3541 - Thế giới hôm nay: 20/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Israel vừa tiến hành một làn sóng tấn công mới nhắm vào Iran. Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết chính phủ của ông đã hành động đơn độc khi tấn công vào phân khu mỏ khí đốt Nam Pars thuộc Iran. Ông cũng đồng ý “tạm hoãn” các cuộc tấn công tiếp theo vào các mỏ khí đốt của Iran theo yêu cầu của Donald Trump. Netanyahu cũng tuyên bố rằng các cuộc không kích của Mỹ-Israel đã phá hủy khả năng làm giàu uranium và chế tạo tên lửa đạn đạo của Iran.

Giá dầu thô Brent, từng vượt mốc 119 đô la/thùng trong một thời gian ngắn vào hôm qua, đã giảm xuống dưới 107 đô la sau những bình luận của Netanyahu. Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, cho biết chính quyền Trump sẽ xem xét nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran trên biển nhằm nỗ lực xoa dịu các thị trường năng lượng đang biến động. Hôm nay, Iran đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Bahrain, Kuwait, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, sau khi tuyên bố sẽ mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Vùng Vịnh.

Trong một cuộc gặp gỡ thân mật tại Washington với Takaichi Sanae, Trump cho biết Nhật Bản đang “tăng cường” hỗ trợ cuộc chiến với Iran, “không giống như NATO.” Ông không giải thích thêm chi tiết. Thủ tướng Nhật Bản đã lên án các cuộc tấn công của Iran và cảnh báo nền kinh tế toàn cầu sẽ hứng chịu “một đòn giáng mạnh” từ cuộc xung đột này. Nhưng tình hình đã trở nên khó xử sau khi Trump so sánh cuộc tấn công của Mỹ vào Iran với vụ đánh bom Trân Châu Cảng của Nhật Bản vào năm 1941.

Đan Mạch được cho là đã bắt đầu các công tác chuẩn bị cho nổ tung các đường băng sân bay ở Greenland vào tháng 1 phòng trường hợp Mỹ xâm lược hòn đảo Bắc Cực. Ngoài việc triển khai quân đội, Đan Mạch được cho là đã gửi nguồn cung máu để điều trị cho những người có thể bị thương trong quá trình xảy ra xung đột. Khủng hoảng đã được ngăn chặn sau khi Trump chấp nhận phác thảo về một “thỏa thuận trong tương lai” với Đan Mạch về hòn đảo này.

Các công tố viên ở New York buộc tội Wally Liaw, đồng sáng lập của Supermicro, một công ty công nghệ của Mỹ, với cáo buộc vi phạm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khi buôn lậu các máy chủ chứa chip Nvidia trị giá 2,5 tỷ đô la sang Trung Quốc. Hai người khác có liên quan đến Supermicro cũng bị buộc tội. Đây là một trong những vụ án lớn nhất từ trước đến nay của cơ quan hành pháp Mỹ có liên quan đến cáo buộc buôn lậu chip của Nvidia vào Trung Quốc. Cổ phiếu của Supermicro đã giảm 12% trong các phiên giao dịch ngoài giờ.

Các nhà lãnh đạo EU không thể thuyết phục Thủ tướng Hungary, Viktor Orban, phê duyệt gói cho vay trị giá 90 tỷ euro (103 tỷ đô la) dành cho Ukraine tại một hội nghị thượng đỉnh ở Brussels. Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn việc sửa chữa đường ống dẫn dầu Druzhba đi qua lãnh thổ của nước này và bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hồi tháng 1. “Chúng tôi sẽ sẵn sàng hỗ trợ Ukraine khi chúng tôi nhận được dầu của mình,” Orban nói.

Một vài người, bao gồm bốn tiếp viên hàng không, đã bị thương sau khi một chuyến bay của Delta Airlines từ Los Angeles đến Sydney gặp phải “nhiễu động chớp nhoáng.” Máy bay đã hạ cánh theo đúng kế hoạch vào sáng nay. Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi các điều kiện khí quyển, khiến cho tình trạng nhiễu động không khí trở nên tồi tệ hơn. Năm 2024, một hành khách đã thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương trên một chuyến bay của Singapore Airlines từ Singapore đến London.

Con số trong ngày: 7,2%, là mức suy giảm GDP dự báo cho Cuba trong năm 2026.

TIÊU ĐIỂM

Năm mới kém vui của người dân Iran

Ở Iran, cuối tuần này lẽ phải là một dịp lễ hội. Trong một dịp hiếm thấy, lễ hội mùa xuân Nowruz năm nay lại trùng với Lễ Eid, đánh dấu sự kết thúc của tháng chay Ramadan. Thông thường, người dân Iran sẽ đổ xô đến các khu nghỉ dưỡng ven biển hoặc đi dã ngoại trên núi. Nhưng thay vào đó, nhiều người hiện đang phải trú ẩn trong các gầm cầu thang, kiệt sức sau ba tuần bị oanh tạc. Mỹ tuyên bố đã tấn công 7.000 mục tiêu, còn Israel tấn công thêm hàng ngàn mục tiêu khác. Hơn 3.000 người Iran đã thiệt mạng, trong đó có ít nhất 1.300 dân thường, theo HRANA, một nhóm nhân quyền.

Nhưng Mỹ và Israel đã không thành công trong việc kích động một cuộc nổi dậy của quần chúng như họ từng hứa hẹn. Mỹ dường như đã lùi bước khỏi mục tiêu theo đuổi thay đổi chế độ ban đầu. Tuy nhiên, Israel và Reza Pahlavi, con trai của cựu Quốc vương Shah, vẫn đang hối thúc người dân Iran xuống đường, gần đây nhất là trong lễ hội lửa tuần này, trước thềm Lễ Nowruz. Cho đến nay, những lời kêu gọi của họ vẫn chưa được đáp lại. Thay vào đó, đợt“pháo hoa” duy nhất là khi Israel ném bom mỏ khí đốt Nam Pars, nơi cung cấp phần lớn nhiên liệu cho Iran.

Một vụ bê bối gián điệp bao trùm cuộc bầu cử ở Slovenia

Sau ngày hôm nay, Slovenia sẽ chìm vào giai đoạn im lặng tranh cử trước thềm bỏ phiếu vào Chủ nhật. Tuần vận động tranh cử cuối cùng đã diễn ra không hề yên ả chút nào. Truyền thông địa phương cáo buộc rằng Janez Jansa, lãnh đạo phe đối lập theo chủ nghĩa dân túy, đã gặp gỡ các đặc vụ từ Black Cube, một công ty tình báo chính trị Israel. Báo cáo của họ cho thấy Black Cube đã công bố một đoạn phim hồi đầu tháng này, dường như ám chỉ một vài người có liên quan đến chính phủ dính líu đến tham nhũng. Những người bị quay trong video phủ nhận việc làm sai trái. Black Cube đã không phản hồi yêu cầu bình luận của chúng tôi.

Jansa, người từng ba lần giữ chức thủ tướng và là đồng minh của Viktor Orban, nhà lãnh đạo quyền lực của Hungary, phủ nhận việc tham gia vào một âm mưu, nhưng cho biết đoạn phim cho thấy chính phủ đang gian lận. Đảng của ông ca ngợi Black Cube vì đã vạch trần nạn hối lộ. Robert Golob, vị thủ tướng theo đường lối tự do, thì lên tiếng cảnh báo về sự can thiệp của nước ngoài. Cuộc bầu cử của Slovenia giờ đây có thể phụ thuộc vào việc cử tri quan tâm nhiều hơn đến những gì video tiết lộ, hay đến việc ai là người đã tạo ra chúng.

Hai vụ án gây tranh cãi của Tối cao Pháp viện Mỹ

Hôm nay, Tối cao Pháp viện Mỹ sẽ đưa ra phán quyết về ít nhất một trong 27 vụ án còn tồn đọng của mình. Nếu họ chọn một trong hai vụ án đã bị trì hoãn lâu nhất, thì có lẽ sẽ có những cuộc tranh luận nảy lửa.

Trước tiên là vụ Louisiana kiện Callais, liên quan đến tương lai của Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965. Năm 2013, tòa án đã loại bỏ điều khoản “thông qua trước” (preclearance) của đạo luật này, vốn yêu cầu các tiểu bang có tiền sử về các hoạt động bầu cử phân biệt chủng tộc phải được sự chấp thuận của liên bang trước khi thay đổi luật bỏ phiếu của họ. Callais đi xa hơn khi làm cho việc thách thức các bản đồ bầu cử mang tính phân biệt đối xử trở nên khó khăn hơn. Điều đó có thể cho phép các đảng viên Cộng hòa vẽ lại các khu vực bầu cử và thúc đẩy triển vọng của họ ở cả cơ quan lập pháp tiểu bang và Hạ viện.

Trong khi đó, vụ Chiles kiện Salazar đặt ra câu hỏi liệu Colorado có thể cấm “liệu pháp chuyển đổi” đối với trẻ vị thành niên thuộc cộng đồng LGBT hay không. Những người phản đối lập luận rằng luật hiện hành của tiểu bang vi phạm Tu chính án thứ Nhất khi cấm các nhà trị liệu được cấp phép cố gắng thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của trẻ. Một phán quyết có lợi cho họ có thể gây nguy hiểm cho các quy định tương tự ở 22 bang khác.

Điểm tin dữ liệu: Năng lượng đắt đỏ sẽ gây tổn thương cho ai nhiều nhất?

Một số nền kinh tế mới nổi dễ bị tổn thương trước các cú sốc năng lượng toàn cầu hơn những nền kinh tế khác. Để đánh giá những quốc gia nào có khả năng chịu thiệt hại nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng hiện tại, chúng tôi đã đo lường sự phụ thuộc của các quốc gia vào năng lượng nhập khẩu cũng như viện trợ và kiều hối từ Vùng Vịnh. Chúng tôi cũng đánh giá quy mô dự trữ ngoại hối của họ. Pakistan và Ai Cập đang gặp rắc rối: cả hai đều nhập khẩu rất nhiều dầu mỏ và khí đốt; trong khi lượng dự trữ ngoại hối của họ lại ở mức thấp. Có vị thế tốt hơn là hai nhà nhập khẩu năng lượng lớn khác: Nepal, quốc gia có nhiều ngoại tệ mạnh, và Thái Lan, nơi có trữ lượng dầu mỏ lớn. Bangladesh và Sri Lanka ít phụ thuộc hơn vào nhập khẩu năng lượng, nhưng vùng đệm ngoại tệ của họ lại rất mỏng.

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/20/the-gioi-hom-nay-20-03-2026/#more-66175