3805 - Robot vừa chiếm được một cứ điểm của Nga tại Ukraine — nhưng đừng vội lo ngại về những "Terminator" ngoài đời thực.

Jacob Parakilas

Một binh sĩ điều khiển tổ hợp robot mặt đất bằng bộ điều khiển từ xa trong các cuộc thử nghiệm tại một trường bắn vào ngày 10 tháng 4 năm 2026 Ảnh của Dmytro Smolienko/Ukrinform/NurPhoto qua Reuters

Việc Ukraine ngày càng sử dụng máy bay không người lái trong quốc phòng đã nhận được rất nhiều sự chú ý khi cuộc xâm lược của Nga kéo dài. Trong khi hầu hết sự chú ý tập trung vào máy bay không người lái trên không và trên biển, việc quân đội sử dụng robot mặt đất lại là một câu chuyện ít được biết đến hơn—nhưng lại có ý nghĩa ngày càng lớn.

Robot mặt đất quân sự đang nhanh chóng làm thay đổi các nhiệm vụ trên chiến trường. Tuy nhiên, trong tương lai gần, tác động lớn nhất của chúng sẽ là ở các vai trò hỗ trợ hơn là trực tiếp thay thế bộ binh. Vì vậy, mặc dù việc robot chiếm được vị trí của kẻ thù là một cột mốc quan trọng, nhưng không nên hiểu quá mức về điều này.

Khi nói đến việc robot mặt đất tham gia chiến đấu cùng bộ binh, có một số trở ngại nghiêm trọng. Đầu tiên, theo đúng nghĩa đen, chính là các chướng ngại vật. Bất cứ ai đã xem các cuộc trình diễn robot ngày càng tinh vi trên mạng đều sẽ thấy những cỗ máy di chuyển trên địa hình phức tạp và khó khăn.

Tuy nhiên, hoạt động trong môi trường được kiểm soát trước máy quay khác xa với việc vượt qua địa hình gồ ghề dưới hỏa lực. Hầu hết các robot mặt đất vẫn dựa vào bánh xe hoặc xích vì nhiều lý do chính đáng: sự đơn giản về mặt cơ khí, tính sẵn có của phụ tùng thay thế và chi phí.

Nhưng chúng có những hạn chế rõ rệt về loại địa hình mà chúng có thể vượt qua, và không phải tất cả các cứ điểm mạnh của kẻ thù đều được xây dựng ở cuối những con đường trải nhựa.

Ngay cả khi tính đến tải trọng chiến đấu và bản chất của chiến trường, bộ binh vẫn có thể leo trèo, nhảy, lội nước và vượt qua nhiều loại chướng ngại vật khác nhau mà không cần sự trợ giúp, theo những cách mà robot vẫn chưa thể sánh kịp.

Robot mặt đất quân sự đang nhanh chóng làm thay đổi các nhiệm vụ trên chiến trường. Tuy nhiên, trong tương lai gần, tác động lớn nhất của chúng sẽ là ở các vai trò hỗ trợ hơn là trực tiếp thay thế bộ binh.

Trong tầm kiểm soát con người

Trở ngại lớn thứ hai là môi trường điện từ. Mặc dù thuật ngữ robot thường được sử dụng để mô tả các phương tiện mặt đất không người lái, nhưng chúng chủ yếu vẫn được điều khiển từ xa, có nghĩa là người điều khiển phải duy trì liên kết điều khiển liên tục với phương tiện.

Điều này có thể được thực hiện thông qua liên kết vô tuyến. Tuy nhiên, các liên kết này có thể bị gián đoạn do gây nhiễu của kẻ thù, hoặc do thời tiết hoặc địa hình không thuận lợi.

Người điều khiển cũng có thể điều khiển robot bằng cáp quang, loại cáp này không thể bị gây nhiễu nhưng hạn chế khoảng cách robot có thể di chuyển so với người điều khiển. Cáp cũng có thể bị đứt do vụ nổ, mảnh đạn hoặc chỉ đơn giản là địa hình bất lợi.

Giải pháp thay thế là tính tự chủ, và các robot mặt đất này ngày càng có một số khả năng tự chủ. Nhưng cho đến nay, điều này thường chỉ dành cho các nhiệm vụ cụ thể như làm nổi bật các vị trí của kẻ thù đã được xác định, chứ không phải là tự chủ theo nghĩa tự lái và tự điều khiển.

Lái xe tự động là một thách thức lớn. Cư dân London có thể đã thấy những chiếc taxi tự lái Waymo di chuyển trên đường phố thành phố trong những tuần gần đây, trước khi chúng được đưa vào sử dụng rộng rãi. Nhưng việc tuân thủ luật giao thông và các vạch kẻ đường (ít nhiều) nhất quán vẫn là một nhiệm vụ khổng lồ và phức tạp.

Điều hướng trên chiến trường trong môi trường 3D phức tạp cũng phức tạp không kém, đòi hỏi một lượng lớn sức mạnh xử lý. Sức mạnh đó có thể được đặt trên chính robot, điều này làm tăng đáng kể chi phí và độ phức tạp, hoặc được thực hiện từ xa và truyền tải – điều này đưa chúng ta trở lại vấn đề về tính dễ bị tổn thương của liên kết điều khiển.

Vai trò hỗ trợ

Trong khi đây là những thách thức nghiêm trọng đối với robot mặt đất trong vai trò bộ binh, chúng lại ít gây ra vấn đề hơn trong một loạt các nhiệm vụ hỗ trợ quan trọng. Ví dụ, robot đã được Ukraine sử dụng rộng rãi để sơ tán thương vong trên chiến trường, tiếp tế tiền tuyến, công binh chiến đấu, rải mìn và rà phá mìn.

Trong những trường hợp này, kích thước nhỏ hơn, chi phí thấp hơn đáng kể, tính linh hoạt và hình dáng thấp hơn so với các phương tiện có người lái truyền thống (khiến chúng khó bị phát hiện hơn) mang lại những lợi ích vượt trội so với nhược điểm. Mặc dù chúng được điều khiển từ xa nên không làm giảm đáng kể yêu cầu về nhân lực, nhưng nếu robot mặt đất bị phá hủy, người điều khiển vẫn còn sống.

Đối với Ukraine, việc nhanh chóng triển khai robot mặt đất là vô cùng quan trọng. Bốn năm chiến tranh chống lại một đối thủ đông hơn đã đặt ra những thách thức lớn đối với khả năng tiếp tục tuyển mộ và triển khai một lực lượng đủ lớn để bảo vệ chủ quyền của mình.

Trên chiến trường nơi kẻ thù có thể nhìn thấy và tấn công hầu hết mọi thứ di chuyển trong phạm vi 20 km tính từ tiền tuyến, việc thay thế con người không thể thay thế bằng những robot rẻ tiền và dễ thay thế là điều kiện cần thiết để duy trì cuộc chiến đủ lâu để giành chiến thắng.

Nhưng ít nhất là trong tương lai gần, robot nhiều khả năng sẽ hỗ trợ cuộc chiến đó hơn là dẫn đầu.

Jacob Parakilas là trưởng nhóm nghiên cứu tại Nhóm Nghiên cứu Quốc phòng, An ninh và Tư pháp thuộc RAND Europe.

Nguồn:
Robots Just Captured a Russian Position in Ukraine—but Don’t Worry About Real-Life Terminators Just Yet

https://www.rand.org/pubs/commentary/2026/04/robots-just-captured-a-russian-position-in-ukraine.html