Tổng Thống Donald J. Trump.”

Ông đưa tên mình vào danh hiệu Trung Tâm Nghệ Thuật John F. Kennedy. Ông đặt tên mình cho Viện Hòa Bình Hoa Kỳ. Các phụ huynh mới sinh con cần nộp cho Sở Thuế IRS mẫu 4547 (con số nhiệm kỳ của Trump) để được nhận $1,000 chính phủ đầu tư vào tài khoản Trump Account mà các cháu có thể rút ra khi tròn 18 tuổi. “Thẻ vàng” định cư ở Mỹ có giá $1 triệu mang tên và hình ảnh Trump; ngay cả một trang mạng bán dược phẩm trực tiếp cũng có tên TrumpRx…

Có những vụ mặc cả trâng tráo. Tháng Mười năm ngoái, Tòa Bạch Ốc đã giữ lại hàng tỷ đô la tài trợ cho công trình xây dựng đường hầm nối New York và New Jersey dưới sông Hudson bất chấp quy định chính phủ không được chặn các khoản ngân sách mà Quốc Hội đã phân bổ. Bị phản ứng, mới đây ông Trump nói với lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng Viện Chuck Schumer (Dân Chủ-New York) rằng ông sẽ giải ngân số tiền đó nếu Schumer đồng ý đổi tên phi trường Dulles ở ngoại ô Washington, DC, và nhà ga tàu điện ngầm Penn ở thành phố New York sang tên ông.

Nhà báo tự do Jason Garcia, chủ trang substack Seeking Rents, hôm Thứ Hai, 16 Tháng Hai, 2026 đưa tin cơ quan lập pháp tiểu bang Florida đang thúc đẩy kế hoạch đổi tên phi trường quốc tế Palm Beach thành “phi trường quốc tế Donald J. Trump” và sự thay đổi này sẽ tiêu tốn của ngân sách tiểu bang $5.5 triệu.

Ước mong bất tử

Không chỉ hiện diện khắp nơi mà ông Trump còn ấp ủ ước mong được “sống mãi trong sự nghiệp” người Mỹ. Trong chuyến thăm điền trang của cố Tổng Thống George Washington ở Mount Vernon, Virginia Tháng Tư, năm 2019, ông Trump tỏ ra ngạc nhiên rằng Tổng Thống Washington đã không đặt tên mình lên bất kỳ tài sản nào. “Nếu ông ấy thông minh, ông ấy đã đặt tên mình lên đó rồi. Bạn phải đặt tên mình lên mọi thứ, nếu không sẽ chẳng ai nhớ đến bạn,” ông Trump nói.

Để tồn tại vĩnh hằng cùng non nước, ông Trump muốn hình ảnh của ông được tạc vào núi đá Rushmore ở South Dakota, bên cạnh các Tổng Thống George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt và Abraham Lincoln.

Nhà điêu khắc Gutzon Borglum chọn tạc tượng Tổng Thống Washington vì ông đã lập ra nước Mỹ, Jefferson vì ông đã khởi xướng cuộc mở mang bờ cõi về phía Tây, Lincoln vì đã cứu nước Mỹ khỏi sự hủy diệt, và Roosevelt vì đã bảo vệ người lao động và giúp gắn kết nền dân chủ với sự phát triển công nghiệp. Không rõ ông Trump có công trạng gì để đứng ngang hàng các vĩ nhân đó nhưng vào Tháng Chín năm ngoái, IRS đã cấp quy chế miễn thuế cho “Quỹ Tưởng Niệm Donald Trump Mount Rushmore” để tổ chức này có thể nhận quyên góp miễn thuế như một tổ chức từ thiện.

Tượng Trump trên núi Rushmore có hay không chưa biết nhưng một nhóm các nhà đầu tư tiền kỹ thuật số đã bỏ ra $300,000 để đúc một bức tượng ông Trump mạ vàng cao 4.5 mét, gọi là “Don Colossus,” sẽ được đặt ở sân golf Doral ở Florida, nơi dự kiến diễn ra hội nghị thượng đỉnh G20, có sự tham dự của nguyên thủ quốc gia các nền kinh tế lớn nhất thế giới, vào cuối năm nay.

Sùng bái cá nhân kiểu Mỹ

“Các tổng thống không tự đặt tên mình cho các công trình; nhân dân đặt tên tổng thống lên các công trình – và giữa hai cách đặt tên này có sự khác nhau lớn,” Giáo Sư Jennifer Mercieca, khoa Truyền Thông, Đại Học Texas A&M, nhận xét. “Cách thứ nhất thể hiện quyền lực và đòi hỏi sự tôn kính. Cách thứ hai là sự công nhận của nhân dân về công trạng của người đã khuất, là lòng tri ân đối với bậc vĩ nhân được kính trọng,” bà Mercieca nói.

Ông Trump chọn cách thứ nhất – thể hiện quyền lực. Ông lấy quyền lực tổng thống để đổi tên các công trình, thậm chí bằng các sắc lệnh trái pháp luật, hoặc cưỡng ép trâng tráo như vụ đòi đổi tên phi trường Dulles và nhà ga Penn nói trên.

Khám phá thêm

Nhà báo Peter Baker, chuyên đưa tin về các tổng thống, của báo The New York Times nhận xét: “Các tổng thống khác đều tìm cách vun đắp danh tiếng nhưng không ai đi xa như ông Trump để tạo ra một tính cách thần thánh, siêu nhiên và hiện diện khắp nơi dẫn tới sự sùng bái thần tượng” mà ông gọi là “sùng bái cá nhân kiểu Mỹ.” Ông Curt Mills, giám đốc điều hành tổ chức bảo thủ The American Conservative, gọi đây là “sùng bái cá nhân Trump,” còn Thống Đốc tiểu bang New York Kathy Hochul nói thẳng rằng đảng Cộng Hòa “không gì khác hơn là một giáo phái tôn sùng cá nhân.”

Sùng bái cá nhân ràng buộc cử tri vào lãnh tụ chứ không phải vào chính sách, đặt lòng trung thành lên trên quan điểm chính trị. Cá nhân nhà lãnh đạo được tô vẽ như một biểu tượng bất khuất, không bao giờ sai lầm hay mệt mỏi. “Trump luôn luôn đúng” là một khẩu hiệu nổi tiếng của phong trào MAGA như mọi người thấy trên chiếc mũ đỏ mà nữ Dân Biểu Marjorie Taylor Green thường đội khi xuất hiện trước cử tri.

Sùng bái cá nhân thường thấy ở các chế độ độc tài; ở đó lãnh tụ được thần thánh hóa và tôn kính như giáo chủ của một tôn giáo, ai bất kính hoặc hoài nghi đều có thể bị khép tội và trừng phạt. Các ông trùm cộng sản như Vladimir Lenin, Joseph Stalin, Mao Trạch Đông, Hồ Chí Minh, Kim Nhật Thành… không chỉ ướp xác, xây lăng tẩm đồ sộ, dựng vô số “tượng đồng phơi những lối mòn,” mà còn lấy tên mình đặt cho nhiều công trình, nhiều thành phố. (Đảng Cộng Sản Việt Nam có kế hoạch đổi tên Sài Gòn thành “thành phố Hồ Chí Minh” từ năm 1946, khi ông Hồ đang ở đỉnh cao quyền lực, nhưng chỉ thực hiện được việc đổi tên đó sau khi cưỡng chiếm được Miền Nam, Tháng Tư 1975). Thế rồi một ngày lịch sử sang trang, các thành phố được trả lại tên, những bức tượng bị giật đổ, bị bôi trét, bị quăng vào hố rác cùng với niềm khinh bỉ của hậu thế.

Sự sùng bái ông Trump, thật tâm hay giả tạo, của các quan chức trong nội các chính phủ, của một số nghị sĩ Cộng Hòa trong Quốc Hội, thậm chí của một số nhà lãnh đạo nước ngoài muốn lấy lòng ông Trump vì lợi ích của họ, đôi khi trơ trẽn đến mức người ngoài cuộc cũng phải đỏ mặt. Qua truyền hình, các buổi họp nội các trong Tòa Bạch Ốc diễn ra gần giống như cảnh ở Bắc Hàn hay ở Hà Nội! Khi tuyên bố mình được Chúa chọn để dẫn dắt nước Mỹ và thế giới, ông Trump đã cố ý dùng yếu tố thần thánh để lôi kéo dân chúng đi theo ông, sùng bái ông không khác gì gia tộc họ Kim ở Bắc Hàn.

Tại sao không?

Những người biện hộ cho ông Trump lập luận rằng ngay cả Tổng Thống George Washington vĩ đại cũng đã đặt tên mình cho thủ đô, cho cả một tiểu bang, hà cớ gì chỉ trích ông Trump? Khi được báo chí yêu cầu đổi tên phi trường Dulles khi ông Trump vẫn còn đương chức, Thư Ký Báo Chí Tòa Bạch Ốc Caroline Leavitt hỏi ngược lại: “Tại sao không?”

Thủ đô Hoa Kỳ bắt đầu mang tên Washington từ ngày 9 Tháng Chín, 1791, trong nhiệm kỳ tổng thống của George Washington, nhưng việc đặt tên này do một ủy ban độc lập ba thành viên quyết định và các sử gia cho biết họ không thấy có bằng chứng George Washington đã yêu cầu, ra lệnh hoặc khích lệ ủy ban làm như vậy dù ông cũng muốn thủ đô mang tên ông.

Trên vùng Tây Bắc nước Mỹ tiểu bang Columbia đổi tên thành Washington State vào năm 1853, hơn nửa thế kỷ sau khi ông Washington nhắm mắt. Đài tưởng niệm Washington được xây dựng rất nhiều thập niên sau thời ông, các đài tưởng niệm Jefferson, Lincoln và Kennedy Center cũng chỉ được xây dựng sau khi các tổng thống đó đã yên nghỉ; núi Rushmore được tạc tượng rất lâu sau khi cả bốn vị tổng thống vĩ đại đã khuất núi. Không ai yêu cầu được tạc tượng, đặt tên khi họ còn sống và đương chức.

Từ sau Đạo Luật Dân Quyền năm 1866, các tổng thống Mỹ thường đi theo một tiền lệ là không đặt tên mình cho các công trình của quốc gia.

Một ví dụ, năm 1975, Tổng Thống Gerald Ford thuộc đảng Cộng Hòa đã phủ quyết một dự luật của Quốc Hội đổi tên một dinh thự liên bang ở quê hương ông, Grand Rapids, Michigan, sang tên ông vì ông tin rằng các tòa nhà liên bang không nên đặt theo tên các tổng thống đương nhiệm để tránh tệ nạn sùng bái cá nhân.

Tiền lệ đó đang bị vị tổng thống hiện tại đảo ngược!

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/donald-trump-va-sung-bai-ca-nhan-kieu-my/