1909 - Các tác nhân gây hỗn loạn của Trung Quốc

Oriana Skylar Mastro

Minh họa của Cinta Fosch

Tại một cuộc họp báo chung vào tháng 6 năm 2024, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã lo lắng về mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa Trung Quốc, Iran, Triều Tiên và Nga. Họ không phải là những chính trị gia duy nhất làm như vậy. Hiệp ước không chính thức giữa bốn chế độ độc tài này đã trở thành trọng tâm chính ở Washington, được cả các quan chức Dân chủ và Cộng hòa mô tả là một "trục ma quỷ" mới. Các nhà phân tích chỉ ra rằng những quốc gia này phối hợp hoạt động quân sự và ngoại giao. Họ có cùng quan điểm và lợi ích chung. Và họ dường như chia sẻ một mục tiêu trên hết: làm suy yếu Hoa Kỳ.

Mỗi quốc gia này, tự bản thân chúng, đều có năng lực đáng gờm. Nhưng Trung Quốc là nhân tố trung tâm của khối. Trung Quốc có dân số và nền kinh tế lớn nhất, đồng thời cũng là nước viện trợ nhiều nhất. Bắc Kinh là đồng minh thương mại và ân nhân chính của Triều Tiên. Nó đã giúp Iran ứng phó với các lệnh trừng phạt quốc tế, ký kết một thỏa thuận "đối tác chiến lược toàn diện" với Tehran vào năm 2021. Và Trung Quốc đã cung cấp cho Nga hơn 9 tỷ đô la các mặt hàng sử dụng kép - hàng hóa có cả ứng dụng thương mại và quân sự - kể từ khi Nga xâm lược Ukraine. Sự hỗ trợ này đã giúp nền kinh tế Nga không bị sụp đổ, bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây nhằm làm tê liệt nỗ lực chiến tranh của nước này. (Hàng hóa Trung Quốc hiện chiếm 38 phần trăm tổng lượng hàng nhập khẩu vào Nga.)

Nhưng Trung Quốc không muốn bị coi là người dẫn đầu nhóm này. Họ thậm chí không muốn bị coi là một thành viên. Vào tháng 4 năm 2023, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tuyên bố rằng "Quan hệ Trung Quốc-Nga tuân thủ các nguyên tắc không liên kết, không đối đầu và không nhắm mục tiêu vào các bên thứ ba". Năm 2016, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Phó Oánh cho biết Bắc Kinh "không quan tâm" đến việc thành lập "một khối chống Hoa Kỳ hoặc chống phương Tây dưới bất kỳ hình thức nào". Do đó, chính phủ đã kiềm chế không ký các hiệp ước quốc phòng với Iran và Nga. Đôi khi nó chống lại vị thế của Iran, Bắc Triều Tiên và Nga trong các cuộc xung đột quốc tế.

Có một lý do cho sự mơ hồ này. Trung Quốc muốn thay thế Hoa Kỳ trở thành cường quốc thống trị thế giới và mặc dù việc hợp tác với Iran, Bắc Triều Tiên và Nga giúp Bắc Kinh trong nỗ lực đó, nhưng bộ ba này cũng có thể làm suy yếu mục tiêu của họ. Ba quốc gia này làm suy yếu Washington bằng cách thu hút các nguồn lực của mình và khiến Washington mất tập trung khỏi Bắc Kinh. Nhưng họ cũng đã gây thù chuốc oán rất nhiều với các nước láng giềng hùng mạnh - chẳng hạn như Đức, Nhật Bản và Ả Rập Xê Út - mà Trung Quốc không muốn xa lánh. Do đó, các quan chức Trung Quốc phải đi trên một sợi dây mỏng. Mối quan hệ của họ với trục này phải đủ gần để họ có thể sử dụng nó, nhưng không quá gần để họ bị đổ lỗi cho hành vi sai trái của nó.

Thật không may, Hoa Kỳ đang để Trung Quốc có được những điều tốt nhất của cả hai thế giới. Washington đã quá tập trung vào việc tìm hiểu xem liệu các quốc gia này có hình thành một liên minh quốc phòng truyền thống hay không để hiểu cách tiếp cận kinh doanh hiện tại của Bắc Kinh đối với các mối quan hệ đối tác - hoặc để thấy rằng nó rất thành công. Theo thỏa thuận hiện tại, Iran, Bắc Triều Tiên và Nga đều gây rắc rối cho phương Tây. Tuy nhiên, vì những quốc gia đó không phải là đồng minh chính thức của Trung Quốc, nên các đối tác của Washington đã không trừng phạt Trung Quốc vì những hành vi vi phạm của họ. Trên thực tế, nếu có bất cứ điều gì, thì trục này đang chia rẽ hệ thống liên minh của Hoa Kỳ. Nhiều người bạn của Hoa Kỳ, bận tâm với những kẻ gây rối trong khu vực của riêng họ, đã từ chối tham gia cùng Washington trong cuộc cạnh tranh chống lại Bắc Kinh.

Cách tiếp cận của Trung Quốc có thể đặc biệt hiệu quả trong trường hợp xảy ra chiến tranh. Nếu Bắc Kinh và Washington phải chiến đấu, thì trục này hiện đã đủ mạnh và đủ phối hợp về các vấn đề quân sự để có thể cùng nhau chiến đấu và đánh bại Hoa Kỳ. Nhưng vì các quốc gia trục này không phải là một khối phối hợp chặt chẽ, nên họ cũng có thể dễ dàng phát động các cuộc xung đột riêng biệt chia rẽ các nguồn lực của Hoa Kỳ, làm mất tập trung các đồng minh của Hoa Kỳ và do đó giúp Bắc Kinh chiến thắng.

Do đó, Washington phải thay đổi hướng đi. Thay vì cố gắng đoán xem các quốc gia này gần nhau đến mức nào hoặc tìm cách chia rẽ họ, chính phủ Hoa Kỳ phải bắt đầu đối xử với họ như một khối độc đoán như hiện tại. Chính phủ phải khuyến khích các đồng minh của mình trên toàn cầu làm như vậy. Và chính phủ cần phải đối xử với Trung Quốc như chủ nhân của trục - bất kể đó có phải là thực tế của tình hình hay không.

NỬA VÀO, NỬA RA

Vào năm 1950, khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu, Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Liên Xô đã chính thức hóa Hiệp ước Hữu nghị, Liên minh và Tương trợ trong 30 năm. Thỏa thuận này, được hình thành sau chiến thắng của Đảng Cộng sản trước Quốc dân đảng trong Nội chiến Trung Quốc, được cả hai bên coi là sự hợp nhất tự nhiên của hai nhà nước xã hội chủ nghĩa cách mạng. Do đó, nó kêu gọi Bắc Kinh và Moscow bảo vệ và tham vấn lẫn nhau "về mọi vấn đề quốc tế quan trọng ảnh hưởng đến lợi ích chung của Liên Xô và Trung Quốc".

Tuy nhiên, trên thực tế, mối quan hệ Trung-Xô nhanh chóng trở nên phức tạp. Hai nước thường xuyên hợp tác, đáng chú ý nhất là ủng hộ nhà sáng lập Triều Tiên Kim Il Sung trong cuộc chiến chống lại Hàn Quốc. Nhưng họ cũng xung đột về việc ai sẽ lãnh đạo khối cộng sản. Ví dụ, Bắc Kinh và Mátxcơva đã cạnh tranh để trang bị vũ khí cho Bắc Việt Nam. Trung Quốc phản đối những nỗ lực của Liên Xô nhằm tạo ra sự hòa hoãn với Hoa Kỳ.

Ngày nay, mối quan hệ của Trung Quốc với những kẻ thù của Hoa Kỳ một lần nữa lại nửa trong nửa ngoài. Một mặt, có rất nhiều sự hợp tác. Năm 2021, Bắc Kinh đã gia hạn hiệp ước phòng thủ chung Trung-Triều và tính đến năm 2023, Trung Quốc mua 90 phần trăm dầu của Iran. Trung Quốc, Iran và Nga tiến hành các cuộc tập trận hải quân chung thường xuyên ở Vịnh Oman. Và vào năm 2018, Trung Quốc đã đồng ý tham gia cùng Nga trong một cuộc tập trận quân sự quốc gia, trong đó hai nước đã thực hành, trong số những việc khác, cách họ có thể xử lý chiến tranh trên Bán đảo Triều Tiên. Nhưng Bắc Kinh không tán thành cuộc xâm lược Ukraine, cũng không cung cấp viện trợ quân sự trực tiếp. Khi Tổng thống Nga Vladimir Putin và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un gặp nhau vào tháng 6 và ký một hiệp ước trong đó họ cam kết hỗ trợ lẫn nhau về mặt quân sự nếu một trong hai bên bị tấn công, Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi đó là vấn đề song phương giữa Moscow và Bình Nhưỡng. Khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có tranh chấp hàng hải với Iran, Bắc Kinh đã đưa ra tuyên bố chung với UAE tuyên bố ủng hộ "giải pháp hòa bình". Và vào tháng 1 năm 2024, các quan chức Trung Quốc đã yêu cầu những người đồng cấp Iran của họ kiềm chế các cuộc tấn công của Houthi vào hoạt động vận chuyển trên Biển Đỏ, ám chỉ rằng các hành động thù địch liên tục có thể gây nguy hiểm cho mối quan hệ kinh tế của họ.

Trong Chiến tranh Lạnh, Trung Quốc đã phải trả giá vì đã gửi những thông điệp trái chiều đến đồng minh Liên Xô của mình. Theo thời gian, Moscow đã rời xa Bắc Kinh, cuối cùng dẫn đến cái mà các nhà phân tích gọi là sự chia rẽ Trung-Xô. Nhưng lần này, các đối tác độc tài của Trung Quốc dường như không bận tâm đến hành vi của Nga. Bất chấp sự tách biệt của Bắc Kinh, Trung Quốc đang mua khí đốt tự nhiên từ Nga với mức chiết khấu 44 phần trăm so với giá mà châu Âu phải trả. Iran không ký một lá thư lên án Trung Quốc vì hành vi bạo lực đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, và Tehran đã đề nghị Bắc Kinh hỗ trợ chính trị cho việc tiếp quản Hồng Kông và các yêu sách của nước này đối với Đài Loan.

Trong khi đó, Bắc Kinh vẫn cố gắng duy trì mối quan hệ tốt đẹp với hầu hết các đồng minh của Hoa Kỳ. Hàn Quốc và ở một mức độ nào đó là Nhật Bản không hoàn toàn ủng hộ các nỗ lực răn đe của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc. Bắc Kinh vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của cả Nhật Bản và Hàn Quốc, mặc dù nước này hỗ trợ Triều Tiên. Bắc Kinh đã tạo đủ khoảng cách giữa mình và Moscow để EU cảm thấy thoải mái khi giao dịch hơn 800 tỷ đô la hàng hóa với Trung Quốc vào năm 2023, hoặc 15 phần trăm tổng kim ngạch thương mại của EU. Trong chuyến thăm Trung Quốc năm 2023, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết đất nước của ông sẽ không mù quáng đi theo Hoa Kỳ trong các cuộc khủng hoảng không liên quan đến mình, cụ thể là liên quan đến Đài Loan. Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã nhiều lần tuyên bố rằng Đức không phải là một phần của một khối địa chính trị và sẽ không tham gia vào một khối nào. Tương tự như vậy, quan hệ đối tác của Trung Quốc với Iran không gây nguy hiểm cho mối quan hệ của nước này với các quốc gia vùng Vịnh hay Israel.

TRẬT TỰ CỦA RỐI LOẠN

Thoạt đầu, có vẻ như cách tiếp cận hỗn hợp của Trung Quốc đối với Iran, Triều Tiên và Nga có thể được Hoa Kỳ chấp nhận. Xét cho cùng, theo nguyên trạng, Trung Quốc không cung cấp cho Nga viện trợ quân sự trực tiếp để tấn công Ukraine. Bắc Kinh tiếp tục ủng hộ ngoại giao nhằm ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, mối quan hệ EU-Trung Quốc có thể làm dịu đi hành vi của Iran.

Nguyên trạng tốt hơn tình huống mà Bắc Kinh cung cấp sự hỗ trợ toàn diện cho các quốc gia này. Nhưng các quan chức Hoa Kỳ không nên cảm thấy thoải mái trong tình hình hiện tại. Cả khoảng cách giữa Trung Quốc và các đối tác của nước này cũng như sự tiếp cận của Bắc Kinh với phương Tây đều không thực sự đóng vai trò là một sự hạn chế. Trung Quốc đôi khi có thể chỉ trích Iran hoặc chỉ trích lặng lẽ Nga, nhưng khi bị đẩy vào thế khó, họ đang hỗ trợ rất nhiều cho các quốc gia này. Ví dụ, Bắc Kinh đã thúc đẩy một chiến dịch thông tin sai lệch vào năm 2022, tuyên bố rằng các phòng thí nghiệm sinh học của Ukraine do Hoa Kỳ tài trợ đang chế tạo vũ khí sinh học—giúp biện minh cho cuộc xâm lược Ukraine. Các quốc gia hợp tác với nhau để thách thức ngôn ngữ nhân quyền truyền thống được các tổ chức quốc tế sử dụng, lập luận rằng các khái niệm như quyền tự do dân sự và pháp quyền chỉ là những cấu trúc của phương Tây. Iran, Bắc Triều Tiên và Nga đều sử dụng công nghệ Trung Quốc để đàn áp người dân của họ.

Sự ủng hộ của Bắc Kinh đối với các quốc gia này rõ ràng nhất là về vấn đề an ninh và quốc phòng. Bắc Kinh đã cung cấp cho họ công nghệ quân sự và hỗ trợ tinh vi. Nước này đã chia sẻ thông tin tình báo với Nga, bao gồm cả thông tin từ mạng lưới vệ tinh rộng lớn của Nga, giúp ích cho các nỗ lực chiến tranh của Moscow. Đổi lại, Moscow cung cấp cho Bắc Kinh hàng tỷ đô la vũ khí hàng năm. Các chuyến hàng này đã cải thiện đáng kể khả năng của Trung Quốc trong việc nhắm mục tiêu vào máy bay phản lực, căn cứ và tàu của Hoa Kỳ. Moscow cũng đã cung cấp cho Bắc Kinh công nghệ mà họ có thể sử dụng để phát triển hoặc nâng cao sản xuất vũ khí trong nước.

Quan hệ đối tác của Nga với Trung Quốc bổ sung một động lực mới đáng sợ vào các tính toán hạt nhân của Hoa Kỳ.

Một phần là do sự hợp tác này, Hoa Kỳ có thể gặp bất lợi về quân sự lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ. Riêng Trung Quốc có nhiều binh lính đang hoạt động hơn Hoa Kỳ. Bắc Kinh và Moscow cùng nhau có nhiều tàu chiến và xe tăng hơn Washington. Với sự hợp tác dễ dàng của hai chính phủ trước đây, rất có khả năng họ có thể áp đảo lực lượng Hoa Kỳ nếu họ cùng nhau chiến đấu trong một chiến trường quân sự duy nhất—ví dụ, nếu Trung Quốc và Nga hỗ trợ Triều Tiên trong một cuộc chiến chống lại nước láng giềng phía nam hoặc nếu Nga giúp Trung Quốc tấn công Đài Loan.

Bộ tứ chuyên quyền cũng có thể gây ra sự tàn phá bằng cách chiến đấu riêng rẽ nhưng đồng thời. Hoa Kỳ sẽ phải vật lộn để giành chiến thắng trong một cuộc chiến tranh hai mặt trận. Thay vào đó, lực lượng vũ trang Hoa Kỳ được cấu trúc để chiến đấu trong một cuộc chiến tranh lớn trong khi ngăn chặn các cuộc xung đột khu vực nhỏ hơn. Điều đó có nghĩa là nếu chiến tranh đang hoành hành ở Châu Âu, Trung Đông, Bán đảo Triều Tiên và Đài Loan, Hoa Kỳ sẽ phải rời khỏi tất cả trừ một trong những chiến trường đó để tự lo liệu, ít nhất là ban đầu.

Nhiều đồng minh của Hoa Kỳ có quân đội có năng lực có thể chiến đấu với các thành viên phe Trục. Nhưng vì họ phải đối mặt với những con quỷ khu vực của riêng mình, nên họ không muốn giúp các quốc gia khác trong các cuộc xung đột của họ. Trong trường hợp xảy ra chiến tranh nhiều mặt trận, họ sẽ muốn giữ lực lượng của mình ở trong nước để tự vệ. Điều đó có nghĩa là Washington không thể trông cậy vào các đồng minh của mình để giúp quân đội Hoa Kỳ ngay cả khi họ cần họ nhất. Ví dụ, nếu Hoa Kỳ tập trung vào việc bảo vệ Đài Loan trong khi Triều Tiên đang cố gắng chiếm giữ Hàn Quốc, thì Seoul và Tokyo sẽ hoàn toàn hoặc phần lớn không muốn hỗ trợ Hoa Kỳ. Trên thực tế, mối lo ngại về Triều Tiên đã khiến Hàn Quốc miễn cưỡng để lực lượng Hoa Kỳ đồn trú trong biên giới của mình thực hiện bất kỳ hành động nào ngoài Bán đảo Triều Tiên. Châu Âu, cố gắng bảo vệ mối quan hệ thương mại của mình, gần như chắc chắn sẽ tránh xa một cuộc xung đột như vậy.

Chắc chắn, Trung Quốc sẽ phải vật lộn để giúp các đối tác của mình trong cuộc chiến của chính họ nếu phải đối đầu với Hoa Kỳ. Trong Nội chiến Trung Quốc, những người Cộng sản đã mất Đài Loan một phần vì họ đã chọn hỗ trợ Triều Tiên, tạo thời gian cho Tổng thống Hoa Kỳ Harry Truman điều động Hạm đội thứ bảy đến Eo biển Đài Loan và ngăn chặn một cuộc xâm lược. Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ không muốn lặp lại sai lầm đó.

Nhưng bất kỳ thành viên nào trong số các thành viên trục này đều có thể tạo ra các cuộc khủng hoảng làm chuyển hướng các nguồn lực của Hoa Kỳ và đồng minh mà không gây ra các cuộc xung đột toàn diện, rủi ro. Họ cũng có thể mang lại cho Trung Quốc lợi thế mà không cần tham gia vào cuộc chiến của nước này. Ví dụ, Nga có thể giúp Trung Quốc chống lại lệnh phong tỏa năng lượng bằng cách vận chuyển dầu và khí đốt qua đường bộ. Đường ống dẫn dầu Đông Siberia-Thái Bình Dương, vận chuyển dầu của Nga đến các thị trường châu Á, có thể xuất khẩu khoảng 35 triệu tấn mỗi năm sang Trung Quốc. Đường ống Power of Siberia, vận chuyển khí đốt tự nhiên đến Trung Quốc, dự kiến ​​sẽ vận chuyển 38 tỷ mét khối mỗi năm vào năm 2025—gần bằng lượng khí đốt tự nhiên mà Úc tiêu thụ hàng năm. Moscow cũng có thể đóng góp vốn và nhân công để giúp Trung Quốc sản xuất. Hai quốc gia này đã có hệ thống sản xuất chung, bao gồm cả hệ thống liên quan đến chế tạo vũ khí.

Nếu Moscow quyết định tham gia nhiều hơn một chút vào cuộc chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, họ sẽ tạo ra những cơn đau đầu lớn hơn nữa. Ví dụ, máy bay chiến đấu của Nga có thể tiến hành các cuộc tuần tra phòng thủ chung trên không với các lực lượng Trung Quốc, như họ đã từng làm trong quá khứ. Khi đó, Hoa Kỳ có thể kiềm chế không tấn công các mục tiêu của Trung Quốc, nếu chỉ để ngăn Nga trở thành bên tham chiến trực tiếp.

Bất kể mức độ tham gia của Nga như thế nào, quan hệ đối tác của nước này với Trung Quốc sẽ tạo ra động lực mới đáng sợ cho các tính toán của Hoa Kỳ. Trong quá khứ, Hoa Kỳ chưa bao giờ phải đối đầu với nhiều hơn một đối thủ hạt nhân. Bây giờ, với Bắc Kinh và Moscow, Hoa Kỳ có hai đối thủ. Thật không may cho Washington (và thế giới), những nỗ lực ngăn chặn xung đột với một trong hai chính phủ này có thể làm suy yếu khả năng răn đe đối với đối thủ kia. Ví dụ, Hoa Kỳ đã ký Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung với Liên Xô vào năm 1987 để loại bỏ tên lửa tầm trung phóng từ mặt đất của họ. Hiệp ước này đã thành công và làm giảm căng thẳng giữa hai nước. Nhưng thỏa thuận này cũng khiến Bắc Kinh không bị ràng buộc, giúp họ giành được lợi thế đáng kể trong khu vực về tên lửa đạn đạo tầm trung. Các cuộc đàm phán trong tương lai giữa bất kỳ hai trong ba quốc gia này có thể một lần nữa tạo động lực cho quốc gia thứ ba phổ biến vũ khí hạt nhân.

ĐOÀN KẾT VÀ CHINH PHỤC

Một số nhà chiến lược người Mỹ đã gợi ý rằng để xử lý trục này, Washington nên thử chia rẽ nó. Các quan chức Hoa Kỳ dường như đang lắng nghe. Ví dụ, vào tháng 3 năm 2023, Blinken đã tìm cách gây chia rẽ giữa Bắc Kinh và Mátxcơva bằng cách lợi dụng sự bất an của Mátxcơva: "Nga thực sự là đối tác yếu hơn trong mối quan hệ này", ông nói. Những nỗ lực như vậy có thể gợi nhớ đến Chiến tranh Lạnh, khi Washington nỗ lực chia rẽ trục Trung-Xô đầy căng thẳng. Khi Bắc Kinh và Mátxcơva ngày càng xa cách, các nhà ngoại giao Hoa Kỳ đã thiết lập các kênh liên lạc với các đối tác Trung Quốc, dẫn đến chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon vào năm 1972. Bảy năm sau, Trung Quốc và Hoa Kỳ thiết lập quan hệ chính thức. Cuối cùng, họ thậm chí còn hợp tác để do thám Liên Xô.

Nhưng ngày nay, những nỗ lực như vậy sẽ vô ích. Trục độc tài cung cấp cho Bắc Kinh sự hỗ trợ chính trị, nguồn cung cấp năng lượng và công nghệ mà họ không thể có được từ phương Tây. Những nỗ lực thuyết phục bất kỳ quốc gia nào trong số này rằng các đồng nghiệp độc tài của họ là mối đe dọa lớn hơn Hoa Kỳ đều không hiệu quả và ngu ngốc.

Thay vì cố gắng chia rẽ khối, Hoa Kỳ phải làm ngược lại: đối xử với các thành viên của mình như thể họ hoàn toàn có liên kết với nhau. Điều đó có nghĩa là đảm bảo hành vi kém của một bên sẽ dẫn đến hình phạt cho bên kia. Thay vì chỉ trừng phạt các công ty Trung Quốc hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Nga, Hoa Kỳ có thể coi nhà nước Trung Quốc là một thực thể hỗ trợ và thực hiện các hạn chế kinh tế đối với toàn bộ quốc gia. Hoa Kỳ có thể nói với Bắc Kinh rằng những hạn chế đó sẽ vẫn có hiệu lực cho đến khi Nga ngồi vào bàn đàm phán. Bắc Kinh sẽ kêu ca, tuyên bố rằng họ không có ảnh hưởng gì đến Moscow. Thực tế có thể là như vậy. Nhưng với sự tham gia, Trung Quốc sẽ nỗ lực hơn nữa để có được ảnh hưởng cần thiết để gây sức ép thành công lên Nga.

Nếu Washington muốn trở thành nhà lãnh đạo của toàn thế giới, họ sẽ cần giành được sự ủng hộ từ các chế độ độc tài.

Việc nhóm Trung Quốc và các đối tác của nước này cũng có thể giúp Washington thống nhất liên minh của riêng mình. Châu Âu có thể không nắm bắt đầy đủ mối đe dọa mà Bắc Kinh gây ra đối với trật tự quốc tế, nhưng chắc chắn họ hiểu được những nguy hiểm phát ra từ Moscow. Tuy nhiên, Hoa Kỳ vẫn chưa làm đủ để giải thích cho các nước châu Âu lý do tại sao Trung Quốc và Nga lại có mối liên hệ rộng rãi, thay vào đó lại nhấn mạnh mối liên hệ hẹp giữa Bắc Kinh và cuộc xâm lược của Moscow. Nếu Washington có thể giải thích mối quan hệ lớn hơn, người châu Âu sẽ có nhiều khả năng coi trọng thách thức an ninh của Bắc Kinh và chủ động hơn trong nỗ lực định hình hành vi của nước này.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ vẫn nên tránh cách tiếp cận mang tính ý thức hệ. Mặc dù nên coi các quốc gia độc tài này là một khối, nhưng nên tránh định hình cuộc cạnh tranh toàn cầu là cuộc cạnh tranh giữa các nền dân chủ chống lại các chế độ độc tài. Các đối tác độc tài (như Ả Rập Xê Út) sẽ không muốn giúp Washington thắng thế trước Trung Quốc nếu cuộc cạnh tranh là về hệ thống chính phủ. Nhiều đối tác dân chủ tiềm năng ở các nước đang phát triển, chẳng hạn như Brazil, Indonesia và Nam Phi, cũng sẽ không muốn giúp Washington thắng thế trước Trung Quốc. Trên thực tế, Trung Quốc đã xây dựng được một mạng lưới bạn bè rộng lớn bằng cách không quan tâm đến chế độ và tập trung vào phát triển. Ví dụ, trong các bài phát biểu trước khán giả nước ngoài, Tập Cận Bình thích nhấn mạnh sự tôn trọng của Bắc Kinh đối với "chủ quyền quốc gia", cam kết "không can thiệp" và mong muốn thấy các nước nghèo trở nên giàu có. Thế giới đang phát triển đã lắng nghe. Vào mùa hè năm 2024, khi Tập Cận Bình gặp José Ramos-Horta, tổng thống Đông Timor—một quốc gia nhỏ, nghèo đói và rất dân chủ—Ramos-Horta tuyên bố rằng ông không quan tâm đến sự ganh đua giữa các cường quốc hay tính cách của các đồng minh của đất nước mình. Nếu Trung Quốc có thể giảm bớt tình trạng nghèo đói và suy dinh dưỡng ở Đông Timor, Ramos-Horta nói, “thì Trung Quốc là anh hùng của tôi”.

Washington nên học hỏi từ Bắc Kinh. Nếu muốn trở thành nhà lãnh đạo của toàn thế giới, không chỉ thế giới tự do, họ sẽ cần phải giành được sự ủng hộ từ các nền dân chủ đang phát triển và các chế độ độc tài. (Theo Freedom House, 80 phần trăm dân số trên trái đất sống ở các quốc gia không tự do hoặc chỉ tự do một phần.) Họ cần phải linh hoạt hơn, điều chỉnh các dịch vụ và thông điệp của mình để giải quyết những vấn đề mà mỗi quốc gia quan tâm. Quá trình này không chỉ bao gồm việc cung cấp nhiều viện trợ hơn mà còn đóng góp vào các loại dự án phù hợp, chẳng hạn như các dự án liên quan đến chăm sóc sức khỏe, giáo dục đại học và an ninh mạng. Điều đó có nghĩa là tăng cường sự tham gia ngoại giao, hợp tác quân sự và quan hệ giữa người dân.

Đúng là, bằng cách gây thêm áp lực, Washington và các đồng minh có thể thúc đẩy Bắc Kinh xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với Iran, Triều Tiên và Nga. Nhưng Trung Quốc đã hưởng lợi đáng kể từ các mối quan hệ này, vì vậy Hoa Kỳ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải có lập trường cứng rắn hơn. Thực tế là bất kỳ hành động nào của Hoa Kỳ nhằm áp đặt chi phí lên Trung Quốc đều sẽ khiến Bắc Kinh khó chịu. Cách duy nhất để tránh điều đó là trao cho họ những gì họ muốn, đó là quyền kiểm soát lãnh thổ đối với Đài Loan, quyền kiểm soát hàng hải ở Biển Đông và sự thống trị về kinh tế, quân sự và chính trị ở Châu Á. Washington không thể sợ bắt Trung Quốc phải trả giá vì đã giúp đỡ những kẻ xấu, đặc biệt là khi việc kiềm chế cho phép Bắc Kinh giả vờ đứng ngoài cuộc chiến.

ORIANA SKYLAR MASTRO là Nghiên cứu viên Trung tâm tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Freeman Spogli thuộc Đại học Stanford, Học giả Không thường trú tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế và là tác giả của cuốn Upstart: How China Became a Great Power.

https://www.foreignaffairs.com/united-states/china-agents-chaos-russia-mastro

***

China’s Agents of Chaos

The Military Logic of Beijing’s Growing Partnerships

Illustration by Cinta Fosch

At a joint press conference in June 2024, U.S. Secretary of State Antony Blinken and NATO Secretary-General Jens Stoltenberg fretted over the strengthening ties between China, Iran, North Korea, and Russia. They are hardly the only politicians to have done so. The informal pact between these four autocracies has become a major focus in Washington, described by both Democratic and Republican officials as a new “axis of evil.” These countries, analysts point out, coordinate military and diplomatic activity. They have similar rhetoric and common interests. And they seem to share one aim above all: weakening the United States.

Each of these countries, by itself, has formidable capabilities. But China is the bloc’s central player. It has the biggest population and economy, and it doles out the most aid. Beijing is North Korea’s primary trade ally and benefactor. It has helped Iran contend with international sanctions, signing a “comprehensive strategic partnership” agreement with Tehran in 2021. And China has provided Russia with over $9 billion in dual-use items—goods with both commercial and military applications—since the latter’s invasion of Ukraine. This support has kept Russia’s economy from collapsing, despite Western sanctions aimed at crippling the country’s war effort. (Chinese goods now make up 38 percent of all imports into Russia.)

But China doesn’t want to be seen as the leader of this group. It doesn’t even want to be viewed as a member. In April 2023, Chinese Premier Li Qiang claimed that “China-Russia relations adhere to the principles of nonalignment, nonconfrontation, and nontargeting of third parties.” In 2016, Chinese Vice Minister of Foreign Affairs Fu Ying said that Beijing had “no interest” in forming “an anti-U.S. or anti-Western bloc of any kind.” The government has, accordingly, refrained from signing defense treaties with Iran and Russia. It sometimes works against Iranian, North Korean, and Russian positions in international conflicts.

There is a reason for this ambiguity. China wants to supplant the United States as the world’s dominant power, and although partnering with Iran, North Korea, and Russia helps Beijing in that effort, the trio can also undermine its aims. The three states weaken Washington by attracting its resources and distracting it from Beijing. But they have also greatly antagonized powerful neighbors—such as Germany, Japan, and Saudi Arabia—that China doesn’t want to alienate. As a result, Chinese officials must walk a fine line. Their relationship with the axis must be close enough that they can wield it, but not so close that they are blamed for its misbehavior.

Unfortunately, the United States is letting China have the best of both worlds. Washington has been too focused on figuring out whether these countries will form a traditional defense alliance to understand Beijing’s existing entrepreneurial approach to partnerships—or to see that it is very successful. Under the present arrangement, Iran, North Korea, and Russia all cause trouble for the West. Yet because those countries are not formal Chinese allies, Washington’s partners have not penalized China for their transgressions. In fact, if anything, the axis is splitting the U.S. alliance system. Many of the United States’ friends, preoccupied with their own regional troublemakers, have refused to join with Washington in its competition against Beijing.

China’s approach could be especially effective in the event of a war. If Beijing and Washington had to battle, the axis is now powerful enough and coordinated enough on military matters that it could fight together and defeat the United States. But because axis states are not a tightly coordinated bloc, they could just as easily launch separate conflicts that divide American resources, distract U.S. allies, and thus help Beijing prevail.

Washington must therefore change course. Rather than trying to guess how close these countries are to each other or working to pull them apart, the U.S. government must start treating them as the autocratic bloc they are. It must encourage its allies around the globe to do the same. And it needs to treat China as the master of the axis—whether or not that is the reality of the situation.

HALF IN, HALF OUT

In 1950, at the onset of the Cold War, the Chinese Communist Party and the Soviet Communist Party formalized a 30-year Treaty of Friendship, Alliance, and Mutual Assistance. The agreement, forged in the aftermath of the Communists’ victory over the Nationalists in the Chinese Civil War, was framed by both sides as the natural coming together of two revolutionary socialist states. As such, it called on Beijing and Moscow to defend and consult each other “regarding all important international questions affecting the common interests of the Soviet Union and China.”

In practice, however, the Chinese-­Soviet relationship quickly became complicated. The countries did often collaborate, most notably by supporting North Korean founder Kim Il Sung in his war against South Korea. But they also clashed over who would lead the communist bloc. Beijing and Moscow, for example, vied to arm the North Vietnamese. China resisted Soviet efforts to forge a détente with the United States.

Today, China’s relationship with U.S. antagonists is again half in, half out. There is, on the one hand, plenty of cooperation. In 2021, Beijing renewed the Chinese–North Korean mutual defense treaty, and as of 2023, China purchases 90 percent of Iran’s oil. China, Iran, and Russia conduct regular joint naval exercises in the Gulf of Oman. And in 2018, China agreed to join Russia in a national military exercise in which the two countries practiced, among other things, how they might handle war on the Korean Peninsula. But Beijing has not endorsed the invasion of Ukraine, nor has it provided direct military aid. When Russian President Vladimir Putin and North Korean leader Kim Jong Un met in June and signed a treaty in which they pledged to support each other militarily if either was attacked, the Chinese Foreign Ministry called it a bilateral matter between Moscow and Pyongyang. When the United Arab Emirates had a maritime dispute with Iran, Beijing released a joint statement with the UAE declaring its support for a “peaceful solution.” And in January 2024, Chinese officials told their Iranian counterparts to curb Houthi attacks on Red Sea shipping, signaling that continued hostilities might jeopardize their economic relationship.

During the Cold War, China paid a price for sending mixed messages to its Soviet ally. Over time, Moscow moved away from Beijing, eventually leading to what analysts call the Sino-Soviet split. But this time, China’s authoritarian partners appear not to mind Russia’s behavior. Despite Beijing’s detachment, China is getting natural gas from Russia at a 44 percent discount compared with what Europe pays. Iran did not sign a letter condemning China for its violence against the Uyghurs in Xinjiang, and Tehran has offered Beijing political support for its takeover of Hong Kong and its claims to Taiwan.

All the while, Beijing has managed to stay on good terms with most U.S. allies. South Korea, and to a degree Japan, does not fully support U.S. deterrence efforts against China. Beijing remains both Japan’s and South Korea’s largest trading partner, even though it aids North Korea. Beijing has put enough distance between itself and Moscow that the EU felt comfortable trading over $800 billion in goods with China in 2023, or 15 percent of the EU’s total trade. During his 2023 visit to China, French President Emmanuel Macron said that his country would not blindly follow the United States in crises that are not its concern, specifically in reference to Taiwan. German Chancellor Olaf Scholz has on multiple occasions claimed that Germany is not a part of a geopolitical bloc and will not join one. Similarly, China’s partnership with Iran has not jeopardized its ties with the Gulf States or Israel.

ORDER OF DISORDER

At first, it may seem as if China’s mixed approach to Iran, North Korea, and Russia should be tolerable for the United States. Under the status quo, after all, China is not giving Russia outright military aid with which to attack Ukraine. Beijing continues to support diplomacy to halt Iran’s nuclear program. The EU-Chinese relationship, meanwhile, could moderate Iran’s behavior.

The status quo is better than a situation in which Beijing provides full-throated support for these countries. But U.S. officials should take no comfort in the current situation. Neither the distance between China and its partners nor Beijing’s outreach to the West has truly acted as a constraint. China may occasionally wag its finger at Iran or quietly criticize Russia, but when push comes to shove, it is giving an enormous amount of help to these states. Beijing, for example, bolstered a disinformation campaign in 2022 claiming that U.S.-funded Ukrainian biolabs were making biological weapons—helping provide the justification for the invasion of Ukraine. The states work together to challenge the traditional human rights language used by international institutions, arguing that concepts such as civil liberties and the rule of law are exclusively Western constructs. Iran, North Korea, and Russia all use Chinese technology to repress their populations.

Beijing’s support for these states is most pronounced on matters of security and defense. It has provided them with sophisticated military technology and assistance. It has shared intelligence with Russia, including from its extensive satellite network, helping Moscow’s war efforts. Moscow, in turn, supplies Beijing with billions of dollars in weapons annually. These shipments have dramatically improved China’s ability to target U.S. jets, bases, and ships. Moscow has also given Beijing technology it can use to develop or enhance its domestic weapons production.

Russia’s partnership with China adds a terrifying new dynamic to U.S. nuclear calculations.

Partly as a result of this cooperation, the United States may be at a military disadvantage for the first time in decades. China alone has more active soldiers than does the United States. Beijing and Moscow together have more warships and tanks than Washington. Given how readily the former two governments cooperate, there is a good chance they might overpower U.S. forces if they fought together in a single military theater—for example, if China and Russia aid North Korea in a war against its southern neighbor or if Russia helps China with an attack on Taiwan.

The autocratic quad could also wreak havoc by fighting separately but simultaneously. The United States would struggle to win a two-front war. Instead, the American armed forces are structured to fight one major war while deterring smaller regional conflicts. That means if wars were raging in Europe, in the Middle East, on the Korean Peninsula, and over Taiwan, the United States would have to leave all but one of those theaters to largely fend for itself, at least initially.

Many U.S. allies have capable militaries that could battle axis members. But because they face their own regional demons, they are reluctant to help other states with their conflicts. In the event of a multifront war, they will want to keep their forces at home for self-defense. That means Washington cannot count on its allies to help U.S. troops even where it needs them most. If, for instance, the United States focused on defending Taiwan while North Korea was trying to seize South Korea, then Seoul and Tokyo would be either entirely or largely unwilling to give the United States support. In fact, concerns about North Korea have already made South Korea reluctant to let U.S. forces stationed within its borders take any actions beyond the Korean Peninsula. Europe, trying to protect its commercial ties, would almost certainly stay out of such a conflict.

To be sure, China would struggle to help its partners with their own fights if it had to take on the United States. During the Chinese Civil War, the Communists lost Taiwan partly because they chose to aid North Korea, giving U.S. President Harry Truman time to dispatch the Seventh Fleet to the Taiwan Strait and prevent an invasion. Chinese leader Xi Jinping will not want to repeat that mistake.

But any of these axis members can create crises that divert U.S. and allied resources without launching risky, full-blown conflicts. They can also give China an edge without joining its war. Russia, for example, could help China withstand an energy blockade by sending it oil and gas overland. The Eastern Siberia–Pacific Ocean pipeline, which sends Russian oil to Asian markets, can export about 35 million metric tons annually to China. The Power of Siberia pipeline, which transports natural gas to China, is expected to send 38 billion cubic meters per year by 2025—nearly equal to the amount of natural gas consumed annually by Australia. Moscow could also contribute its capital and labor to help China with manufacturing. The two states already have joint manufacturing systems in place, including those related to making weapons.

If Moscow chose to become just slightly more involved in a U.S.-Chinese war, it would create even bigger headaches. Russian fighter jets, for instance, could conduct defensive joint air patrols with Chinese forces, as they have done in the past. The United States might then refrain from hitting Chinese targets, if only to stop Russia from becoming a direct combatant.

Whatever Russia’s degree of involvement, its partnership with China adds a terrifying new dynamic to U.S. calculations. In the past, the United States has never had to contend with more than one nuclear peer. Now, with Beijing and Moscow, it has two. Unfortunately for Washington (and the world), attempts to prevent conflict with one of these governments could undermine deterrence against the other. For example, the United States signed the Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty with the Soviet Union in 1987 to eliminate their ground-launched intermediate-range missiles. It broadly succeeded and lowered tensions between the two countries. But the deal also left Beijing unconstrained, helping it gain a significant regional advantage in intermediate-range ballistic missiles. Future negotiations between any two of the three countries could again give the third an incentive for nuclear proliferation.

UNITE AND CONQUER

Some American strategists have suggested that to handle this axis, Washington should try dividing it. U.S. officials appear to be listening. In March 2023, for example, Blinken sought to drive a wedge between Beijing and Moscow by preying on the latter’s insecurities: “Russia is very much the junior partner in this relationship,” he said. Such efforts could hark back to the Cold War, when Washington worked to divide the fraught Chinese-Soviet axis. As Beijing and Moscow grew more distant, U.S. diplomats established channels of communication with their Chinese counterparts, leading to U.S. President Richard Nixon’s visit to China in 1972. Seven years later, China and the United States established formal relations. Eventually, they even worked together to spy on the Soviets.

But today, such efforts would be for naught. The autocratic axis provides Beijing with political support, energy supplies, and technology that it just cannot get from the West. Attempts to convince any of these countries that their autocratic colleagues present a greater threat than the United States are as ineffective as they are foolish.

Instead of trying to split the bloc, the United States must do the opposite: treat its members as entirely interlinked. That means ensuring poor behavior on the part of one leads to penalties for the others. Instead of exclusively sanctioning Chinese companies that support Russia’s war effort, the United States could treat the Chinese state as a supporting entity and implement economic restrictions against the whole country. It could tell Beijing those restrictions will remain in place until Russia comes to the negotiating table. Beijing will cry foul, claiming it has no influence over Moscow. This might, indeed, be the case. But with skin in the game, China will work harder to acquire the influence it needs to successfully pressure Russia.

If Washington wants to be the leader of the whole world, it will need to gain support from autocracies.

Grouping China and its partners could also help Washington unify its own coalition. Europe may not fully grasp the threat Beijing poses to the international order, but it surely understands the dangers emanating from Moscow. Yet the United States has not done nearly enough to explain to European countries why China and Russia are broadly connected, instead emphasizing the narrow links Beijing has to Moscow’s invasion. If Washington can explain the bigger relationship, Europeans will be more likely to take Beijing’s security challenge seriously and be more proactive in attempting to shape its behavior.

Yet the United States should still​​ avoid an ideological approach. Although it should treat these autocratic countries as a bloc, it should avoid framing the global competition as one of democracies against autocracies. Autocratic partners (such as Saudi Arabia) will not want to help Washington prevail against China if the contest is about systems of government. Neither will many potential democratic partners in the developing world, such as Brazil, Indonesia, and South Africa. In fact, China has built a wide network of friends by being regime agnostic and focusing on development. In his speeches to foreign audiences, for example, Xi loves to play up Beijing’s respect for “state sovereignty,” its commitment to “noninterference,” and its desire to see poor countries grow rich. The developing world has listened. In the summer of 2024, when Xi met with José Ramos-Horta, the president of East Timor—a small, impoverished, and highly democratic state—Ramos-Horta declared that he did not care about great-power rivalries or the character of his country’s allies. If China can alleviate East Timor’s poverty and malnutrition, Ramos-Horta said, “then China is my hero.”

Washington should take a page from Beijing’s book. If it wants to be the leader of the whole world, not just the free world, it will need to gain support from developing democracies and autocracies alike. (According to Freedom House, 80 percent of people on earth live in countries that are either not free or only partly free.) It needs to be more agile, tailoring its offerings and messaging to address what each country cares about. This process involves not only offering more aid but also contributing to the right types of projects, such as ones related to health care, higher education, and cybersecurity. It means greater diplomatic engagement, military cooperation, and people-to-people ties.

It is true that, by applying more pressure, Washington and its allies may push Beijing to forge stronger connections with Iran, North Korea, and Russia. But China already substantially benefits from these relationships, so the United States has no choice but to take a tougher stance. The reality is that anything the United States does to impose costs on China will upset Beijing. The only way to avoid that is to give it what it wants, which is territorial control over Taiwan, maritime control of the South China Sea, and economic, military, and political dominance in Asia. Washington cannot be afraid to make China pay for helping bad actors, especially when holding back lets Beijing pretend to be above the fray.

• ORIANA SKYLAR MASTRO is a Center Fellow at the Freeman Spogli Institute for International Studies at Stanford University, a Nonresident Scholar at the Carnegie Endowment for International Peace, and the author of Upstart: How China Became a Great Power.