3574 - Thế giới hôm nay: 25/03/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhiều nguồn tin cho biết Mỹ đang chuẩn bị đưa khoảng 2.000 lính chiến đấu đến Trung Đông. Theo tờ New York Times, lính dù có thể được sử dụng để chiếm Đảo Kharg, một trung tâm năng lượng của Iran. Đợt triển khai mới này sẽ bổ sung vào lực lượng 50.000 quân đã được biên chế cho Chiến dịch Cuồng nộ Dữ dội (Epic Fury). Trong khi đó, Israel và Iran vẫn tiếp tục các cuộc tấn công qua lại.

Có thông tin rằng Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh. Bản đề xuất được cho là bao gồm các kế hoạch về chương trình hạt nhân của Iran và các tuyến đường biển. Trước đó, Iran khẳng định sẽ để “các tàu không thù địch” đi qua Eo biển Hormuz, nhưng chính quyền này tiếp tục phủ nhận việc đã có bất kỳ cuộc đàm phán nào diễn ra với Mỹ. Còn Donald Trump khẳng định rằng Mỹ đang liên lạc với “đúng người” ở Iran.

Giá dầu tiếp tục biến động như đi tàu lượn siêu tốc, khi các nhà giao dịch đầy hy vọng tin vào những tuyên bố của Trump. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, đã giảm 5% xuống dưới 100 đô la/thùng. Các thị trường chứng khoán cũng ghi nhận bầu không khí lạc quan. Các hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số S&P 500 của Mỹ đã tăng điểm, và nhiều sàn giao dịch chứng khoán châu Á cũng vậy. Tất cả những điều này có lẽ là một dấu hiệu cho thấy các thị trường đang bị chi phối bởi một sự mâu thuẫn nhận thức đáng báo động.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cáo buộc Nga là “suy đồi tột cùng” sau khi nước này tiến hành một trong những cuộc không kích lớn nhất vào Ukraine kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Khoảng 950 máy bay không người lái đã được bắn vào các mục tiêu trên khắp đất nước. Các cuộc tấn công cũng làm tê liệt một đường dây điện quan trọng ở miền nam Ukraine, ảnh hưởng đến nguồn cung điện của nước láng giềng Moldova. Moldova đã nhanh chóng ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng.

Arm lần đầu tiên bắt đầu bán các con chip của riêng mình. Cho đến nay, nhà thiết kế chip của Anh chỉ cấp phép bản thiết kế cho các công ty sản xuất chip, chẳng hạn như Nvidia và Google, để nhận phần trăm từ doanh thu. Arm cho biết con chip mới, có tên là AGI CPU, sẽ được sử dụng để vận hành các trung tâm dữ liệu hiệu quả hơn. Meta và OpenAI nằm trong số các khách hàng của họ.

Một bồi thẩm đoàn ở New Mexico phán quyết rằng Meta vi phạm các quy định bảo vệ người tiêu dùng của bang này do lừa dối người dùng về sự an toàn của trẻ em trên các nền tảng mạng xã hội của họ. Công ty bị yêu cầu phải trả 375 triệu đô la tiền phạt dân sự. Meta tuyên bố sẽ kháng cáo. Gã khổng lồ công nghệ cũng là bị cáo trong một phiên tòa riêng biệt về cáo buộc các ứng dụng của họ gây nghiện cho thanh thiếu niên.

NASA công bố các kế hoạch được cải tổ nhằm đạt được mục tiêu “gần như bất khả thi” là đưa các phi hành gia trở lại Mặt Trăng “trước khi nhiệm kỳ của Trump kết thúc” vào năm 2028. Jared Isaacman, người đứng đầu mới của cơ quan này, cho biết một căn cứ trị giá 20 tỷ đô la sẽ được xây dựng trên bề mặt Mặt Trăng, với các cuộc đổ bộ thường xuyên và phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà cung cấp thuộc khu vực tư nhân như SpaceX hay Blue Origin. Trong khi đó, Trung Quốc đang chạy đua để đưa các phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2030.

Con số trong ngày: 550 tỷ đô la, là định giá của ByteDance tính đến tháng 2.

TIÊU ĐIỂM

Món hời buồn vui lẫn lộn của các ông lớn dầu mỏ

CERAWeek, hội nghị Davos của ngành năng lượng (chỉ là ít tuyết hơn, vì nó diễn ra ở Texas), chưa bao giờ thu hút một đám đông lớn như vậy – và cũng chưa bao giờ chứng kiến sự lo lắng nhiều như vậy. Giá dầu trồi sụt theo từng diễn biến mới của cuộc chiến ở Iran. Ngân hàng Goldman Sachs vừa điều chỉnh dự báo giá dầu trung bình trong năm nay, tăng thêm 8 đô la một thùng. Các khách hàng nước ngoài cầu xin các nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ giúp thay thế các nguồn cung bị mắc kẹt ở bờ bên kia của Eo biển Hormuz.

Vậy tại sao các ông lớn năng lượng, những người đáng lẽ phải nâng ly chúc mừng giá dầu 100 đô la, lại lo lắng không thể nuốt trôi ly whisky của họ ở Houston trong tuần này? Các tập đoàn dầu mỏ lớn nhất phương Tây hiện có một lượng tài sản bị đóng băng ở Trung Đông; hơn một phần năm dòng tiền dự kiến của BP và ExxonMobil trong năm nay đang gặp rủi ro. Trong khi đó, các nhà sản xuất dầu đá phiến của Mỹ, đang ngồi trên những khoản lợi nhuận bất ngờ, lại quyết định phòng bị thay vì khoan thêm. Rystad Energy, một công ty tư vấn, cảnh báo rằng trừ phi giá cao kéo dài trong nhiều tháng, các công ty thăm dò và sản xuất dầu đá phiến khó có khả năng điều chỉnh kế hoạch của họ.

Hội nghị thường niên của phe bảo thủ và vấn đề Iran

Chỉ cách các ông chủ dầu mỏ ở Houston vài giờ lái xe về phía bắc, Đảng Cộng hòa sẽ tập trung gần Dallas vào hôm nay để tham dự CPAC, một hội nghị thường niên của phe bảo thủ. Iran cũng sẽ là vấn đề bao trùm tại đây. Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đang có “những cuộc trò chuyện rất tốt đẹp và hiệu quả.” (Các quan chức Iran phủ nhận điều này). Những người bảo thủ ở quê nhà sẽ nhìn nhận giọng điệu mới của ông như thế nào?

Một số nhân vật bảo thủ có sức ảnh hưởng không thích cuộc chiến này. Chẳng hạn, Tucker Carlson đã nói với tờ Economist rằng việc ném bom Iran là sự “đảo ngược” của các nguyên tắc Nước Mỹ Trên Hết. Nhưng cơ sở ủng hộ của Tổng thống lại hậu thuẫn ông. Cuộc thăm dò từ YouGov cho thấy 77% đảng viên Cộng hòa theo phong trào MAGA cho rằng cuộc chiến là chính đáng, so với 68% số đảng viên Cộng hòa nói chung. Sự ủng hộ đó có lẽ sẽ được thể hiện rõ tại CPAC. Matt Schlapp, chủ tịch của tổ chức này, gần đây đã lập luận rằng Trump hẳn phải biết điều gì đó mà hầu hết người Mỹ không biết về năng lực hạt nhân của Iran. Ông thừa nhận cuộc chiến là một rủi ro trong năm bầu cử, nhưng “Tôi tin tưởng ông ấy.”

Giá dầu tăng ngay khi mọi thứ đang khởi sắc cho nước Đức

Hôm nay, Viện Ifo có trụ sở tại Munich sẽ công bố chỉ số môi trường kinh doanh của họ. Hồi tháng 2, chỉ số này đã được cải thiện, nhưng trong tháng này, tâm lý của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Đức chắc chắn đã chùng xuống. Mỹ và Israel đã tấn công Iran ngay khi các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ và xây dựng của Đức đang có dấu hiệu phục hồi. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu đặc biệt dễ bị tổn thương trước những cú sốc giá dầu: nền tảng công nghiệp của nước này sử dụng lượng năng lượng cao gần gấp đôi so với nền kinh tế lớn thứ hai ở châu Âu.

Theo Viện Kinh tế Đức tại Cologne, việc giá dầu tăng lên 100 đô la/thùng có thể khiến GDP của Đức giảm 0,3% so với mức dự kiến của năm nay và giảm 0,6% vào năm 2027. Điều đó sẽ tương đương với mức thiệt hại 40 tỷ euro (46 tỷ đô la) sản lượng kinh tế trong hai năm. Lạm phát cũng sẽ tăng trở lại. Nếu Donald Trump sớm kết thúc chiến tranh, như ông bày tỏ vào hôm thứ Hai, triển vọng kinh tế có thể sẽ được cải thiện. Nhưng những lời lẽ của Tổng thống Mỹ đã đến quá muộn để có thể vực dậy tinh thần của các ông chủ Đức trong cuộc thăm dò của Ifo.

Nữ Tổng giám mục Canterbury đầu tiên

Hôm nay, Quý bà Sarah Mullally sẽ được phong chức tại Nhà thờ Canterbury, trở thành người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Giáo hội Anh. Giáo hội này đảm nhận trách nhiệm tấn phong các quốc vương và giáo dục một phần tư số học sinh ở Anh. 26 giám mục của Giáo hội cũng có ghế vĩnh viễn trong Nghị viện. (Quốc gia duy nhất khác tự động trao ghế cho các giáo sĩ trong cơ quan lập pháp của mình là Iran).

Công việc của Tổng giám mục Mullally sẽ không hề dễ dàng. Nhiều người trong số 100 triệu tín đồ Anh giáo trên thế giới, những người xem Giáo hội Anh là “giáo hội mẹ” của họ, không nghĩ rằng một người phụ nữ nên lãnh đạo Giáo hội. Ngoài ra, Giáo hội Anh cũng đang giải quyết các vụ bê bối gây ra bởi nạn lạm dụng trẻ em trong quá khứ. Một cuộc thử nghiệm nhằm đưa ra các nghi thức ban phép lành cho các cặp đôi đồng tính đã làm rạn nứt Giáo hội dọc theo những lằn ranh ý thức hệ.

Giáo hội Anh đang làm những điều kỳ quặc để phát triển lượng con chiên đang ngày càng thưa thớt của mình. Năm ngoái, một tác phẩm sắp đặt graffiti trên các bức tường của Nhà thờ Canterbury đã đặt ra những câu hỏi như “Tại sao người ta lại gây thù ghét trong khi tình yêu thương mạnh mẽ hơn rất nhiều?” Phó tổng thống Mỹ, J.D. Vance, một tín đồ Công giáo La Mã, đã chú ý đến điều này: ông gọi tác phẩm sắp đặt đó là “xấu xí.”

https://nghiencuuquocte.org/2026/03/25/the-gioi-hom-nay-25-03-2026/#more-66243