1339 - Gươm đã tuốt ra nơi miền đất xa xôi - Những ước mơ tan vỡ của Miền Nam (Phần 10)

George J. Veith - Trần Quang Nghĩa dịch

CHƯƠNG 10: “LÚA GẠO CŨNG QUAN TRỌNG NHƯ SÚNG ĐẠN”

Xây Dựng Đất Nước

 Đã vượt qua sóng gió của những soi mói quốc tế, những tiếng hò hét “đả đảo Kỳ” và “Thiệu phải cuốn gói,” hành động gần như nổi loạn của một số đơn vị Quân đoàn I, và yêu cầu cấp bách của nội bộ phải hành động, các nhà lãnh đạo miền Nam giờ đây phải dấn thân vào nhiệm vụ tế nhị của việc hòa giải và tái thiết. Mặc dù Kỳ đã đi qua cuộc khủng hoảng Phật giáo trở nên lớn mạnh hơn về mặt chính trị, ông biết rằng cuộc cách mạng xã hội đã hứa hẹn đã không thể biến thành sự thật.

 

Tệ hơn nữa, những cơn bão nội bộ chỉ tạm thời lắng dịu, và nửa năm cuối 1966 sẽ một lần nữa kiểm tra tài lãnh đạo của họ. Việc này bao gồm tổ chức bầu cử Quốc hội Lập hiến, khởi động việc bình định hoá, khó khăn kinh tế tiếp diễn, và việc thách thức tài quản trị của Kỳ bởi một phong trào chính trị của người miền Nam đang nổi dậy do một số tổng trưởng nội các cầm đầu. Mặc dù các tít trên mặt báo, không phải tất cả đều u ám. Binh sĩ Mỹ đã đảo ngược tình hình nguy cấp trên chiến trường, và Tổng thống Lyndon Johnson đang bơm tiền vào đất nước để khởi động việc bình định hoá. Trong nửa cuối của năm 1966, tình hình an ninh ở nông thôn có nhiều tiến bộ nhờ viện trợ và binh sĩ Mỹ cùng với sự tập trung của chính quyền miền Nam vào nông thôn đã tạo nên nền móng cho sự tăng trưởng miền Nam trong năm 1967, một cơ sở khiến đất nước có thể đứng vững trước cuộc Tổng Công Kích Tết 1968.

GIỮ LỜI ĐÃ HỨA

Dù đã có những quan tâm về việc bình định hoá và kinh tế, Thiệu và Kỳ buộc phải tập trung vào tình hình chính trị. Giờ họ phải làm việc sát cánh với nhân vật được chọn để cầm đầu ủy ban soạn thảo luật bầu cử, Trần Văn Văn. Là một người chống Cộng kiệt liệt, Văn là người  nam có thành kiến nổi bật về kỳ thị vùng miền và muốn phe quân sự ở ngoài chính trị. Cả hai nét cá tính ấy lập tức gây ra cọ sát với Tư lệnh Không lực Kỳ sinh quán miền bắc.

Văn sinh ngày 2/1/1908 trong một gia đình điền chủ tiếng tăm tại Tỉnh An Giang thuộc đồng bằng Cửu Long. Ông tốt nghiệp kỹ sư nông nghiệp ở Paris. Là một người Quốc gia nhiệt thành, ông đã tham gia hoạt động chống Pháp, nhưng vào tháng 7 1949 ông tham gia nội các Bảo Đại, tại đó ông trở thành bạn thân với Phan Khắc Sửu. Sau cuộc bầu cử Ngô Đình Diệm vào năm 1955, Văn về phe do Sửu cầm đầu và trở thành một tiếng nói công kích Diệm. Vào tháng 4 1960, Văn ký tên vào Tuyên ngôn Caravelle, và để trả đũa, ruộng đất của gia đình ông bị tịch thu trong chương trình cải tạo ruộng đất của Diệm. Sau vụ đảo chính 1963, thành tích chống đối cùng nguồn gốc miền nam của ông khiến Minh Cồ chọn ông làm người đứng đầu Hội đồng Nhân sĩ. Nguyễn Khánh sau đó cử ông phục vụ dưới quyền Phan Khắc Sửu với chức tổng thư ký của Hội đồng Quốc gia Tối cao, nhưng Văn bị bắt giữ vào tháng 12 1964 trong vụ thanh lọc hội đồng. Ông bị giam giữ cho đến khi được Quát thả ra vào tháng 2 1965.

Bổ nhiệm Văn cầm đầu ủy ban soạn thảo luật bầu cử nhanh chóng làm nổ lên các điều đình gay gắt giữa ủy ban và UBLĐQG. Tìm cách loại phe quân sự khỏi chính trị, Văn yêu cầu nhóm quân sự trao quyền cho cơ quan lập pháp mới sau cuộc bầu cử quốc hội. UBLĐQG từ chối, sợ rằng các Phật tử tranh đấu sẽ đạt được đa số phiếu trong kỳ bầu cử sắp đến, nhưng họ đưa ra một hòa giải. Họ đề nghị đa số phiếu của quốc hội bầu ra có thể phê chuẩn bản nháp của hiến pháp mới. Sau đó UBLĐQG và quốc hội sẽ cùng nhau phê chuẩn hiến pháp, nhưng chỉ đa số  ⅔ đại biểu mới có thể bác bỏ phủ quyết của phe quân sự về bất kỳ điều khoản đặc biệt nào. Một khi hiến pháp đã được phê chuẩn, cuộc bầu cử chính quyền mới sẽ được tổ chức vào mùa thu 1967. Hai bên đồng ý, và Thiệu ký sắc lệnh vào ngày 19/6.

Không thể gây ảnh hưởng cho việc soạn thảo luật bầu cử, thay vào đó phe Trí Quang đòi Thiệu và Kỳ  từ chức trước khi bầu cử quốc hội, sợ rằng phe quân sự sẽ sửa đổi kết quả. Phật tử hăm dọa tẩy chai bầu cử nếu tối hậu thư của họ không được thỏa mãn. Bùi Diễm, người biết Trí Quang quá rõ, cho rằng nhà sư năng nổ nhìn thấy “tính toán và âm mưu sau mọi việc,” gọi ông ta là một “Ngô Đình Nhu theo đạo Phật”. Bộc lộ sự tranh chấp đang lên bên trong Giáo hội Phật giáo Thống nhất (GHPGTN), Thích Tâm Châu đề nghị một thỏa thuận khác. Vào ngày 3/7, ông đề nghị treo lại phản kháng và tham gia đầu phiếu nếu Kỳ đồng ý rút cảnh sát khỏi các chùa chiền, tu sửa các thiệt hại, và không kết tội những người bị bắt. Kỳ chấp nhận, và trong một cử chỉ thiện chí, ông thả vài trăm người biểu tình bị bắt.

Sự nhượng bộ của Châu có những hệ lụy to lớn: nó chia rẽ hàng ngũ Phật giáo. Một nhà hoạt động than thở rằng “Việc Châu đào ngũ sang Kỳ là một tổn thất lớn nhất cho GHPGTN.” Khi những người theo Quang trong Viện Hoá Đạo phê phán thỏa hiệp của Châu vào ngày 13/7 Châu giận dữ tuyên bố mình sẽ ra nước ngoài cho đến khi cuộc bầu cử kết thúc. Tuy nhiên, ông chịu từ chức chức viện trưởng. Để đáp ứng, mười ngày sau, phe đối kháng bổ nhiệm một người phe Quang làm quyền viện trưởng để thay thế Châu trong thời gian vắng mặt. Đã kiểm soát viện cho Quang sự khởi đầu cần thiết để ông tái xác định mình. Dù bị quản thúc tại gia và đang tuyệt thực, vào ngày 15/7 ông đồng ý bắt tay với liên minh mới thành lập gồm các phe phái tôn giáo chống chính quyền của Cha Quỳnh, giờ được gọi “Mặt trận Liên Tôn”. Cùng với Quang trong ban lãnh đạo, nhóm của Quỳnh phát đi thông báo cũng yêu cầu Kỳ từ chức, nếu không họ sẽ tẩy chay cuộc bầu cử. Trong một dấu hiệu rõ ràng về uy tín đang lụi tàn của Quỳnh, Tổng Giám mục Nguyễn Văn Bình, người cầm đầu Giáo hội Công giáo Việt Nam, lên án bản thỉnh nguyện của Quỳnh. Lời khiển trách của Bình phá vỡ những nỗ lực của Cha Quỳnh muốn gầy dựng một ủy ban liên tôn giáo, và tiếng tăm ông dần mờ nhạt.

Hai tôn giáo  chính của Việt Nam cũng chia rẽ như đất nước. Những người ôn hòa, dẫn đầu là Thích Tâm Châu và Tổng Giám mục Bình, thẳng thắn đấu với phe chống đối để giành quyền kiểm soát, một sự đụng độ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho mỗi giáo hội và sau đó là tình đoàn kết quốc gia. Loại bỏ quyền cai trị quân sự đã nuôi dưỡng một mục tiêu chung giữa hai giáo hội, nhưng không đủ để vượt qua những khác biệt cốt lõi. Những đấu đá nội bộ này nêu bật những khó khăn không thể tin được mà các nhà lãnh đạo miền Nam phải đương đầu trong việc tạo dựng một nhà nước mà phần đông dân chúng đều chia sẻ chung một tầm nhìn.

.Dưới sự chủ trì của Văn, luật bầu cử, dù phải phản ánh thực tế miền Nam, lại phóng khoáng đến ngạc nhiên. Điều kiện được đi bầu, chẳng hạn, rất thẳng thắn. Ba điều kiện để được làm cử tri: phải ít nhất 18 tuổi vào ngày 31/12/1965, có thẻ căn cước, và là “công dân tốt”, nghĩa là không có tiền án hoặc trốn quân dịch. Ứng cử viên phải hội đủ điều kiện nghiêm nhặt hơn. Họ phải ít nhất 25 tuổi, không có tiền án tiền sự, và phải sinh ra tại Việt Nam hoặc có quốc tịch Việt Nam ít nhất 5 năm, do đó cho phép người Hoa, mà Diệm đã bất buộc phải lấy quốc tịch Việt Nam, có quyền tham gia. Tuy nhiên, việc kiểm tra trắng đen chủ chốt là các ứng cử viên không thể từng hoạt động “trực tiếp hoặc gián tiếp cho Cộng sản hoặc theo đường lối trung lập.” Uỷ ban dựa vào trải nghiệm của riêng mình và vào những xứ Á châu khác như Nam Hàn, Mã Lai, và Phi Luật Tân, những nước đã đặt đảng Cộng sản ra ngoài vòng pháp luật.

Luật mới cũng quy định việc phân bổ  trực tiếp một số ghế cho các nhóm thiểu số khác nhau, trong đó có 8 ghế cho người Thượng. Kỳ ranh mãnh yêu cầu FULRO giới thiệu 4 ứng cử viên, tìm cách xoa dịu nhóm nổi loạn kể từ khi vụ thương thảo gặp bế tắc một lần nữa vì yêu sách đòi quyền tự trị nhiều hơn của FULRO. Với Quang và Quỳnh hâm dọa tẩy chay bầu cử, FULRO ra sức ép sẽ không tham gia bỏ phiếu nếu các yêu sách của mình không được thỏa mãn. Kỳ nhượng bộ, và vào ngày 12/8, ông đồng ý trên nguyên tắc sẽ ban cho người Thượng nhiều quyền pháp lý hơn.

Sau khi thời hạn nộp đơn ứng cử đã hết, một ban bầu cử họp lại để xét danh sách ứng cử vào cuối tháng 7. Trong số hàng trăm ứng cử viên nộp đơn, ban loại ra 42 người. Hội đồng bầu cử họp vào ngày 12/8 để giải quyết khiếu nại của các ứng cử viên. Khoảng phân nửa được bổ sung lại vào danh sách, nhưng số còn lại bị bác bỏ khiếu nại vì đã trốn quân dịch hoặc có cảm tình với Cộng sản. Cuối cùng tổng số 542 ứng cử viên tranh nhau 117 ghế.

Đài phát thanh Giải phóng của Cộng sản cũng bắt đầu phát ra lời kêu gọi nhân dân tẩy chay bầu cử và cảnh báo hậu quả đáng tiếc cho người đi bỏ phiếu. Khi Kỳ thông báo FULRO đã đồng ý tham gia bầu cử, MTGP lại cất cao giọng điệu của họ. Vào ngày 21/8, mặt trận hăm dọa sẽ giết bất kỳ ứng cử viên hoặc viên chức chính quyền nào hỗ trợ cho cuộc bầu cử. Vào ngày 25/8, Kỳ kêu gọi toàn quốc tham gia bầu cử, dỡ bỏ kiểm duyệt báo chí, và tài trợ cho các ứng cử viên có điều kiện hoạt động tranh cử. Sau đó Kỳ cử Thiếu tướng Nguyễn Đức Thắng vừa mới được thăng cấp, người cầm đầu chương trình Xây Dựng Nông Thôn, điều hành hoạt động bầu cử. Kỳ ra lệnh ông ngăn cấm nghiêm ngặt mọi hành động gian lận. Chính quyền, chủ trì một cách hiệu quả mà không ai nghĩ là họ có thể, phát động một chiến dịch rầm rộ “Rủ nhau đi bầu” và thi hành những biện pháp chi ly để bảo vệ phòng phiếu và quyền tự do chọn lựa của người dân.

Nhiều người Việt xem việc chống đối bầu cử của Trí Quang là trò cười, nhất là vì phe Phật tử gần như đã xúi giục một cuộc nội chiến khi đòi tổ chức tuyển cử. Vào ngày 11/9, họ bác bỏ một cách áp đảo lời kêu gọi tẩy chay của ông. Gần 81 phần trăm cử tri đi bầu. Như một lời chỉ trích mạnh mẽ đến Quang 86 phần trăm cử tri trong căn cứ địa vững chắc của phe chống đối tại thành phố Huế đi bầu, mặc dù nói cho công bằng, trong đó có 11 phần trăm lá phiếu không hợp lệ vì bị tẩy xóa. Lodge không tiếc lời ca tụng rằng tỉ lệ đi bầu cao của cử tri đã bác bỏ chiến thuật hù dọa của MTGP và phe quá khích Phật giáo. Ông nói đúng, và cuộc bầu cử là một thắng lợi vang dội của chính quyền miền Nam. Thành phần thắng cử phản ánh tính đa sắc của đất nước. Công giáo chiếm được 33 ghế, Hoà Hảo 15 ghế, và phần còn lại là Phật giáo. Người miền nam chiếm 44 ghế, còn người miền bắc 27 ghế. Các ứng cử viên Đại Việt và VNQDĐ cũng thắng cử, cũng như nhiều chính trị gia tiếng tăm như Phan Quang Đán, Trần Văn Văn, Phan Khắc Sửu, và Đặng Văn Sung. Đa số đại biểu đều trẻ; phân nửa đều dưới 45 tuổi. Cuộc bầu cử là bước đầu thắng lợi trong hành trình của miền Nam tiến tới một chính quyền đại diện. Cộng sản và phe quá khích đã quá mất mặt, và cuộc bầu cử rõ ràng là một dấu hiệu cho thấy nhân dân mong mỏi một tiếng nói cho tương lai của mình. Hơn nữa, cho dù phe quân sự còn độc chiếm quyền lực, việc họ rời khỏi quyền lực trong tương lai dường như là điều chắc chắn. Nhưng việc tạo ra một hiến pháp để gìn giữ mô hình chính quyền thích hợp – đảng cầm quyền chuyên chế, hay dân chủ – vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi dữ dội trong số người Quốc gia. Đó là cuộc xung đột đi vào tận trái tim của vấn đề người miền Nam sẽ tính toán và xây dựng ra sao sự hợp pháp nội bộ. Người Quốc gia mong muốn độc  lập và tự do, nhưng những khát vọng cao cả này đòi hỏi thành tựu quan niệm về sự trị vì thu hút được quần chúng và khác biệt trần trụi với chủ nghĩa Cộng sản. Đạt được sự đồng thuận, dù vậy, vẫn còn là một ước mơ. Chỉ có một điểm họ có thể nhất trí: không thỏa hiệp với kẻ thù ngoan cố của mình.

(còn tiếp)

https://nghiencuulichsu.com/2021/10/25/guom-da-tuot-ra-noi-mien-dat-xa-xoi-nhung-uoc-mo-tan-vo-cua-mien-nam-phan-10/