3320 - Những điều cần biết về chiến dịch tiêu diệt trùm ma túy Mexico “El Mencho”

Miranda Jeyaretnam

Lực lượng đặc nhiệm Vệ binh Quốc gia Mexico đứng gác bên ngoài trụ sở Văn phòng Công tố Chuyên trách về Tội phạm có Tổ chức (FEMDO) tại Thành phố Mexico vào ngày 22 tháng 2 năm 2026. Alfredo Estrella – AFP/Getty Images

Lực lượng an ninh Mexico đã tiêu diệt trùm ma túy bị truy nã gắt gao nhất nước này nhờ thông tin tình báo của Mỹ.

Cuộc đột kích của quân đội tại thị trấn Tapalpa thuộc bang Jalisco phía tây hôm Chủ nhật đã hạ gục Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, còn được gọi là “El Mencho”, theo Bộ Quốc phòng Mexico. Chiến dịch này đánh dấu một sự leo thang lớn của chính phủ Mexico trong bối cảnh chiến dịch kéo dài nhiều tháng của Tổng thống Donald Trump nhằm gây áp lực buộc chính phủ phải tích cực hơn trong cuộc chiến chống lại các băng đảng ma túy trong nước.

Vụ tiêu diệt này đã gây ra làn sóng bạo lực gia tăng ở một số khu vực của Mexico do các băng đảng kiểm soát. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum Pardo kêu gọi người dân “hãy cập nhật thông tin và bình tĩnh”.

Dưới đây là những điều cần biết về chiến dịch này và cách nó sử dụng thông tin tình báo của Mỹ.

“El Mencho” là ai?

Oseguera, 59 tuổi, lãnh đạo băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG), một trong những băng đảng ma túy mạnh nhất Mexico, mặc dù ông ta là một nhân vật bí ẩn, tránh sự chú ý của công chúng.

Xuất thân từ bang Michoacán, Oseguera lớn lên trong nghèo khó và nhập cư bất hợp pháp vào California vào những năm 1980, trước khi bị trục xuất về Mexico vào đầu những năm 1990. Ở đó, ông ta trở thành một sĩ quan cảnh sát nhưng cuối cùng đã rời bỏ ngành cảnh sát để gia nhập băng đảng Milenio.

Năm 2009, sau vụ bắt giữ và cái chết của một số thủ lĩnh của băng đảng Milenio, Oseguera đồng sáng lập CJNG. Tổ chức tội phạm này là một trong những kẻ buôn lậu ma túy lớn nhất vào Mỹ, bao gồm cocaine, methamphetamine và fentanyl. Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), tổ chức này có mặt ở hầu hết 50 tiểu bang của Mỹ và mạnh ngang ngửa với đối thủ là tổ chức tội phạm Sinaloa của Mexico.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, nhóm này cũng tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp khác, bao gồm trộm cắp nhiên liệu và buôn lậu dầu thô. Năm 2020, các thành viên của CJNG đã thực hiện một vụ ám sát hụt nhằm vào Bộ trưởng An ninh Mexico Omar Garcia Harfuch, khi đó là Bộ trưởng An ninh Công cộng của Thành phố Mexico, bằng lựu đạn và súng trường công suất cao.

Oseguera đã bị truy tố nhiều lần ở Mỹ về tội buôn bán ma túy kể từ năm 2017. Vào tháng 12 năm 2024, Bộ Ngoại giao Mỹ đã tăng tiền thưởng cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ hoặc kết án hắn lên 15 triệu đô la. Họ mô tả hắn là một "kẻ trốn truy nã".

Năm ngoái, chính quyền Trump cũng đã chỉ định CJNG, cũng như một số băng đảng ma túy khác, là tổ chức khủng bố nước ngoài. Động thái này đã mở đường cho quân đội Hoa Kỳ tham gia nhiều hơn vào việc nhắm mục tiêu vào các băng đảng ma túy, điều này đã làm dấy lên những lo ngại về mặt pháp lý xung quanh việc có thể bỏ qua quy trình tố tụng và luật pháp quốc tế, và khiến các tổ chức tài chính phải chịu trách nhiệm nhiều hơn về các mối liên hệ có thể có với băng đảng.

Trong một bài đăng hôm Chủ nhật trên X, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Christopher Landau gọi Oseguera là “một trong những trùm ma túy khát máu và tàn nhẫn nhất”.

“Đây là một bước phát triển tuyệt vời cho Mexico, Hoa Kỳ, Mỹ Latinh và thế giới. Phe tốt mạnh hơn phe xấu”, Landau nói về chiến dịch này.

Chúng ta biết gì về chiến dịch này?

Trong chiến dịch có sự tham gia của Không quân Mexico và Lực lượng Phản ứng Nhanh thuộc Vệ binh Quốc gia Mexico, các binh sĩ Mexico đã bị tấn công và để tự vệ, họ đã tiêu diệt bốn thành viên của CJNG và làm bị thương nặng ba người khác, trong đó có Oseguera, người sau đó đã chết, theo Bộ Quốc phòng Mexico. Quân đội Mexico đã bắt giữ hai thành viên khác của CJNG và thu giữ các xe bọc thép và vũ khí, bao gồm cả “các bệ phóng tên lửa có khả năng bắn hạ máy bay và phá hủy xe bọc thép”.

Vai trò của Mỹ là gì?

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ đã cung cấp “hỗ trợ tình báo” cho chính phủ Mexico để “hỗ trợ” trong chiến dịch “loại bỏ” thủ lĩnh băng đảng.

Bộ Quốc phòng Mexico cho biết các nhà chức trách Mỹ đã cung cấp “thông tin bổ sung” hỗ trợ việc thực hiện chiến dịch. Một quan chức Mexico nói với Reuters rằng chiến dịch được thiết kế và thực hiện bởi chính phủ Mexico và không có binh sĩ Mỹ nào tham gia trực tiếp.

Một cựu quan chức Mỹ nói với Reuters rằng Mỹ đã cung cấp cho chính phủ Mexico một gói thông tin mục tiêu về Oseguera do các cơ quan thực thi pháp luật và tình báo Mỹ biên soạn.

Hãng Reuters cũng đưa tin rằng Lực lượng Đặc nhiệm Liên ngành Chống Cartel (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel), một lực lượng đặc nhiệm mới gồm nhiều cơ quan chính phủ Mỹ, đã tham gia vào cuộc đột kích. Theo trang web của lực lượng này, họ được thành lập vào tháng 1 để “xác định, phá vỡ và triệt tiêu các hoạt động của các băng đảng ma túy gây ra mối đe dọa cho Hoa Kỳ dọc biên giới Mỹ-Mexico”. Các quan chức Mỹ nói với Reuters rằng mục tiêu của họ là lập bản đồ các mạng lưới băng đảng ma túy dọc biên giới Mỹ-Mexico.

Chính quyền Trump đã sử dụng việc coi các băng đảng ma túy là các tổ chức khủng bố nước ngoài để biện minh cho việc leo thang cuộc chiến chống ma túy. Chiến dịch này bao gồm hơn 40 cuộc tấn công vào các tàu buôn ma túy bị cáo buộc ở vùng biển Caribe và Thái Bình Dương, khiến gần 150 người thiệt mạng, bất chấp những lo ngại về mặt pháp lý liên quan đến tính chất ngoài vòng pháp luật của các vụ giết người và việc các chính phủ nước ngoài và gia đình của một số người thiệt mạng khẳng định họ là ngư dân chứ không phải “khủng bố ma túy”.

Chính quyền Trump cũng tìm cách gây áp lực lên chính phủ Mexico để tăng cường nỗ lực trấn áp các băng đảng, bao gồm cả việc áp thuế đối với hàng hóa Mexico. Chính phủ Mexico đã triển khai khoảng 10.000 binh sĩ Vệ binh Quốc gia và Quân đội đến biên giới với Mỹ để đối phó với nạn buôn lậu ma túy và giảm thiểu di cư. Mexico cũng đã bàn giao gần 100 thành viên băng đảng tội phạm cho chính quyền Mỹ.

Ông Sheinbaum cũng đã mạnh tay trấn áp các quan chức Mexico có liên hệ với các nhóm tội phạm. Đầu tháng này, chính quyền Mexico đã bắt giữ Diego Rivera, thị trưởng thành phố Tequila, cùng với ba quan chức địa phương khác, vì bị cáo buộc liên quan đến một âm mưu tống tiền có sự cấu kết với CJNG.

Điều gì đã xảy ra sau đó?

Sau vụ giết El Mencho, các nhóm tội phạm được cho là đã phản ứng bằng bạo lực trong các cuộc tấn công trả thù. Tại thủ phủ Guadalajara của bang Jalisco, nơi đăng cai World Cup FIFA 2026 bắt đầu vào tháng 6, một phóng viên đã chia sẻ video về một số người đàn ông, bị nghi ngờ là thành viên của CJNG, dường như đang đốt cháy một trạm xăng. Các hãng tin địa phương Reforma và Milenio cũng đưa tin về các vụ nổ súng và ẩu đả giữa các băng đảng ở nhiều khu vực của Jalisco, và các thành viên băng đảng ma túy bị nghi ngờ đã đốt xe hơi và xe tải để phong tỏa đường sá.

Hình ảnh cho thấy những chiếc xe bị cháy rụi. Tại Puerto Vallarta, một thành phố khác ở Jalisco nổi tiếng với khách du lịch, Reforma đã đăng tải một video cho thấy khói bốc lên từ các vụ nổ khắp thành phố. Nội các An ninh Mexico cho biết tính đến tối Chủ nhật, bốn rào chắn đường bộ vẫn đang được dựng lên ở Jalisco.

Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Mexico đã đưa ra cảnh báo kêu gọi người Mỹ “trú ẩn tại chỗ” ở Jalisco, Baja California, Quintana Roo và các khu vực của Guanajuato, Guerrero, Michoacan, Oaxaca, Nuevo Leon và Tamaulipas. Đại sứ quán lưu ý rằng các rào chắn đường bộ đã ảnh hưởng đến hoạt động của các hãng hàng không, trong khi taxi và dịch vụ gọi xe đã bị tạm ngừng hoạt động ở Puerto Vallarta. Các hãng hàng không Mexico Controladora Vuela Compania de Aviacion SAB và Grupo Viva Aerobus SAB, cũng như Air Canada, đã tạm thời đình chỉ hoạt động tại Puerto Vallarta.

Một số doanh nghiệp cũng đã tạm ngừng hoạt động. Các video đăng tải trên mạng xã hội và các báo cáo cho thấy các siêu thị, hiệu thuốc và các cửa hàng khác bị đốt cháy. Nội các An ninh Mexico cho biết khoảng 20 ngân hàng nhà nước bị hư hại. Giải bóng đá Liga BBVA MX thông báo sẽ hoãn các trận đấu dự kiến ​​diễn ra vào tối Chủ nhật tại Guadalajara và bang Querétaro. Thống đốc Jalisco, Pablo Lemus Navarro, đã yêu cầu người dân ở nhà và tạm dừng các hoạt động công cộng, giao thông và trường học khi bang này vẫn đang trong tình trạng "báo động đỏ". Ông cho biết các văn phòng chính phủ bang sẽ hoạt động bình thường. Theo Nội các An ninh, các bệnh viện ở Jalisco cũng đang hoạt động bình thường.

https://time.com/7380435/mexico-el-mencho-oseguera-drug-cartel-military-operation-cjng-usa/

***

What to Know About the Operation to Kill Mexican Drug Lord ‘El Mencho’—and the U.S.’s Role

Mexican National Guard special forces stand guard outside the Specialized Prosecutor's Office for Organized Crime (FEMDO) headquarters in Mexico City on Feb. 22, 2026.Alfredo Estrella—AFP/Getty Images

Mexican security forces have killed the country’s most-wanted drug kingpin using U.S. intelligence.

The military raid in the town of Tapalpa in the western state of Jalisco on Sunday took down Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, also known as “El Mencho,” according to Mexico’s defense ministry. The operation marked a major escalation by the Mexican government amid President Donald Trump’s monthslong campaign to pressure it to more aggressively fight drug cartels in its country.

The killing has sparked a surge of violence in parts of Mexico controlled by cartels. Mexican President Claudia Sheinbaum Pardo called for people to “stay informed and calm.”

Here’s what to know about the operation and how it used U.S. intelligence.

Who was “El Mencho”?

Oseguera, 59, led the Jalisco New Generation Cartel (CJNG), one of Mexico’s most powerful drug cartels, although he was a shadowy figure who avoided public attention.

Hailing from the state of Michoacán, Oseguera grew up in poverty and immigrated illegally to California in the 1980s, before being deported to Mexico in the early 1990s. There, he became a police officer but eventually left the police to join the Milenio Cartel.

In 2009, following the arrests and deaths of several of Milenio Cartel’s leaders, Oseguera co-founded CJNG. The cartel is one of the major traffickers of cocaine, methamphetamine, and fentanyl to the U.S. It has a presence in almost all 50 U.S. states and is as powerful as its rival the Mexican Sinaloa cartel, according to the U.S. Drug Enforcement Administration.

According to the U.S. Treasury Department, the group has also moved into other illicit activities, including fuel theft and crude-oil smuggling. In 2020, members of CJNG carried out an assassination attempt on Mexican Security Minister Omar Garcia Harfuch, then Mexico City’s Secretary of Public Security, using grenades and high-powered rifles.

Oseguera has been indicted several times in the U.S. for drug trafficking since 2017. In December 2024, the U.S. State Department raised the reward for information leading to his arrest or conviction to $15 million. It described him as a “fugitive.”

Last year, the Trump Administration also designated CJNG, as well as several other drug cartels, a foreign terrorist organization. The move opened the door for the U.S. military to be more involved in targeting drug cartels, which has raised legal concerns around potentially circumventing due process and international law, and for financial institutions to be held more liable for possible links to the cartel.

In a Sunday post on X, U.S. Deputy Secretary of State Christopher Landau called Oseguera “one of the bloodiest and most ruthless drug kingpins.”

“This is a great development for Mexico, the US, Latin America, and the world. The good guys are stronger than the bad guys,” Landau said of the operation.

What do we know about the operation?

During the operation, which involved the Mexican Air Force and Mexican National Guard’s Immediate Reaction Special Force, Mexican military personnel were attacked and in defending themselves killed four members of CJNG and seriously injured three others, including Oseguera, who later died, according to the Secretariat of National Defense in Mexico. The Mexican military detained two other members of CJNG and seized armored vehicles and weaponry, including “rocket launchers capable of shooting down aircraft and destroying armored vehicles.”

What was the U.S.’s role?

White House Press Secretary Karoline Leavitt said the U.S. provided “intelligence support” to the Mexican government to “assist” in the operation that “elimated” the cartel leader.

Mexico’s defense ministry said that American authorities provided “complementary information” that assisted with the execution of the operation. A Mexican official told Reuters that the operation was designed and executed by the Mexican government and that no U.S. military personnel were physically involved.

A former U.S. official told Reuters that the U.S. had provided the Mexican government with a target package with information on Oseguera compiled by U.S. law enforcement and intelligence agencies.

Reuters also reported that the Joint Interagency Task Force-Counter Cartel, a new task force involving multiple U.S. government agencies, was involved in the raid. The task force was launched in January in order to “identify, disrupt, and dismantle cartel operations posing a threat to the United States along the U.S.-Mexico border,” according to its website. It aimed to map out drug cartel networks along the U.S.-Mexico border, U.S. officials told Reuters.

The Trump Administration has used its designation of drug cartels as foreign terrorist organizations to justify escalating its war on drugs. Its campaign has included more than 40 strikes on alleged drug boats in the Caribbean and Pacific which have killed nearly 150 people, despite legal concerns over the extrajudicial nature of the killings and the fact that foreign governments and the families of some of those killed have insisted that they were fishermen, not “narco-terrorists.”

The Trump Administration has also sought to pressure the Mexican government to ramp up efforts to crack down on cartels, including through imposing tariffs on Mexican goods. The Mexican government has deployed around 10,000 National Guard and Army personnel to its border with the U.S. to tackle drug smuggling and reduce migration. Mexico has also turned over close to 100 alleged criminal gang members to U.S. authorities.

Sheinbaum has also cracked down on Mexican officials with ties to criminal groups. Earlier this month, Mexican authorities arrested Diego Rivera, the mayor of the municipality of Tequila, along with three other local officials, over their alleged involvement in an extortion scheme in collusion with CJNG.

What has happened after?

In the aftermath of El Mencho’s killing, criminal groups have reportedly reacted with violence in apparent revenge attacks. In the Jalisco capital of Guadalajara, which is a host city for the 2026 FIFA World Cup that begins in June, a reporter shared a video of several men, suspected to be members of CJNG, appearing to set a gas station on fire. Local news outlets Reforma and Milenio also reported that there were gunfire and gang fights in several areas of Jalisco and that suspected cartel members were burning cars and trucks to blockade roads.

Photos showed burnt down vehicles. In Puerto Vallarta, another city in Jalisco that is popular with tourists, Reforma posted a video showing smoke rising from explosions across the city. Mexico’s Security Cabinet said that four road blockades are ongoing in Jalisco as of Sunday evening.

The U.S. Embassy in Mexico issued an alert urging Americans to “shelter in place” in Jalisco, Baja California, Quintana Roo, and areas of Guanajuato, Guerrero, Michoacan, Oaxaca, Nuevo Leon, and Tamaulipas. The embassy noted that roadblocks have impacted airline operations, while taxis and rideshares have been suspended in Puerto Vallarta. Mexican air carriers Controladora Vuela Compania de Aviacion SAB and Grupo Viva Aerobus SAB, as well as Air Canada, temporarily suspended operations in Puerto Vallarta.

Some businesses have also suspended operations. Videos posted on social media and reports appeared to show supermarkets, pharmacies and other stores set on fire. Mexico’s Security Cabinet said around 20 state-owned banks were damaged. Soccer league Liga BBVA MX announced that it would postpone games scheduled for Sunday evening in Guadalajara and the state of Querétaro.Jalisco Gov. Pablo Lemus Navarro told residents to stay home and suspended public activities, transport, and schools as the state remains under a “code red.” The state government offices will operate as per normal, he said. Hospitals in Jalisco are also operating as normal, according to the Security Cabinet.