1709 - Gác cu

Tư Thẳng

Trong thiên hạ xưa nay ai cũng thuộc lòng hay đã từng nghe nhắc đến câu:

Ở đời có bốn cái ngu

Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu.

Nhiều người đã giải thích bốn cái ngu này, nhưng người nói vầy người nói khác, không ai nói giống ai, không ai đồng ý với ai. Thậm chí còn gây ra một cuộc tranh luận nhiều ngày trên các tờ báo lá cải lá đa nhưng bất phân thắng bại. Phần Tư Bốn kém về chữ nghĩa khoa bảng thì thấy rằng, muốn giải quyết ai thắng ai thì nhất thiết phải là người có lý luận kinh điển, từng kinh qua lý thuyết biện chứng duy vật của Mác. Nói khác đi là phải biết ngụy biện kiểu các tay vô sản lưu manh. Thôi, nói nhiều sanh ra đụng chạm, tạm gác lại để nói sau. Bài này chỉ đề cập đến cái "ngu" đầu tiên: gác cu.

Vậy gác cu là gì và tại sao nói gác cu là ngu?

Cu đây là con cu gáy, gọi nó là con chim gáy cũng được. Gác cu là một thú vui hiếm hoi, chỉ có những người thích nuôi cu thích nuôi chim lắm mới bỏ công sức ra để đi…gác. Thậm chí ngồi gác cu kiến cắn không dám nhúc nhích, ruồi bu không dám đuổi, nhịn đói nhịn khát, đôi mắt cứ lom lom canh me chiếc lồng mà quên hết vợ con ở nhà.

Cũng vì vậy mà ông bà ta đánh giá gác cu là một cái ngu trong bốn cái ngu của đời người, mặc dù chưa phải là cái ngu nhất. Nhưng Tư chỉ muốn nói tới cu gáy mà không nói tới cu kia, như Cuba của lãnh tụ kính yêu Fidel Castro từng được tỉnh Quảng Trị dựng tượng tôn thờ.

Câu hỏi thường ray rức trong tâm hồn con người: “Tại sao con cu đang bay nhảy ca hát giữa bầu trời cao, tự dưng chui đầu vào chiếc lồng…của thằng gác cu?”. Thôi rồi, hẳn nhiên con cu bên ngoài nghe tiếng hót của con cu trong lồng hay quá (hay tệ quá?) nên nó muốn đâm đầu vô cảnh lầu son gác tía để trổ tài! Cho nên con cu nào bên ngoài muốn chui vô cứ để cho nó vô, théc méc làm gì cho nhục đứa gác cu. Cho tới khi cửa lồng khép kín, con cu ngoài hay gọi cho danh giá là "cu ngoại" (bây giờ đã trở thanh chim trong) mới vỡ lẽ ra thằng cu bạn chỉ là thằng chim mồi. Cũng giống như mới đây, khi con chim mồi vừa cất tiếng gáy ở New York, không ngớt con cu ngoại thuộc hàng trí thức tinh hoa vội vàng cất tiếng phụ họa về một thời kỳ đổi mới lộng lẩy sắp diễn ra.

Người ta bây giờ mới thấm thía, tại sao ông bà ta nói gác cu là ngu. Nhưng có lẽ nên thêm một cái định hướng XHCN vào chỗ này: chẳng những thằng gác cu ngu, mà con cu nào đang bay nhảy tự do bên ngoài nghe con chim mồi gáy bùi tai mà ráng đâm đầu chun vô cũng ngu bà cố!