3664 - Trump một năm sau ‘Ngày Giải Phóng’ nước Mỹ: Kinh tế Hoa Kỳ ở dạng phòng thủ
Mai Phi Long
Bản tin của CNBC hôm Thứ Sáu, 3 Tháng Tư, nhận định những xáo trộn từ quyết định thuế quan này không còn là chuyện xa xôi trên mặt báo mà thấm vào từng món hàng trong siêu thị hay chiếc xe trong nhà xe của mỗi gia đình.
Tổng Thống Donald Trump trình bản thuế quan toàn cầu tại Tòa Bạch Ốc ngày 2 Tháng Tư, 2025. (Hình: Brendan Smialowski/AFP via Getty Images)
Điểm cốt lõi của thuế quan không phải là công cụ buộc đối tác nhượng bộ, mà thực tế là một hình thức đánh thuế gián tiếp lên chính nền kinh tế Mỹ.
Nhiều người lầm tưởng thuế quan là tiền mà các nước phải trả cho Mỹ. Nhưng sự thật, theo các chuyên gia kinh tế, đây là một loại thuế gián tiếp đánh thẳng vào túi tiền người dân nội địa.
Nhận định này được Tax Foundation, một tổ chức giáo dục thuế phi lợi nhuận uy tín tại Washington DC, giải thích. Khi đánh thuế hàng nhập cảng, các công ty Mỹ phải trả số tiền đó trước, rồi họ sẽ tăng giá bán để bù lỗ. Cuối cùng, chính người tiêu thụ khi mua hàng tại Mỹ là người trả tiền trong đó có bao gồm mức thuế quan. Khoản thuế quan trở thành chi phí này được hấp thụ trong nước, làm xói mòn lợi nhuận doanh nghiệp và đẩy giá tiêu dùng lên cao.
Đồng quan điểm, các chuyên gia từ trung tâm Penn Wharton Budget Model thuộc trường đại học Pennsylvania University, nơi chuyên cung cấp các phân tích dữ liệu kinh tế khách quan, dự báo rằng mức thuế quan sẽ làm suy giảm tổng sản lượng (GDP) dài hạn và bào mòn thu nhập của các gia đình trung lưu.
Sự chuyển dịch gánh nặng tài chánh này được Giáo Sư Kinh Tế Lawrence J. White tại đại học New York University đúc kết rằng “thuế quan là một loại thuế, không hề biến mất mà chỉ thay đổi thực thể chi trả từ các đối tác ngoại quốc sang chính người dân Mỹ.”
Sự bất định trong các quyết định về mức thuế quan khiến doanh nghiệp không thể lập kế hoạch dài hạn. Ông Gary Clyde Hufbauer, chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh Tế Quốc Tế Peterson (PIE), một trung tâm nghiên cứu chính sách độc lập hàng đầu, cảnh báo rằng chính sự thiếu dự báo được trong chính sách làm suy yếu dòng vốn đầu tư và thị trường việc làm. Điều này có nghĩa là sự thay đổi liên tục trong các quyết định thuế quan của chính quyền Trump khiến các doanh nghiệp “trở tay không kịp.” Khi không biết ngày mai mức thuế sẽ tăng hay giảm, các công ty không dám đầu tư hay thuê thêm nhân công, dẫn đến trì trệ.
Trong kỹ nghệ xe hơi, chi phí đầu vào tăng vọt là minh chứng điển hình cho gánh nặng này. Chẳng hạn, khi Tổng Thống Trump áp thuế quan đối với thép và nhôm nhập cảng tăng thêm 25%, một nhà sản xuất xe tại Detroit phải chi trả thêm hàng trăm đô la cho bộ khung và các linh kiện máy móc. Để bảo toàn lợi nhuận, nhà sản xuất buộc phải tăng giá bán, khiến khách hàng Mỹ trực tiếp gánh chịu chi phí phát sinh khi mua xe.
Tình hình năm qua cho thấy chuỗi cung ứng chuyển dịch từ mục tiêu tối ưu chi phí sang việc giảm thiểu rủi ro chính trị. Các công ty buộc phải đa dạng hóa nguồn cung để né tránh các sắc lệnh bất ngờ. Tuy nhiên, sự “an toàn” này đi kèm với chi phí sản xuất cao hơn và làm giảm sức cạnh tranh toàn cầu của hàng hóa Mỹ.
Trong thực tế, các công ty luôn tìm cách làm sao để hàng hóa rẻ và tốt nhất. Nhưng bây giờ, họ phải lo “phòng thủ” trước các rủi ro chính trị. Thay vì tập trung phát triển kỹ thuật, họ phải loay hoay tìm nguồn hàng mới để né thuế. Các đối tác quốc tế của Mỹ cũng không đứng yên. Họ bắt đầu tìm những thị trường khác, dần dần ít lệ thuộc vào Mỹ hơn. Điều này về lâu dài sẽ làm suy yếu vai trò “anh cả” của Hoa Kỳ trên thương trường quốc tế.
Đồng thời, các ngành như nông nghiệp phải đối mặt với các đòn trả đũa từ đối tác thương mại, làm suy giảm thị trường xuất cảng. Các quốc gia khác cũng đang âm thầm xây dựng hệ thống riêng để giảm lệ thuộc vào chính trị Mỹ, làm suy yếu vai trò trung tâm của Hoa Kỳ theo thời gian.
Kết luận, chính sách thuế quan của Tổng Thống Donald Trump ép nền kinh tế Mỹ từ bỏ tư duy hiệu quả từ một hệ thống năng động sang một hệ thống luôn lo sợ và phòng vệ.
Cuộc chiến thương mại có thể không gây ra khủng hoảng ngay lập tức, nhưng đang để lại những vết sẹo âm thầm đối với thịnh vượng của mỗi gia đình và vị thế của quốc gia khiến niềm tin vào sự ổn định kinh tế và chính trị của Hoa Kỳ theo hiến pháp và luật lệ thương mại quốc tế càng mai một.
Người dân Mỹ thấy rõ nhất điều này mỗi khi cầm hóa đơn đi chợ hay thanh toán các dịch vụ hằng ngày. (MPL)
Nhận xét
Đăng nhận xét