232 - Liệu tổng tư lệnh mới của Zelenskyy có thay đổi vận mệnh của Ukraine trên chiến trường?

ORYSIA LUTSEVYCH

Cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine đang nhanh chóng tiến gần đến ngày kỷ niệm thứ hai - và không diễn ra theo kế hoạch của cả hai bên. Trong một nỗ lực tái thiết lập quan trọng mà Tổng thống Zelenskyy tin rằng có thể thay đổi quỹ đạo của cuộc xung đột, ông đã sa thải Tổng tư lệnh của mình, Tướng Valeriy Zaluzhny. Sau một loạt bất đồng, Zelenskyy đã kêu gọi một “cách tiếp cận thống nhất trên toàn tuyến và một tầm nhìn mới về chiến tranh, huy động và tuyển quân”.

Đây là một nhiệm vụ nặng nề đối với người chỉ huy mới của ông, Đại tướng Oleksandr Syrsky, trước đây là chỉ huy lực lượng mặt đất, do thực tế của giai đoạn chiến tranh hiện nay.

Ukraine đã hy vọng đạt được ‘phép màu ở Dnipro’ vào năm 2023 bằng cách chiếm lại vùng đất rộng lớn ở phía nam để cắt nguồn cung cấp của Nga cho Crimea bị chiếm đóng và khiến bán đảo này dễ bị tổn thương. Thay vào đó, hoạt động trên bộ của nước này đạt được ít tiến triển trái ngược với một số thành công ở Biển Đen, nơi Kyiv tìm cách thông suốt một phần tuyến đường thương mại đường biển để xuất khẩu.

Tình hình ở mặt trận phía đông rất nguy kịch. Do sự chậm trễ trong việc sản xuất đạn pháo 155 mm ở châu Âu, quân đội Ukraine đang phân phối đạn dược và người Nga được cho là có lợi thế 5:1. Nếu viện trợ của Mỹ tiếp tục bị trì hoãn, Kyiv sẽ bắt đầu mất thêm lãnh thổ và không khai thác được lợi thế do chiến dịch mùa hè mang lại. Thương vong chính xác về phía Ukraine không được tiết lộ nhưng dữ liệu từ mùa hè năm 2023 cho thấy khoảng 200.000 người chết và bị thương.

Mối lo lắng chính của binh lính là cách tiếp cận của Syrskys gợi nhớ đến chiến lược cũ của Liên Xô, nơi chi phí con người chỉ là thứ yếu.

Quyết định lật đổ Zaluzhny của Zelenskyy đã gây ra sự thất vọng và lo lắng ở Ukraine. Tại sao? Và tại sao bây giờ? Rất ít người thấy được mục đích quân sự ngay lập tức của một động thái như vậy. Người Ukraina bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự phục vụ của Zaluzhny đối với đất nước trên mạng xã hội. Những người làm việc với ông đã nói rất nhiều về việc ông đã anh dũng bảo vệ Kyiv trong những ngày đầu của cuộc chiến, cũng như việc ông là người tốt bụng, cởi mở, quan tâm đến binh lính, cựu chiến binh và gia đình họ như thế nào.

Sự lựa chọn của Syrsky không có gì đáng ngạc nhiên. Tên của ông được lưu truyền như một sự thay thế có thể có kể từ khi căng thẳng giữa Zelenskyy và Zaluzhny bắt đầu nảy sinh vào cuối năm 2023. Mối lo lắng chính của các binh sĩ là cách tiếp cận của Syrskys gợi nhớ đến chiến lược cũ của Liên Xô, nơi chi phí con người chỉ là thứ yếu. Việc ông sẵn sàng chấp nhận thương vong nặng nề để thực hiện các mục tiêu chính trị thay vì quân sự có nguy cơ làm suy yếu nền văn hóa cứu mạng non trẻ mà Zaluzhny đại diện.

Vậy động cơ đằng sau quyết định của Zelenskyy là gì? Động cơ chính có thể là tìm người để đổ lỗi cho chiến dịch mùa hè thất bại, các vấn đề trong quân đội và một cuộc chiến kéo dài. Nhóm của Zelenskyy mong muốn nâng cao kỳ vọng của xã hội về một chiến thắng nhanh chóng. Giám đốc Tình báo Quân sự Kyrylo Budanov của ông đã hứa sẽ giải phóng Crimea vào năm 2023. Những hy vọng đó giờ đây rõ ràng đã tan vỡ và thực tế về một cuộc chiến lâu dài đang dần hiện rõ. Số người tin rằng cuộc chiến sẽ kéo dài hơn một năm đã tăng gấp đôi so với tháng 12 2022 đến tháng 6 năm 2023.

Một động cơ khác là sự nổi tiếng ngày càng tăng của vị tướng này. Zelenskyy rất nhạy cảm với khả năng được yêu mến của ông, di sản từ sự nghiệp diễn xuất trước đây của ông. Zaluzhny là người duy nhất vượt qua tổng thống về sự ủng hộ của công chúng. Tính cách của anh ấy có sức quyến rũ như vị cứu tinh. Những thành tựu của ông, chủ yếu là bảo vệ thủ đô khi bắt đầu cuộc xâm lược, có lợi cho ông. Một cuộc khảo sát của IRI về dư luận cho thấy sự tán thành của lực lượng vũ trang Ukraine vẫn rất mạnh mẽ với 96% ủng hộ, trong khi tỷ lệ tán thành của Zelenskyy đã giảm từ 94% xuống 82% trong khoảng thời gian từ tháng 4 năm 2022 đến tháng 9 năm 2023.

Mặc dù các cuộc bầu cử sẽ không diễn ra trong chiến tranh và Zaluzhny chưa bao giờ bày tỏ bất kỳ sự quan tâm nào đến chính trị, nhưng xu hướng này đang gây xôn xao trong văn phòng tổng thống. Vị tướng đang đánh cắp sấm sét của tổng thống. Loại bỏ anh ta khỏi ánh đèn sân khấu sẽ giải quyết được vấn đề đó.

Zelenskyy có thể đang tìm kiếm một chỉ huy quân sự trung thành hơn với tầm nhìn của mình và duy trì sự phục tùng nghiêm ngặt.

Quan trọng hơn, đây có thể là hậu quả liên quan đến tương lai của chiến tranh và chiến lược của nó. Thực tế của một cuộc chiến tranh tiêu hao là khó khăn và khó thuyết phục về mặt chính trị. Việc Zaluzhny đề cập đến một giai đoạn chiến đấu theo thế trận đã bị tổng thống bác bỏ công khai. Anh ta khó chịu vì lối hùng biện bế tắc thể hiện chủ nghĩa phòng thủ. Zaluzhny tranh luận về sự cần thiết của phòng thủ chiến lược vào năm 2024 nhưng Zelenskyy thiếu kiên nhẫn và muốn chấm dứt tình trạng bế tắc trên chiến trường. Vị tướng mới có thể sẵn sàng theo đuổi đường lối này hơn.

Syrsky chỉ huy các chiến dịch gần Bakhmut, nơi đã trở thành biểu tượng chính trị của sự phản kháng và chủ nghĩa anh hùng, nhưng cũng là địa điểm bi thảm với nhiều tổn thất vô ích đối với Ukraine. Kyiv đã chịu tổn thất nặng nề khi đẩy lùi các cuộc tấn công 'xay thịt' của Nga do nhóm Wagner chỉ huy. Zelenskyy nhấn mạnh rằng việc Ukraine kiểm soát thị trấn này là quan trọng. Các nhà bình luận quân sự thường xuyên đặt câu hỏi về chiến lược này. Zelenskyy có thể đang tìm kiếm một chỉ huy quân sự trung thành hơn với tầm nhìn của mình và duy trì sự phục tùng nghiêm ngặt.

Zelenskyy đã tung xúc xắc của mình. Đây là quyết định quan trọng đầu tiên của tổng thống đi ngược lại dư luận Ukraine kể từ khi bắt đầu chiến tranh. Nó có thể làm sứt mẻ khả năng lãnh đạo của ông hơn nữa. Nhưng hậu quả có thể còn vượt xa hơn thế.

Việc cải tổ có thể làm phức tạp thêm một làn sóng huy động mới sắp bắt đầu. Zaluzhny là hiện thân của phẩm chất mới của lực lượng vũ trang được người dân tin tưởng. Với việc cuộc tranh luận chính trị đang trở lại nổi bật, Zaluzhny có thể mặc định bị lôi kéo vào chính trị khi giới truyền thông và phe đối lập đặt câu hỏi về tính hợp pháp của tổng thống khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5 năm 2024. Sự bất ổn nội bộ sẽ rơi vào tay Nga, kẻ sẽ khai thác điều này, khẳng định Ukraine đang sụp đổ và người dân đang quay lưng lại với Zelenskyy. Điện Kremlin đã lan truyền các video giả mạo sâu sắc về vị tướng này ‘kêu gọi nổi dậy’.

Khi Tổng thống Mỹ Biden đấu tranh để phê duyệt tài trợ cho Ukraine, thời điểm của cuộc cải tổ này chỉ đổ thêm dầu vào lửa.

Cuối cùng, khi Tổng thống Mỹ Biden gặp khó khăn trong việc phê duyệt tài trợ cho Ukraine, thời điểm của cuộc cải tổ này chỉ đổ thêm dầu vào lửa. Đảng Cộng hòa sẽ có cơ hội coi Ukraine là một cái rổ không có khả năng giành được chiến thắng.

Nhưng thực tế chiến tranh thật tàn khốc. Có những thăng trầm. Một điều rõ ràng là Ukraine vẫn quyết tâm chiến đấu. Sự huy động ấn tượng và sự thống nhất về mục đích trong hai năm đầu cuộc chiến đã giúp kháng cự thành công và phá hủy một nửa khả năng chiến đấu của Nga. Tinh thần và sự tin tưởng vào lực lượng vũ trang của mình đã duy trì hy vọng chiến thắng của Ukraine. Ban lãnh đạo quân sự mới đang nắm quyền vào thời điểm khó khăn. Vẫn còn phải xem một vị tướng mới dày dạn kinh nghiệm chiến tranh sẽ đối phó với nhiệm vụ này như thế nào.

ORYSIA LUTSEVYCH

Phó Giám đốc Chương trình Nga và Á-Âu; Người đứng đầu Diễn đàn Ukraine

https://www.chathamhouse.org/2024/02/will-zelenskyys-new-commander-chief-change-ukraines-fortunes-battlefield

***

Will Zelenskyy’s new commander-in-chief change Ukraine’s fortunes on the battlefield?

Zelenskyy hopes his reshuffle will change the trajectory of the war. But the sacking of his trusted commander could complicate a new wave of mobilization.

Russia’s full-scale invasion of Ukraine is rapidly approaching its second anniversary – and is not going according to plan for either side.

In a major reset that President Zelenskyy believes can change the trajectory of the conflict, he has sacked his commander-in-chief, General Valeriy Zaluzhny. After a series of disagreements, Zelenskyy has called for a ‘united approach across the whole frontline and a new vision for the war, mobilization and recruitment’.

It is a herculean task for his new chief, Colonel General Oleksandr Syrsky, previously commander of ground forces, given the reality of the current phase of war.

Ukraine had hoped to achieve a ‘miracle on Dnipro’ in 2023 by retaking substantial land in the south to cut Russian supplies to occupied Crimea and make the peninsula vulnerable. Instead, its land operation delivered little progress in contrast to some success in the Black Sea, where Kyiv managed to unblock part of the sea trade routes for its exports.

The situation on the eastern front is dire. Due to delays in the European production of 155 mm artillery shells, Ukrainian troops are rationing munition and Russians have a reported 5:1 advantage. If US assistance is further delayed, Kyiv will start losing more territory and fail to exploit the advantages created by the summer campaign. Exact casualties on Ukraine’s side are undisclosed but data from summer 2023 suggests around 200,000 dead and wounded.

The key anxiety among soldiers is that Syrskys’s approach is reminiscent of the old Soviet strategy, where human costs are secondary.

Zelenskyy’s decision to oust Zaluzhny stirred dismay and anxiety in Ukraine. Why? And why now? Few see an immediate military purpose for such a move. Ukrainians overwhelmingly expressed gratitude for Zaluzhny’s service to the country on social media. Those worked with him closely spoke about his heroic defence of Kyiv during the first days of war, and how he was kind and open-minded, caring about soldiers, veterans and their families.

The choice of Syrsky does not come as a surprise. His name circulated as a possible replacement since the tensions between Zelenskyy and Zaluzhny started brewing at the end of 2023. The key anxiety among soldiers is that Syrskys’s approach is reminiscent of the old Soviet strategy, where human costs are secondary. His willingness to take heavy casualties to deliver political rather than military goals risk undermining the nascent culture of saving lives that Zaluzhny represented.

So what were the motives behind Zelenskyy’s decision? A key motive could be finding a person to blame for the failed summer campaign, problems in the army and a prolonged war. Zelenskyy’s team was keen to raise expectations in society for a quick win. His Chief of Military Intelligence Kyrylo Budanov was promising the liberation of Crimea in 2023. Those hopes are now clearly shattered and the reality of a long war is sinking in. The number of people who believe the war will last more than a year doubled from December 2022 to June 2023.

Another motive was the general’s rising popularity. Zelenskyy is very sensitive to his likability, a legacy of his past acting career. Zaluzhny is the only person who overtakes the president in public support. His personality has a saviour-like allure. His achievements, chiefly defending the capital at the start of the invasion, work in his favour. An IRI survey of public opinion shows that approval of Ukrainian armed forces remains very strong with 96 per cent support, while Zelenskyy’s approval rate declined from 94 per cent to 82 per cent between April 2022 and September 2023.

Although elections will not take place during the war and Zaluzhny has never expressed any interest in politics, this trend is causing a stir in the president’s office. The general was stealing the president’s thunder. Removing him from the spotlight solves that problem.

Zelenskyy may be looking for a military command who is more loyal to his vision and maintains strict subordination.

More importantly, this might be a fallout related to the future of war and its strategy. The reality of a war of attrition is tough and a hard sell politically. Zaluzhny’s reference to a positional phase of fighting was publicly rebuffed by the president. He was irritated that a rhetoric of stalemates projected defeatism. Zaluzhny argued for the need of strategic defence in 2024 but Zelenskyy is impatient and wants to end the deadlock on the battlefield. The new general might be more willing to pursue this line.

Syrsky led the operations near Bakhmut, which became a political symbol of resistance and heroism, but also a tragic site of many useless losses for Ukraine. Kyiv has suffered heavy casualties repelling Russian ‘meat-grinding’ attacks led by the Wagner group. Zelenskyy insisted that Ukrainian control of this town is important. Military commentators frequently questioned this strategy. Zelenskyy may be looking for a military command who is more loyal to his vision and maintains strict subordination.

Zelenskyy has cast his dice. It is the first major presidential decision that goes against Ukrainian public opinion since the start of the war. It may dent his leadership even further. But the consequences may go well beyond.

The reshuffle could complicate a new wave of mobilization, which is about to start. Zaluzhny embodied a new quality of the armed forces that people trust. With political debate regaining prominence, Zaluzhny may get drawn into politics by default, as the media and opposition question the president’s legitimacy when his term expires in May 2024. Internal instability will play into Russia’s hands who will exploit this, insisting Ukraine is crumbling and people are turning against Zelenskyy. The Kremlin has already circulated deep fake videos with the general ‘calling for a rebellion’.

As US President Biden struggles to approve funding for Ukraine, the timing of this reshuffle just adds fuel to the fire.

Finally, as US President Biden struggles to approve funding for Ukraine, the timing of this reshuffle just adds fuel to the fire. Republicans will get a chance to label Ukraine as a basket case incapable of achieving victory.

But the reality of war is brutal. There are ups and downs. One thing is clear: Ukraine remains determined to fight. Its impressive mobilization and unity of purpose in the first two years of war enabled successful resistance and destroyed half of the Russian combat capabilities. This morale and trust in its armed forces sustained Ukraine’s hope of victory. New military leadership is picking up the baton at a tough time. It remains to be seen how a new war-hardened general copes with this task.

ORYSIA LUTSEVYCH

Deputy Director, Russia and Eurasia Programme; Head of the Ukraine Forum