3291 - Hội đồng Hòa bình của Trump: Ai tham gia và tại sao gây tranh cãi?
Luis Barrucho
Tổng thống Mỹ Donald Trump (ở giữa) đã bổ nhiệm cựu Thủ tướng Anh Tony Blair (bên trái) và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (bên phải) vào "Ban điều hành sáng lập" của Hội đồng Hòa bình do ông thành lập
Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp mặt tại Washington vào thứ Năm tuần này (19/2, tối nay theo giờ Việt Nam) để dự cuộc họp chính thức đầu tiên kể từ khi được thành lập vào tháng trước.
Hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu thành viên sẽ tham dự cuộc họp.
Cho đến nay, khoảng hai chục quốc gia đã đồng ý tham gia sáng kiến do ông Trump dẫn đầu, trong đó có Việt Nam.
Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, hiện đang có mặt tại Mỹ để tham dự cuộc họp mở màn của Hội đồng Hòa bình tại Washington từ ngày 19–20/2/2026 theo thư mời của ông Trump.
Cuộc họp sẽ diễn ra tại Viện Hòa bình Hoa Kỳ, đã được đổi tên thành "Viện Hòa bình Donald J. Trump" vào tháng 12/2025, sau khi chính quyền Trump tiếp quản và sa thải phần lớn hội đồng quản trị và nhân viên vào đầu năm 2025.
Ông Trump chính thức ra mắt "Hội đồng Hòa bình" bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào tháng 1/2026
Hội đồng Hòa bình là gì?
Sáng kiến này ban đầu được đề xuất vào cuối tháng 9/2025, là một phần trong kế hoạch hòa bình 20 điểm của ông Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hai năm giữa Israel và Hamas và giám sát việc tái thiết Gaza.
Sau đó, sáng kiến này được hoan nghênh và thông qua bằng một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Tuy nhiên, điều lệ của Hội đồng Hòa bình không nêu rõ Dải Gaza hay các vùng lãnh thổ Palestine, làm dấy lên lo ngại rằng phạm vi hoạt động của sáng kiến có thể rộng hơn và đảm nhận những chức năng vốn do Liên Hợp Quốc thực hiện.
Sáng kiến được chính thức ra mắt bốn tháng sau đó, bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, vào ngày 22/1.
Theo cấu trúc hiện tại, ông Trump giữ chức chủ tịch hội đồng suốt đời, trao cho ông quyền ra quyết định bao trùm.
Tổng thống Mỹ luôn coi hội đồng này là một tổ chức quốc tế mới tập trung vào giải quyết xung đột.
"Hội đồng Hòa bình sẽ chứng tỏ là cơ quan quốc tế quan trọng nhất trong lịch sử, và tôi vinh dự được làm chủ tịch," ôngTrump nói trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social của mình vào Chủ nhật (15/2).
Ai đã đồng ý tham gia?
Trong số 60 quốc gia được Nhà Trắng mời, hơn 20 quốc gia đã đồng ý tham gia, trong đó có Việt Nam, Israel, Qatar, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.
Không một đồng minh lớn nào của Mỹ ở châu Âu, kể cả Anh và Pháp, tham gia, một số nước bày tỏ lo ngại rằng sáng kiến này có thể làm lu mờ vai trò của Liên Hợp Quốc.
Các quốc gia khác vẫn chưa phản hồi.
Ông Trump từng cho biết các thành viên thường trực sẽ được yêu cầu đóng phí thành viên một tỷ đô la, dành riêng cho việc tái thiết Gaza.
Trong một bài đăng khác trên Truth Social hôm Chủ nhật (15/2), tổng thống Mỹ cho biết các quốc gia thành viên đã cam kết góp năm tỷ đô la để tái thiết Gaza bị tàn phá bởi chiến tranh, cùng với cam kết đóng góp hàng ngàn nhân viên cho lực lượng cảnh sát và lực lượng ổn định quốc tế cho khu vực này.
Ông không nêu rõ quốc gia nào đã cam kết khoản tài chính hoặc điều quân.
Quân đội Indonesia hôm Chủ nhật cho biết dự kiến có tới 8.000 binh sĩ sẽ sẵn sàng vào tháng Sáu để có thể triển khai đến Gaza như một phần của sứ mệnh nhân đạo và hòa bình – đây là cam kết điều quân đáng kể đầu tiên đạt được cho đến nay.
Theo một tài liệu chính thức của EU được gửi đến các quốc gia thành viên và được hãng tin Reuters trích dẫn, Ủy viên châu Âu phụ trách Địa Trung Hải Dubravka Suica "sẽ tham gia với tư cách là quan sát viên" trong cuộc họp của Hội đồng Hòa bình.
Bản ghi nhớ cũng cho biết thêm rằng sứ mệnh hỗ trợ cảnh sát của EU "sẽ đóng góp cho Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) bằng cách huấn luyện và trang bị cho cảnh sát dân sự Palestine và các cơ quan tư pháp hình sự", theo Reuters.
Hội đồng Hòa bình hoạt động như thế nào?
Cùng với Hội đồng Hòa bình chính, hai cơ quan bổ sung đã được thành lập.
Ở trung tâm cấu trúc là "Ban điều hành sáng lập", cơ quan giữ trách nhiệm chính về các quyết định ngoại giao và đầu tư.
"Hội đồng Điều hành Gaza" giám sát "Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza" – một cơ quan kỹ trị của Palestine chịu trách nhiệm về điều hành trong giai đoạn chuyển tiếp tạm thời và điều phối các nỗ lực tái thiết ở Dải Gaza.
Nhà Trắng cho biết các thành viên sẽ làm việc để đảm bảo "quản trị hiệu quả và cung cấp các dịch vụ tốt nhất nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng cho người dân Gaza".
Ông Trump sẽ chủ trì Hội đồng Điều hành Sáng lập gồm bảy thành viên.
Các thành viên bao gồm:
- Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio
- Đặc phái viên về Trung Đông của Mỹ Steve Witkoff
- Con rể của ông Trump, Jared Kushner
- Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair
Việc ông Blair được đưa vào đã gây ra chỉ trích vì vai trò của ông trong việc đưa Anh tham gia Chiến tranh Iraq năm 2003 với lý do Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt – những tuyên bố sau đó đã được chứng minh là sai sự thật.
Nhà Trắng cho biết mỗi thành viên sẽ nắm giữ một danh mục công việc "then chốt đối với việc ổn định Gaza".
Hiện không có đại diện Palestine nào trong cả hai cơ quan này.
Liệu có thể giải quyết được vấn đề Gaza?
Liên Hiệp Quốc cho biết khoảng 80% nhà cửa ở Gaza đã bị phá hủy hoặc hư hại
Việc tái thiết Gaza dự kiến sẽ mất nhiều năm và có thể tiêu tốn hơn 70 tỷ đô la, theo một đánh giá về thiệt hại và nhu cầu được Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Âu và Ngân hàng Thế giới thực hiện năm ngoái.
Liên Hợp Quốc cho biết khoảng 80% các tòa nhà ở Gaza đã bị phá hủy hoặc hư hại, tạo ra ước tính 61 triệu tấn gạch vụn.
Các gia đình di tản tiếp tục phải đối mặt với điều kiện mùa đông khắc nghiệt, thiếu nơi trú ẩn và thiếu lương thực.
Thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vào ngày 10/10/2025 có mục đích chấm dứt hơn hai năm giao tranh giữa Israel và Hamas.
Mặc dù giao tranh ác liệt nhất đã lắng xuống, các báo cáo cho thấy lực lượng Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích và bắn vào người Palestine gần các khu vực do quân đội kiểm soát.
Tại lễ ký kết diễn ra hồi tháng trước ở Davos, Thụy Sĩ, Jared Kushner – nhà phát triển bất động sản và là con rể của Tổng thống Trump, người trước đây đã giúp đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas – đã vạch ra một "kế hoạch tổng thể" cho Gaza bao gồm các tòa nhà chọc trời, các thành phố mới và một khu du lịch ven biển.
Ông cho biết việc xây dựng có thể mất từ hai đến ba năm và cần ít nhất 25 tỷ đô la đầu tư, trong đó viện trợ nhân đạo là ưu tiên trước mắt.
Ông Trump đã nhắc lại rằng Hamas phải giải giáp vũ khí – một điều kiện trọng tâm của thỏa thuận do Mỹ làm trung gian.
"Điều rất quan trọng là Hamas phải giữ vững cam kết của mình về việc phi quân sự hóa hoàn toàn và ngay lập tức," ông viết trên Truth Social.
Hamas cho biết họ sẽ chỉ giải giáp vũ khí như một phần của thỏa thuận rộng hơn nhằm thiết lập một nhà nước Palestine.
Israel, với lực lượng bộ binh hiện kiểm soát phần lớn Gaza, cho biết họ sẽ chỉ rút quân nếu Hamas giải giáp vũ khí.
Vì sao Hội đồng Hòa bình lại gây tranh cãi?
Sáng kiến này cho đến nay đã vấp phải nhiều chỉ trích, từ những lo ngại về tính hợp pháp đến tính đại diện.
Trong khi ông Trump quảng bá hội đồng này như một trung gian hòa giải xung đột trong tương lai, một số đồng minh của Mỹ đã cảnh báo rằng tổ chức này có thể làm suy yếu Liên Hợp Quốc và Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên – cơ quan chịu trách nhiệm về gìn giữ hòa bình quốc tế và trừng phạt.
Chính quyền Trump đã cắt giảm ngân sách của Mỹ cho Liên Hợp Quốc.
Đầu năm nay, ông Trump đã ký một bản ghi nhớ rút Mỹ khỏi 31 cơ quan của Liên Hợp Quốc mà ông cho là "hoạt động trái với lợi ích quốc gia của Mỹ".
Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu, Kaja Kallas, nói rằng Hội đồng Hòa bình là một công cụ cá nhân của ông Trump, thiếu trách nhiệm giải trình với người Palestine hoặc Liên Hợp Quốc.
Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich, bà cho biết dù Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua một nghị quyết hoan nghênh việc thành lập một Hội đồng Hòa bình lâm thời cho Gaza có sự tham gia của người Palestine và có đề cập rõ ràng đến lãnh thổ này, nhưng điều lệ của hội đồng lại không bao gồm những yếu tố đó.
"Vì vậy, tôi nghĩ rằng có một nghị quyết của Hội đồng Bảo an, nhưng Hội đồng Hòa bình không phản ánh điều đó," bà nói.
Việc thiếu vắng người Palestine trong các ban điều hành là một nguồn gây tranh cãi nữa.
"Có vẻ như đây chỉ là một hội đồng của Mỹ, với một vài thành phần quốc tế," chính trị gia người Palestine Mustafa Barghouti nói với BBC World Service trong một cuộc phỏng vấn gần đây, và nói rằng Palestine đã kỳ vọng "một cơ cấu đại diện đa dạng hơn nhiều".
Ông nói rằng thật là "có vấn đề" khi vai trò của nhóm quản lý Palestine, vốn đã được phê chuẩn gần đây trong các cuộc đàm phán hòa bình ở Cairo, vẫn chưa rõ ràng.
Trong khi đó, Ban Điều hành Gaza bao gồm một thành viên người Israel: tỷ phú bất động sản Yakir Gabay, hiện đang sống ở Síp.
Việc có sự tham gia của các chính trị gia cấp cao từ Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ – những quốc gia chỉ trích hành động của Israel ở Gaza – cũng đã vấp phải sự chỉ trích từ các chính trị gia Israel.
Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết thành phần của các ban điều hành "không có sự phối hợp với Israel và đi ngược lại chính sách của Israel".
Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid gọi động thái này là "thất bại ngoại giao của Israel", trong khi Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu Itamar Ben-Gvir viết trên X rằng Gaza không cần một "ủy ban hành chính" mà nên được "thanh lọc khỏi những phần tử khủng bố Hamas".
Tường thuật bổ sung bởi Paula Adamo Idoeta, Sanne Peck và Andrew Webb, BBC World Service
Nhận xét
Đăng nhận xét