2621 - Tại sao cực hữu châu Âu không thể bị thuần hóa

Nathalie Tocci

Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tại Rome, tháng 2 năm 2025Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tại Rome, tháng 2 năm 2025Remo Casilli / Reuters

Khi làn sóng cực hữu tràn qua Đại Tây Dương, những người theo chủ nghĩa dân chủ tự do châu Âu đang tìm kiếm một chiến lược. Một số người tin rằng họ nên dựng lên những bức tường lửa mạnh hơn bằng cách từ chối tham gia các liên minh bao gồm cực hữu để ngăn chặn các nhà lãnh đạo của họ giành được quyền lực chính trị. Những người khác—ví dụ, Manfred Weber, chủ tịch của Đảng Nhân dân châu Âu trung hữu tại Nghị viện châu Âu—đã ủng hộ việc hợp tác với một số đảng cực hữu nhất định với hy vọng dụ dỗ các nhà lãnh đạo cụ thể tránh xa các thái cực bằng cách cung cấp cho họ một ghế tại bàn.

Những người theo chủ nghĩa trung dung khác vẫn cho rằng khi những kẻ kích động dân túy cánh hữu lên nắm quyền và đối mặt với sự hỗn loạn thực sự của việc cai trị, họ sẽ tiến về phía trung dung. Những người bám vào viễn cảnh này lấy Giorgia Meloni, thủ tướng cực hữu, thân Mỹ của Ý, làm ví dụ. Khi Meloni lên nắm quyền vào năm 2022, những người theo chủ nghĩa dân chủ tự do đã vô cùng lo ngại: một người tự nhận là ngưỡng mộ Benito Mussolini, bà đã chủ trì một đảng tự hào về nguồn gốc phát xít của mình. Nhưng Meloni đã nhanh chóng xoay xở để xua tan những lo lắng đó, mở rộng sự ủng hộ của người tiền nhiệm đối với Ukraine mới bị xâm lược và khẳng định cam kết kiên định của Ý đối với NATO. Với cách tiếp cận săn mồi của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đối với châu Âu, một số người châu Âu - đặc biệt là các quan chức EU và các nhà lãnh đạo Ukraine - đã tưởng tượng rằng những nhân vật như Meloni có thể đóng vai trò là "người thì thầm của Trump", thuyết phục tổng thống Mỹ gắn bó với các đồng minh châu Âu. Bản thân Trump thường nói rất nồng nhiệt về Meloni, gợi ý vào tháng 12 rằng nếu họ hợp tác với nhau, họ có thể "làm cho thế giới trở nên dễ dàng hơn một chút".

Nhưng hy vọng mà những người ôn hòa ấp ủ về Meloni là không đúng chỗ. Khi môi trường chính trị xuyên Đại Tây Dương ngày càng chấp nhận quan điểm cực hữu, bà đã quay trở lại cánh hữu. Không có bằng chứng thực sự nào cho thấy hành động cai trị đang làm Meloni dịu đi; kể từ giữa năm 2024, đã có nhiều bằng chứng cho thấy sự thay đổi theo hướng trung dung của bà chỉ mang tính chiến thuật. Những người theo chủ nghĩa dân chủ tự do châu Âu nên từ bỏ mong muốn rằng, thông qua sự nịnh hót và hòa nhập, họ có thể sử dụng những nhân vật cực hữu để làm giảm bớt các cuộc tấn công của Trump vào châu Âu. Thay vào đó, họ phải nhấn mạnh với các nhà lãnh đạo cực hữu về cái giá đắt phải trả khi quay lưng lại với châu Âu—và khả năng Trump có thể chứng minh là một đồng minh đáng tin cậy là rất thấp.

TRUNG TÂM CHÚ Ý

Trong suốt mười năm trong phe đối lập chính trị của Ý, Meloni đã nổi lên như một người hoài nghi kiên định về sự hội nhập sâu hơn của châu Âu, thúc đẩy Ý rời khỏi khu vực đồng euro và chỉ trích bộ máy quan liêu của EU tại Brussels. Ngay sau khi trở thành thủ tướng, bà dường như đã thay đổi hoàn toàn, ủng hộ nỗ lực gia nhập EU của Ukraine và duy trì viện trợ quân sự của Ý cho Ukraine. Bà thậm chí còn có vẻ như đã từ bỏ chủ nghĩa hoài nghi châu Âu, thiết lập mối quan hệ cá nhân chặt chẽ với chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen, và kiềm chế việc ngăn cản các quyết định của EU về các vấn đề như lệnh trừng phạt đối với Nga, viện trợ cho Ukraine hoặc thêm tiền cho ngân sách của khối.

Nhiều người từng lo lắng về chiến dịch của bà đã có thiện cảm với bà. Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã công khai ca ngợi Meloni vì cam kết của bà đối với mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương sau cuộc gặp song phương đầu tiên của họ vào tháng 7 năm 2023, và von der Leyen đã nhiều lần đi cùng bà trong các chuyến đi cấp cao đến Tunisia nhằm hạn chế tình trạng di cư bất hợp pháp từ châu Phi.

Trong các vòng tròn chính sách, nhiều người châu Âu bắt đầu coi Meloni là hình mẫu về cách có thể thuần hóa phe cực hữu. Khi các đảng cực hữu giành được sức hút ở Áo, Pháp, Đức, Romania, Tây Ban Nha và nhiều nơi khác trong những năm gần đây, các nhà lãnh đạo truyền thống hơn đã đặt câu hỏi liệu có khôn ngoan khi cố gắng loại họ ra khỏi chính phủ hay không. Một bài học dường như đã xuất hiện ở Ý, nơi trung hữu thành lập liên minh cầm quyền với cực hữu vào năm 2022: thay vì tiến hành một trận chiến toàn diện để ngăn các đảng cực hữu nắm quyền, suy nghĩ đã đi đến kết luận, các đảng trung hữu châu Âu nên hợp tác với các nhóm đó và trong quá trình đó khuyến khích họ ôn hòa. Các đảng trung hữu ở Bỉ, Croatia, Phần Lan, Hà Lan và Thụy Điển đã noi theo tấm gương của Ý.

Nhưng những người ôn hòa châu Âu đã quá nhanh chóng biến Meloni thành một tấm gương hạnh phúc. Meloni luôn theo đuổi chương trình nghị sự trong nước theo chủ nghĩa bản địa và bảo thủ về mặt xã hội: ví dụ, vào năm 2023, chính phủ của bà đã ban hành chỉ thị cho chính quyền địa phương không được đăng ký khai sinh cho trẻ em của các cặp đôi đồng giới. Việc bà áp dụng chính sách đối ngoại trung dung hơn không cho thấy rằng việc giải quyết những phức tạp của chính phủ sẽ dẫn đến sự ôn hòa. Đó là tấm khiên mà bà theo đuổi các lập trường cấp tiến hơn ở trong nước.

**

Giờ đây, có vẻ rõ ràng rằng thay vì xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ, các động thái ủng hộ châu Âu ban đầu của Meloni có mục đích là vô hiệu hóa những lời chỉ trích. Chưa đầy hai năm sau khi nhậm chức, các chính sách của bà lại bắt đầu chuyển sang cánh hữu—đầu tiên là trong phạm vi trong nước. Meloni đã cố gắng tăng cường quyền kiểm soát của mình đối với ngành tư pháp Ý, chỉ trích tòa án là chính trị vì đã cản trở khả năng đưa người tị nạn sang Albania của bà. Chính phủ của bà đã tìm cách đe dọa các nhà báo chỉ trích và chuyển sang thay thế các quan chức cấp cao tại đài truyền hình công cộng RAI của Ý, khiến Ủy ban châu Âu khiển trách công khai vì hạn chế tính độc lập của phương tiện truyền thông. Và vào cuối năm 2023, nhóm của Meloni đã đề xuất cải cách hiến pháp Ý để tập trung nhiều quyền lực hơn vào tay thủ tướng.

Dần dần, thủ tướng cũng bắt đầu chuyển hướng trở lại cánh hữu về các vấn đề châu Âu và chính sách đối ngoại. Ví dụ, khi Ý tiếp quản chức chủ tịch G-7 vào tháng 1 năm 2024, nước này đã nhấn mạnh vào việc làm loãng hoặc loại bỏ ngôn ngữ ủng hộ quyền LGBTQ và quyền phá thai khỏi thông cáo cuối cùng của các nhà lãnh đạo G-7. Cuộc bầu cử tháng 11 năm 2024 của Trump đã khiến sự dịch chuyển sang cánh hữu trở nên dễ dàng hơn. Tháng trước, Meloni đã ca ngợi Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance khi ông lên án "sự yếu kém" của châu Âu tại Hội nghị An ninh Munich. Sau đó, trong một bài phát biểu trực tuyến tại Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ Hoa Kỳ (CPAC), bà đã chỉ trích các phương tiện truyền thông chính thống của Hoa Kỳ, hệ tư tưởng "thức tỉnh" và giới tinh hoa toàn cầu.

Không nơi nào sự đảo ngược dần dần của Meloni rõ ràng hơn là chính sách đối với Ukraine. Sự ủng hộ của bà đối với Ukraine vào năm 2022 đã giúp bà giành được sự tôn trọng của những người đồng cấp ôn hòa hơn ở châu Âu cũng như các nhà hoạch định chính sách trong chính quyền Biden. Nhưng sau khi đảm bảo được uy tín đó, bà đã bắt đầu một bước ngoặt gia tăng, không đối đầu rõ rệt sang cánh hữu. Kể từ khi Trump trở lại nắm quyền, khi có thể, bà đã tránh nói về Ukraine hoàn toàn. Khi cần thiết, giọng điệu của bà được nghiên cứu kỹ lưỡng: trong bài phát biểu tại CPAC, khi đề cập đến nhu cầu đảm bảo an ninh của Ukraine, Meloni đã bỏ qua bất kỳ đề cập nào đến Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine hoặc vai trò của Nga là kẻ chủ mưu gây ra chiến tranh. Vào tháng 3, lần đầu tiên, đảng của bà đã bỏ phiếu trắng đối với một nghị quyết của Nghị viện châu Âu ủng hộ Kyiv. Bà đã chỉ trích ý tưởng về một "liên minh tự nguyện" để bảo vệ Ukraine và bác bỏ quan niệm triển khai quân đội Ý trong trường hợp ngừng bắn lâu dài trừ khi nhiệm vụ như vậy được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ủy quyền, nơi Nga và Hoa Kỳ có quyền phủ quyết.

Bước đi chậm rãi về phía bên phải này có thể thoát khỏi sự chú ý của những người quen với sự khoa trương từ phía cực hữu. Nhưng đó là một chiến lược được cân nhắc kỹ lưỡng: sau khi thực hiện mỗi bước, Meloni quan sát xem liệu nó có khiến những người đồng cấp châu Âu của bà phản ứng hay không và chỉ thực hiện bước tiếp theo nếu hoàn cảnh cho phép. Bà không thực hiện bất kỳ động thái nào đột ngột đến mức gây ra tiếng chuông báo động, nhưng hướng đi hiện đã rõ ràng.

TỐT HƠN KHI CÙNG NHAU

Sự thay đổi chính trị của Meloni cũng cho thấy rằng càng có nhiều chính trị gia cánh hữu nhậm chức, họ càng trao cho nhau nhiều sức mạnh và sự tự do. Vào năm 2023, Meloni chỉ có một người đồng cấp cực hữu ở châu Âu: thủ tướng cánh hữu của Hungary, Viktor Orban. Ngày nay, tám chính phủ châu Âu bao gồm các đảng cực hữu và hai chính phủ nữa—Cộng hòa Séc và Romania—có thể có thêm những người tham gia cực hữu trong năm nay. Trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024, nhóm các đảng cực hữu mà Meloni tham gia đã giành được nhiều ghế hơn cả phe tự do hoặc phe Xanh.

Meloni không còn phải giả vờ ủng hộ châu Âu nữa. Tuy nhiên, giống như Orban, bà không còn ủng hộ việc Ý rời khỏi EU hoặc từ bỏ đồng euro. Meloni biết rằng Ý được hưởng lợi rất nhiều từ tư cách thành viên EU và tình hình tài chính của nước này rất mong manh, xét đến khoản nợ công khổng lồ. Trong số hơn 800 tỷ đô la tiền tài trợ phục hồi sau đại dịch do EU phân bổ, Ý đã nhận được tới 220 tỷ đô la. Vì vậy, thủ tướng đã chọn những lập trường ít gây gián đoạn hơn: sau cuộc bầu cử châu Âu vào mùa hè năm ngoái, bà đã bỏ phiếu chống lại Antonio Costa, một đảng viên dân chủ xã hội, cho chức chủ tịch Hội đồng châu Âu và Kaja Kallas, một đảng viên tự do, cho chức nhà ngoại giao hàng đầu của Ủy ban châu Âu. Bà đã không chấp thuận đề cử von der Leyen làm chủ tịch Ủy ban châu Âu và đảng của bà đã tiếp tục bỏ phiếu chống lại việc xác nhận thành công của von der Leyen.

Meloni biết rằng phe đối lập của bà sẽ không ngăn cản hoặc thậm chí trì hoãn việc EU tái đắc cử chức lãnh đạo. Không gây ra bất kỳ thiệt hại thực sự nào, nhà lãnh đạo cực hữu người Ý cảm thấy đủ tự tin để bắt đầu bộc lộ bản năng hoài nghi châu Âu của mình một lần nữa. Trong lần xuất hiện trước Quốc hội Ý vào tháng 3, Meloni đã chỉ trích cụ thể tầm nhìn về sự hội nhập châu Âu do Altiero Spinelli, một trong những người sáng lập EU, đưa ra.

Giống như Orban, về các vấn đề mà đất nước bà có thể hưởng lợi trực tiếp từ EU, chẳng hạn như thành lập các quỹ chung của châu Âu để thúc đẩy các nhà lãnh đạo Bắc Phi hạn chế di cư, Meloni hoàn toàn ủng hộ. Tuy nhiên, khi nói đến việc thúc đẩy hội nhập châu Âu, hiện bà đang ủng hộ việc thay đổi khối này từ bên trong thông qua cái gọi là đơn giản hóa bộ máy hành chính, một quá trình mà bà tin rằng cần phải bao gồm ít quy định hơn, trao trả quyền lực cho các quốc gia thành viên và thông qua ít luật tiến bộ hơn, đặc biệt là về biến đổi khí hậu. Bà đã bày tỏ sự nghi ngờ về kế hoạch của EU nhằm phối hợp quốc phòng của châu Âu và, bằng những lời lẽ gay gắt, chỉ trích những nỗ lực của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhằm thảo luận về một biện pháp răn đe hạt nhân chung tiềm năng của châu Âu.

QUYỀN TỪ CHỐI

Những người theo chủ nghĩa trung dung vội vàng ăn mừng động thái ban đầu của Meloni hướng tới trung dung nên tỏ ra hoài nghi hơn ngay từ đầu. Các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân túy có xu hướng dần dần bộc lộ bản chất thực sự của họ. Vào năm 2000, khi Vladimir Putin được bầu làm tổng thống Nga, các nhà lãnh đạo phương Tây đã hoan nghênh việc ông được cho là chấp nhận hiện đại hóa, mặc dù sự tàn nhẫn, chủ nghĩa xét lại và chủ nghĩa độc đoán của ông đã được thể hiện đầy đủ ở Chechnya. Vào giữa những năm 2010, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã khéo léo xua tan những lo ngại ban đầu về nguồn gốc Hồi giáo của mình bằng cách bắt đầu cai trị bằng một làn sóng cải cách dân chủ. Việc chuyển dần sang cực đoan - và thúc đẩy các chính sách cấp tiến hơn ở mặt trận trong nước trước tiên - là thông minh vì nó không gây ra tiếng chuông báo động trên toàn cầu. Miễn là không có thay đổi đột ngột nào trong tư thế chiến lược của một quốc gia, thì hầu hết những gì xảy ra trong nước đều nằm dưới tầm ngắm của quốc tế.

Nếu các đảng cánh hữu chấp nhận chủ nghĩa dần dần, họ cũng có thể lừa các chính trị gia trung hữu của đất nước mình tin rằng họ có nhiều quyền lực hơn đối với những người đồng hương cứng rắn của mình so với thực tế. Những người theo chủ nghĩa trung dung có xu hướng tin rằng họ có thể giáo dục những người cực hữu trở nên ôn hòa. Nhưng ngoại trừ Phần Lan và Thụy Điển, lịch sử châu Âu gần đây cho thấy rằng khi trung hữu bắt đầu hợp tác với cực hữu, cực hữu sẽ thống trị. Đây chính là điều đã xảy ra ở Ý. Sau khi trung hữu, lực lượng thống trị lâu năm trong phe cánh hữu của Ý, bình thường hóa sự tham gia của nhóm cực hữu vào hệ thống chính trị, thì người kế nhiệm của nhóm cực hữu đó—đảng của Meloni—đã lên nắm quyền ở phe cánh hữu Ý. Quá trình tương tự đã được thực hiện hoặc hiện đang diễn ra ở Áo, Pháp và Hà Lan.

Giống như những nhà lãnh đạo cực hữu khác ở châu Âu, Meloni thực sự muốn thấy Hoa Kỳ và châu Âu gắn bó với nhau. Bà tin rằng hai thực thể này tạo nên cốt lõi của một phương Tây Cơ đốc giáo da trắng có thể phát triển mạnh mẽ hơn nếu cực hữu củng cố quyền lực. Có những mâu thuẫn rất lớn trong thế giới quan này, cái gọi là hệ tư tưởng "chủ quyền quốc tế", vì những người theo chủ nghĩa dân tộc thường đấu tranh để hợp tác và cuối cùng lại gây tổn hại đến lợi ích của nhau—một tác động đã được thể hiện khi Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống.

Các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân túy có xu hướng dần dần bộc lộ bản chất thực sự của họ.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, Trump rõ ràng không có ý định phớt lờ châu Âu mà sẽ tích cực phá hoại châu Âu. Ông đã làm rõ rằng châu Âu không còn có thể phụ thuộc vào chiếc ô an ninh của Hoa Kỳ nữa và lập luận rằng các nước châu Âu nên chi tới 5% GDP cho quốc phòng - cao hơn đáng kể so với mức 3,4% mà chính Hoa Kỳ chi. Mặc dù chi tiêu quốc phòng trung bình của các nước châu Âu đã tăng lên hơn 2% GDP, nhưng Ý vẫn là nước chậm chân, chỉ chi 1,5%. Trump mô tả EU là một cơ chế để lừa đảo Hoa Kỳ và đã bắt đầu áp đặt một số mức thuế quan nặng đối với các sản phẩm của EU.

Khoảng một phần ba thặng dư thương mại của EU với Hoa Kỳ là do Ý tạo ra, vì vậy thuế quan của Trump sẽ gây hại cho Ý một cách không cân xứng. Khi vấn đề đó phát sinh, Meloni đã tỏ ra khó chịu rõ ràng. Tóm lại, bất kể Meloni và Trump có bao nhiêu điểm tương đồng về mặt ý thức hệ, phong trào MAGA sẽ gây tổn hại cho tất cả các nước châu Âu, bao gồm cả Ý. Trong một trật tự thế giới giao dịch mà chủ nghĩa dân tộc chiếm ưu thế, các quốc gia vừa và nhỏ - nói cách khác, các quốc gia châu Âu, nếu bị chia rẽ - sẽ là những quốc gia đầu tiên phải chịu thiệt hại. Chính trị thu hút các đảng cực hữu bên kia Đại Tây Dương lại với nhau, nhưng chính sách sẽ buộc họ phải xa nhau.

Về các vấn đề như thương mại và quản lý công nghệ, các chính phủ cực hữu thậm chí có nguy cơ trở thành những con ngựa thành Troy ở EU. Bằng cách làm chậm hoặc chặn các chính sách nhằm biến châu Âu thành một tác nhân tập thể mạnh mẽ hơn, họ phục vụ cho mong muốn của Trump là thấy châu Âu yếu đi và chia rẽ. Trong những năm gần đây, các chính phủ cực hữu đã được hưởng quyền tự do đáng kể để lựa chọn các sáng kiến ​​ủng hộ và phản đối châu Âu mà họ ủng hộ. Nhưng khi Trump tìm cách phá hoại an ninh và nền kinh tế của châu Âu, các đảng cực hữu châu Âu sẽ có ít không gian hơn để chìm đắm trong sự mơ hồ. Các nhà lãnh đạo của họ có thể phải lựa chọn giữa châu Âu và Trump.

Tuy nhiên, các lực lượng ủng hộ châu Âu không thể ngồi yên và quan sát hoặc tệ hơn là cố gắng tán tỉnh những nhân vật cực hữu như Meloni với tư cách là "người thì thầm Trump" tiềm năng. Thay vì cố gắng quyến rũ các nhà lãnh đạo cực hữu, những người theo chủ nghĩa dân chủ tự do ở châu Âu nên nỗ lực vạch trần những mâu thuẫn trong chính trị của những nhà lãnh đạo này. Khi các nhà lãnh đạo dân túy cực hữu tự hào tuyên bố rằng họ đại diện cho người dân, những người ôn hòa ở châu Âu phải chỉ ra rằng không có gì là yêu nước trong việc họ ủng hộ Trump và nỗ lực phá hoại an ninh và thịnh vượng của châu Âu. Chỉ bằng cách vạch trần những mâu thuẫn này - và nêu bật cái giá phải trả đắt đỏ, trong thời đại Trump, khi phá vỡ sự gắn kết của châu Âu - thì những người theo chủ nghĩa dân chủ tự do mới có thể bảo vệ người châu Âu khỏi các thế lực tìm cách khuất phục họ.

NATHALIE TOCCI là Giám đốc của Istituto Affari Internazionali tại Rome, Giáo sư tại Trường Quản trị xuyên quốc gia thuộc Viện Đại học châu Âu và là Nghiên cứu viên Tương lai châu Âu tại Viện Khoa học Nhân văn ở Vienna.

https://www.foreignaffairs.com/europe/why-europes-far-right-cant-be-tamed

***

Why Europe’s Far Right Can’t Be Tamed

Italy’s Meloni and the False Promise of Moderation

Italian Prime Minister Giorgia Meloni in Rome, February 2025Italian Prime Minister Giorgia Meloni in Rome, February 2025Remo Casilli / Reuters

As a far-right tide sweeps across the Atlantic, European liberal democrats are searching for a strategy. Some believe that they should erect stronger firewalls by refusing to join coalitions that include the far right to prevent its leaders from gaining political power. Others—for instance, Manfred Weber, the president of the center-right European People’s Party in the European Parliament—have advocated cooperating with certain far-right parties in the hope of cajoling specific leaders away from extremes by offering them a seat at the table.

Other centrists still assume that when right-wing populist provocateurs take office and face the real messiness of governing, they will move toward the center. Those who cling to this prospect hold up Giorgia Meloni, Italy’s far-right, pro-American prime minister, as an example. When Meloni rose to power in 2022, liberal democrats were deeply concerned: a self-declared admirer of Benito Mussolini, she presided over a party that prided itself on its fascist roots. But Meloni quickly maneuvered to dispel those worries, extending her predecessor’s support for a recently invaded Ukraine and affirming Italy’s staunch commitment to NATO. Given U.S. President Donald Trump’s predatory approach to Europe, some Europeans—particularly EU officials and Ukrainian leaders—imagined that figures such as Meloni could serve as “Trump whisperers,” persuading the American president to stick with European allies. Trump himself has often spoken warmly of Meloni, suggesting in December that if they worked together, they could “straighten out the world a little bit.”

But the hopes that moderates have harbored about Meloni are misplaced. As the transatlantic political environment has become more accepting of far-right views, she has tacked back to the right. There is no real proof that the act of governing is moderating Meloni; since mid-2024, evidence has piled up that her centrist shift was merely tactical. European liberal democrats should give up longing that, through flattery and inclusion, they can use far-right figures to mitigate Trump’s attacks on Europe. Instead, they must stress to far-right leaders the high cost of turning their backs on Europe—and the unlikelihood that Trump can prove a reliable ally.

CENTER OF ATTENTION

Over the course of ten years in Italy’s political opposition, Meloni rose to prominence as a staunch skeptic of further European integration, pushing for Italy’s exit from the eurozone and lambasting the EU bureaucracy in Brussels. Soon after she became prime minister, she appeared to do an about-face, backing Ukraine’s bid to join the EU and sustaining Italy’s military aid to Ukraine. She even seemed to shed her Euroskepticism, establishing strong personal ties with the president of the European Commission, Ursula von der Leyen, and refraining from blocking EU decisions on issues such as sanctions against Russia, aid to Ukraine, or added funding for the bloc’s budget.

Many who had fretted over her campaign warmed to her. U.S. President Joe Biden publicly praised Meloni for her commitment to the transatlantic relationship after their first bilateral meeting in July 2023, and von der Leyen repeatedly traveled with her on high-profile trips to Tunisia aimed at curbing irregular migration from Africa.

In policy circles, many Europeans began to see Meloni as a model for how the far right might be tamed. As far-right parties gained traction in Austria, France, Germany, Romania, Spain, and beyond in recent years, more traditional leaders have questioned whether it is wise even to try to keep them out of government. A lesson seemed to emerge in Italy, where the center-right formed a governing coalition with the far right in 2022: rather than mount an all-out battle to keep far-right parties from power, the thinking went, European center-right parties should work with those groups and in the process encourage them to moderate. Center-right parties in Belgium, Croatia, Finland, the Netherlands, and Sweden followed the Italian example.

But European moderates were far too quick to make Meloni a happy example. Meloni always pursued a nativist and socially conservative domestic agenda: in 2023, for instance, her government issued directives to local authorities not to register the birth of children to same-sex couples. Her adoption of a more centrist foreign policy did not show that tackling the complexities of government leads to moderation. It was the shield behind which she pursued more radical positions at home.

TURN COAT

It now seems clear that rather than arising from a change of heart, Meloni’s early pro-European maneuvers were intended to neutralize criticism. Less than two years after she took office, her policies began creeping rightward again—at first, in the domestic sphere. Meloni attempted to increase her control over Italy’s judiciary, lambasting the courts as political for hobbling her ability to offshore refugees to Albania. Her government sought to intimidate critical journalists and moved to replace top officials at Italy’s public broadcaster RAI, earning a public reprimand from the European Commission for restricting the media’s independence. And in late 2023, Meloni’s team proposed a reform of the Italian constitution to concentrate more power in the prime minister’s hands.

Gradually, the prime minister also began to pivot back toward the right on European issues and on foreign policy. When Italy took over the G-7 presidency in January 2024, for instance, it insisted on diluting or removing language supporting LGBTQ and abortion rights from the G-7 leaders’ final communiqué. Trump’s November 2024 election made the rightward shift easier. Last month, Meloni praised U.S. Vice President JD Vance when he denounced the “weakness” of Europe at the Munich Security Conference. Then, in an online address to the U.S. Conservative Political Action Conference (CPAC), she lashed out at the mainstream U.S. media, “woke” ideology, and a globalist elite.

Nowhere is Meloni’s gradual reversal more obvious than on Ukraine policy. Her 2022 support for Ukraine gained her the respect of her more moderate European peers as well as policymakers in the Biden administration. But once she secured that credibility, she began a distinctively incremental, nonconfrontational pivot to the right. Since Trump’s return to office, when possible, she has avoided talking about Ukraine altogether. When she has to, her tone is studied: in her CPAC speech, while addressing Ukraine’s need for security guarantees, Meloni omitted any mention of Ukrainian President Volodymyr Zelensky, Ukraine’s territorial integrity, or Russia’s role as the war’s instigator. In March, for the first time, her party abstained on a European Parliament resolution in support of Kyiv. She has criticized the idea of a “coalition of the willing” to defend Ukraine and rejected the notion of deploying Italian troops in the event of a durable cease-fire unless such a mission is mandated by the UN Security Council, where Russia and the United States have veto power.

This slow walk rightward may escape the notice of those accustomed to bombast from the far right. But it is a considered strategy: after taking each step, Meloni observes whether it has prompted pushback from her European peers and takes the next one only if circumstances allow. She has not made any moves so abrupt as to trigger alarm bells, but the direction of travel is now clear.

BETTER TOGETHER

Meloni’s political shift has also revealed that the more right-wing politicians take office, the more strength and freedom they afford to one another. In 2023, Meloni had only one far-right peer in Europe: Hungary’s right-wing prime minister, Viktor Orban. Today, eight European governments include far-right parties, and two more—the Czech Republic and Romania—could gain far-right participants this year. In the 2024 European Parliament election, the far-right group of parties to which Meloni belongs won more seats than either the liberal or Green faction did. 

Meloni no longer has to pretend to be pro-European. Much like Orban, however, she no longer advocates that Italy leave the EU or ditch the euro. Meloni knows that Italy benefits enormously from EU membership and that its fiscal predicament is fragile, given its monstrous public debt. Of the more than $800 billion in post-pandemic recovery funding allocated by the EU, Italy got a whopping $220 billion. So the prime minister chooses stances that are less disruptive: after last summer’s European elections, she voted against Antonio Costa, a social democrat, for president of the European Council and Kaja Kallas, a liberal, as the European Commission’s top diplomat. She abstained from approving von der Leyen’s nomination as the European Commission’s president, and her party went on to vote against von der Leyen’s successful confirmation.

Meloni knew that her opposition would not block or even delay the EU from reelecting its leadership. Without causing any real damage, the far-right Italian leader felt confident enough to begin revealing her Euroskeptic instincts again. In an appearance before the Italian Parliament in March, Meloni lashed out specifically against the vision of European integration advanced by Altiero Spinelli, an EU founding father.

Like Orban, on issues where her country can reap direct benefits from the EU, such as establishing collective European funds to induce North African leaders to curb migration, Meloni is all in. When it comes to furthering European integration, however, she now embraces changing the bloc from within through so-called bureaucratic simplification, a process she believes ought to include fewer regulations, the return of power to member states, and the adoption of fewer progressive laws, notably on climate change. She has expressed doubts about the EU’s plans to coordinate Europe’s defense and, in scathing terms, pooh-poohed French President Emmanuel Macron’s efforts to discuss a potential collective European nuclear deterrent.

RIGHT OF REFUSAL

The centrists who rushed to celebrate Meloni’s initial move toward the center should have been more skeptical from the start. Populist leaders tend to reveal their true colors gradually. In 2000, when Vladimir Putin was elected Russia’s president, Western leaders applauded his purported embrace of modernization, although his ruthlessness, revisionism, and authoritarianism were already on full display in Chechnya. In the mid-2010s, Turkish President Recep Tayyip Erdogan masterfully dispelled early concerns about his Islamist roots by inaugurating his rule with a wave of democratic reforms. Shifting gradually toward the extreme—and pushing more radical policies on the domestic front first—is smart because it doesn’t set off alarm bells globally. So long as there are no abrupt changes in a country’s strategic posture, most of what happens at home flies below the international radar.

If right-wing parties embrace gradualism, they can also trick their country’s center-right politicians into believing that they have more power over their hard-line compatriots than they really do. Centrists tend to believe that they can educate the far right into moderation. But with the possible exceptions of Finland and Sweden, recent European history shows that when the center-right starts cooperating with the far right, the far right ends up dominating. This is what has happened in Italy. After the center-right, long the dominant force on Italy’s right wing, normalized the far-right fringe’s participation in the political system, that fringe’s successor—Meloni’s party—came to rule the Italian right. The same process has been accomplished or is now happening in Austria, France, and the Netherlands.

Like other far-right leaders in Europe, Meloni would genuinely like to see the United States and Europe stick together. She believes the two entities comprise the core of a white, Christian West that can grow stronger if the far right consolidates power. There are huge contradictions within this worldview, the so-called “sovereigntist international” ideology, as nationalists often struggle to cooperate and end up damaging one another’s interests—an effect already on display as Trump begins his presidency.

Populist leaders tend to reveal their true colors gradually.

In his second term, Trump clearly intends not to ignore Europe but to actively undermine it. He has made it obvious that Europe can no longer depend on a U.S. security umbrella and argued that European countries should spend as much as 5 percent of their GDP on defense—substantially more than the 3.4 percent the United States itself spends. Although the average European country’s defense spending has increased to just over 2 percent of GDP, Italy remains a laggard, spending only 1.5 percent. Trump characterizes the EU as a mechanism for ripping off the United States and has already begun imposing some heavy tariffs on EU products.

Around a third of the EU’s trade surplus with the United States is generated by Italy, so Trump’s tariffs will harm Italy disproportionately. When that issue arises, Meloni has shown visible discomfort. In short, no matter how much ideological affinity Meloni and Trump might have, the MAGA movement will damage all European countries, Italy included. In a transactional world order in which nationalism prevails, small- to medium-sized states—in other words, European states, if they are divided—will be among the first to suffer. Politics draws far-right parties across the Atlantic together, but policy will force them apart.

On issues such as trade and regulating technology, far-right governments even risk becoming Trojan horses in the EU. By slowing or blocking policies aimed at making Europe a stronger collective actor, they serve Trump’s desire to see Europe weak and divided. In recent years, far-right governments have enjoyed substantial freedom to pick and choose which pro- and anti-European initiatives they back. But as Trump seeks to undermine Europe’s security and economy, far-right European parties will have less space to dwell in ambiguity. Their leaders may have to choose between Europe and Trump.

Yet pro-European forces cannot afford to sit and watch or, worse, try to court far-right figures such as Meloni as potential “Trump whisperers.” Rather than attempt to seduce far-right leaders, liberal democrats in Europe should work to reveal the contradictions in these leaders’ politics. As far-right populist leaders proudly purport to represent the people, European moderates must point out that there is nothing patriotic about their support for Trump and his drive to undermine Europe’s security and prosperity. Only by exposing these inconsistencies—and highlighting the steep costs, in the Trump era, of disrupting Europe’s cohesion—can liberal democrats protect Europeans from the forces that seek to subjugate them.

NATHALIE TOCCI is Director of the Istituto Affari Internazionali in Rome, a Professor at the School of Transnational Governance at the European University Institute, and Europe’s Futures Fellow at the Institute for Human Sciences in Vienna.