3704 - Thỏa thuận ngừng chiến Mỹ – Iran: Khoảng lặng trước cơn bão?
Thỏa thuận ngừng chiến kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran, được hai bên thông báo đêm 07 rạng sáng 08/04/2026, được xem là một bước tiến tạm thời trong nỗ lực giảm xung đột. Tuy nhiên, giới quan sát phương Tây cảnh báo, sau cột mốc này, các cuộc đàm phán hòa bình chính thức tại Islamabad vẫn đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng.
Ngừng bắn kéo dài hai tuần, Mỹ tạm dừng các cuộc tấn công quân sự, còn Iran tạm mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chiến lược qua vịnh Ba Tư. Thỏa thuận qua trung gian Pakistan này là tiền đề để mở ra các cuộc đàm phán hòa bình chính thức, dự kiến diễn ra tại ở Islamabad từ ngày 10/04.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã nhận được một đề xuất từ Iran gồm 10 điểm mà theo ông có thể là cơ sở làm việc chấp nhận được để bắt đầu các cuộc đàm phán, đồng thời hai tuần ngừng bắn này sẽ giúp hoàn tất một thỏa thuận hòa bình. Trên lý thuyết là như vậy, nhưng thực tế không hề đơn giản. Cho đến thời điểm này, lập trường của hai bên còn đối lập hoàn toàn.
Kế hoạch 15 điểm của Mỹ tập trung kiểm soát rủi ro và hạn chế năng lực chiến lược của Iran. Washington yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, giới hạn chương trình hạt nhân và tên lửa, đồng thời duy trì hiện diện quân sự tại khu vực. Teheran coi những yêu cầu này là mối đe dọa đối với chủ quyền và an ninh quốc gia.
Đề xuất 10 điểm của Iran nhấn mạnh chủ quyền chiến lược và kinh tế : quyền làm giàu uranium, quyền kiểm soát eo biển Hormuz, gỡ bỏ toàn bộ trừng phạt, rút quân Mỹ khỏi Trung Đông, ngừng mọi chiến dịch quân sự và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Mục tiêu là tái lập vị thế toàn diện của Iran về kinh tế lẫn chính trị và quân sự.
Những điều kiện như vậy chắc chắn khó có thể chấp nhận được. Hai bên sẽ phải chấp nhận những nhượng bộ đáng kể, và chỉ còn hai tuần để thương lượng. Tất nhiên, cửa sổ ngừng bắn này có thể duy trì, như nhiều lần Mỹ đã gia hạn tối hậu thư trước đây.
Sự thiếu tin tưởng giữa hai bên là rào cản lâu dài. Teheran đã trải qua kinh nghiệm xương máu khi bị Mỹ và Israel tấn công ồ ạt hôm 28/02 giữa lúc đang trong đàm phán với Washington. Hôm nay, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố trên mạng Telegram rằng họ vẫn “sẵn sàng chiến đấu“, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời khẳng định không “tin tưởng“ Hoa Kỳ và nhấn mạnh “kẻ thù luôn luôn lừa dối, chúng tôi không tin tưởng vào những lời hứa của chúng, và chúng tôi sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào ở mức độ cao hơn“.
Theo nhật báo Anh The Guardian, Iran nhấn mạnh “ngừng bắn không đồng nghĩa xung đột kết thúc”, đồng thời cảnh báo sẽ sẵn sàng tái chiến nếu Mỹ vi phạm thỏa thuận. Trong khi đó, Mỹ vẫn nhìn nhận tiến trình này như một cơ hội để đẩy mạnh kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, nhưng đồng thời không muốn nhượng bộ quá nhiều.
Lệnh ngừng bắn hai tuần mang lại khoảng thời gian cần thiết cho ngoại giao, giúp giảm nguy cơ chiến tranh khu vực lan rộng và hỗ trợ khôi phục vận tải năng lượng toàn cầu.
Các chuyên gia phương Tây nhận định thỏa thuận ngừng chiến hai tuần là bước khởi đầu quan trọng, nhưng chưa đủ để bảo đảm hòa bình lâu dài. Trong khi Washington tiếp tục nhấn mạnh các điều kiện an ninh và kiểm soát, Teheran đặt lợi ích chủ quyền, hòa giải khu vực và bảo đảm pháp lý ở trung tâm để đàm phán.
Sau 40 ngày xung đột cực kỳ tốn kém cho Mỹ và gây thiệt hại lớn về người và vật chất cho Iran, trước mắt Teheran và Washington có hai tuần im tiếng súng. Nếu không có những nhượng bộ mang tính chiến lược, nguy cơ bế tắc vẫn hiện hữu và thỏa thuận tạm ngừng chiến chỉ có thể sẽ chỉ “khoảng lặng trước cơn bão” trong khu vực.
Nhận xét
Đăng nhận xét