3575 - Tại sao chưa thể nghiền nát hoàn toàn kho vũ khí Iran?
Trúc Phương
Iran giấu hỏa tiễn ở đâu?
Sau ba tuần chiến sự, Iran vẫn không lùi bước. Ngày 20 Tháng Ba, phát ngôn viên quân đội Iran, Tướng Abolfazl Shekarchi, cảnh báo “các công viên, khu vui chơi giải trí và điểm du lịch” trên toàn thế giới sẽ không còn an toàn.
Trong khi đó, Mỹ và Israel liên tục nói rằng chiến dịch quân sự đã làm tan nát sức mạnh quân đội Iran. Ngày 19 Tháng Ba, Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết, gần như toàn bộ lực lượng Hải Quân Iran đã bị đánh tan tành, Không Quân bị nghiền nát, và năng lực sản xuất hỏa tiễn đạn đạo bị vô hiệu hóa.
Trong thực tế, chưa có ngày nào Tehran ngưng bắn phá kể từ khi chiến tranh bùng nổ ngày 28 Tháng Hai. Gần đây nhất, họ tấn công loạt cơ sở năng lượng tại các nước Vùng Vịnh để trả đũa việc Israel oanh tạc mỏ khí đốt tự nhiên khổng lồ South Pars của họ. Ngày 19 Tháng Ba, Iran bắn trúng một chiếc F-35… Rạng sáng 20 Tháng Ba, Iran mở hai đợt phóng máy bay không người lái (drone) tấn công nhà máy lọc dầu Mina Al-Ahmadi (Kuwait) – một trong những nhà máy lớn nhất Trung Đông, có công suất khoảng 730,000 thùng mỗi ngày. Cùng thời điểm, một hỏa tiễn Iran cũng bắn vào Bahrain, trong khi phòng không Saudi Arabia căng mình bắn chặn loạt drone Iran. Ở Dubai, không ai còn dám ra đường. Và tại Jerusalem, còi báo động tiếp tục vang ầm ĩ…
Số hỏa tiễn và drone của Iran tấn công các địa điểm Vùng Vịnh và Israel thật ra đã giảm mạnh. Trong 24 giờ đầu cuộc chiến, chỉ riêng Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE), Iran đã phóng 167 hỏa tiễn đạn đạo lẫn hỏa tiễn hành trình cùng 541 drone. Tuy nhiên, vào ngày thứ 15 cuộc chiến, Iran chỉ phóng bốn hỏa tiễn và sáu drone vào UAE.
Theo Viện Nghiên Cứu An Ninh Quốc Gia Israel, các đợt tập kích nhắm vào Israel cũng giảm, từ gần 100 hỏa tiễn trong hai ngày đầu xuống chỉ còn một con số (dưới 10) vài ngày gần đây. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm tăng dần, khi Iran bắt đầu sử dụng hỏa tiễn chiến lược IRBM (intermediate-range ballistic missile), như vụ bắn hai hỏa tiễn đạn đạo tầm trung vào căn cứ quân sự Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, ở khoảng cách đến 4,000 cây số, vào ngày 20 Tháng Ba.
Thống kê quân đội Mỹ cho thấy số vụ phóng hỏa tiễn của Iran đã giảm 90% so với ngày đầu tiên, và số vụ tấn công bằng drone giảm 86%. Vấn đề ở chỗ kho vũ khí Iran chưa cạn. Theo đánh giá của văn phòng giám đốc Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ năm 2022, Iran sở hữu kho hỏa tiễn đạn đạo lớn nhất Trung Đông. Dù không có số liệu chính thức về tổng số hỏa tiễn mà Tehran nắm giữ, tình báo Israel cho biết Iran có khoảng 3,000 và còn 2,500 sau cuộc chiến 12 ngày vào Tháng Sáu, 2025.
Về lý thuyết, bất cứ khi nào Iran phóng hỏa tiễn thì vệ tinh và radar Mỹ lập tức phát hiện, xem như “lạy ông tôi ở bụi này,” và cứ điểm đó bị oanh tạc ngay sau đó. Theo một quan chức quân sự cấp cao của Israel được Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh dẫn lời, Israel đã vô hiệu hóa tới 290 bệ phóng, trong tổng số từ 410 đến 440 bệ phóng của Iran. Dù vậy, việc xóa sổ hoàn toàn năng lực hỏa tiễn Iran vẫn chưa đạt được. David Des Roches thuộc Đại Học Quốc Phòng ở Washington, DC thậm chí nói, nếu không đưa quân bộ vào thì gần như không thể xóa sổ kho hỏa tiễn Iran, ngay cả khi Mỹ và Israel đang kiểm soát gần như hoàn toàn không phận nước này.
Việc xác định vị trí các bệ phóng và hầm hỏa tiễn là điều không dễ. Nhiều thập niên qua, phập phồng trước sự đe dọa thường trực của Mỹ và Israel, Iran đã xây nhiều căn cứ giấu hỏa tiễn sâu trong lòng núi, rải rác khắp nơi, chứa cả hỏa tiễn tầm xa như Shahab-3, Sejil và Khorramshahr, với tầm bắn 2,000 km. Trong khi thành công trong việc khử những nhân vật chóp bu trong bộ máy lãnh đạo Iran, Israel gần như thất bại trong việc tìm ra các căn cứ giấu hỏa tiễn. Một số địa điểm bị tình nghi là kho vũ khí ngầm, trong nhiều trường hợp, chỉ bị dội bom hú họa “cầu may” vì thật sự không thể biết đích xác đó là kho hầm hỏa tiễn hay không.
Như nhận định của nhiều chuyên gia, trừ khi đưa quân bộ vào để tìm, khó có thể biết được nơi nào là chỗ giấu vũ khí nếu chỉ dựa vào vệ tinh và do thám trên không. Giới quan sát tin rằng một trong những địa điểm tác chiến đầu tiên của thủy quân lục chiến Mỹ những ngày sắp tới có thể là đảo Qeshm thuộc tỉnh Hormozgan, nằm trong khu vực eo biển Hormuz. Với diện tích khổng lồ, xấp xỉ 1,445 km² (558 dặm vuông), đảo Qeshm án ngữ ngay lối vào eo biển Hormuz từ phía Vịnh Ba Tư, đóng vai trò như một nút chặn tại tuyến vận chuyển năng lượng thiết yếu nhất thế giới. Được xem là “hàng không mẫu hạm không thể đánh chìm” của Iran, Qeshm có thể là một trong những địa điểm quan trọng cất giấu kho hỏa tiễn của Iran.
Không chỉ xây hầm bí mật giấu vũ khí, Iran còn dựng cả nhà máy sản xuất hỏa tiễn tại Iraq – ở những nơi mà lực lượng Shiite thân Iran kiểm soát. Theo các nguồn tin (dẫn lại từ The New York Times), các cơ sở sản xuất hỏa tiễn của Iran tại Iraq nằm ở al-Zafaraniya (Đông Baghdad) và Jurf al-Sakhar (Bắc Karbala). Những khu vực này do các lực lượng dân quân Shiite kiểm soát, trong đó có Kata’ib Hezbollah – một trong những nhóm thân Iran nhất trong khu vực. Ba nguồn tin cho biết Iran thậm chí đưa người Iraq sang nước họ để huấn luyện cách vận hành bệ phóng hỏa tiễn.
Còn nữa, oanh tạc không thể xóa được bản thiết kế hay kiến thức kỹ thuật chế tạo hỏa tiễn. Iran đã chứng tỏ họ rất linh hoạt trong việc tìm thiết bị cần thiết để khôi phục dây chuyền sản xuất. Họ còn tháo rời hỏa tiễn thành các bộ phận nhỏ để dễ vận chuyển lén lút đến các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực nhờ cất giấu giùm rồi lắp ráp lại khi cần. Nói cách khác, việc truy tìm toàn bộ nguồn vũ khí Iran hoàn toàn không đơn giản. Tháng Giêng 2026, Israel cho biết Iran đã khôi phục phần lớn chương trình hỏa tiễn đạn đạo sau cuộc chiến 12 ngày vào Tháng Sáu, 2025; bất chấp việc Mỹ dùng oanh tạc cơ B-2 dội loại “bom khủng” có trọng lượng 1-2 tấn xuống các địa điểm được tin là hầm chứa hỏa tiễn.
Chiến sự Trung Đông và cái giá chính trị ở Washington
Như đã nói, với kho hỏa tiễn hao mòn, Iran đang giảm tần suất phóng hỏa tiễn. Thay vì bắn ào ạt các mục tiêu quân sự, Iran chuyển sang bắn lẻ tẻ, một hoặc hai hỏa tiễn, vào các cơ sở hạ tầng dân sự, thương mại, đặc biệt các nhà máy dầu tại những nước Vùng Vịnh. Mục đích Tehran là làm hỗn loạn thị trường năng lượng quốc tế đồng thời có thể khiến các quốc gia Vùng Vịnh và Israel suy yếu năng lực phòng thủ trước khi bản thân họ không còn viên đạn nào.
Chiến thuật Tehran là đánh “lai rai” nhưng không bao giờ ngưng. Chừng nào Phi Trường Quốc Tế Dubai không thể hoạt động hoặc khu công nghiệp Fujairah thuộc UAE phải lo chữa cháy sau các đợt tấn công bằng drone thì những kẻ thù của Iran không chỉ bị “hao tổn nguyên khí” mà cuộc khủng hoảng còn gây ra những xáo trộn chính trị trong lòng nước Mỹ.
Tehran không mảy may màng đến lá phiếu cử tri hay sự đồng thuận “lưỡng đảng,” nhưng với Mỹ, cuộc chiến càng dây dưa thì nước Mỹ càng hỗn loạn. Nói cách khác, càng kéo dài cuộc chiến thì thiệt hại chính trị đối với Washington càng lớn. Vấn đề giờ đây không phải là bắn bao nhiêu viên đạn mà là tạo ra được cảm giác bất an không chỉ đối với các nước Vùng Vịnh mà với cả Washington và thậm chí thế giới.
Chưa bao giờ cuộc khủng hoảng dầu toàn cầu trở nên nghiêm trọng bằng lúc này, lần đầu tiên kể từ thập niên 1970. Toàn bộ Châu Á đang khốn đốn vì hụt nguồn dầu. Thị trường tài chính thế giới đang rơi vào trạng thái hoảng loạn. Qatar – quốc gia xuất cảng khí đốt tự nhiên lớn thứ hai thế giới – vẫn chưa dám mở cửa các cơ sở sản xuất năng lượng. Công ty dầu khí quốc gia Bahrain tuyên bố áp dụng điều khoản “bất khả kháng” (force majeure) cho các lô hàng xuất cảng – có nghĩa họ không phải thực hiện nghĩa vụ hợp đồng do xảy ra sự kiện ngoài tầm kiểm soát. Trong khi đó, sản lượng khai thác dầu tại các mỏ dầu chủ chốt ở Nam Iraq đã giảm tới 70%. Với Tehran, đó là một chiến thắng chính trị.
Hơn nữa, tổn thất quân sự của Iran dù nặng như thế nào cũng không thể bằng tổn phí chiến tranh mà Washington đang đốt từng ngày.
Trong khi Ngũ Giác Đài đang xin Quốc Hội cấp $200 tỷ cho cuộc chiến Trung Đông, Tehran chỉ cần kích động tinh thần ái quốc của người dân. Giáo Sư Vali Nasr – chuyên gia quan hệ quốc tế và nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins – nhận định: “Nếu Iran duy trì đà đẩy giá dầu toàn cầu lên cao thì hành động này gây ra những thiệt hại đối với nước Mỹ ở mức tương đương, thậm chí còn nặng nề hơn cả những đợt ném bom của Mỹ dội xuống lãnh thổ Iran.”
Nhận xét
Đăng nhận xét