3661 - Bùi ngùi nhớ "chợ ba tên"

Tư Thẳng

Quận Tư là một trong vài quận nghèo nhất đô thành Sài Gòn, như một cái cù lao bao quanh bởi sông Sài Gòn, kinh Tẻ và rạch Bến Nghé, còn gọi là kinh Tàu Hủ. Quận Tư là chốn dung thân cho dân nghèo tứ xứ trôi giạt về trong thời chiến tranh. Họ không thể chen vào Quận Nhứt, Quận Nhì hay Quận Ba mà chỉ sang đây để kiếm ăn rồi trở về. Quận Tư cũng có nhiều chợ nhưng chợ Xóm Chiếu là ngôi chợ duy nhứt của quận có nhà lồng chợ, có sạp và cũng có một thời danh tiếng với lẩu lươn của quán nhậu Tư Sanh. Ngoài ra Quận Tư chỉ có những chợ nhỏ trong xóm, trong hẻm do nhu cầu mọc lên như chợ Hãng Phân, chợ Bến Đò còn gọi là chợ Simon, chợ Nhà Thờ...

Bạn ta, người nào ở Tôn Đản, Đỗ Thành Nhơn, Kho 5, Nhà thờ Xóm Chiếu lâu năm đều biết Quận Tư còn có ngôi chợ ba tên. Đây là một chợ nhỏ, nằm ngay ngã ba Tôn Đản – Đỗ Thành Nhơn hướng về kho 5. Không biết từ thuở nào người ta gọi nó là Chợ Cầu Cống, hay Chợ Cây Bàng…và còn thêm một tên nữa là chợ Cây Keo. Vì vậy anh Tư Thẳng mới gọi đó là ngôi chợ ba tên.

Trước hết tại sao gọi là Chợ Cầu Cống? Nguyên do: rạch Cầu Chông từ Bến Vân Đồn len lỏi qua các khu nhà sàn, chảy qua một cái cống dưới nền đường Tôn Đản rồi tiếp tục hướng về kho 5, kho 11. Cống này vào thập niên 50 còn thấy ghe mía, ghe đổi nước ngọt từ Rạch Bến Nghé vào tới cắm sào, bán hết mía mới về. Do đó mà có tên Chợ Cầu Cống…Nghe một người kỳ cựu sống ở đây cho biết hiện nay đường Vĩnh Khánh mở ra trong khu này, nối liền Tôn Đản với Bến Vân Đồn.

Tương tự, cách cầu cống chừng 100 mét, bên phải có một cây bàng cao lớn tàng lá sum sê. Ngay gốc cây bàng này, ngày nào anh Tư Bốn cũng đứng trồng cây…không phải trồng bàng mà trồng cây...si, chờ “người ta” đạp xe đi học ngang, để rồi tà tà theo sau, man mác mùi thơ lẫn hồn thơ! Và đó cũng là lý do để người dân khu vực này cũng gọi chợ Cầu Cống là chợ Cây Bàng!

Bạn ta sẽ nói, sao đặt tên đơn giản vậy? Vâng đơn giản thật, vì ở cái đất Sài Gòn Gia Định năm xưa, cứ “thấy mặt đặt tên”…Bạn ta chẳng có chợ Cây Thị, chợ Cây Quéo và chợ Cây Da Sà đó sao? Hay đẹp đẻ hơn: chợ Thị Nghè, chợ Bà Chiểu, chợ Bà Hom…và sau này còn có chợ chợ Bà Hoa?

Nhưng nói đến “chợ ba tên” mà kể vòng vo tam quốc chí, chỉ mới hai tên, Cầu Cống và Cây Bàng, còn tên thứ ba? Cũng đơn giản thôi, nếu bạn ta biết tên của mớ trái trong hình, tất nhiên biết tên cây và tên chợ, vì cây đó cũng có lâu đời bên cạnh cầu cống và cây bàng! Nó đã trở thành cổ thụ và bị đốn bỏ sau năm 1975: đó chính là chợ Cây Keo.