3783 - Hậu quả của việc ‘ném chén kiểu để đập chén sành’

Trúc Phương

Ngày 5 Tháng Ba, Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth nói: “Kho dự trữ vũ khí Mỹ “cho phép chúng ta duy trì chiến dịch này chừng nào còn cần thiết.” Hai ngày trước đó, trên Truth Social, Tổng Thống Trump cũng viết: “Kho dự trữ đạn dược của Mỹ, ở các cấp độ trung bình và trung bình khá, chưa bao giờ dồi dào hay chất lượng hơn thế… Chúng ta sở hữu nguồn cung gần như vô tận đối với các loại vũ khí này. Các cuộc chiến có thể được tiến hành ‘mãi mãi.’”

Trong hình ảnh tư liệu do Hải Quân Hoa Kỳ công bố, tàu khu trục mang hỏa tiễn Arleigh Burke USS Thomas Hudner (DDG 116) đang phóng một hỏa tiễn tấn công mặt đất Tomahawk nhằm hỗ trợ Chiến Dịch Epic Fury, vào ngày 1 Tháng Ba. (Hình minh họa: Hải Quân Hoa Kỳ via Getty Images)

Chuyện ‘không tưởng’ đang xảy ra

Trong thực tế, việc bắn “xả láng” một tháng rưỡi trước khi việc đình chiến hai tuần được thực hiện từ ngày 7 Tháng Tư khiến kho đạn Mỹ gần như hết sạch. Bộ Quốc Phòng phải khẩn cấp ký loạt hợp đồng mới. Ngày 9 Tháng Tư, Lockheed Martin được trao hợp đồng $4.76 tỷ cho dòng hỏa tiễn PAC-3 (loại hỏa tiễn đánh chặn thuộc dòng Patriot).

Theo phân tích từ viện Payne Institute, chỉ trong 16 ngày đầu cuộc chiến với Iran, Mỹ và đồng minh đã xài hết 32% kho dự trữ hỏa tiễn PAC-3. Trong cùng thời gian, Mỹ sử dụng 39.6% kho dự trữ hệ thống hỏa tiễn THAAD (Terminal High Altitude Aera Defense) và 45.71% kho dự trữ Hệ Thống Hỏa Tiễn Chiến Thuật Lục Quân (ATMS – Army Tactical Missile System) cùng Hỏa Tiễn Tấn Công Chính Xác (PrSM – Precision Strike Missile).

Đó là chưa kể việc dùng hết 32% nguồn bom công phá siêu mạnh GBU-57; 26% kho hỏa tiễn không đối đất trong đó có các loại AGM-158 JASSM và JASSM-ER. Còn nữa, chỉ trong 16 ngày đầu, Mỹ đã phóng 535 quả BGM-109 Tomahawk, chiếm gần 17% tổng kho dự trữ (“Pentagon Awards $4.76 Billion Missile Contract As Iran War Dents Supplies”/Investor Business Daily).

Cần nói thêm, Tomahawk là thứ “đồ chơi” cao cấp của “nhà giàu.” Bốn năm qua, hải quân Mỹ chỉ có thể sắm trung bình khoảng 80 quả mỗi năm. Theo nguồn từ chính hải quân Mỹ, lô Tomahawk hiện tại có giá tới $1,894,927/quả. Đó là chưa kể khoản phí phụ trội $197,091 cho ống phóng dùng một lần đi kèm mỗi trái Tomahawk, nâng tổng chi phí cho mỗi lần khai hỏa lên hơn $2 triệu.

Tomahawk đắt đỏ không chỉ khi sử dụng mà cả khi lưu kho. Tháng Ba, 2024, Raytheon trúng gói thầu bảo trì nhằm kéo dài tuổi thọ Tomahawk trong kho. Hợp đồng, nhằm “bảo đảm khả năng sẵn sàng chiến đấu thêm 15 năm” cho 166 trái Tomahawk, trị giá đến $287 triệu. Như vậy, phải tốn thêm $1.7 triệu cho mỗi quả Tomahawk chỉ để chắc ăn rằng nó sẽ nổ khi được phóng (“Broken Tomahawks: America’s Cruise Missile Problem”/Forbes).

Trong khi đó, theo lệnh Trump, quân đội Mỹ bắn Tomahawk như thể nó là đạn súng trường. Tháng Ba, 2025, Tomahawk được phóng nhằm vào phiến quân Houthi tại Yemen. Tiếp đó, nó được sử dụng tại Iran trong cuộc chiến 12 ngày vào Tháng Sáu, 2025. Tháng Mười Hai, 2025, Tomahawk lại được khai hỏa nhằm vào các tay súng thuộc tổ chức khủng bố ISIS tại Nigeria. Ngày 27 Tháng Ba, tờ The Washington Post cho biết, Mỹ đã phóng khoảng 850 Tomahawk trên chiến trường Iran. Con số thật bao nhiêu hiện vẫn là bí mật quân sự. Tuy nhiên, chi tiết này không mật: ngân sách quốc phòng 2026 chỉ cấp kinh phí để mua thêm 57 quả Tomahawk mới.

Cạn kho ở mức độ nào?

Cảnh báo kho đạn Mỹ cạn kiệt khi lâm chiến với Iran đã được đề cập vài tuần trước khi cuộc chiến nổ ra (ngày 28 Tháng Hai). Diễn biến thực tế cho thấy cảnh báo là chính xác. Việc cạn kho đạn không chỉ là vấn đề hiện tại khi xét đến cuộc chiến chưa ngã ngũ tại Trung Đông mà còn là vấn đề tương lai khi Mỹ đương đầu với Trung Quốc tại Châu Á. Nhắc đến điều này, người ta liên tưởng đến cảnh báo của ông Elbridge Colby – đương kim thứ trưởng Quốc Phòng phụ trách chính sách.

Trong nhiều năm, ông Elbridge Colby luôn kiên định với quan điểm rằng Mỹ cần chuyển dịch tầm nhìn quân sự và địa chính trị toàn cầu sang trọng tâm đối phó với sự trỗi dậy Trung Quốc. Trong giới chính sách quân sự, ông Colby không là gương mặt lạ. Ông nội của đương sự chính là ông William Colby, một giám đốc CIA huyền thoại, từng giữ chức trưởng trạm CIA tại Sài Gòn thời chiến tranh Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ đầu của chính quyền Trump, khi giữ chức phó trợ lý bộ trưởng Quốc Phòng, ông Colby đã góp phần xây dựng Chiến Lược Quốc Phòng 2018, với nội dung hướng dẫn Bộ Quốc Phòng chuyển trọng tâm từ Trung Đông sang Trung Quốc. Thời Tổng Thống Joe Biden, ông Colby phản đối gay gắt chương trình viện trợ quân sự cho Ukraine. Theo quan điểm ông Colby, Châu Âu cần phải tự chủ và tự trang trải cho quốc phòng của chính họ; và Mỹ phải “dành đạn” để chuẩn bị đối phó mặt trận Thái Bình Dương nếu chẳng may xảy ra cuộc đấu súng với Trung Quốc.

Ngày 9 Tháng Mười Một, 2022, ông Elbridge Colby viết một xã luận trên trang báo bảo thủ UnHerd (“How America can save Taiwan European allies can’t be relied on”), nhấn mạnh rằng “sự thiếu hụt về quân sự mà Mỹ đối mặt không nằm ở tổng số binh sĩ hay tổng chi tiêu, mà nằm ở những nền tảng, vũ khí và các yếu tố hỗ trợ mang tính then chốt – những nguồn tạo lợi thế chủ đạo trong chiến tranh hiện đại – trong đó có máy bay ném bom hạng nặng, tàu ngầm tấn công, năng lực vận tải đường biển và đường không, hậu cần, cùng các loại đạn dược dẫn đường chính xác.”

Hai tuần sau khi ông Trump chiến thắng cuộc bầu cử 2024, ông Colby đăng lại (retweet) một cảnh báo dựa trên phát biểu của ông Samuel Paparo (Đô đốc bốn sao thuộc Hải Quân Hoa Kỳ, hiện là chỉ huy trưởng Bộ Tư Lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương), rằng “các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông đang làm cạn kiệt kho dự trữ khí tài phòng không của Mỹ.” Khi trở thành thứ trưởng quốc phòng, ông Colby tất nhiên làm mọi cách để “ghim hàng” nhằm bảo toàn kho vũ khí. Đồng thời, ông tiếp tục đánh động mối hiểm họa Trung Quốc.

Một cuộc diễn tập chiến tranh (war game) được Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc tế (CSIS) xây dựng năm 2023 (sau đó được trình bày trước Ủy Ban Đặc Biệt Hạ Viện Về Cạnh Tranh Chiến Lược giữa Mỹ và đảng Cộng Sản Trung Quốc – The House Select Committee on Strategic Competition Between the United States and the Chinese Communist Party) đưa ra kết luận rất đáng lo: Nếu xảy ra đụng độ quân sự với Trung Quốc quanh vấn đề Đài Loan, Mỹ sẽ cạn kiệt các loại đạn dược chủ chốt chỉ trong một tháng. Thậm chí đối với một số loại hỏa tiễn, thời gian “hết đạn” chỉ vỏn vẹn từ ba đến bảy ngày (“How Much Has the War in Iran Depleted the U.S. Missile Supply?”/The New Yorker, ngày 14 Tháng Tư).

Không chỉ là vấn đề giữa súng và bơ

Trong cuộc phỏng vấn Fox News, Dân Biểu Cộng Hòa John Moolenaar (chủ tịch ủy ban nói trên) cho biết, “bài học mà chúng tôi rút ra là, trong một cuộc chiến kéo dài, nền tảng công nghiệp quốc phòng chúng ta không sở hữu đủ nguồn lực cần thiết để giành chiến thắng.” Với Trung Quốc, chắc chắn diễn biến sáu tuần chiến tranh ở Trung Đông (trước thời điểm ngừng bắn 7 Tháng Tư) đã được họ quan sát kỹ. Có thể Bắc Kinh tiếp tục kinh ngạc trước sức mạnh khủng khiếp của cỗ máy chiến tranh Mỹ, nhưng cùng lúc họ cũng bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng duy trì sức bền của kho đạn Mỹ.

Đầu Tháng Tư, trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran có hiệu lực, Bloomberg đưa tin rằng Mỹ đang tái khai triển các kho dự trữ hỏa tiễn JASSM (Joint Air-to-Surface Standoff Missile) từ Thái Bình Dương sang Trung Đông. Hành động này khiến số hỏa tiễn dành cho phần còn lại của thế giới chỉ còn vỏn vẹn khoảng 425 quả – trong tổng số hơn 2,000 quả có trong kho dự trữ trước chiến tranh.

Để bắn một hỏa tiễn chỉ mất vài giây, nhưng để sản xuất một hỏa tiễn Patriot phải mất từ 18 đến 24 tháng. Tháng Chín, 2025, Lục Quân trao Lockheed Martin Corporation hợp đồng trị giá gần $10 tỷ để sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot. Đây là hợp đồng lớn nhất lịch sử công ty này. Đầu Tháng Giêng, 2026, Ngũ Giác Đài và Lockheed Martin Corporation tiếp tục công bố một thỏa thuận nhằm tăng sản lượng Patriot lên hơn gấp ba, từ 600 quả lên 2,000 quả mỗi năm, với chi phí sản xuất mỗi quả ước tính $4 triệu (“How Much Has the War in Iran Depleted the U.S. Missile Supply?”/New Yorker).

Ngày 3 Tháng Tư, khi cuộc chiến tại Iran bước sang tuần thứ sáu, Tòa Bạch Ốc công bố đề xuất ngân sách cho năm 2027, yêu cầu dành $1.5 ngàn tỷ cho chi tiêu quốc phòng – tăng hơn 40% so với năm trước. Phần lớn ngân sách được rót vào việc tăng nguồn cung cho kho đạn dược và các hệ thống hỏa tiễn phòng thủ. Ông Trump cho biết khoản chi cho quân sự cần được ưu tiên hơn so với ngân sách dành cho y tế và các chương trình an sinh xã hội. Ông nói, “chúng ta không thể nào lo liệu hết các dịch vụ giữ trẻ, chương trình Medicaid, Medicare và tất cả hạng mục riêng lẻ khác.” Điều đó có nghĩa Mỹ sẽ ưu tiên súng cho quân đội hơn là bơ cho người dân.

Điều đó, dù không là chuyện nhỏ đối với dân chúng một quốc gia, cũng chưa thật sự đáng sợ bằng việc thay đổi chính sách. Chưa bao giờ bằng lúc này ông Trump nhún nhường với Trung Quốc nhiều như vậy.

Những người như ông Elbridge Colby có thể rất thất vọng khi đọc bài viết mới đây trên Wall Street Journal (“Trump Quietly Scraps His Own Playbook on China”/ngày 9 Tháng Tư) với nội dung rằng chính sách ông Trump không còn tập trung vào việc kiềm hãm Trung Quốc, mà trái lại, lại hạ mình hết cỡ với Tập Cận Bình. Qua đó, có thể thấy quân đội Mỹ không chỉ cạn kho đạn nếu chẳng may xảy ra chiến tranh ở Thái Bình Dương. Chính sách đối ngoại Mỹ giờ cũng không còn duy trì hỏa lực để chiến đấu với đối thủ đáng gờm nhất của mình.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/hau-qua-cua-viec-nem-chen-kieu-de-dap-chen-sanh/