Nate Swanson
Một chiếc F-35C Lightning II chuẩn bị hạ cánh xuống boong tàu sân bay lớp Nimitz USS Abraham Lincoln ở Biển Ả Rập vào ngày 12 tháng 2 năm 2026. (Ảnh của Hải quân Hoa Kỳ do Chuyên viên Truyền thông Đại chúng hạng 2 Sonny Escalante chụp)
WASHINGTON—Với các cuộc đàm phán dường như không đi đến đâu, một cuộc xung đột mới với Iran ngày càng có khả năng xảy ra, nếu không muốn nói là không thể tránh khỏi. Hoa Kỳ đã tập trung lực lượng không quân lớn nhất ở Trung Đông kể từ cuộc chiến tranh Iraq năm 2003. Một chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ ở Iran có thể sẽ là một chiến dịch quy mô lớn, kéo dài nhiều tuần, giống một cuộc chiến tranh toàn diện hơn so với chiến dịch hồi đầu tháng Giêng nhằm lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro.
Hiện tại, vẫn chưa rõ liệu Hoa Kỳ có tấn công hay không, sẽ tấn công mục tiêu nào ở Iran, hoặc điều gì có thể xảy ra tiếp theo. Trong bối cảnh thiếu câu trả lời, việc đặt ra những câu hỏi đúng đắn càng trở nên quan trọng hơn. Dưới đây là sáu câu hỏi mà các nhà hoạch định chính sách của Hoa Kỳ nên đặt ra:
1. Mục tiêu của một chiến dịch quân sự là gì?
Nhà Trắng vẫn chưa vạch ra mục tiêu mà chính quyền hy vọng đạt được trong một chiến dịch quân sự. Có ba khả năng xảy ra: 1) Tổng thống Mỹ Donald Trump tin rằng một cuộc tấn công sẽ củng cố vị thế của ông trong các cuộc đàm phán hạt nhân và giải trừ quân bị. 2) Chính quyền đang tìm cách làm suy yếu đáng kể hoặc loại bỏ lãnh đạo Iran, có thể bao gồm cả Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. 3) Các cuộc tấn công quân sự phần lớn mang tính biểu tượng, thực hiện lời hứa của tổng thống Mỹ về việc ủng hộ người biểu tình Iran và đáp trả “lằn ranh đỏ” mà ông cảnh báo chế độ không được sử dụng vũ lực gây chết người đối với người biểu tình.
Nếu đây là mục tiêu của chính quyền, thì có những trở ngại đáng kể để đạt được chúng. Cho dù Iran yếu đến đâu, rất khó có khả năng Khamenei sẽ đầu hàng về các vấn đề then chốt, chẳng hạn như chương trình tên lửa của Iran, vì chế độ dường như đã xác định rằng việc giải tán năng lực của mình sẽ rủi ro hơn là chịu một cuộc tấn công quân sự. Về mặt tư tưởng, Khamenei có lẽ thà chết như một người tử vì đạo hơn là bị coi là cúi đầu trước Hoa Kỳ. Nếu mục tiêu là thay đổi chế độ hoặc loại bỏ lãnh tụ, thì điều này đặt ra thách thức rõ ràng là tìm người kế nhiệm. Lời khai nghiêm túc của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước Quốc hội ngày 28 tháng 1 cho thấy ông tin rằng người kế nhiệm rất có thể đến từ nội bộ chế độ, nhưng hiện tại không có nhân vật nào rõ ràng giống Delcy Rodríguez ở Iran. Cũng không có gì đảm bảo rằng người thay thế Khamenei sẽ tốt hơn.
2. Iran có thể phản ứng như thế nào?
Nguy cơ Iran tính toán sai lầm trong việc xác định phản ứng của mình đối với một loạt các cuộc tấn công mới là rất cao. Trong thời gian chuẩn bị cho cuộc xung đột tiềm tàng này, Iran đã nhiều lần đe dọa sẽ phát động một cuộc chiến tranh khu vực chống lại Hoa Kỳ và Israel. Nhưng trong quá khứ, Iran chủ yếu điều chỉnh các phản ứng quân sự của mình đối với các cuộc tấn công nước ngoài sao cho tương xứng (theo đánh giá của họ) với cuộc tấn công ban đầu. Do đó, nếu Iran nhận thấy rằng các cuộc tấn công của Mỹ chủ yếu mang tính biểu tượng, thì họ có thể điều chỉnh phản ứng của mình cho phù hợp. Đồng thời, Iran đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan khó hiểu vượt ra ngoài cuộc xung đột này. Tehran không thể thắng một cuộc chiến tranh kéo dài với Hoa Kỳ (hoặc Israel), nhưng ngày càng có nhận thức trong nội bộ chế độ rằng quân đội cần phải gây thương vong cho Mỹ để khôi phục lại một mức độ răn đe nhất định đối với các cuộc tấn công trong tương lai.
Còn một biến số chưa xác định khác cần xem xét: các lực lượng ủy nhiệm của Iran. Mặc dù các nhóm này phần lớn vắng mặt trong các phản ứng trước đây của Iran đối với các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel, Iran sẽ phải nhanh chóng quyết định liệu có nên tìm cách rút lui ngay lập tức hay, theo quan điểm của chế độ này, cố gắng khôi phục khả năng răn đe chống lại các cuộc tấn công trong tương lai. Nếu không, từ quan điểm của Iran, Hoa Kỳ và Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào Iran bất cứ khi nào họ thấy phù hợp.
3. Liệu Trump có phải đối mặt với bất kỳ hậu quả nào lần này?
Một phần lý do của Trump khi cân nhắc một cuộc tấn công khác vào Iran là ông có thể đã kết luận rằng không có hậu quả quân sự hoặc chính trị thực sự nào đối với sự can thiệp của Mỹ vào cuộc chiến 12 ngày của Israel chống lại Iran vào tháng 6 năm 2025 hoặc chiến dịch Maduro tháng trước. Có lẽ - tùy thuộc vào phạm vi của chiến dịch - xu hướng này sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, chính quyền Trump có thể thấy khó khăn hơn trong việc xác định phạm vi của một chiến dịch mới chống lại Iran so với các hoạt động hạn chế trước đó ở Iran và Venezuela. Nếu Iran cố gắng trả đũa, Trump có thể buộc phải mở rộng mục tiêu và quỹ đạo của cuộc xung đột. Trong trường hợp đó, việc lặp lại mô hình hành động quyết đoán và những lối thoát dứt khoát tương tự như lần trước sẽ khó khăn hơn.
4. Liệu có lối thoát ngoại giao khả thi nào trước khi xung đột xảy ra?
Có lẽ là không. Iran được cho là có hai tuần để thể hiện tiến bộ cụ thể hướng tới lằn ranh đỏ của Mỹ, nhưng một cuộc xung đột mới có thể không chờ lâu đến vậy. Quan trọng hơn, Iran dường như không có khả năng đưa ra những nhượng bộ cần thiết cho một thỏa thuận có ý nghĩa. Cho đến nay, Iran chỉ khăng khăng nói về chương trình hạt nhân của mình, và dường như cam kết với “quyền làm giàu” ngay cả khi họ không làm giàu uranium vào lúc này. Iran cũng đã phản đối một cách dại dột việc các bộ trưởng ngoại giao khu vực tham gia đàm phán, và họ đã phải rút lại một số nhượng bộ dự kiến (cụ thể là việc xuất khẩu uranium được làm giàu 60%) trước khi các cuộc đàm phán thậm chí còn chưa bắt đầu.
Nói rộng hơn, Iran đang cố gắng đàm phán một Kế hoạch Hành động Toàn diện chung 2.0, trong khi những gì chính quyền Trump muốn có lẽ gần giống với một thỏa thuận đầu hàng của Iran hơn. Không có nhiều điểm trùng lặp hoặc một phép màu ngắn hạn nào sắp xảy ra. Một người châu Âu có quan hệ thường xuyên với chính phủ Iran gần đây nói với tôi rằng một số phe phái ở Iran tin rằng nếu đất nước có thể sống sót sau một cuộc tấn công khác và gây ra một số thiệt hại cho Hoa Kỳ để đáp trả, thì điều này có thể giúp ích cho vị thế đàm phán trong tương lai của Iran. Đó là một nhận thức sai lầm tiềm tàng khác.
5. Người dân Iran sẽ phản ứng như thế nào trước một chiến dịch quân sự?
Sau cuộc đàn áp nghiêm trọng đối với những người biểu tình Iran vào tháng Giêng, lực lượng an ninh Iran đã giành lại quyền kiểm soát đường phố. Do đó, cơ hội để “giúp đỡ” những người biểu tình có lẽ đã qua. Tuy nhiên, rất khó để dự đoán hầu hết người dân Iran sẽ phản ứng như thế nào trước một chiến dịch quân sự mới của Mỹ. Theo báo cáo, 900 người Iran đã thiệt mạng trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày, bao gồm nhiều thường dân. Hầu hết những người Iran kêu gọi can thiệp quân sự hiện nay có lẽ đang hy vọng vào các cuộc tấn công chính xác, chứ không phải một chiến dịch kéo dài nhiều tuần có nguy cơ gây thêm thương vong cho thường dân. Các cuộc tấn công nhắm vào lực lượng an ninh có thể khiến nhiều người Iran xuống đường hơn, nhưng chính quyền Trump không nên trông chờ vào khả năng này, vì người dân Iran đã không hưởng ứng lời kêu gọi từ bên ngoài để biểu tình hoặc nổi dậy trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày.
6. Các đối tác khu vực của Mỹ sẽ đóng vai trò gì?
Trong phần lớn tháng vừa qua, các đối tác Ả Rập và Thổ Nhĩ Kỳ của Hoa Kỳ đã kêu gọi chính quyền Trump giảm leo thang và tránh xung đột với Iran. Nhiều đối tác trong số đó cũng là nơi đóng quân của Mỹ và từng là mục tiêu của các hành động gây hấn từ Iran trong quá khứ. Khi xung đột ngày càng có khả năng xảy ra, việc theo dõi các bước đi tiếp theo của họ sẽ là một chỉ báo quan trọng. Trở lại năm 2019, trong chiến dịch “áp lực tối đa” của Mỹ, Iran đã nhắm mục tiêu thành công vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út, gây ra những thay đổi đáng kể trong chính sách của hai nước này đối với Iran. Quan hệ Iran-Vùng Vịnh chắc chắn mạnh mẽ hơn hiện nay, và UAE và Ả Rập Xê Út đã công khai tuyên bố rằng Hoa Kỳ không thể sử dụng không phận của họ để tấn công. Nhưng các đối tác vùng Vịnh của Hoa Kỳ rõ ràng có ảnh hưởng đến Trump, và người Iran biết điều đó. Liệu Iran có phản ứng dữ dội với vùng Vịnh nếu không thể giảm leo thang tình hình nhanh chóng lần này?
Ở phía bên kia khu vực, có lẽ có thể dự đoán rằng Israel sẽ tham gia vào chiến dịch này dưới hình thức này hay hình thức khác. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã nói rõ về mối đe dọa mà chương trình tên lửa của Iran gây ra cho Israel. Một yếu tố có thể ảnh hưởng đến thời gian kéo dài của cuộc xung đột là liệu Israel có đủ tên lửa đánh chặn phòng không hay không.
Một điểm cuối cùng: Quan điểm của người Mỹ cũng có thể sẽ ảnh hưởng đến diễn biến của cuộc xung đột này. Các bài xã luận kêu gọi Trump không nên giống như Tổng thống Mỹ Barack Obama có lẽ đã tác động đến tính toán của ông. Mặt khác, 70% người Mỹ phản đối can thiệp quân sự vào Iran. Trump thường nhạy cảm với các cuộc thăm dò dư luận ở Mỹ, và ông luôn vận động tranh cử chống lại việc chấm dứt "những cuộc chiến tranh ngu ngốc kéo dài mãi mãi".
Trump sẽ không chấp nhận bất kỳ biện pháp nửa vời nào đối với Iran - điều đó là rõ ràng. Một tháng sau khi Iran giết hại hàng nghìn người dân của mình để đáp trả các cuộc biểu tình trên toàn quốc, tổng thống Mỹ đã tập trung các lựa chọn chính sách của mình vào một thỏa thuận hạt nhân mới hoặc hành động quân sự. Khi khả năng xảy ra hành động quân sự ngày càng tăng, hy vọng chính quyền sẽ có câu trả lời cho những câu hỏi này và nhiều câu hỏi khác sẽ phát sinh.
https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/before-striking-iran-trump-should-answer-these-six-questions/
***
Before striking Iran, Trump should answer these six questions
An F-35C Lightning II prepares to land on the flight deck of Nimitz-class aircraft carrier USS Abraham Lincoln in the Arabian Sea on February 12, 2026. (US Navy photo by Mass Communication Specialist 2nd Class Sonny Escalante)
WASHINGTON—With negotiations seemingly headed nowhere, a new conflict with Iran looks increasingly likely, if not inevitable. The United States has gathered the most air power in the Middle East since the 2003 Iraq war. A US military operation in Iran would likely be a massive, weeks-long campaign that would look more like a full-fledged war than the early January operation to remove Venezuelan strongman Nicolás Maduro from power.
At this moment, there’s no clarity on whether the United States will strike, what in Iran it would strike, or what might follow. In the absence of answers, it’s all the more important to ask the right questions. Here are six questions that US policymakers should be asking:
1. What is the objective of a military campaign?
The White House has yet to outline what the administration is hoping to achieve in a military campaign. There are three likely options: 1) US President Donald Trump believes an attack will strengthen his hand in nuclear and disarmament negotiations. 2) The administration is seeking to significantly degrade or decapitate Iran’s leadership, potentially including Supreme Leader Ali Khamenei. 3) Military strikes will largely be symbolic, fulfilling the US president’s promise to support Iranian protesters and responding to his “red line” warning the regime against using lethal force against demonstrators.
If these are the administration’s objectives, there are significant obstacles to achieving them. No matter how weak Iran is, it is highly unlikely that Khamenei will capitulate on key issues, such as Iran’s missile program, as the regime seems to have determined that it would be risker to dismantle its capabilities than suffer a military strike. Ideologically, Khamenei would likely rather die a martyr than be seen bowing to the United States. If regime change or decapitation is the goal, then this presents the obvious challenge of backing a successor. US Secretary of State Marco Rubio’s sober testimony to Congress on January 28 indicated that he believes a successor would most likely come from within the regime, but there is no clear Delcy Rodríguez figure in Iran. There is also no guarantee that Khamenei’s replacement would be better.
2. What might Iran do in response?
The risk of Iranian miscalculation in determining its response to a new round of strikes is high. In the run-up to this potential conflict, Iran has repeatedly threatened to unleash a regional war on the United States and Israel. But in the past, Iran has mostly calibrated its military responses to foreign attacks to be proportional (in its estimation) to the original attack. Therefore, if Iran perceives that US strikes are primarily symbolic, then it may calibrate its response accordingly. At the same time, Iran is facing a perplexing dilemma that extends beyond this conflict. Tehran cannot win an extended war with the United States (or Israel), but there is a growing perception inside the regime that the military needs to inflict US casualties to restore a measure of deterrence against future attacks.
There is another unknown variable to consider, as well: Iranian proxies. While these groups have largely been absent from Iran’s past response to US and Israeli military strikes, Iran will have to quickly decide whether to seek an immediate off-ramp or, as the regime sees it, try to restore deterrence against future attacks. Otherwise, from Iran’s perspective, the United States and Israel will just continue to target Iran whenever they see fit.
3. Will Trump face any consequences this time around?
Part of Trump’s rationale for considering another Iran attack is that he likely has concluded that there were no real military or political repercussions for US involvement in Israel’s twelve-day war against Iran in June 2025 or the Maduro operation this past month. Perhaps—depending on the scope of a campaign—this trend continues. However, the Trump administration may find it more difficult to define the scope of a new campaign against Iran compared with the earlier, limited operations in Iran and Venezuela. If Iran does try to hit back, Trump might be compelled to expand his objectives and the trajectory of a conflict. In that case, it will be harder to replicate his pattern of decisive action and equally decisive off-ramps this time around.
4. Is there a feasible diplomatic off-ramp prior to conflict?
Probably not. Iran reportedly has two weeks to show concrete progress toward US red lines, but a new conflict might not wait that long. More importantly, Iran does not seem capable of making the necessary concessions needed for a meaningful deal. So far, Iran has insisted on only talking about its nuclear program, and it appears committed to the “right to enrich” even though it isn’t enriching uranium right now. Iran also foolishly objected to regional foreign ministers joining the talks, and it had to walk back some of its expected concessions (specifically shipping out its 60 percent enriched uranium) before talks even got under way.
More broadly, Iran is trying to negotiate a Joint Comprehensive Plan of Action 2.0, while what the Trump administration wants is likely closer to an Iranian surrender pact. There isn’t much overlap or a short-term miracle in the offing. A European with regular connections to the Iranian government recently told me that some factions in Iran believe that if the country can survive another attack and inflict some damage on the United States in return, then this might help Iran’s future negotiating position. That’s another potential misperception.
5. How will the Iranian people respond to a military campaign?
After a severe crackdown on Iranian protesters in January, Iran’s security services have regained control of the street. Therefore, the window for “helping” protesters has probably passed. Still, it’s hard to predict how most Iranians will react to a new US military campaign. Nine hundred Iranians reportedly died in the twelve-day war, including many civilians. Most Iranians calling for military intervention now are probably hoping for surgical strikes, not a weekslong campaign that risks more civilian casualties. Strikes that target the security establishment might bring more Iranians back to the streets, but the Trump administration shouldn’t count on this possibility, since Iranians did not respond to outside calls to protest or rise up during the twelve-day war.
6. What role will US regional partners play?
For much of the past month, Arab and Turkish partners of the United States have urged the Trump administration to deescalate and avoid conflict with Iran. Many of those partners also host US troops in their countries and have been targets of past Iranian aggression. As conflict becomes more likely, watching their next steps will be a crucial indicator. Back in 2019, during the US “maximum pressure” campaign, Iran successfully targeted the United Arab Emirates (UAE) and Saudi Arabia, causing significant changes in their respective policies toward Iran. The Iran-Gulf relationship is certainly stronger now, and the UAE and Saudi Arabia have already publicly said that the United States cannot use their airspace for attacks. But the United States’ Gulf partners clearly have an impact on Trump, and the Iranians know it. Will Iran lash out at the Gulf if it can’t deescalate the situation quickly this time around?
On the other side of the region, it is probably fair to assume that Israel will participate in the campaign in one form or another. Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu has been clear about the threat that Iran’s missile program poses to Israel. One indicator that might impact the length of a conflict is whether Israel has sufficient air defense interceptors.
One final point: Americans’ opinions will likely factor in how this conflict plays out, too. Editorials urging Trump not to be like US President Barack Obama probably have an impact on his calculus. On the other side of the issue, 70 percent of Americans oppose military intervention in Iran. Trump is generally sensitive to US polling, and he has consistently campaigned against ending “stupid forever wars.”
Trump will not accept any half measures on Iran—that much is clear. One month after Iran killed thousands of its own people in response to nationwide protests, the US president has narrowly centered his policy options around a new nuclear deal or military action. As the likelihood of the latter increases, the administration hopefully has answers for these and the many additional questions that will arise.
Nhận xét
Đăng nhận xét