3760 - Chuyện bi hài về nghề luật sư Việt Nam mà tôi chứng kiến và nếm trải (Kỳ 1)
Trịnh Vĩnh Phúc
Luật sư Nguyễn Duy Bình bị công an lôi ra khỏi phòng xử án ở TP Nha Trang, hôm 14-11-2019. Nguồn: Báo NLĐ/ FB Nguyễn Duy Bình
Nhân chuyện cõi mạng ồn ào luận bàn và phiếm luận về việc nâng cao vị thế luật sư và trang phục mới của luật sư Việt Nam, tôi phải thấm thía ngẫm lời cụ Nguyễn Du: “Rằng hay thì thật là hay/ Nghe sao ngậm đắng nuốt cay thế nào” (Truyện Kiều).
Sau hơn 30 năm liên tục hành nghề luật sư tranh tụng với tinh thần dấn thân phục vụ người nghèo, người cô thế, dân oan, tù nhân lương tâm, người bất đồng chính kiến, giúp đỡ pháp lý cho nhiều người bị hàm oan, tham gia giải quyết nhiều vụ trọng án, oan án và kỳ án, bào chữa cho trên 50 bị can, bị cáo có dấu hiệu oan sai, trong đó góp phần quan trọng giải oan thành công cho nhiều bị can, bị cáo, tiêu biểu là vụ Nguyễn Minh Hùng người 2 lần bị kết án tử hình oan… Thành tích nghề nghiệp thay vì được vinh danh thì tôi liên tục bị gây khó và bị truy bức đến nỗi phải tỵ nạn chính trị sống lưu vong tại Hoa Kỳ.
Tôi chia sẻ một số trong vô vàn câu chuyện bi hài của nghề luật sư tranh tụng tại Việt Nam mà tôi chứng kiến và nếm trải, để anh chị em luật sư bớt “hớn” khi khoác chiếc áo thụng luật sư và có tâm thức sâu sắc hơn khi nghĩ về vị thế luật sư Việt Nam hiện nay.
***
CHỨNG KIẾN:
Câu-chuyện-thứ-nhứt:
Đó là phiên tòa có-một-không-hai trong tố tụng hình sự Việt Nam mà nhiều người thế hệ U80 và U70 ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Miền Tây Nam Bộ biết đến với nỗi niềm không nói ra được, đặc biệt là các nhà báo có lương tri từng theo dõi vụ án – “Vụ án Cimexcol Minh Hải” do Toà Hình sự Toà án Nhân dân Tối cao xét xử theo thủ tục sơ – chung thẩm vào năm 1988 kéo dài 9 ngày tại rạp hát Chung Bá (nay là rạp hát Cao Văn Lầu, Bạc Liêu) với 21 bị cáo, đứng đầu là ông Dương Văn Ba (cựu dân biểu Sài Gòn) và đứng cuối danh sách là ông Lê Văn Bình (Chủ tịch UBND tỉnh Minh Hải).
Các luật sư (lúc ấy còn gọi bằng cái tên lạ lẫm là “Bào chữa viên”) gồm: Ông Triệu Quốc Mạnh, ông Nguyễn Đăng Trừng, ông Trịnh Đình Ban, ông Nguyễn Văn Trung và một số luật sư khác tham gia bào chữa cho các bị cáo. Bàn dành cho Hội đồng xét xử và đại diện Viện kiểm sát đặt trên sân khấu nhà hát, còn các luật sư thì chen chút ngồi trên băng ghế dài (không có tựa lưng) đặt trên sàn xi măng bên dưới sân khấu, người dự tòa ngồi phía sau không nhìn thấy luật sư, đầu các luật sư lúc ngồi thấp hơn chân những người tiến hành tố tụng, bao gồm cả 2 thư ký phiên tòa.
Ngoài những bi hài không diễn tả nỗi của phiên tòa như: Vị hội thẩm nữ là cựu tù chính trị nổi tiếng Võ Thị Thắng trong lúc xét xử dùng khăn tay lau nước mắt thường xuyên vì xúc động, vị hội thẩm là nhà thơ Viễn Phương ngủ gật nhiều lần trong thời gian xét xử, ông chủ tọa Nguyễn Quang Thanh đọc bản án viết sẵn (được quay roneo thành nhiều bản) bị phóng viên truyền hình Cần Thơ chĩa ống kính vào lúc đang đọc khiến ông run tay bần bật và vã mồ hôi (sau đó phóng viên bị lực lượng an ninh kéo vào bên trong)…
Điều mà tôi muốn nêu trong bài viết này là: Các luật sư bị cúp micro khi phát biểu tranh luận với đại diện Viện kiểm sát. Khi bị “quần chúng” tham dự phiên tòa la ó phản đối thì âm thanh dành cho luật sư được tạm khôi phục nhưng với âm lượng rất nhỏ và chỉ phát trong rạp, cắt phần phát ra bên ngoài, nơi có hàng ngàn người theo dõi qua loa phóng thanh.
***
Câu-chuyện-thứ-hai:
Vụ án Trần Đàm/ Công ty Tân Trường Sanh do Toà án TP. Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm vào năm 1999. Phiên tòa có đông bị cáo và luật sư nhứt, tính đến thời điểm diễn ra vụ án. Báo chí, truyền hình Trung ương, TP Hồ Chí Minh và nhiều địa phương được “bật đèn xanh” bám sát để phản ánh, tường thuật chi tiết vụ án…
Điều đáng nói, người ta cũng bật đèn xanh để kiểm sát viên, đại diện Viện kiểm sát tại tòa thỏa sức xúc phạm luật sư trong lúc tranh luận, trong đó mục tiêu tập trung vùi dập không thương tiếc là nữ luật sư danh tiếng Trương Thị Hòa, người bào chữa cho bị cáo đầu vụ Trần Đàm.
Kiểm sát viên HMK khi tranh luận đã cố ý dẫn lời các luật sư một cách sai lệch đầy ác ý và lấy đó làm căn cứ để công kích, chụp mũ và xúc phạm luật sư. Để bảo vệ mình, có luật sư phải “công khai lập trường, quan điểm chính trị”, trong đó LS Trần Quốc Phòng vừa phát biểu vừa móc trong túi trưng ra thẻ Đảng viên và Thẻ thương binh (!).
LS Trương Thị Hoà không dằn được xúc động do bị tổn thương danh dự, đã bật khóc sụt sùi, chủ tọa gấp rút cho dừng phiên toà nghỉ giải lao, khi trở lại tiếp tục tranh luận bà Hoà không dằn được cảm xúc, khóc nấc, đành bỏ dỡ cuộc tranh luận… Hiện nay, trong giới pháp luật và trên mạng Internet vẫn còn truyền tụng câu nói mà LS Trương Thị Hoà bị “nhét chữ vào miệng” rằng “Buôn lậu giúp phát triển kinh tế” (!?!).
***
Câu-chuyện-thứ-ba:
Việc luật sư bị Chủ tọa phiên toà lạm quyền sử dụng lực lượng cảnh sát tư pháp, cảnh sát trật tự, kể cả cảnh sát cơ động khống chế, buộc rời tòa một cách không bình thường diễn ra khắp nơi ở Việt Nam, có thể nêu ra như:
– Luật sư Đồng Hữu Pháp, thành viên Đoàn Luật sư Thừa Thiên-Huế bị thẩm phán chủ tọa Bùi Quang Sơn, Toà án nhân dân tỉnh Bến Tre lệnh cho cảnh sát tư pháp buộc rời tòa.
– Luật sư Nguyễn Duy Bình, thành viên Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, bị thẩm phán chủ tọa Lê Thị Hạng, Toà án nhân dân thành phố Nha Trang buộc rời tòa.
– Luật sư Bùi Gia Nên, thành viên Đoàn Luật sư tỉnh Tây Ninh, bị thẩm phán chủ tọa Mai Văn Triến, Toà án nhân dân tỉnh Tây Ninh buộc rời tòa.
– Luật sư Vũ Thị Nga, thành viên Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ninh, bị thẩm phán chủ tọa Nguyễn Trọng Đoàn, Toà án nhân dân tỉnh Điện Biên buộc rời tòa.
– Luật sư Ngô Anh Tuấn, thành viên Đoàn Luật sư TP Hà Nội, bị buộc rời phòng xử trong khi đang bào chữa cho bị cáo Bùi Tuấn Lâm vì tranh luận với Viện kiểm sát.
-…
Đáng kể, LS Nguyễn Duy Bình bị lực lượng cảnh sát trật tự bẻ tay, xiết cổ một cách thô bạo giữa phiên toà, áp giải về Công an phường, có đông đảo luật sư và báo chí chứng kiến.
Rồi thì các vụ khiếu nại của luật sư cũng bị “chìm xuồng”, đi vào quên lãng như sự chịu đựng, nhẫn nhục của giới luật sư Việt Nam.
(Còn tiếp)
Nhận xét
Đăng nhận xét