3713 - Lời kêu gọi luận tội Trump vấp phải sự ngần ngại từ giới lãnh đạo Đảng Dân chủ
Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer và Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries—cả hai đều là đảng viên Dân chủ đến từ New York—phát biểu tại một cuộc họp báo ở Điện Capitol Hoa Kỳ vào ngày 8 tháng 1 năm 2026. Ảnh: Kevin Dietsch—Getty Images
Cho đến tuần này, hầu hết các đảng viên Dân chủ tại Quốc hội đều lảng tránh khi được hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có nên bị bãi nhiệm khỏi chức vụ hay không trước những hành động gây phẫn nộ mới nhất của ông—dù đó là những nỗ lực quyết liệt nhằm hạn chế nhập cư, việc ông phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng, hay các chính sách thuế quan đầy hỗn loạn.
Sự kiềm chế đó giờ đây đã chấm dứt giữa bối cảnh cuộc chiến với Iran bùng nổ, và đặc biệt là sau một bài đăng trên mạng xã hội với lời đe dọa xóa sổ "cả một nền văn minh". Trong tuần này, hàng chục đảng viên Dân chủ đã kêu gọi chấm dứt sớm nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump—thông qua con đường luận tội hoặc áp dụng Tu chính án thứ 25 của Hiến pháp—trong bối cảnh phần lớn cử tri cốt lõi của đảng bày tỏ sự phẫn nộ trước thái độ thụ động của các đảng viên Dân chủ. Tuy nhiên, giới lãnh đạo đảng lại tỏ ra ít mặn mà với nỗ lực này trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ—tương tự như thái độ của các nhà lập pháp tại các bang dao động, cũng như những người coi đây là một kiểu "liệu pháp tâm lý trá hình dưới danh nghĩa quản trị quốc gia", vốn có nguy cơ làm suy giảm đà tiến của đảng.
Các cuộc trò chuyện với hơn một tá đảng viên Dân chủ tham gia vào cuộc tranh luận nội bộ đang diễn biến nhanh chóng này đã phác họa nên bức tranh về một đảng đang nắm quyền thiểu số, bị chia rẽ giữa mong muốn chứng minh với cử tri rằng họ đang quyết liệt đối đầu với ông Trump, và nỗi e ngại bị coi là đang theo đuổi những hành động mang tính hình thức, vô vọng.
"Nếu quý vị đang mong đợi một cuộc bỏ phiếu ngay lập tức về vấn đề này hay bất cứ điều gì tương tự, thì điều đó có lẽ sẽ không xảy ra đâu," Hạ nghị sĩ John Larson—một đảng viên Dân chủ đến từ Connecticut, người hôm thứ Hai đã đệ trình các điều khoản luận tội riêng của mình đối với vị Tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa—chia sẻ, đồng thời thừa nhận rằng trong nội bộ đảng của ông, sự hứng thú đối với việc hành động nhanh chóng về vấn đề này là rất hạn chế.
Theo quan điểm của giới lãnh đạo đảng, cả hai con đường—luận tội hay áp dụng Tu chính án thứ 25—đều bị coi là những yếu tố gây xao nhãng khỏi chiến dịch tranh cử giữa nhiệm kỳ đã được họ vạch sẵn, vốn tập trung vào các vấn đề trọng tâm như chi phí sinh hoạt đắt đỏ và tình trạng tham nhũng tràn lan.
"Tôi không muốn đi trước quá xa trong cuộc thảo luận đó," Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries phát biểu hôm thứ Năm khi được hỏi về những đồn đoán xoay quanh việc luận tội; ông nói thêm rằng nếu các đảng viên Dân chủ lựa chọn con đường này, "chúng tôi muốn đảm bảo rằng mình sẽ thực hiện nó một cách thấu đáo và đầy đủ thông tin." Sự do dự đó có thể sẽ trở nên kiên định hơn sau cuộc họp trực tuyến dự kiến diễn ra vào thứ Sáu tới, trong đó các nhà lập pháp thuộc Đảng Dân chủ sẽ được Hạ nghị sĩ Jamie Raskin—một chuyên gia luật hiến pháp, người từng dẫn dắt phiên tòa luận tội lần thứ hai đối với ông Trump—giúp tìm hiểu sâu hơn về cơ chế vận hành của Tu chính án thứ 25. Ông Jeffries đã đề nghị ông Raskin trình bày với toàn bộ nhóm nghị sĩ về các phương án khác nhau hiện có để xử lý hành vi của Tổng thống, trước khi họ đi đến một lập trường chung thống nhất.
Trả lời tạp chí TIME trước thềm cuộc họp này, ông Raskin cho biết ông không có ý định tác động hay lôi kéo các thành viên theo bất kỳ hướng nào cụ thể; thay vào đó, ông sẽ phác thảo cách thức mà Quốc hội có thể tiếp cận cả quy trình luận tội lẫn cơ chế kích hoạt Mục 4 của Tu chính án thứ 25—điều khoản cho phép Phó Tổng thống cùng đa số thành viên Nội các (hoặc một cơ quan độc lập do Quốc hội thành lập) tuyên bố Tổng thống không đủ năng lực để thực thi các nhiệm vụ của chức vụ.
Mặc dù cơ quan độc lập thuộc Quốc hội nói trên chưa từng được thành lập trên thực tế, ông Raskin từ lâu đã đề xuất thiết lập một cơ quan như vậy để đóng vai trò là cơ chế thay thế, phòng khi Nội các của Tổng thống không sẵn lòng hoặc không thể hành động. Ông lưu ý rằng bất kỳ nỗ lực nào theo hướng này vẫn sẽ đòi hỏi sự hợp tác từ phía Phó Tổng thống. "Không có giải pháp nào trong số này là một 'liều thuốc bách bệnh' cả," ông Raskin chia sẻ. "Nhóm nghị sĩ của chúng tôi—cũng giống như một bộ phận đông đảo người dân Mỹ—đã vô cùng hoang mang và lo sợ trước những lời lẽ đầy kích động của Tổng thống về việc phạm tội ác chiến tranh và nguy cơ gây ra tội diệt chủng. Mọi người đều muốn biết: đâu là những cơ chế bảo vệ theo Hiến pháp dành cho một tình huống như thế này?"
Xét trên phương diện cá nhân, ông Raskin tin rằng việc tiến hành luận tội vào thời điểm hiện tại sẽ không mang lại ý nghĩa thiết thực cho Đảng Dân chủ. Những bài học rút ra từ quá khứ đã khá rõ ràng. Đảng Dân chủ từng đi trên con đường này trước đây. Cả hai lần đó họ đều thất bại: Hạ viện đã bỏ phiếu thông qua việc luận tội, nhưng Thượng viện lại không đạt đủ số phiếu để kết tội Tổng thống. (Các trợ lý của ông Raskin đã mô tả phiên tòa luận tội kéo dài năm ngày mà ông tham gia là một "trải nghiệm vô cùng khắc nghiệt").
"Tôi hoàn toàn tin chắc rằng Tổng thống này đã có những hành vi mà xét về mặt hình thức, có vẻ như cấu thành các tội danh có thể bị đem ra luận tội," ông Raskin trả lời tạp chí TIME. "Tuy nhiên, việc Tổng thống đã phạm phải những tội danh đó không đồng nghĩa với việc chúng ta hiện đang nắm trong tay đủ phương tiện và điều kiện để tiến hành quy trình luận tội."
Không đủ số phiếu để tiến hành luận tội
Vấn đề mà Đảng Dân chủ đang phải đối mặt hiện nay là sự nhiệt huyết không thể thắng được những con số thực tế. Về mặt toán học, họ đơn giản là không đủ số phiếu cần thiết tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện nếu thiếu đi sự ủng hộ từ Đảng Cộng hòa. Dù Đảng Dân chủ có thể tin rằng công chúng đang đứng về phía họ—bởi lẽ ông Trump hiện có tỷ lệ không tán thành cao nhất so với bất kỳ Tổng thống nào trong thế kỷ này ở cùng thời điểm trong nhiệm kỳ—họ vẫn thiếu đi số lượng phiếu cần thiết để buộc ông phải chịu trách nhiệm. "Cho đến khi số phiếu bầu thực tế tương xứng với số lượng cử tri ủng hộ, chúng tôi cũng chẳng thể làm được gì nhiều," một nhân viên thuộc ban lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Hạ viện chia sẻ, khi đề cập đến những chiếc thẻ bỏ phiếu điện tử mà các nghị sĩ sử dụng để thông qua luật.
Mặc dù vậy, sự kiên nhẫn đang dần cạn kiệt. Ban lãnh đạo Đảng Dân chủ đang kêu gọi sự kiềm chế, theo cách tương tự như cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi từng làm: giữ mọi việc ở mức "âm ỉ" trước khi tung đòn mạnh mẽ nhằm luận tội ông Trump lần đầu tiên vào năm 2019, sau khi những thông tin liên quan đến các giao dịch của ông với Ukraine bị phơi bày. Bà Pelosi khi đó biết chắc rằng mình đã nắm quyền kiểm soát tuyệt đối trong nội bộ đảng, đồng thời đã xây dựng được một liên minh vững chắc—điều hiện không còn tồn tại trong nội bộ Đảng Dân chủ ngày nay.
Một nguồn tin am hiểu tư duy của ông Jeffries cho biết đảng này cần phải "thực hiện các bước chuẩn bị cần thiết" để xây dựng sự ủng hộ rộng rãi cho việc luận tội trước khi quyết định đi theo con đường đó; trong đó bao gồm việc vận động sự tham gia của một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Quốc hội—một quy trình mà theo nguồn tin này, vẫn chưa hề được bắt đầu. Bất kỳ nghị sĩ Đảng Cộng hòa nào dám manh nha hợp tác với phe Dân chủ trong vấn đề này sẽ ngay lập tức phải hứng chịu cơn thịnh nộ từ Nhà Trắng; và những nhân vật như Liz Cheney hay Adam Kinzinger chính là những ví dụ điển hình cho thấy hậu quả khi các thành viên Đảng Cộng hòa (GOP) làm phật ý ông Trump.
Tuy nhiên, điều đó vẫn không ngăn cản được một số nghị sĩ Đảng Dân chủ tiếp tục thúc đẩy mọi phương án có thể. Hạ nghị sĩ Al Green—một nghị sĩ Đảng Dân chủ đến từ bang Texas, người đã đệ trình nhiều điều khoản luận tội chống lại ông Trump từ tận năm 2017—cho rằng kết quả cuối cùng ít quan trọng hơn so với thông điệp mà hành động đó gửi đi. "Có những người tin rằng việc luận tội chỉ nên được thực hiện vào một thời điểm nhất định—khi bạn nắm trong tay đủ số lượng nghị sĩ tại Quốc hội để chắc chắn rằng các điều khoản luận tội sẽ được thông qua. Nhưng thực tế không phải vậy," ông Green chia sẻ với tạp chí TIME. "Luận tội là công cụ mà chúng ta có thể sử dụng để bày tỏ sự phản đối đối với hành vi của một vị Tổng thống."
Đó là lý do tại sao ông Green khẳng định rằng ông sẵn sàng tham gia ủng hộ mọi nỗ lực của các nhà lập pháp khác—trên hầu hết mọi chủ đề, bao gồm cả những lời đe dọa mới nhất của ông Trump về việc xóa sổ nền văn hóa của Iran khỏi bản đồ thế giới. "Một người bình thường, còn tỉnh táo, thì làm sao có thể thốt ra câu: 'Tôi sẽ hủy diệt cả một nền văn minh'?" ông Green đặt câu hỏi. “Hầu hết những gì người khác nói về vấn đề này chỉ mang tính chất nguyện vọng, chứ không mang tính khả thi trong thực tế. Còn ông ấy lại nắm trong tay những công cụ cần thiết để thực hiện điều đó.”
Larson chia sẻ với tạp chí TIME rằng thật trùng hợp khi ông đệ trình nghị quyết luận tội ngay trước lúc ông Trump đe dọa sẽ hủy diệt nền văn minh Iran—một hành động mà các chuyên gia pháp lý nhận định có thể cấu thành tội ác chiến tranh—và rằng ông đã ấp ủ kế hoạch này từ hơn một năm trước. Ông cho biết mình “muốn hành động này trở thành một ví dụ điển hình” về cách mà Đảng Dân chủ buộc ông Trump phải chịu trách nhiệm; tuy nhiên, ông không hề đề nghị ông Jeffries ủng hộ nỗ lực luận tội này, và cũng thừa nhận rằng Ban Lãnh đạo Đảng đã nói rõ họ có những lo ngại về cách dư luận sẽ nhìn nhận một cuộc bỏ phiếu như vậy. Một lãnh đạo cấp cao của Đảng Dân chủ đã chia sẻ riêng rằng: một nỗ lực luận tội thất bại có nguy cơ bị diễn giải như một sự ngầm chấp thuận đối với những hành vi của Tổng thống, đồng thời còn làm phân tán sự chú ý khỏi thông điệp kinh tế cốt lõi của Đảng về vấn đề chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe—những vấn đề mà các lãnh đạo Đảng tin rằng sẽ tạo được sự đồng cảm trực tiếp hơn nơi cử tri.
Tỷ lệ ủng hộ của ông Trump đang sụt giảm
Tình trạng lục đục nội bộ trong Đảng Dân chủ diễn ra đúng vào thời điểm tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump đang trượt dốc dần về mức thấp kỷ lục. Các chỉ số đánh giá về chính sách nhập cư của ông hiện đang ở mức thấp nhất trong nhiệm kỳ này, và ông cũng chưa bao giờ nhận được kết quả thăm dò tồi tệ hơn thế đối với các vấn đề kinh tế, chính sách y tế hay lạm phát. Theo kết quả thăm dò mới nhất của CNN, hiện có tới một trong năm cử tri Đảng Cộng hòa không hài lòng với tổng thể hiệu quả công việc của ông Trump, và một trong bốn người không tán thành cách ông xử lý các vấn đề đối ngoại.
Các chiến lược gia của Đảng Dân chủ nhận định rằng bối cảnh hiện tại đã chín muồi để Đảng này gặt hái những thắng lợi to lớn trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11 tới. Sự hào hứng của Đảng Cộng hòa đối với cuộc bầu cử đang sụt giảm; mức độ nhiệt huyết trong hàng ngũ cử tri Đảng Cộng hòa (GOP) hiện đang chạm mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ qua, trong khi đó, Đảng Dân chủ lại đang nắm giữ lợi thế áp đảo lên tới 14 điểm phần trăm về chỉ số này.
Các thành viên Đảng Dân chủ cũng lưu ý rằng cuộc bầu cử đặc biệt diễn ra trong tuần này tại bang Georgia đã chứng kiến một sự xoay chuyển ngoạn mục với mức tăng 25 điểm phần trăm nghiêng về phía họ, so với kết quả chỉ một năm trước đó. Mặc dù các cuộc bầu cử đặc biệt thường có lượng cử tri tham gia ít hơn nhưng lại có mức độ quan tâm sâu sát hơn so với các cuộc bầu cử thông thường, và kết quả của chúng cũng chưa thể được coi là yếu tố dự báo chính xác cho các cuộc bầu cử lớn, song Đảng Dân chủ vẫn chỉ ra một thực tế: kể từ khi ông Trump nhậm chức đến nay, kết quả của mọi cuộc bầu cử đặc biệt đều có xu hướng nghiêng về phía họ—ngay cả trong những trường hợp mà ghế nghị sĩ đó vẫn thuộc về tay Đảng Cộng hòa.
“Chúng ta cần phải tự gạt bỏ những rào cản do chính mình tạo ra,” một đồng minh của bộ phận vận động tranh cử thuộc phe Dân chủ tại Hạ viện phát biểu; hàm ý của ông là chiến lược khôn ngoan nhất lúc này chính là buộc Đảng Cộng hòa phải tự gánh chịu trách nhiệm về hai vấn đề trọng tâm (được gọi là hai chữ “C” lớn) của chu kỳ bầu cử lần này: Chi phí sinh hoạt (Costs) và Tham nhũng (Corruption). Đó chính là lý do tại sao Raskin—người đã dẫn đầu nỗ lực luận tội lớn gần đây nhất—đang cố gắng đảm bảo rằng đảng của mình nhận thức rõ những thực tế khắc nghiệt xoay quanh cái từ "I" đầy rủi ro kia.
“Chúng ta phải thừa nhận rằng luận tội không phải là một liều thuốc bách bệnh trong Hiến pháp để giải quyết những vấn đề đang gây nhức nhối cho chúng ta,” ông Raskin phát biểu. “Thế nhưng, Hiến pháp cũng không thể bị thần thánh hóa một cách thái quá. Nó không nên trở thành một điều cấm kỵ. Trái lại, nó phải là một phần trong những suy ngẫm của các thành viên Quốc hội – những người luôn đề cao lương tâm và trách nhiệm hiến định – khi họ phải đối mặt với những hành vi sai trái và vi phạm nghiêm trọng đến mức phi thường do chính Tổng thống Hoa Kỳ gây ra.”
Nguồn:
Calls to Impeach Trump Collide With Reluctant Democratic Leadership
Nhận xét
Đăng nhận xét