2908 - Liệu Syria có thể được cứu không?

Natasha Hall and Ninar Fawal

Kỷ niệm việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ tại Damascus, Syria, tháng 5 năm 2025 Yamam al Shaar / Reuters

Trong chuyến đi tới Trung Đông vào giữa tháng 5, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã làm một điều phi thường. Trong chặng dừng chân tại Saudi trong chuyến công du kéo dài bốn ngày của mình, tổng thống đã ban hành một sự thay đổi toàn diện đối với chính sách của Hoa Kỳ đối với Syria. Đầu tiên, ông tuyên bố, trong tiếng vỗ tay vang dội tại Riyadh, rằng Hoa Kỳ sẽ đình chỉ mọi lệnh trừng phạt đối với quốc gia này khi chính phủ Syria đang trải qua giai đoạn chuyển giao khó khăn sau sự sụp đổ của chế độ Bashar al-Assad vào tháng 12. Ngày hôm sau, Trump đã gặp công khai với tổng thống lâm thời của Syria, Ahmed al-Shara, một cựu chiến binh al-Qaeda, người chỉ vài tháng trước đã bị chính phủ Hoa Kỳ treo thưởng 10 triệu đô la cho cái đầu của mình. Sau cuộc họp, Trump gọi Shara là một chàng trai trẻ, hấp dẫn với "quá khứ mạnh mẽ".

Khi thực hiện những bước đi đột ngột này, Trump đã tránh được quá trình hoạch định chính sách dài và tẻ nhạt mà bất kỳ chính quyền Hoa Kỳ nào khác có thể phải trải qua. Trong nhiều tháng, nhiều người Syria và những người theo dõi Syria đã lo lắng rằng Hoa Kỳ có thể không bao giờ dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Lần đầu tiên Washington áp đặt lệnh trừng phạt đối với Syria vào năm 1979, khi tuyên bố chế độ của nước này là nhà tài trợ cho khủng bố, dẫn đến lệnh cấm bán vũ khí và các hạn chế khác đối với hoạt động xuất khẩu sang quốc gia này. Quốc hội đã áp đặt thêm các lệnh trừng phạt vào những năm đầu của thế kỷ 21. Sau khi cuộc nội chiến ở Syria nổ ra vào năm 2011, cả Hoa Kỳ và Châu Âu đều đưa ra thêm các hạn chế. Các nhóm vũ trang trong Syria - một số nhóm hiện đang có đại diện trong chính phủ ở Damascus - cũng đã bị chỉ định là khủng bố và do đó vẫn phải chịu lệnh trừng phạt. Cùng nhau, các biện pháp này phần lớn đã cắt đứt Syria khỏi hoạt động thương mại và đầu tư quốc tế và là rào cản lớn đối với quá trình phục hồi kinh tế ở quốc gia bị chiến tranh tàn phá này.

Nhu cầu của Syria là cấp thiết. Hơn 90 phần trăm người Syria sống dưới mức nghèo khổ và 70 phần trăm cần viện trợ nhân đạo để đáp ứng các nhu cầu cơ bản. Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, nền kinh tế Syria sẽ phải mất ít nhất là năm 2080 mới đạt được GDP như trước khi cuộc nội chiến bắt đầu vào năm 2011. Tình hình kinh tế tồi tệ trở nên tồi tệ hơn do bạo lực cộng đồng và căng thẳng giáo phái bùng phát kể từ khi chế độ Assad sụp đổ, chế độ do thiểu số Alawite thống trị, và việc Hayat Tahrir al-Sham (HTS) của Shara, một nhóm phiến quân trước đây liên kết với người Sunni, chiếm giữ thủ đô. Shara đã hứa sẽ bảo vệ các nhóm thiểu số của Syria, nhưng một số thành viên của Alawite, Druze và các cộng đồng khác không tin tưởng. Sự can thiệp từ bên ngoài, bao gồm cả từ Israel, quốc gia đã tiến hành hơn 700 cuộc không kích vào Syria và chiếm giữ lãnh thổ trong nước, đã làm sâu sắc thêm tình trạng bất ổn của đất nước. Tất cả những áp lực này hiện đang gia tăng. Vài ngày sau tuyên bố của Trump, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã nói với Ủy ban Đối ngoại Thượng viện rằng quyết định dỡ bỏ lệnh trừng phạt được đưa ra sau khi các quan chức Hoa Kỳ kết luận rằng chính phủ chuyển tiếp của Syria có thể "cách nguy cơ sụp đổ và một cuộc nội chiến toàn diện với quy mô hoành tráng trong vài tuần, chứ không phải vài tháng".

Việc Trump bất ngờ thay đổi lệnh trừng phạt là điều đúng đắn cần làm và có thể giúp Syria giải quyết những thách thức hiện tại. Việc lật đổ chế độ tàn bạo của Assad đã mở ra cánh cửa tương lai tốt đẹp hơn cho người dân Syria và cho khu vực. Nhưng việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ không bao giờ đủ để đưa đất nước thoát khỏi bờ vực. Bắt đầu dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ là bước đầu tiên quan trọng - bước đi đã được khuếch đại bởi quyết định của Liên minh Châu Âu dỡ bỏ hầu hết các lệnh trừng phạt của chính mình đối với Syria - để tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư nước ngoài mà Syria đang rất cần. Hoa Kỳ và các đối tác khác của Syria hiện cần phải xóa bỏ những trở ngại còn lại đối với sự ổn định và phục hồi kinh tế, và phải làm điều đó một cách nhanh chóng - thay vì để áp lực nội bộ và sự ganh đua trong khu vực khiến đất nước tan rã.

CƠ HỘI KINH TẾ

Chính quyền Trump đã thực hiện một số bước để thực hiện lời hứa của tổng thống về việc gỡ bỏ lệnh trừng phạt. Tuần trước, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính đã cấp giấy phép ngay lập tức dỡ bỏ hầu hết các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, bao gồm cả lệnh trừng phạt đối với chính Shara, mặc dù giấy phép này không xóa bỏ các chỉ định khủng bố nước ngoài và có thể bị hủy bỏ bất kỳ lúc nào. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao đã ban hành lệnh miễn trừ trong 180 ngày đối với các lệnh trừng phạt được áp dụng theo Đạo luật Caesar năm 2019, cho phép các chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Syria.

Tuy nhiên, miễn trừ chỉ là giải pháp một phần. Nếu không gỡ bỏ lệnh trừng phạt vĩnh viễn, trong trường hợp lệnh trừng phạt theo Đạo luật Caesar sẽ cần sự chấp thuận của quốc hội, thì sự không chắc chắn về việc liệu lệnh trừng phạt có đơn giản là quay trở lại sau sáu tháng hay không có thể cản trở quá trình phục hồi kinh tế của Syria. Một số nhà đầu tư thân cận với chính quyền Trump hoặc quen làm việc tại các nền kinh tế bị trừng phạt có thể không nản lòng. Nhưng nhiều công ty và doanh nghiệp quốc tế đang tìm kiếm các dự án dài hạn vẫn có thể do dự đầu tư. Họ có thể chọn cách chơi an toàn và tránh hoàn toàn việc kinh doanh tại Syria, như nhiều công ty đã làm trong suốt cuộc nội chiến của đất nước này.

Chỉ riêng việc gỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ không bao giờ kéo Syria ra khỏi bờ vực.

Chính quyền Trump có thể làm nhiều hơn thế nữa. Bộ Ngoại giao có thể nỗ lực để giải mật HTS là một tổ chức khủng bố nước ngoài, điều này đòi hỏi phải xác định rằng các điều kiện ban đầu để chỉ định không còn áp dụng nữa hoặc có lý do an ninh quốc gia để xóa bỏ tổ chức này. Bộ cũng nên hướng tới mục tiêu xóa bỏ danh hiệu nhà nước bảo trợ khủng bố cho Syria, trên cơ sở thay đổi cơ bản trong chính sách và lãnh đạo của quốc gia này, cùng với sự đảm bảo từ ban lãnh đạo hiện tại rằng họ không hỗ trợ khủng bố hiện tại và sẽ không hỗ trợ trong tương lai. Nếu không xóa bỏ danh hiệu này, việc nới lỏng kiểm soát xuất khẩu có thể sẽ rất khó khăn.

Hiện tại, việc nới lỏng lệnh trừng phạt đã cho phép các nước vùng Vịnh và các bên khác đầu tư vào Syria. Ba ngày sau thông báo trừng phạt của Trump, một công ty của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã ký biên bản ghi nhớ trị giá 800 triệu đô la với chính phủ lâm thời tại Damascus để phát triển cảng Tartus của Syria và thành lập các khu công nghiệp và thương mại tự do. Qatar và Ả Rập Xê Út đã trả nợ cho Syria, cho phép quốc gia này đảm bảo các khoản vay và tiền mặt từ các tổ chức tài chính quốc tế, chẳng hạn như Ngân hàng Thế giới. Syria cũng có thể được tái hòa nhập vào hệ thống tài chính toàn cầu. Ví dụ, việc tái gia nhập hệ thống SWIFT - hệ thống rất quan trọng để gửi tiền giữa các ngân hàng, chuyển tiền quốc tế và các khoản thanh toán khác - sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển tiền và các giao dịch quốc tế khác.

Dưới chế độ Assad, nền kinh tế Syria hầu như không thể trụ vững, được hỗ trợ bởi Iran và Nga, nạn buôn bán ma túy và viện trợ nhân đạo. Việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ cho phép tái thiết bắt đầu một cách nghiêm túc. Các ngành dầu khí, nguyên liệu thô và sản xuất của Syria có thể được phục hồi, tạo ra doanh thu cho chính phủ và cung cấp sinh kế cho nhiều công dân của đất nước. Ngành năng lượng nói riêng cần được đầu tư; Syria đã sản xuất gần 400.000 thùng dầu mỗi ngày vào năm 2010, trước cuộc nội chiến, nhưng vào thời điểm Assad sụp đổ vào năm ngoái, sản lượng đó đã giảm xuống còn 40.000 đến 80.000 thùng mỗi ngày. Ở cấp độ cá nhân, việc nới lỏng lệnh trừng phạt sẽ giúp người Syria sống ở nước ngoài đầu tư vào đất nước của họ bằng cách tạo điều kiện dễ dàng hơn để gửi tiền về nước. Không có tiến triển nào trong số này được đảm bảo - không phải mọi nỗ lực tái thiết đều hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và việc chính quyền Trump đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ để lại một khoảng trống lớn mà các nhà tài trợ khác sẽ cần phải lấp đầy. Nhưng việc nới lỏng lệnh trừng phạt mang lại cho Syria nhiều lựa chọn hơn là phụ thuộc vào các quốc gia bị trừng phạt khác và các hoạt động bất hợp pháp để tồn tại.

CÁC ĐỐI THỦ KHU VỰC

Các lệnh trừng phạt không phải là rào cản duy nhất đe dọa làm mất ổn định Syria. Kể từ khi chế độ Assad bị lật đổ, một cuộc cạnh tranh đã nổi lên để giành lợi thế kinh tế và chính trị ở quốc gia suy yếu này. Một trong những bên tham gia chính là Israel. Quân đội Israel đã tiến hành hàng trăm cuộc không kích vào Syria và chiếm đóng một số khu vực ở miền Nam Syria, và chính phủ Israel đã kích động sự chia rẽ giáo phái bằng cách tuyên bố rằng cuộc xâm lược là một nỗ lực nhằm bảo vệ cộng đồng thiểu số Druze. Israel cũng đã vận động Hoa Kỳ duy trì các lệnh trừng phạt đối với Syria và cho phép Nga giữ các căn cứ quân sự của mình tại quốc gia này. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã làm trung gian cho các cuộc đàm phán bí mật giữa Israel và Syria, và Shara đã nhiều lần nói rằng ông không muốn có chiến tranh với Israel. Chính phủ Syria thậm chí đã trả lại đồ đạc của điệp viên Israel Eli Cohen, người đã bị hành quyết tại Damascus vào năm 1965 sau khi hoạt động gián điệp của ông bị phát hiện, trong một cử chỉ thiện chí. Nhưng việc Israel chiếm đóng lãnh thổ Syria vẫn tiếp diễn. Việc chính quyền Trump tiếp cận Shara dường như đã làm dịu đi lập trường của Israel. vì các cuộc không kích của Israel vào đất nước này đã lắng xuống trong những ngày qua. Bây giờ, tổng thống Hoa Kỳ nên tiếp tục sử dụng đòn bẩy của mình để kiềm chế các hoạt động gây rối của Israel.

Các bên liên quan khác trong khu vực cũng đã nhảy vào cuộc, tìm cách ký kết các thỏa thuận đầu tư với chính phủ Syria mới có thể phục vụ hoặc không phục vụ cho lợi ích lâu dài của quốc gia này. Ví dụ, vào tháng 12, Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố kế hoạch đàm phán một thỏa thuận vùng đặc quyền kinh tế với Syria, trong đó sẽ xác định ranh giới hàng hải để trao cho mỗi quốc gia quyền độc quyền thăm dò và khai thác tài nguyên, bao gồm dầu khí, trong vùng của riêng mình. Có thể có lợi ích kinh tế cho Syria trong một thỏa thuận như vậy, nhưng nó cũng sẽ làm gia tăng các tranh chấp về ranh giới hàng hải hiện có ở phía đông Địa Trung Hải, khiến Syria xung đột với các nước láng giềng.

Có nhiều cách để Thổ Nhĩ Kỳ có thể đóng vai trò mang tính xây dựng hơn. Chính phủ Syria, không bị trừng phạt, có thể hợp tác với Ankara về các kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng trung chuyển năng lượng kết nối Levant, Vịnh và có khả năng là cả châu Âu. Sự hỗ trợ của Thổ Nhĩ Kỳ cho quân đội Syria có thể ngăn chặn các cuộc tấn công của quân đội nước ngoài hoặc cái gọi là Nhà nước Hồi giáo, miễn là sự hỗ trợ đó không làm tổn hại đến nền độc lập của Syria hoặc làm trầm trọng thêm mối lo ngại về an ninh của các bên khác, đặc biệt là Israel.

Một cuộc đụng độ giữa Israel và Thổ Nhĩ Kỳ ở Syria là một khả năng đáng lo ngại. Vào tháng 3, một hãng tin của Israel đưa tin rằng chính phủ Israel đang chuẩn bị cho khả năng xảy ra một cuộc đối đầu như vậy. Gần đây hơn, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia vào các cuộc đàm phán để giảm bớt căng thẳng và thiết lập đường dây nóng cho mục đích đó tại Syria. Tuy nhiên, khi chính phủ Syria và lực lượng an ninh của họ tái thiết, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ có thể cạnh tranh ảnh hưởng đối với quá trình đó theo những cách không phải là đối đầu quân sự trực tiếp. Chính phủ Hoa Kỳ có thể đã thúc đẩy Israel lùi bước bằng cách hợp tác với chính quyền lâm thời Syria, các quốc gia vùng Vịnh và chính Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng hoạt động ngoại giao liên tục của Hoa Kỳ có thể giúp đảm bảo rằng Syria không một lần nữa trở thành sân chơi cho các cuộc cạnh tranh trong khu vực.

Để Syria có thể tự đảm nhiệm quốc phòng, bao gồm cả việc tiến hành các hoạt động chống khủng bố của riêng mình, họ sẽ cần các nguồn lực kinh tế và hỗ trợ quốc tế để tái thiết và thống nhất các lực lượng quân sự và an ninh của mình. Hiện tại, tình hình an ninh đang rất mong manh. HTS không kiểm soát được mọi khu vực của đất nước và gặp khó khăn trong việc chỉ huy một số chiến binh trong hàng ngũ của mình. Thậm chí, tổ chức này còn ít kiểm soát được các lực lượng khác, chẳng hạn như hàng chục nghìn chiến binh trong Quân đội Syria Tự do, lực lượng này nhận được sự chỉ đạo từ Ankara nhiều hơn là từ Damascus. Các lực lượng dân quân gồm các thành phần của chế độ Assad trước đây đã tập hợp lại trên bờ biển Syria và Nhà nước Hồi giáo đang trỗi dậy ở phía đông. Một số nhóm vũ trang người Kurd và Druze vẫn chưa từ bỏ viễn cảnh tự chủ ở Syria thời hậu Assad. Việc quản lý môi trường an ninh bị chia rẽ này sẽ rất khó khăn nếu không có sự hỗ trợ từ bên ngoài, bao gồm cả việc đào tạo về việc giảm thiểu tác hại đối với dân thường. Thách thức sẽ là xây dựng lực lượng an ninh và cảnh sát có kỷ luật để bảo vệ, thay vì tống tiền, người dân Syria. Người dân Syria vui mừng khi thoát khỏi các trạm kiểm soát của chế độ Assad, được thiết lập để giám sát công dân và đòi hối lộ—nhưng họ cũng lo sợ tình trạng tham nhũng và bạo lực sẽ quay trở lại nếu quá trình phục hồi kinh tế của đất nước bị đình trệ.

QUẢN TRỊ TỐT

Những nỗi sợ hãi đó không phải là vô căn cứ. Syria đang bị bao quanh bởi những câu chuyện cảnh báo về tình trạng quản lý yếu kém sau xung đột. Tham nhũng đã ăn sâu vào Iraq trong quá trình tái thiết sau cuộc xâm lược của Hoa Kỳ năm 2003, và ở Lebanon sau khi cuộc nội chiến 1975–90 kết thúc. Một số ít chính trị gia và doanh nghiệp trở nên giàu có bằng cách cắt giảm các dịch vụ cơ bản và phát triển kinh tế cho dân số nói chung. Việc các chính phủ chuyển tiếp không phát triển được nền kinh tế tích hợp đã dẫn đến xung đột giáo phái ngày càng gia tăng và để lại khoảng trống cho các tác nhân phi nhà nước lấp đầy. Iraq vẫn đang vật lộn để đa dạng hóa nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ và thúc đẩy phát triển bền vững trong các lĩnh vực nông nghiệp và năng lượng, phần lớn là do nạn tham nhũng lan tràn và sự can thiệp của Iran và các nhóm phi nhà nước vào nền kinh tế Iraq. Tương tự như vậy, các lĩnh vực sản xuất của nền kinh tế Lebanon đã chững lại khi sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu giá rẻ tăng lên trong thời kỳ hậu chiến. Các lãnh chúa trở thành chính trị gia theo đuổi các dự án cơ sở hạ tầng có lợi cho họ thay vì thúc đẩy tăng trưởng trên diện rộng.

Kinh nghiệm trong quá khứ về tái thiết sau xung đột trên toàn thế giới cho thấy tính minh bạch và tính bao trùm trong quá trình ra quyết định của chính phủ là phương thuốc tốt nhất cho nạn tham nhũng, trì trệ kinh tế và các căn bệnh phổ biến khác ở các quốc gia đang phục hồi. Tuy nhiên, cho đến nay, những yêu cầu của Washington đối với chính phủ Syria mới chỉ giới hạn ở các vấn đề liên quan đến an ninh, chẳng hạn như trục xuất các chiến binh nước ngoài, và bỏ qua các cải cách chính trị và thể chế cần thiết để đảm bảo quá trình chuyển đổi hòa bình.

Syria bị bao quanh bởi những câu chuyện cảnh báo về sự quản lý yếu kém sau xung đột.

Đây là một sai lầm. Những khát vọng mà người Syria đã chiến đấu và hy sinh không được phép bỏ qua. Không phải đối mặt với áp lực từ Hoa Kỳ—hoặc từ các chính phủ trong khu vực lo sợ một phong trào dân chủ thành công ở Syria có thể gây ra bất ổn ở chính quốc gia của họ—Shara đã củng cố quyền lực. Nhưng nếu chính phủ Syria phớt lờ ý chí của những người Syria đã nổi dậy chống lại chủ nghĩa độc tài của Assad, họ có nguy cơ khơi dậy xung đột và hồi sinh các thế lực đen tối như Nhà nước Hồi giáo.

Những gì xảy ra ở Syria có thể ảnh hưởng đến sự ổn định vượt xa biên giới của nước này. Bắt đầu từ năm 2011, cuộc nội chiến Syria đã khiến hàng triệu người phải di dời, tạo ra làn sóng người tị nạn ở biên giới châu Âu. Một kết quả là sự trỗi dậy của các đảng cực hữu trên khắp châu Âu, những đảng này đã lợi dụng sự phản đối dữ dội của người dân đối với người di cư để thu hút sự ủng hộ của cử tri. Trong khi đó, chính phủ Iran đã lợi dụng điểm yếu của chế độ Assad để củng cố ảnh hưởng của mình trên khắp Iraq, Syria và Lebanon, làm mất ổn định các quốc gia đó và củng cố các nhóm phi nhà nước có vũ trang. Tình trạng bị ruồng bỏ của Syria dưới chế độ Assad cũng khiến việc thực hiện các bước đi có ý nghĩa hướng tới hội nhập khu vực trở nên bất khả thi, từ đàm phán các thỏa thuận thương mại đến xây dựng các đường ống dẫn khí đốt mới.

Thay vì lặp lại lịch sử đó, quá trình chuyển đổi hậu Assad của Syria có thể là chất xúc tác cho sự tăng trưởng và ổn định. Khi Trump tuyên bố rằng ông sẽ chấm dứt lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, ông nói rằng động thái này đã mang đến cho người Syria "một cơ hội để trở nên vĩ đại". Để duy trì cơ hội đó, chính quyền của ông phải phát huy động lực hiện tại và đảm bảo rằng chính phủ Hoa Kỳ thực hiện lời hứa của ông—và rằng các bên ở Syria và trên khắp khu vực không làm hỏng quá trình này. Gỡ bỏ lệnh trừng phạt là bước đi quan trọng đầu tiên hướng tới một quá trình chuyển đổi ổn định và hiệu quả sau Assad ở Syria. Chắc chắn đây không phải là bước đi cuối cùng

NATASHA HALL là Nghiên cứu viên cao cấp của Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

NINAR FAWAL là Quản lý Chương trình và Cộng tác viên Nghiên cứu của Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

https://www.foreignaffairs.com/syria/can-syria-be-saved

***

Can Syria Be Saved?

Why Sanctions Relief Is Not Enough

Celebrating the lifting of U.S. sanctions in Damascus, Syria, May 2025Yamam al Shaar / Reuters

During his trip to the Middle East in mid-May, U.S. President Donald Trump did something extraordinary. On the Saudi leg of his four-day tour, the president issued a sweeping change to U.S. policy toward Syria. First, he announced, to riotous applause in Riyadh, that the United States would suspend all sanctions on the country as the Syrian government navigates a difficult transition following the collapse of the Bashar al-Assad regime in December. The following day, Trump met publicly with Syria’s interim president, Ahmed al-Shara, a former al-Qaeda fighter who just months ago had a $10 million U.S. government bounty on his head. After the meeting, Trump referred to Shara as a young, attractive guy with a “strong past.”

In taking these abrupt steps, Trump skirted what in any other U.S. administration would likely have been a long and tedious policymaking process. For months, many Syrians and Syria watchers had worried that the United States might never lift its sanctions. Washington first imposed sanctions on Syria in 1979, when it declared its regime to be a state sponsor of terrorism, triggering a ban on arms sales and other restrictions on exports to the country. Congress imposed additional sanctions in the early years of the twenty-first century. After Syria’s civil war began in 2011, both the United States and Europe added further restrictions. Armed groups within Syria—some of which are now represented in the government in Damascus—were also issued terrorist designations and therefore remain subject to sanctions. Together, these measures largely cut Syria off from international trade and investment and have been a major barrier to economic recovery in the war-ravaged country.

Syria’s need is urgent. More than 90 percent of Syrians live below the poverty line, and 70 percent require humanitarian aid to meet basic needs. At the current rate of growth, it would take Syria’s economy until at least 2080 to reach the GDP it had before the civil war began in 2011. Dire economic conditions are worsened by the communal violence and sectarian tensions that have flared since the fall of the Assad regime, which was dominated by the Alawite minority, and the seizure of the capital predominantly by Shara’s Hayat Tahrir al-Sham (HTS), a Sunni-affiliated former rebel group. Shara has promised to protect Syria’s minorities, but some members of the Alawite, Druze, and other communities are not convinced. External interference, including from Israel, which has launched over 700 strikes on Syria and seized territory within the country, has deepened the country’s instability. All these pressures are now mounting. Days after Trump’s announcement, U.S. Secretary of State Marco Rubio told the Senate Foreign Relations Committee that the decision to lift sanctions came after U.S. officials concluded that that Syria’s transitional government could be “weeks, not many months, away from potential collapse and a full-scale civil war of epic proportions.”

Trump’s unexpected pivot on sanctions was the right thing to do, and it could help Syria address its current challenges. The toppling of the brutal Assad regime opened the door to a better future for Syrians and for the region. But removing sanctions was never going to be enough to pull the country away from the brink. Beginning to lift U.S. sanctions is an important first step—one that has been amplified by the European Union’s decision to lift most of its own sanctions on Syria—to create favorable conditions for the foreign investment Syria desperately needs. The United States and Syria’s other partners now need to clear the remaining obstacles to stability and economic recovery, and do so quickly—rather than let internal pressures and regional rivalries cause the country to unravel.

ECONOMIC OPPORTUNITY

The Trump administration has already taken some steps to fulfill the president’s promise to remove sanctions. Last week, the Treasury Department’s Office of Foreign Assets Control issued a license that immediately lifts most U.S. sanctions, including those on Shara himself, although it does not remove foreign terrorism designations and can be rescinded at any time. On the same day, the State Department issued a 180-day waiver of sanctions imposed under the 2019 Caesar Act, which will enable foreign governments, businesses, and individuals to do business in Syria.

Waivers, however, are only a partial solution. Without a permanent removal of sanctions, which in the case of Caesar Act sanctions will require congressional approval, uncertainty about whether sanctions will simply return in six months could hinder Syria’s economic recovery. Some investors that are close to the Trump administration or accustomed to working in sanctioned economies may not be deterred. But many international companies and firms looking for long-term ventures may still hesitate to invest. They could choose to play it safe and avoid doing business in Syria altogether, as many have done throughout the country’s civil war.

Removing sanctions alone was never going to pull Syria away from the brink.

There is more that the Trump administration can do. The State Department can work toward de-classifying HTS as a foreign terrorist organization, which would require determining that the original conditions for the designation are no longer applicable or that there are national security reasons for removing it. The department should similarly aim to remove Syria’s designation as a state sponsor of terror, on the basis of a fundamental change in the country’s leadership and policies, along with assurances from the current leadership that it is not supporting terrorism now, nor will it in the future. Without these designation removals, relaxing export controls will likely be difficult.

For now, sanctions relief is already enabling Gulf countries and other actors to invest in Syria. Three days after Trump’s sanctions announcement, an Emirati company signed an $800 million memorandum of understanding with the interim government in Damascus to develop the Syrian port of Tartus and establish industrial and free trade zones. Qatar and Saudi Arabia have already paid Syria’s debt, allowing the country to secure loans and cash infusions from international financial institutions, such as the World Bank. Syria can also be reintegrated into the global financial system. For example, reentering the SWIFT system—which is vital for sending money between banks, international wire transfers, and other payments—would facilitate remittances and other international transactions.

Under the Assad regime, the Syrian economy barely stayed afloat, propped up by Iran and Russia, drug trafficking, and humanitarian aid. Lifting sanctions would allow reconstruction to begin in earnest. Syria’s oil and gas, raw materials, and manufacturing sectors could be revived, generating revenue for the government and providing livelihoods for many of the country’s citizens. The energy sector in particular needs investment; Syria produced nearly 400,000 barrels of oil per day in 2010, before the civil war, but by the time Assad fell last year, that output had fallen to 40,000 to 80,000 barrels per day. On the individual level, sanctions relief will help Syrians living abroad invest in their country by making it easier to send money home. None of this progress is guaranteed—not all reconstruction efforts will be attractive to investors, and the shutdown of the U.S. Agency for International Development by the Trump administration leaves a large gap that other funders will need to fill. But sanctions relief gives Syria options beyond depending on other sanctioned countries and illicit activities to survive.

REGIONAL RIVALS

Sanctions are not the only obstacle threatening to destabilize Syria. Since the ouster of the Assad regime, a competition has emerged to gain economic and political advantage in the weakened country. One of the main players is Israel. The Israeli military has launched hundreds of strikes into Syria and occupied parts of southern Syria, and the Israeli government has stoked sectarian division by claiming that the incursion is an attempt to protect the Druze minority. Israel has also lobbied the United States to maintain sanctions on Syria and allow Russia to keep its military bases in the country. The United Arab Emirates has been mediating secret talks between Israel and Syria, and Shara has said repeatedly that he does not want a war with Israel. The Syrian government even returned the belongings of the Israeli spy Eli Cohen, who was executed in Damascus in 1965 after his espionage was discovered, in a goodwill gesture. But Israeli occupation of Syrian territory continues. The Trump administration’s outreach to Shara does seem to have softened Israel’s stance. as Israeli airstrikes on the country have subsided in the days since. Now, the U.S. president should further wield his leverage to rein in Israel’s disruptive operations.

Other regional actors have jumped into the fray, too, looking to ink investment deals with the new Syrian government that may or may or may not serve the country’s long term-interests. In December, for example, Turkey announced a plan to negotiate an exclusive economic zone agreement with Syria that would define maritime boundaries to give each country exclusive rights to explore and exploit resources, including oil and gas, within its own zone. There may be an economic benefit for Syria in such an accord, but it would also inflame disputes over existing maritime boundaries in the eastern Mediterranean, putting Syria in conflict with its neighbors.

Shara, Trump, and Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman in Riyadh, Saudi Arabia, May 2025Shara, Trump, and Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman in Riyadh, Saudi Arabia, May 2025Saudi Press Agency / Reuters

There are ways that Turkey can play a more constructive role. The Syrian government, free of sanctions, could work with Ankara on its plans to build an energy transit infrastructure connecting the Levant, the Gulf, and potentially Europe. Turkish assistance to the Syrian military could deter attacks by foreign militaries or the so-called Islamic State, as long as that support does not compromise Syria’s independence or aggravate the security concerns of other actors, particularly Israel.

An Israeli-Turkish clash in Syria is a troubling possibility. In March, an Israeli news outlet reported that the Israeli government was preparing for the possibility of such a confrontation. More recently, Israel and Turkey have engaged in talks to dial down tensions and establish a hotline for that purpose in Syria. Yet as the Syrian government and its security forces rebuild, Israel and Turkey could vie for influence over that process in ways short of direct military confrontation. The U.S. government has likely already pushed Israel to step back by engaging with the interim Syrian authorities, the Gulf states, and Turkey itself. But continued U.S. diplomacy can help ensure that Syria does not once again become a playground for regional rivalries.

For Syria to take charge of its own defense, including conducting its own counterterrorism operations, it will need the economic resources and international assistance to reconstruct and unite its military and security services. Right now, the security situation is tenuous. HTS does not control all areas of the country and has trouble commanding some of the fighters within its ranks. It has even less of a hold on other forces, such as the tens of thousands of fighters in the Free Syrian Army, which takes more direction from Ankara than from Damascus. Militias composed of former Assad regime elements have regrouped on Syria’s coast, and the Islamic State is resurging in the east. Some Kurdish and Druze armed groups have not given up on the prospect of autonomy in a post-Assad Syria. Managing this fractured security environment will be difficult without external support, including training on mitigating harm to civilians. The challenge will be to build disciplined security and police forces that protect, rather than extort from, the Syrian people. Syrians are glad to be rid of the Assad regime’s checkpoints, set up to monitor citizens and demand bribes—but they also fear a return to corruption and violence should the country’s economic recovery falter.

GOOD GOVERNANCE

Those fears are not baseless. Syria is surrounded by cautionary tales of post-conflict mismanagement. Corruption became entrenched in Iraq during the reconstruction process that followed the U.S. invasion in 2003, and in Lebanon after the end of the 1975–90 civil war there. A handful of politicians and businesses grew wealthy at the expense of basic services and economic development for the broader populations. The failure of transitional governments to develop integrated economies led to growing sectarian conflict and left vacuums for nonstate actors to fill. Iraq is still struggling to diversify its oil-dependent economy and promote sustainable development in its agriculture and energy sectors, in large part because of endemic corruption and the interference of Iran and nonstate groups in the Iraqi economy. Likewise, the productive sectors of the Lebanese economy faltered as dependence on cheap imports increased in the postwar era. Warlords turned politicians pursued infrastructure projects that benefited them personally rather than fostering broad-based growth.

Past experience with post-conflict reconstruction around the world shows that transparency and inclusivity in government decision-making are the best antidotes to corruption, economic stagnation, and other common maladies in recovering countries. So far, however, Washington’s demands of the new Syrian government have been limited to security-related matters, such as the expulsion of foreign militants, and have neglected the political and institutional reforms needed to ensure a peaceful transition.

Syria is surrounded by cautionary tales of post-conflict mismanagement.

This is a mistake. The aspirations that Syrians fought and died for must not be overlooked. Facing no pressure from the United States—or from governments in the region that fear a successful democratic movement in Syria that could inspire unrest in their own countries—Shara has consolidated power. But if the Syrian government ignores the will of Syrians who rose up against Assad’s authoritarianism, it risks reigniting conflict and reviving nefarious forces such as the Islamic State.

What happens in Syria could affect stability well beyond its borders. Beginning in 2011, the Syrian civil war displaced millions of people, creating a wave of refugees on Europe’s borders. One result was the rise of far-right parties across Europe, which took advantage of a popular backlash against migrants to draw a surge of electoral support. The Iranian government, meanwhile, exploited the Assad regime’s weakness to strengthen its influence across Iraq, Syria, and Lebanon, destabilizing those countries and strengthening armed nonstate groups. Syria’s pariah status under the Assad regime also made it impossible to take meaningful steps toward regional integration, from negotiating trade deals to building new gas pipelines.

Rather than repeating that history, Syria’s post-Assad transition could be a catalyst for growth and stabilization. When Trump announced that he was ending U.S. sanctions, he said that the move gave Syrians “a chance at greatness.” To keep that chance alive, his administration must build on the current momentum and ensure that the U.S. government follows through on his promise—and that actors in Syria and across the region do not spoil the process. Lifting sanctions was the first pivotal step toward a stable, fruitful post-Assad transition in Syria. It must certainly not be the last

NATASHA HALL is a Senior Fellow with the Middle East Program at the Center for Strategic and International Studies.

NINAR FAWAL is a Program Manager and Research Associate for the Middle East Program at the Center for Strategic and International Studies.