3699 - Thế giới hôm nay: 09/04/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lệnh ngừng bắn ở Trung Đông đang gặp nguy khi Iran đe dọa rút khỏi thỏa thuận. Cộng hòa Hồi giáo tuyên bố cuộc tấn công liên tục của Israel vào Lebanon đã vi phạm thỏa thuận, đồng thời đình chỉ các chuyến tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz để đáp trả. Hôm qua, chính quyền Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel đã khiến hơn 250 người thiệt mạng. Hezbollah nói rằng họ đã phóng tên lửa vào Israel để đáp trả.

Nhà Trắng cho biết J.D. Vance sẽ dẫn đầu các cuộc đàm phán của Mỹ với Iran tại Pakistan vào ngày mai. Phó tổng thống Mỹ thừa nhận có một “sự hiểu lầm chính đáng” từ phía Iran về việc liệu Lebanon có được bao gồm trong lệnh ngừng bắn hay không. Trong khi đó, Donald Trump tuyên bố rằng các lực lượng Mỹ sẽ “giữ nguyên vị trí” xung quanh Iran cho đến khi đạt được một “THỎA THUẬN THỰC SỰ.”

Tin tức về lệnh ngừng bắn mong manh và việc tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz đã đè nặng lên các thị trường. Dầu thô Brent – tiêu chuẩn dầu toàn cầu – tăng vọt trong phiên giao dịch sớm ở châu Á, tiến gần lại mốc 100 đô la/thùng. Các thị trường chứng khoán ở châu Á cũng giảm điểm, theo sau những mức giảm nhẹ của các chỉ số chứng khoán Mỹ trong đêm.

Trump gay gắt chỉ trích NATO sau cuộc gặp với lãnh đạo liên minh này là Mark Rutte tại Washington. Trump cáo buộc NATO đã không hỗ trợ Mỹ “khi chúng tôi cần họ.” Rutte cho biết ông đã có một cuộc gặp “rất thẳng thắn” với Tổng thống, nhưng không bình luận về việc liệu Trump có thực hiện lời đe dọa trước đó là rút Mỹ khỏi liên minh hay không.

Meta phát hành một mô hình AI mới. “Muse Spark” sẽ không cạnh tranh với các mô hình hàng đầu của các đối thủ, mà được thiết kế riêng để khai thác nội dung đăng trên các mạng xã hội của công ty. Hôm thứ Ba, Anthropic tuyên bố mô hình “Mythos” mới của họ “quá mạnh” để có thể phát hành rộng rãi ra công chúng. Phòng thí nghiệm AI của Mỹ này nói rằng họ phải cảnh giác trước năng lực hack phần mềm của Mythos.

Levi Strauss, nhà sản xuất quần jean của Mỹ, báo cáo mức tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ trong quý đầu tiên của năm 2026, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước. Cổ phiếu của hãng đã tăng sau tin tức này. Cầu mạnh mẽ đối với các loại quần jean ống rộng hợp thời trang trở lại đã thúc đẩy doanh số bán hàng, dù công ty đã tăng giá một phần để bù đắp khoản thuế nhập khẩu phát sinh từ các mức thuế quan của Trump. Một bộ sưu tập kết hợp với Beyoncé cũng giúp thúc đẩy doanh số bán hàng cho giới trẻ Mỹ.

Panama cáo buộc Trung Quốc tăng cường kiểm tra và bắt giữ các tàu của họ tại các cảng Trung Quốc. Một phán quyết của tòa án vào tháng 1 đã hủy bỏ các nhượng quyền của CK Hutchison, một tập đoàn có trụ sở tại Hong Kong, tại một số nhà ga gần Kênh đào Panama. Ngoại trưởng Panama nhận xét các biện pháp này dường như là hành động trả đũa và kêu gọi Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của nước này.

Con số trong ngày: 0.02 điểm, là mức tăng của chỉ số dân chủ toàn cầu EIU trong năm 2025 – một trong những mức tăng lớn nhất kể từ năm 2012.

TIÊU ĐIỂM

Iran sau lệnh ngừng bắn

Lệnh ngừng bắn được tuyên bố vào hôm qua có thể chỉ là thoáng qua: bởi sau đó cùng ngày, Iran lại tấn công các quốc gia Vùng Vịnh và, sau khi Israel tấn công Lebanon, họ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nếu lệnh ngừng bắn được duy trì, nó có thể dẫn đến việc Iran đối xử khác đi với công dân, các nước láng giềng, và kẻ thù của mình.

Cán cân quyền lực đã chuyển giao từ các giáo sĩ Iran sang Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Dù sự kiểm soát trong nước của IRGC vẫn chặt chẽ như trước, đã có những dấu hiệu cho thấy chế độ đang rũ bỏ một số quy định nghiêm ngặt của cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Ngay sau khi lệnh ngừng bắn bắt đầu, các nhà chức trách đã trả tự do cho một tù nhân chính trị lâu năm. Chính quyền cũng để những người Iran theo chủ nghĩa thế tục tham gia vào các cuộc biểu tình của họ. Và đài truyền hình nhà nước đã phát sóng các cuộc phỏng vấn với những phụ nữ không trùm khăn.

Hướng đi tương lai vẫn chưa được định hình rõ ràng. Những người theo đường lối cứng rắn gần như chắc chắn sẽ phản đối bất kỳ dấu hiệu thỏa hiệp nào, và thiệt hại kinh tế từ cuộc chiến có thể thổi bùng lại sự bất mãn của công chúng. Kết quả phần lớn sẽ phụ thuộc vào việc liệu lệnh ngừng bắn có được duy trì hay không.

Những câu hỏi dành cho Meloni

Thủ tướng Ý Giorgia Meloni sẽ xuất hiện trước Quốc hội vào hôm nay, lần đầu tiên kể từ khi chính phủ cánh hữu của bà thất bại trong một cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 3. Cuộc bỏ phiếu đó trên danh nghĩa là về những thay đổi đối với cơ quan tư pháp, nhưng đã biến thành một cuộc đánh giá về các chính sách nói chung của bà. Thất bại này cho thấy người dân Ý đang ngày càng trở nên bất mãn với chính phủ của họ.

Trong lúc tìm kiếm người để đổ lỗi, Meloni đã buộc một bộ trưởng phải từ chức. Nhưng điều này đã đâm thủng lớp vỏ bọc chính trị bất khả chiến bại mà bà đã tạo dựng kể từ khi nhậm chức vào năm 2022. Do đó, các nhà lập pháp sẽ rất nóng lòng muốn nghe các kế hoạch của Meloni cho phần thời gian còn lại trong nhiệm kỳ của mình, vốn sẽ kết thúc vào cuối năm 2027. Cho đến nay, bà đã bác bỏ những đồn đoán về việc kêu gọi bầu cử sớm, trước khi những thiệt hại đối với nền kinh tế Ý từ cuộc xung đột ở Trung Đông trở nên thực sự rõ ràng. Một kế hoạch thay đổi luật bầu cử có lợi cho bà cũng đã mất đà tiến lên kể từ sau kết quả của cuộc trưng cầu dân ý. Việc cố gắng khởi động lại tiến trình sẽ rất gian nan.

Đánh giá kinh tế mùa xuân của thế giới

Hàng chục bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương đang chuẩn bị tập trung tại Washington, D.C. cho các cuộc họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới. Kristalina Georgieva, Giám đốc Điều hành IMF, sẽ mở màn bằng một bài phát biểu vào hôm nay. Bà cùng các nhà kinh tế của quỹ – những người sẽ công bố triển vọng kinh tế thế giới vào thứ Ba tuần tới – sẽ phải gấp rút phân tích lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, điều đã khiến giá dầu giảm mạnh khoảng 15%.

Các đại biểu cũng phải xem xét những rạn nứt khác trong nền kinh tế thế giới. Bộ phận nghiên cứu của IMF vừa công bố một bài nghiên cứu bày tỏ lo ngại về “sự mất cân bằng toàn cầu kéo dài và mới nới rộng gần đây.” Các khoản thặng dư và thâm hụt tài khoản vãng lai lớn – quan trọng nhất lần lượt là ở Trung Quốc và Mỹ – đang tạo ra những lỗ hổng tài chính. Câu trả lời, theo các tác giả lập luận, không phải là thuế quan hay chính sách công nghiệp, mà là sự tái cân bằng đồng bộ: thắt chặt ngân sách ở các quốc gia thâm hụt, tiêu dùng nhiều hơn ở các quốc gia thặng dư, và đầu tư nhiều hơn ở những nơi khác. Nhưng việc thuyết phục các “bệnh nhân” chịu “uống thuốc” có thể sẽ rất khó.

https://nghiencuuquocte.org/2026/04/09/the-gioi-hom-nay-09-04-2026/#more-66458