3323 - Lực lượng Mỹ hùng hậu ở Trung Đông: Tiền lệ chưa từng có kể từ chiến tranh Irak 2003
Đàm phán giữa Nga và Ukraina nhằm tìm giải pháp chấm dứt chiến tranh đột ngột kết thúc ; Nguy cơ xung đột vũ trang Mỹ - Iran tăng cao khi Washington ồ ạt huy động chiến đấu cơ đến Trung Đông ; Donald Trump có kế hoạch lập căn cứ quân sự ở Gaza ? Phải chăng Trung Quốc đã thật sự bí mật thử hạt nhân ? Trên đây là những chủ đề thời sự đáng chú ý trong tuần.
Vì sao đàm phán Nga – Ukraina đột ngột kết thúc ?
Thứ Ba, ngày 17/02/2026, Matxcơva, Kiev và Washington tiến hàng vòng đàm phán thứ hai tại Geneve, Thụy Sĩ, nhằm tìm kiếm hòa bình cho Ukraina. Tuy nhiên, đến ngày đàm phán thứ hai, thứ Tư 18/02, cuộc thương lượng của các bên đã đột ngột bị rút ngắn mới sau hai giờ bắt đầu mà không cho một kết quả khả quan nào. Cho đến hiện tại, không một chi tiết nào về cuộc họp được tiết lộ. Phát biểu trước báo giới, phía Nga nói đến một cuộc đàm phán « khó khăn nhưng chuyên nghiệp ». Đoàn đàm phán Ukraina thì tuyên bố là có « tiến bộ ».
Báo Thụy Sĩ Le Temps, dẫn lời Thomas Greminger, giám đốc Trung tâm Chính sách An ninh tại Geneve, giải thích ba nguyên nhân cho việc kết thúc đột ngột cuộc đàm phán. Thứ nhất là lập trường cứng rắn từ Nga. Ông Greminger cho biết ông không ngạc nhiên về việc không đạt được tiến bộ quan trọng nào trong vế chính trị của cuộc đàm phán, do các bên vẫn còn nhiều bất đồng. Về nguyên tắc, nhà ngoại giao Thụy Sĩ này cho rằng « những tiến bộ về kỹ thuật » là vẫn có thể, chủ yếu ở hai trục, được cho là trọng tâm của cuộc thảo luận : Vấn đề quân sự và Lợi ích kinh tế.
Nhưng sự trở lại của ông Vladimir Medinski, cố vấn của tổng thống Nga, nhà tư tưởng học nổi tiếng với những lời phát biểu được cho là xuyên tạc lịch sử, rất có thể đã làm gián đoạn sự năng động của các cuộc thương lượng về quân sự – vốn dĩ đã có những tiến triển trong vòng họp thứ nhất ở Abu Dhabi – bằng cách đưa trở lại bàn đàm phán các vấn đề nhạy cảm như tiếng Nga và Giáo hội Chính thống Nga. Một lựa chọn đã khiến các bên tham gia cảm thấy khó chịu. Theo nhận định của Thomas Greminger, « các yêu cầu của Nga mang tính cực đoan hơn dự đoán ».
Thứ hai, theo Le Temps, còn có sự chia rẽ trong nội bộ đoàn đàm phán Ukraina. Theo báo Anh The Economist, một bên do cựu lãnh đạo cơ quan tình báo Ukraina Kyrylo Budanov đứng đầu, đánh giá một thỏa thuận nhanh chóng – ngay cả khi không hoàn hảo – vẫn sẽ tốt hơn trước khi cơ hội vụt mất, bên kia, vẫn còn chịu tác động từ cựu chánh văn phòng Andriy Yermark, tỏ ra ít khoan nhượng hơn. Điều này buộc tổng thống Volodymyr Zelensky phải tìm cách dung hòa hai bên, trong khi vẫn phải chịu áp lực cả từ trong và ngoài nước để tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống.
Cuối cùng, khuôn khổ các cuộc đàm phán dường như vượt quá khả năng bộ đôi nhà ngoại giao Mỹ, Steve Witkoff và Jared Kushner. Cùng trong một quãng thời gian này, hai đặc sứ Mỹ còn phải đàm phán với Iran về hồ sơ hạt nhân của Teheran thông qua trung gian Oman. Theo phân tích của Thomas Greminger, « trước đây, họ đã thành công trong việc thu hẹp khoảng cách chính trị, nhưng họ đã đánh giá thấp chuyên môn cần thiết để đạt được một thỏa thuận vững chắc ».
Như ví von của một nhà ngoại giao Iran, xin ẩn danh, được Reuters dẫn lại : Cách tiếp cận này của Mỹ chẳng khác gì với việc « tại phòng cấp cứu, một bác sĩ duy nhất với hai bệnh nhân nghiêm trọng và không thể chăm chút lo cho người này hay người kia, nên có nhiều nguy cơ đi đến thất bại ! ».
Tấn công Iran : Quân đội Mỹ đã trong tư thế sẵn sàng ?
Cũng tại Geneve, Thụy Sĩ, cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Teheran vẫn chưa cho kết quả như tổng thống Mỹ Donald Trump mong muốn. Ngày 19/02/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump trong lễ khai mạc phiên họp đầu tiên Hội đồng Hòa bình do ông sáng lập, ra tối hậu thư, Iran chỉ có 15 ngày để từ bỏ chương trình hạt nhân, và ký kết thỏa thuận.
Như để gia tăng sức ép đối với Iran, ngoài chiếc hàng không mẫu hạm USS Lincoln đã hiện diện trong khu vực, Hoa Kỳ thông báo điều thêm chiếc mẫu hạm thứ hai USS Ford từ vùng biển Caribê đến Trung Đông. Áp lực quân sự tăng thêm một nấc, khi chỉ trong vòng 24 giờ, theo các hình ảnh vệ tinh, Mỹ triển khai bổ sung một phi đội hùng hậu khoảng 50 chiến đấu cơ từ F-22, F-16 đến F-15, cùng 100 máy bay tiếp liệu và nhiều máy bay trinh sát đến các căn cứ quân sự chính của Mỹ trong khu vực.
Quy mô quân sự triển khai lớn đến mức, có khả năng phát động một chiến dịch quân sự lớn chống Iran, khiến truyền thông Mỹ hôm thứ Năm 19/02, hoạt động hết công suất. Nhật báo kinh tế Pháp Les Echos cho biết, các kênh truyền hình CNN và CBS đưa tin rằng quân đội đã sẵn sàng tấn công Iran ngay trong cuối tuần này nếu tổng thống Trump ra lệnh, trong khi tờ Wall Street Journal giải thích đây là lần đầu tiên Mỹ phô trương uy lực không quân lớn đến như vậy kể từ cuộc xâm lược Irak năm 2003.
Theo nhận định của đô đốc Nicolas Vaujour, tham mưu trưởng Hải quân Pháp và là tác giả tập sách « Những cuộc chiến trên biển » (Les Guerres des Mers, NXB Tallandier), những động thái quân sự này của Mỹ diễn ra vào một thời điểm chiến lược thú vị, vào lúc các cuộc đàm phán không đi đến kết quả, bất chấp việc triển khai tầu sân bay USS Lincoln. Hành động này của Washington làm sống lại cuộc đối thoại chiến lược, và đây chính là mục đích của tầu sân bay, « một công cụ quyền lực, công cụ thể hiện chủ quyền quốc gia, chứng minh ý chí chính trị của một quốc gia ».
Trả lời RFI Tiếng Pháp ngày 17/02/2026, đô đốc Nicolas Vaujour, còn nhấn mạnh rằng kiểu « ngoại giao tầu sân bay » này khẳng định mong muốn áp dụng học thuyết « Hòa bình thông qua sức mạnh » của chính quyền Trump được trình bày trong Chiến lược Quốc phòng công bố hồi tháng 01/2026.
« Gọi đó là ngoại giao tàu sân bay thì chưa hẳn, trước hết đó là một công cụ quyền lực. Mỹ phô trương sức mạnh và Mỹ minh chứng cho ý chí chính trị bằng công cụ này, vốn có nhiều đặc điểm độc đáo : ưu thế trên biển, khả năng tấn công và trên hết là khả năng tiếp cận ngay cả khi một số quốc gia không muốn quý vị hoạt động từ lãnh thổ của họ, thì quý vị vẫn có thể hoạt động từ tàu sân bay của mình.
Người Mỹ muốn thực hiện học thuyết mà họ đã thiết lập, được gọi là "hòa bình thông qua sức mạnh". Điều này rõ ràng là một minh chứng cho mong muốn giải quyết một số xung đột, và nếu cần thiết, sẽ đẩy nhanh quá trình này, và do vậy, "tôi trưng bày các công cụ và tôi phô trương sức mạnh của mình để giải quyết vấn đề càng nhanh càng tốt" ».
Mỹ có kế hoạch mở căn cứ quân sự ở Gaza ?
Ngày 19/02/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump chủ trì phiên họp đầu tiên Hội đồng Hòa bình do chính ông thành lập. Khoảng gần 50 quốc gia tham dự phiên họp nhưng không một quốc gia thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An nào tham dự, ngoài Mỹ.
Khai mạc phiên họp, nguyên thủ Mỹ loan báo đã có chín nước thành viên cam kết đóng góp 7 tỷ đô la viện trợ nhân đạo cho Gaza. Nhiều nước khác như Albani, Kosovo, Kazakhstan, hay Ai Cập được cho là đã hứa sẽ gởi quân đội đến hỗ trợ lực lượng ổn định quốc tế và huấn luyện cảnh sát địa phương.
Tuy nhiên, theo nhiều tài liệu được nhật báo Anh The Guardian tham khảo, chính quyền Trump dường như đang nghiên cứu dự án mở một căn cứ quân sự trên một diện tích rộng hơn 141 ha, và có khả năng tiếp nhận đến 5.000 người ở Gaza. Tờ báo Anh khẳng định, căn cứ này sẽ được xây dựng theo từng giai đoạn, « được bao bọc bởi 26 tháp canh bọc thép di động và được trang bị trường bắn súng hạng nhẹ, hầm trú ẩn, và kho chứa thiết bị quân sự. Một hàng rào dây thép gai để bảo vệ toàn bộ căn cứ ».
Cũng theo tờ báo Anh này, căn cứ này sẽ được đặt tại một vùng khô cằn ở phía nam Gaza. Theo một nguồn tin ẩn danh với The Guardian, « một nhóm nhỏ doanh nghiệp xây dựng quốc tế có kinh nghiệm tại các vùng chiến sự đã có thể đến khảo sát khu vực ». Về số binh sĩ được triển khai, bản kế hoạch này không nhằm để triển khai quân đội Mỹ, thay vào đó là các thành viên của Lực lượng Bình ổn Quốc tế ISF tương lai.
Việc thành lập lực lượng này được quyết định trong khuôn khổ bản kế hoạch hòa bình 20 điểm do ông Trump đề xuất, sau đó đã được Liên Hiệp Quốc thông qua. Trong bối cảnh này, tờ New York Times, nhắc lại « một số nước đã cam kết điều hàng ngàn binh sĩ tham gia ISF », với nhiệm vụ « gìn giữ an ninh » theo lời của Donald Trump.
Nhật báo Mỹ cẩn trọng lưu ý rằng, theo các nguồn tin ẩn danh, « các quan chức Mỹ vẫn đang trong quá trình thảo luận về việc xây dựng một căn cứ quân sự cho ISF tại khu vực do Israel kiểm soát ở phía nam Gaza ». Kế hoạch này đã không được ông Trump nhắc đến trong buổi khai mạc phiên họp đầu tiên Hội đồng Hòa bình hôm 19/02/2026 tại Washington.
Trung Quốc bí mật thử hạt nhân ?
Một thời kỳ căng thẳng hạt nhân mới giữa các đại cường. Vào tháng 6/2020, Hoa Kỳ từng cáo buộc Trung Quốc bí mật thử nghiệm hạt nhân. Hơn bốn năm sau, ngày 17/02/2026, Christopher Yeaw, thứ trưởng Ngoại Giao Mỹ, phụ trách kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí hạt nhân, tại hội thảo của Viện Hudston, trụ sở ở Washington, tuyên bố, Hoa Kỳ sẵn sàng tiến hành các vụ thử hạt nhân có sức công phá thấp và chấm dứt lệnh cấm kéo dài hàng thập kỷ để phù hợp với các vụ thử bí mật được cho là của Trung Quốc và Nga.
Thông tín viên Clea Broadhurt tại Bắc Kinh tường thuật :
"Hoa Kỳ tuyên bố rằng tín hiệu địa chấn được phát hiện vào tháng 6 năm 2020 gần bãi thử hạt nhân Lop Nur ở phía tây Trung Quốc tương ứng với một vụ nổ hạt nhân có công suất thấp. Theo Washington, dữ liệu này không tương ứng với động đất hay hoạt động khai thác mỏ, mà là một vụ thử bí mật có chủ đích, có thể được thiết kế để né tránh các hệ thống giám sát và kiểm chứng quốc tế.
Bắc Kinh kiên quyết phủ nhận điều này và cáo buộc Hoa Kỳ bóp méo sự thật để biện minh cho chiến lược hạt nhân của riêng mình. Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế vẫn thận trọng : Các tín hiệu được ghi nhận quá yếu để khẳng định chắc chắn đó là một vụ thử hạt nhân, do thiếu bằng chứng kỹ thuật đầy đủ.
Nhưng vấn đề không chỉ dừng lại ở vấn đề khoa học hay kỹ thuật thuần túy. Lời cáo buộc xuất hiện trong bối cảnh việc kiểm soát vũ khí hạt nhân bị bỏ trống, sau khi hiệp ước lớn cuối cùng hạn chế kho vũ khí chiến lược của các đại cường hạt nhân đã hết hạn.
Washington hiện đang nêu lên khả năng nối lại các vụ thử của riêng mình, nhân danh sự cân bằng chiến lược. Đối với nhiều nhà phân tích, rủi ro là rõ ràng : sự mất lòng tin ngày càng tăng và viễn cảnh leo thang giữa các cường quốc hạt nhân là hiện thực."
Nhận xét
Đăng nhận xét