3651 - Marco Rubio và phần thưởng cho việc mang đôi giày quá khổ

Trúc Phương

Hình ảnh Ngoại Trưởng Marco Rubio mang đôi giày quá khổ do Tổng Thống Trump tặng thượng tuần Tháng Ba khiến không ít người phì cười và trở thành đề tài nhạo báng trên mạng xã hội. Có vẻ như ông Marco Rubio phải “nhẫn nhục” mang đôi giày để làm vừa lòng ông Trump. Trong thực tế, ông Marco Rubio làm tất cả để tổng thống vui và có thể chưa hẳn xuất phát từ sự trung thành chân thật.

Ngoại Trưởng Marco Rubio phát biểu trước giới báo chí sau cuộc họp của các ngoại trưởng G7 với các quốc gia đối tác tại phi trường Bourget (ở ngoại ô Paris) hôm 27 Tháng Ba. (Hình minh họa: Brendan Smialowski/Pool/ AFP via Getty Images)

Cách điều chỉnh “gót chân” để có thể mang bất kỳ đôi giày nào…

Ngay khi chiến dịch quân sự tấn công Iran được thực hiện, một video được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) với hình ảnh Ngoại Trưởng Marco Rubio đã lan truyền trên mạng. Trong video, người ta thấy ông Rubio trong trang phục “giáo chủ,” với chiếc khăn xếp và áo choàng đen, chủ trì cuộc duyệt binh Iran, phát biểu tại một thánh đường và phóng tầm mắt ngắm xa xa chân trời Tehran… Chú thích của video: “Marco Rubio nhận ra mình chính là lãnh tụ tối cao mới của Iran.” Dù được tạo với mục đích hài hước, video đã phản ánh một cách sắc nét bước ngoặt mang tính then chốt trong sự nghiệp ông Rubio. Nó cho thấy ông Rubio sát cánh với ông Trump như thế nào.

Trái với lối nước đôi của Phó Tổng Thống JD Vance, Marco Rubio – ngoại trưởng kiêm cố vấn an ninh quốc gia, luôn công khai ủng hộ chính sách diều hâu kiểu mới, một chiến lược dựa trên sức mạnh đơn thuần và bất chấp mọi nguyên tắc đạo đức cũng như việc tham vấn với các đồng minh. Đó là sự kết hợp giữa chủ nghĩa tân bảo thủ với tư duy “giao dịch” (transactionalism) vốn là đặc trưng của phong cách Trump.

Về bản chất, chiến lược này đồng nghĩa với việc sử dụng sức mạnh quân sự và kinh tế Mỹ để biến một số nước thù địch thành những “quốc gia chư hầu” (client states). Chính sách trên không nhắm vào việc “thay đổi chế độ” (regime change) theo nghĩa truyền thống mà là buộc chế độ phải “tuân phục” (regime compliance) – một “học thuyết” mang phương châm “phá hủy để đàm phán.”

Trước kia, những người theo chủ nghĩa tân bảo thủ truyền thống, điển hình là George W. Bush, coi việc thúc đẩy dân chủ và thực hiện công cuộc “xây dựng quốc gia” (nation-building) trên phạm vi toàn cầu là sứ mệnh cao cả, ít nhiều mang tính đạo đức, bằng việc mang đến ánh sáng dân chủ, ngay cả khi việc đó có khi được thực hiện bằng họng súng. Họ xem đó là phương tiện hữu hiệu để cải tạo toàn diện một nhà nước hắc ám, đồng thời mở rộng tầm ảnh hưởng Mỹ thông qua việc phổ biến các hệ tư tưởng thuần Mỹ. Trong khi đó, phương thức của ông Trump hoàn toàn phó mặc các vấn đề chính trị nội bộ của quốc gia mục tiêu, miễn họ chịu quy phục Mỹ và chấp nhận để Mỹ vào “lấy của” trong nhà của họ.

Với ông Marco Rubio, quan sát những gì từ khi ngồi ghế ngoại trưởng, có thể thấy ông luôn biết cách điều chỉnh “gót chân” để mang bất kể đôi giày nào mà ông Trump đưa, cho dù kích cỡ rộng hẹp thế nào. Những ngày đầu nhậm chức, ông Rubio cố tiết chế quan điểm hiếu chiến của mình sao cho phù hợp với lời hứa tranh cử của ông Trump về việc “không phát động thêm bất kỳ cuộc chiến mới nào.” Với Nga và Trung Quốc, ông Rubio cũng sử dụng ngôn từ nhẹ nhàng hơn, bởi đó là nơi có hai nhà độc tài mà ông Trump luôn ngưỡng mộ. Thế rồi, từ Hè 2025, ông Rubio đổi giọng, khi ông Trump thay đổi đường lối.

Từ lúc này, ông Rubio nhắc đi nhắc lại rằng vấn đề can thiệp quân sự ở nước ngoài là điều đúng đắn. Khi Mỹ tấn công Iran vào Tháng Sáu, 2025, ông nói đó là chuyện phải làm. Khi ông Trump bắt Tổng Thống Nicolas Maduro của Venezuela, ông Rubio giải thích rằng Maduro phải chịu trách nhiệm về hành vi gian lận bầu cử cũng như việc cầm đầu một nhóm “khủng bố ma túy.” Khi ông Trump nói “chương trình thú vị tiếp theo” là Cuba, Ngoại Trưởng Rubio nói rằng chỉ Mỹ mới có thể quyết định số phận Cuba…

Trong nhiều viên chức cấp cao phục vụ ông Trump, con đường chính trị của ông Rubio hanh thông nhất. Cho đến giờ, ông gần như chưa phạm sai lầm nào để tổng thống phải mắng mỏ trên Truth Social. Nhìn chung, vị thế chính trị của ông Rubio đang thăng tiến mạnh trong nội bộ Cộng Hòa, bất luận vai trò ngoại trưởng của ông mờ nhạt hơn rất nhiều so với hình ảnh ông tuân phục Trump.

Theo định nghĩa truyền thống, ngoại trưởng có nhiệm vụ xây dựng chính sách đối ngoại, bảo đảm rằng mọi quyết định liên quan an ninh quốc gia đều được cân nhắc thấu đáo, đồng thời toàn bộ bộ máy chính quyền phải phối hợp nhịp nhàng và sẵn sàng ứng phó với diễn biến thực tế lẫn hậu quả sau đó. Bộ Ngoại Giao phải rà soát và biết chắc rằng các cơ quan và bộ, ban, ngành của Mỹ có chủ động hay chưa việc liên hệ với chính phủ các quốc gia khác hoặc những thành phần chịu ảnh hưởng trong khu vực tư nhân, chẳng hạn các công ty dầu mỏ.

Tuy nhiên, từ khi chiến dịch Iran diễn ra, thực tế cho thấy công tác lập kế hoạch và phối hợp hành động gần như không hề tồn tại. Mỹ hoàn toàn bị động và rơi vào thế bất ngờ trước hàng loạt diễn biến, từ sự leo thang đột biến của giá dầu cho đến việc phản kích của Iran nhằm vào các đại sứ quán và căn cứ quân sự Mỹ. Thậm chí, các trợ lý cấp cao của Tổng Thống Trump không biết chuyện gì đang xảy ra và dường như chẳng buồn phối hợp về mặt thông điệp truyền thông. Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth nói một đằng, Ngoại Trưởng Marco Rubio phán một nẻo, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt tuyên bố kiểu khác.

Việc thiếu vắng quy trình làm việc bài bản thật ra chính xác là điều mà ông Trump muốn. Nếu Rubio áp dụng quy trình ra quyết định chặt chẽ và bài bản hơn thì có thể ông đã bị tống khứ từ lâu. Với ông Rubio, chọn lựa an toàn nhất cho “tính mạng” là phục tùng.

Được nhiều người đánh giá cao nhưng ông Rubio không uy quyền như được tưởng. Ông không dám hó hé khi bị lấn sân. Có một số lĩnh vực đáng lý thuộc về ngoại trưởng nhưng Tổng Thống Trump giao cho hai “đặc phái viên” Steve Witkoff và Jared Kushner (con rể của ông), trong khi họ gần như không biết gì về chương trình nguyên tử năng của Iran và thường tin sái cổ những gì Moscow nói. Hai ông Steve Witkoff và Jared Kushner đều có đường dây liên lạc trực tiếp với bố vợ, và ông Rubio có thể không biết họ rỉ tai ông Trump những gì. Ông Rubio cũng chẳng cần biết. Với ông Trump, cách “dụng nhân” là không tin ai cả và không giao hết những gì quan trọng nhất cho một người. Ông Rubio hẳn hiểu điều đó.

Marco hay JD?

Bất luận thế nào, sự trung thành tuyệt đối của ông Marco Rubio không chỉ giúp vị trí hiện tại an toàn mà sự nghiệp chính trị tương lai của ông cũng thênh thang. NBC News thuật, đêm 28 Tháng Hai, sau khi bất ngờ tấn công Iran, ông Trump tổ chức cuộc gặp thân mật với một số nhân vật thân tín tại Mar-a-Lago và hỏi: “Marco hay JD?” Có nghĩa nên chọn ai tranh cử tổng thống 2028.

Cuộc họp nội bộ có khoảng 25 nhà tài trợ thuộc Đảng Cộng Hòa, trong đó có ông Robert Kraft, chủ sở hữu đội bóng New England Patriots, và tỷ phú Rick Jackson, ứng cử viên tranh cử ghế thống đốc Georgia. Theo lời kể của hai nhân vật có mặt, đa số người tham dự bày tỏ ủng hộ áp đảo dành cho ông Rubio. Đây không là lần đầu tiên ông Trump thăm dò ý kiến ​những người thân cận, nhưng nó cho thấy ông Trump đang đóng vai trò quan trọng trong việc chọn “who’s next?”

Tại Hội Nghị Hành Động Chính Trị Bảo Thủ (Conservative Political Action Conference – CPAC), tổ chức từ 25 đến 28 Tháng Ba ở Dallas, Texas nhằm thảo luận tương lai MAGA, nhiều người bày tỏ ủng hộ ông Rubio tranh cử tổng thống. Tuy nhiên, thăm dò cho thấy, theo CNN, tỷ lệ ủng hộ JD Vance đạt đến 53% trong khi Marco Rubio chỉ 35%. Cần nhấn mạnh, CPAC – bắt đầu từ năm 1974 – là một trong những sự kiện chính trị quan trọng nhất của Cộng Hòa. Năm nay, bóng ma Iran bao trùm CPAC. Có nhiều nhân vật bảo thủ sừng sỏ của Cộng Hòa bỏ dự CPAC, kể cả Trump, Vance và Rubio.

Cuộc thăm dò chớp nhoáng từ một số người tham gia CPAC chưa nói lên điều gì rõ ràng; và trong thực tế, thăm dò CPAC chưa từng được coi là thước đo đáng tin cậy để dự đoán xem rốt cuộc cử tri Cộng Hòa ủng hộ ai trong tiến trình bầu cử sơ bộ. Cần nhắc lại, Thượng Nghị Sĩ Rand Paul từng giành chiến thắng trong các cuộc thăm dò CPAC suốt ba năm liên tiếp, nhưng chẳng làm nên cơm cháo gì. Thượng NGHỊ SĨ Mitt Romney giành chiến thắng trong cuộc thăm dò CPAC 2007 và 2008 nhưng cuộc đua của ông cũng không kéo dài.

Giới phân tích và một số quan chức Cộng Hòa nhận định rằng kết quả vụ Iran có thể định hình triển vọng tranh cử năm 2028 của hai ông JD Vance và Marco Rubio. Một kết thúc nhanh chóng và có lợi cho Mỹ có thể giúp củng cố vị thế Rubio; ngược lại, cuộc chiến càng cù nhằng càng mang lại nhiều cơ hội hơn cho Vance. Như đã biết, lập trường của ông Vance trước nay luôn phản đối việc Mỹ can dự sâu vào các cuộc chiến tranh ở nước ngoài.

Một số ý kiến đồn đoán rằng rất có thể xuất hiện một liên danh JD Vance-Marco Rubio trong đó Vance là ứng cử viên tổng thống và Rubio là phó. Cuộc thăm dò do Reuters và Ipsos thực hiện vào Tháng Ba cho thấy, 79% người Cộng Hòa có thiện cảm với Vance, (trong khi 19% có cái nhìn tiêu cực); khoảng 71% có cái nhìn tích cực về Rubio (trong khi 15% không có thiện cảm). Để so sánh, 79% người Cộng Hòa có thiện cảm với ông Trump, và 20% không có thiện cảm.

Thật ra kết quả vụ Iran không chỉ liên quan những ứng cử viên tiềm năng của Cộng Hòa như JD Vance hay Marco Rubio, mà nó chắc chắn là yếu tố quyết định sinh mạng chính trị của toàn bộ đảng Cộng Hòa.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/marco-rubio-va-phan-thuong-cho-viec-mang-doi-giay-qua-kho/