3564 - Thế giới hôm nay: 24/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump cho biết Iran có “thêm một cơ hội” cho hòa bình vài giờ sau khi ông tuyên bố rằng Mỹ đã tổ chức “các cuộc trò chuyện hiệu quả” với chế độ Iran. Những cuộc thảo luận được cho là đã khiến Trump hoãn các cuộc tấn công vào các nhà máy điện của Iran. Tuy nhiên, Iran lại phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đàm phán nào diễn ra. Chủ tịch Quốc hội Iran mô tả tuyên bố này là “tin giả” được sử dụng để “thao túng” thị trường dầu mỏ.

Sau lời phủ nhận của Iran, giá dầu bắt đầu tăng trở lại đúng như dự đoán. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, vượt mức 100 USD/thùng khi hy vọng về một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng tan biến, đồng thời xuất hiện thêm những báo cáo cho rằng các quốc gia Vùng Vịnh khác có thể tham chiến. Giá dầu từng giảm tới 13% sau tuyên bố ban đầu của Trump về các cuộc đàm phán.

Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, tiết lộ Trump đã cập nhật cho ông về khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran “giúp bảo vệ các lợi ích sống còn của chúng ta” nhưng nói thêm rằng Israel sẽ tiếp tục tấn công Iran và Lebanon. Trước đó, lực lượng vũ trang Israel tuyên bố đã tấn công “một số trụ sở của chế độ khủng bố Iran” ở Tehran, bao gồm cả một trụ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng an ninh của chế độ này.

Australia và Liên minh châu Âu chốt được thỏa thuận thương mại tự do sau tám năm đàm phán. Như một phần trong thỏa thuận, hầu hết các loại thuế quan đối với hàng xuất khẩu của châu Âu sang Australia sẽ được dỡ bỏ. EU kỳ vọng xuất khẩu sang Australia sẽ tăng một phần ba trong thập kỷ tới. Hai bên cũng đã ký một thỏa thuận an ninh và quốc phòng vào tuần trước.

Giorgia Meloni thất bại trong một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp. Nữ thủ tướng Ý đã đặt cược vốn chính trị vào một đề xuất mà trên thực tế bị các đối thủ biến thành một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm đối với vai trò lãnh đạo của bà. Khoảng 54% cử tri phản đối các biện pháp mà những người chỉ trích cho rằng sẽ làm suy yếu tính độc lập của các tòa án. Meloni tin rằng cơ quan tư pháp đang thù địch với chính phủ cánh hữu của mình.

Việt Nam và Nga đồng ý hợp tác để xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam. Thỏa thuận được ký kết trong chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính tới Moscow. Nhà máy dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào năm 2031. Việt Nam cũng ký một thỏa thuận với Novatek, nhà sản xuất LNG lớn nhất của Nga, trong bối cảnh nước này tìm cách tăng cường nguồn cung năng lượng giữa lúc xảy ra chiến tranh ở Iran.

Leonid Radvinsky, chủ sở hữu của OnlyFans, vừa qua đời ở tuổi 43 sau một thời gian dài lâm bệnh. Doanh nhân người Mỹ gốc Ukraine đã mua lại nền tảng khiêu dâm trực tuyến vào năm 2018. Công ty này đã làm đảo lộn ngành công nghiệp “người lớn” bằng cách cho phép những “người sáng tạo” bán nội dung trực tiếp cho người tiêu dùng. Hồi năm 2024 (dữ liệu mới nhất hiện có), công ty đã thu về 7,2 tỷ USD từ các lượt đăng ký. Radvinsky được cho là đang trong quá trình đàm phán để bán cổ phần đa số của mình, nhưng hiện không rõ điều gì sẽ xảy ra với thương vụ này.

Con số trong ngày: 1926, là năm cuối cùng một Tổng thống Mỹ còn sống được in hình trên tiền xu.

TIÊU ĐIỂM

Donald Trump chuyển hướng về vấn đề Iran

Sau khi đã dành cả ngày cuối tuần để đưa ra những lời đe dọa thảm khốc nhắm vào chế độ Iran, thì hôm qua, Donald Trump bất ngờ thay đổi chiến thuật. Ông đăng tải trên mạng xã hội rằng ông sẽ đình chỉ các cuộc tấn công vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Hơn nữa, ông thông báo rằng ông đang đàm phán với Iran (điều mà chính người Iran đã phủ nhận) để đạt được “SỰ GIẢI QUYẾT HOÀN TOÀN VÀ TRIỆT ĐỂ CÁC XUNG ĐỘT CỦA CHÚNG TA.” Những câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: liệu đây là khúc dạo đầu cho việc Trump rút lui hoàn toàn, hay là tín hiệu cho nhiều cuộc đàm phán hơn? Và điều này sẽ đẩy đồng minh của Mỹ là Israel vào tình thế nào?

Trọng tâm của Trump dường như ngày càng hướng tới việc tránh một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Do đó, Israel sẽ phải đối mặt với viễn cảnh cuộc chiến kết thúc mà không đạt được mục tiêu chính yếu là kích động một cuộc nổi dậy của dân chúng nhằm lật đổ chế độ Iran. Thay vào đó, nhiều khả năng chiến dịch bị đánh giá sai lầm này sẽ kết thúc trong hỗn loạn, với một Iran bị tổn thất, nhưng vẫn có khả năng gây ra thiệt hại đáng kể cho khu vực và thế giới.

Sự dịch chuyển lục địa trong cuộc bầu cử tại Đan Mạch

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen hy vọng rằng cuộc tổng tuyển cử sớm vào hôm nay sẽ giúp bà củng cố sự ủng hộ nhờ việc đứng lên chống lại những lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump về việc chiếm lấy Greenland, một vùng lãnh thổ của Đan Mạch. Nhưng ngay cả cú hích từ hiệu ứng Trump có lẽ cũng không thể ngăn đảng của bà phải chịu kết quả tồi tệ nhất trong hơn một thế kỷ qua. Các cuộc thăm dò cho thấy Đảng Dân chủ Xã hội của Frederiksen dự kiến nhận được 21% số phiếu, so với 28% vào năm 2022. Các đảng khác trong liên minh cầm quyền của bà cũng được dự báo sẽ chịu tổn thất nặng nề.

Những người chiến thắng lớn sẽ là các đảng theo chủ nghĩa dân túy cánh tả và cánh hữu. Đảng Nhân dân Đan Mạch, một đảng dân túy cánh hữu, được dự báo giành được 10% số phiếu bầu, tăng từ mức dưới 3%. Con số của Đảng Cánh tả Xanh là từ 8% tăng lên gần 14%. Điều này sẽ khiến cả cánh tả lẫn cánh hữu đều chỉ cách thế đa số trong gang tấc, và phải tìm cách lôi kéo “người định đoạt ngôi vương” tiềm năng nhất – Đảng Ôn hòa theo đường lối trung dung.

Xiaomi hái ra tiền?

Sau nhiều năm tăng trưởng vượt bậc, doanh số bán xe hơi của Trung Quốc đã chững lại vào đầu năm 2026. Trong tháng 2, doanh số bán xe du lịch giảm 26% so với cùng kỳ năm ngoái và giảm 33% so với tháng trước. Nguyên nhân có lẽ là do nhiều khoản trợ cấp cho xe điện đã hết hạn vào cuối năm ngoái. Nhưng một khoản trợ cấp mới chưa bao giờ là điều quá xa vời tại thị trường tiêu dùng Trung Quốc, và một số khoản trợ cấp khác cũng đang được gia hạn. Các nhà phân tích cho rằng điều này sẽ giúp vực dậy đà tăng trưởng.

Để hiểu từng công ty riêng lẻ đã hoạt động ra sao trong năm ngoái, hãy nhìn vào Xiaomi, một lính mới trên thị trường xe điện (EV). Công ty này, một trong những nhà sản xuất điện thoại thông minh và thiết bị tiêu dùng thành công nhất của Trung Quốc, sẽ báo cáo thu nhập năm 2025 vào hôm nay. Hồi năm 2024, họ đã bắt đầu bán ra những chiếc xe điện có thiết kế khá đẹp và kể từ đó đã liên tục cố gắng để đáp ứng nhu cầu. Các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm những dấu hiệu cho thấy công ty có thể duy trì tốc độ này. Lôi Quân, nhà sáng lập đầy sức hút của Xiaomi, có thể sẽ đưa ra một dự báo về doanh số bán xe điện trong năm 2026.

Anthropic phản đòn Lầu Năm Góc

Hôm nay, một thẩm phán ở California sẽ lắng nghe yêu cầu của Anthropic, một phòng thí nghiệm AI, nhằm tạm thời đình chỉ các nỗ lực của chính quyền Trump trong việc đưa công ty này vào danh sách đen của các hợp đồng chính phủ và tuyên bố họ là rủi ro đối với chuỗi cung ứng. Anthropic sẽ lập luận rằng cuộc đàn áp này là hành động trả đũa bất hợp pháp đối với những nỗ lực xây dựng AI an toàn của họ. Dưới sự dẫn dắt của Lầu Năm Góc, chính phủ sẽ phản bác rằng Anthropic không phải là một đối tác đáng tin cậy và rằng công ty này gây ra một rủi ro an ninh quốc gia không thể chấp nhận được.

Vụ kiện bắt nguồn từ việc Anthropic từ chối gỡ bỏ các biện pháp bảo vệ khỏi các công cụ AI của mình – những biện pháp để ngăn chặn chúng bị sử dụng cho vũ khí tự hành và giám sát hàng loạt. Tuy nhiên, kết quả sẽ phụ thuộc vào việc thẩm phán có quyết định rằng một biện pháp hà khắc vốn trước đây chỉ áp dụng cho các đối thủ nước ngoài là phù hợp với một vụ tranh chấp hợp đồng với một công ty Mỹ hay không. Các luật sư, các cựu tướng lĩnh, và gã khổng lồ công nghệ Microsoft đã lên tiếng ủng hộ Anthropic, lập luận rằng Lầu Năm Góc đã đi quá xa.

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/24/the-gioi-hom-nay-24-03-2026/#more-66227