Kay Armin Serjoie
31 tháng 5 năm 2019, Iran, Tehran: Mojtaba Khamenei (giữa), con trai của Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, được chụp ảnh trong một cuộc biểu tình kỷ niệm Ngày Al-Quds (Ngày Jerusalem) hàng năm vào thứ Sáu cuối cùng của tháng Ramadan linh thiêng của người Hồi giáo. Saeid Zareian—picture-alliance/dpa/Associated Press
Lần thứ hai, chính quyền thần quyền Iran đã chọn một người mang họ Khamenei làm Lãnh đạo tối cao của Cộng hòa Hồi giáo, bổ nhiệm Mojtaba Hosseini Khamenei kế nhiệm cha mình, người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel vào ngày 28 tháng 2.
Khamenei, 56 tuổi, là con trai thứ hai của Ali Khamenei, người đã lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo trong 36 năm trong số 47 năm tồn tại sau khi kế nhiệm nhà lãnh đạo đầu tiên, Ruhollah Khomeini. Vợ của Mojtaba và, theo báo cáo, một trong những người con của ông cũng đã thiệt mạng trong ngày đầu tiên của cuộc chiến tranh chung giữa Mỹ và Israel. Ông chưa từng giữ bất kỳ chức vụ chính thức nào trước đây, nhưng nổi tiếng là một nhân vật quyền lực đằng sau hậu trường, và là người đã nhiều năm tìm cách kế vị cha mình ở một vị trí nắm giữ quyền lực gần như không bị ràng buộc bởi bất kỳ sự kiểm soát hay cân bằng nào.
“Hơn 20 năm trước, khi những tin đồn bắt đầu lan truyền rằng Mojtaba có tham vọng thay thế cha mình, tôi đã kinh hoàng chứng kiến những mảnh ghép cần thiết cho điều mà chỉ có thể được mô tả là một sự kế vị cha truyền con nối dần dần được sắp xếp qua từng năm,” một nhà hoạt động chính trị giấu tên vì sợ bị trả thù cho biết.
Động thái này cũng đồng thời là một hành động thách thức đối với những kẻ tấn công của Iran, những người rõ ràng đang có ý định lật đổ chế độ. Vào ngày 3 tháng 3, Israel đã ném bom tòa nhà nơi 88 giáo sĩ được gọi là Hội đồng Chuyên gia sẽ họp để chọn người kế nhiệm. Và Tổng thống Donald Trump, sau khi gọi Khamenei cha là “một trong những người độc ác nhất trong lịch sử”, đã gọi Khamenei con là “không thể chấp nhận được”.
“Ông ta sẽ phải được chúng tôi chấp thuận”, Trump nói với ABC News hôm Chủ nhật, vài giờ sau khi tin tức về việc lựa chọn được công bố. “Nếu ông ta không được chúng tôi chấp thuận, ông ta sẽ không tại vị lâu. Chúng tôi muốn đảm bảo rằng chúng tôi không phải quay lại việc này cứ sau 10 năm, khi mà không có một tổng thống như tôi, người sẽ không làm điều đó.”
Việc lựa chọn được thông báo qua tin nhắn SMS cho người dân Iran, trong đó Mojtaba Khamenei từ lâu đã nổi tiếng với những thủ đoạn và trò chơi quyền lực.
Khi Mahmoud Ahmedinejad, khi đó là thị trưởng Tehran tương đối ít được biết đến, được đưa lên chức tổng thống năm 2005, Mojtaba Khamenei được cho là đã dàn xếp sự ủng hộ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng bán quân sự Basij cho ứng cử viên của ông ta.
Qua nhiều năm, đằng sau vẻ ngoài thanh bình của việc học tập và giảng dạy tại chủng viện ở thành phố tôn giáo Qom, ngày càng nhiều lời đồn đoán và tuyên bố cho rằng Mojtaba có ảnh hưởng và quyền lực ngày càng tăng. Điểm chung là Khamenei con được hưởng sự ủng hộ chặt chẽ tương tự như cha mình từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng, lực lượng mà nguồn lực kinh tế, chính trị và quân sự đều đang bị đe dọa bởi các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel trong tuần qua.
Hôm Chủ nhật, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã đưa ra một tuyên bố cam kết "tôn trọng sâu sắc, trung thành tuyệt đối và tuân phục tuyệt đối".
"Lực lượng Vệ binh không chỉ chiến đấu vì các nhóm ủy nhiệm hay tên lửa, họ đang chiến đấu vì sự tồn tại của chính mình", một nhà phân tích khác ở Tehran, người yêu cầu giấu tên, cho biết. "Liên minh mà họ tạo ra - một con bạch tuộc với những xúc tu len lỏi vào hầu hết mọi ngóc ngách của xã hội Iran, từ kinh tế, truyền thông đến tôn giáo - đã kìm hãm tất cả các bên và phe phái khác trong Cộng hòa Hồi giáo."
“Nhiều phe phái trong số này gần như công khai kêu gọi hạn chế và thậm chí giải tán Lực lượng Vệ binh Cách mạng. Nếu bất kỳ ai từ bất kỳ phe phái nào trong số này trở thành lãnh đạo mới, những ngày tháng của Lực lượng Vệ binh sẽ được đếm ngược,” ông nói thêm.
Các cuộc tấn công vào Iran có thể đã mở đường cho sự trỗi dậy của Mojtaba, nhưng chúng không để lại nhiều cơ hội cho ông ta thay đổi đường lối của đất nước. Thay vào đó, chiến tranh đã củng cố hệ tư tưởng “cách mạng” của đất nước, coi Iran là đối thủ toàn cầu thách thức bá quyền phương Tây, và mang lại cho nhà lãnh đạo mới một lý do cá nhân để thù địch với Mỹ.
“Nếu trước đây thậm chí còn có chút hy vọng nào rằng Mojtaba Khamenei có thể đưa đất nước đi theo con đường cải cách lớn, chẳng hạn như những cải cách do thái tử Saudi Arabia Mohammad Bin Salman khởi xướng, bao gồm cả việc hòa giải với Mỹ, thì giờ đây điều đó là không thể,” nhà phân tích cho biết. “Ngày hôm đó, Mojtaba không chỉ mất đi người cha, mà còn mất đi người mẹ, người vợ và đứa con. Ông ta tràn đầy khát vọng trả thù, và Vệ binh Cách mạng biết điều đó.”
Việc Trump phản đối con trai của Khamenei thậm chí có thể đã giúp ông ta lên nắm quyền.
“Mặc dù khả năng con trai của Khamenei kế vị ông luôn rất cao, nhưng trong những tháng gần đây, các phe phái khác đã nỗ lực tác động đến lá phiếu của 88 thành viên Hội đồng Chuyên gia,” nhà hoạt động này cho biết. “Nhưng khi Trump, với tư cách là kẻ thù số một của chế độ, tuyên bố sẽ không chấp nhận Mojtaba Khamenei, thì việc ông ta được bầu chọn gần như chắc chắn. Bất cứ ai phản đối ông ta đều có thể dễ dàng bị buộc tội là thuộc phe của Mỹ.”
Lo ngại rằng nhà lãnh đạo mới có thể trở thành mục tiêu tấn công cũng có thể giải thích cho sự chậm trễ trong việc công bố, năm ngày sau khi thông tin được tiết lộ lần đầu. Sự trì hoãn này cho phép thông báo trùng với một ngày có ý nghĩa tôn giáo đặc biệt trong lịch của người Shiite, đồng thời đảm bảo ông ta được bảo vệ khỏi các cuộc tấn công mà Hoa Kỳ và Israel chắc chắn sẽ tiến hành chống lại ông ta.
“Đảm bảo an ninh cho nhà lãnh đạo mới thậm chí còn quan trọng hơn cả cách thức lựa chọn ông ta,” Ali Gholhaki, một nhà bình luận cứng rắn nổi tiếng với mối quan hệ thân thiết với giới an ninh, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội.
“Chúng ta phải ngăn chặn sự tiếp diễn của những sự kiện cay đắng gần đây,” ông nói, đề cập đến vụ ám sát lãnh tụ Khamenei.
https://time.com/7383138/mojtaba-khamenei-supreme-leader-iran/
***
Mojtaba Khamenei, Iran’s New Supreme Leader, Has Wielded Power Behind the Scenes For Years
31 May 2019, Iran, Tehran: Mojtaba Khamenei (C), son of Iranian Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, is pictured during a protest marking the annual al-Quds Day (Jerusalem Day) on the last Friday of the Muslim holy month of Ramadan. Saeid Zareian—picture-alliance/dpa/Associated Press
For the second time, Iran's theocratic rulers have chosen a Khamenei as Supreme Leader of the Islamic Republic, naming Mojtaba Hosseini Khamenei to succeed his father, who was killed in Israeli airstrikes on Feb. 28.
Khamenei, 56, is the second son of Ali Khamenei, who led the Islamic Republic for 36 of its 47 years after succeeding its first leader, Ruhollah Khomeini. Mojtaba’s wife and, reportedly, one of his children, were also killed on the first day of the joint U.S.-Israeli war. He has not previously held any official position, but had a reputation both as a powerful figure behind the scenes, and for manoeuvring for years to succeed his father in a position that wields power almost unbound by any checks or balances.
“From more than 20 years ago when rumors began that Mojtaba has ambitions to replace his father one day, I have watched with horror as the requisite pieces for what can only be described as a hereditary succession fell in place year after year,” said one political activist, who declined to be named out of fear of retribution.
The move doubled as an act of defiance against Iran’s attackers, who are evidently intent on regime change. On March 3, Israel bombed the building where the 88 clerics known as the Assembly of Experts would meet to choose a successor. And President Donald Trump, after calling the elder Khamenei “one of the most evil people in history,” had already called the younger Khamenei “unacceptable.”
“He’s going to have to get approval from us,” Trump told ABC News on Sunday, hours after news of the selection emerged. “If he doesn’t get approval from us, he’s not going to last long. We want to make sure that we don’t have to go back every 10 years, when you don’t have a president like me that’s not going to do it.”
The selection was announced by SMS to Iranians, among whom Mojtaba Khamenei has long had a reputation for skullduggery and power plays.
When Mahmoud Ahmedinejad, then the relatively unknown mayor of Tehran, was propelled to the presidency in 2005, Mojtaba Khamenei was thought to have orchestrated the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) and Basij paramilitary’s support for his candidacy.
As the years passed, behind the serene facade of studying and teaching at the seminary in the religious city of Qom, more claims and rumors narrated the ever-increasing influence and power wielded by Mojtaba. The common thread was that younger Khamenei enjoyed the same close support that his father had maintained with the Revolutionary Guards, whose sources of both economic, political and military power have all been put in danger by the massive U.S. and Israeli airstrikes of the past week.
On Sunday, the IRGC issued a statement pledging "deep respect, total loyalty and absolute obedience."
“The Guards aren’t just fighting for proxy groups or missiles, they are fighting for their very existence,” said another analyst based in Tehran, who spoke on condition of anonymity. “The cartel they had created—an octopus that had tentacles in almost every vestige of the Iranian society, from economy, to media, to religion—has constrained all the other many actors and factions with the Islamic Republic.”
“Many of these factions are almost openly calling for the limiting and even disbanding of the Guards. Should anybody from any of these factions become the new leader, the days of the Guards will be numbered,” he added.
The attacks on Iran may have paved the way for Mojtaba’s rise, but they leave little room for him to change the country’s course. The war has instead solidified the country’s “revolutionary” ideology, which casts Iran as the global challenger to Western hegemony, and given the new leader a personal reason for hostility to the U.S.
“If before there was even the slightest of chances that Mojtaba Khamenei might take the country down a path of major reforms, such as those initiated by the Saudi crown prince Mohammad Bin Salman, which would include détente with America, it’s now impossible,” the analyst said. “Mojtaba didn’t lose just a father on that day, he lost a mother, a wife and a child. He is filled with an undying desire for revenge, and the Guards know this.”
Trump’s opposition to Khamenei's son may even have helped his ascendancy.
“While it was always highly probable that Khamenei’s son would replace him, there had been mounting efforts by other factions to sway the vote of the 88 members of the Experts Assembly in recent months,” the activist said. “But when Trump, as enemy number one of the regime, said he would not accept Mojtaba Khamenei, it became almost a certainty that he would be elected. Anyone who opposed him could be easily accused of being in America’s camp.”
Concern that the new leader may be targeted may also explain the stuttered timing of the announcement, five days after it was first tipped. The delay allowed the announcement to coincide with a day of particular religious importance in the Shiite calendar, but also to make sure he is safeguarded from attacks the United States and Israel are bound to conduct against him.
“Ensuring the security of the new leader is even more important than how he was selected,” said Ali Gholhaki, a hardline columnist known for his close ties to the security establishment, in a post on social media.
“We [must] prevent the continuation of recent bitter events,” he said, referring to the killing of the elder Khamenei.
Nhận xét
Đăng nhận xét