2912 - Kế hoạch Golden Dome của Trump đe dọa sẽ thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang mới

Julia Cournoyer

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump công bố dự án 'Golden Dome for America' tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng vào ngày 20 tháng 5 năm 2025 tại Washington, DC. Ảnh của Chip Somodevilla/Getty Images

Tuần trước, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã công bố kế hoạch trị giá 175 tỷ đô la của mình để xây dựng 'Golden Dome': một lá chắn phòng thủ tên lửa từ bờ biển này sang bờ biển kia được thiết kế để bảo vệ Hoa Kỳ khỏi các loại vũ khí siêu thanh, đạn đạo và vũ khí trên không gian. Nhưng thay vì tăng cường an ninh quốc gia Hoa Kỳ, sáng kiến ​​này có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn toàn cầu và đẩy nhanh sự cạnh tranh chiến lược.

Khái niệm về Golden Dome rất tham vọng. Đề xuất này hình dung ra một kiến ​​trúc phòng thủ nhiều lớp bao gồm hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn vệ tinh trên quỹ đạo, được trang bị các cảm biến và máy đánh chặn tiên tiến, bao gồm cả tia laser trên không gian. Những thứ này sẽ phát hiện, theo dõi và vô hiệu hóa các tên lửa đang bay tới và các mối đe dọa khác ở nhiều giai đoạn bay khác nhau.

Về cả tầm nhìn và lời lẽ, các kế hoạch này đều phản ánh Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược năm 1983 của Ronald Reagan, thường được gọi là 'Chiến tranh giữa các vì sao'. Giống như Golden Dome, SDI đề xuất một hệ thống phòng thủ nhiều lớp dựa trên các công nghệ tiên tiến và chưa được thử nghiệm để đánh chặn tên lửa trước khi chúng có thể bay đến lãnh thổ Hoa Kỳ. Nhưng mặc dù đã đầu tư nhiều năm, SDI chưa bao giờ tạo ra một hệ thống khả thi và cuối cùng đã bị hủy bỏ, phơi bày khoảng cách giữa tham vọng và khả năng vẫn tồn tại cho đến ngày nay.

Kế hoạch này cũng lấy cảm hứng từ hệ thống Iron Dome của Israel. Nhưng sự so sánh này là sai lầm. Israel nhỏ hơn nhiều so với Hoa Kỳ và Iron Dome bảo vệ đất nước khỏi các tên lửa tầm ngắn, không dẫn đường - những mối đe dọa bị hạn chế về số lượng, tốc độ và hướng. Ngược lại, kế hoạch của Trump tìm cách bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ khỏi các mối đe dọa tiên tiến và nhiều hơn nhiều, bao gồm tên lửa đạn đạo tầm xa, phương tiện lướt siêu thanh và hệ thống phóng quỹ đạo. Quy mô, độ phức tạp và sự tinh vi về mặt kỹ thuật cần thiết là hoàn toàn khác nhau.

Chi phí – và rủi ro

Mặc dù Trump ước tính hệ thống này sẽ tốn 175 tỷ đô la và có thể được xây dựng chỉ trong ba năm, Văn phòng Ngân sách Quốc hội đã cảnh báo rằng riêng các thành phần trên không gian có thể tốn tới 542 tỷ đô la để triển khai và vận hành trong 20 năm tới. Những câu hỏi cơ bản vẫn chưa được giải đáp: hệ thống sẽ trông như thế nào, ai sẽ xây dựng nó và liệu nó có hoạt động như mong đợi hay không.

"Theo đuổi Golden Dome có nguy cơ ưu tiên một hệ thống đắt tiền và chưa được chứng minh hơn là các khả năng tức thời và có thể đạt được hơn."

Đầu tư các nguồn lực cần thiết để phát triển một hệ thống tiên tiến như vậy sẽ đòi hỏi phải đánh đổi đáng kể, có thể gây tổn hại đến các ưu tiên quốc phòng khác.

Hoa Kỳ hiện không có đầy đủ công nghệ cần thiết để đánh chặn tên lửa đạn đạo hoặc siêu thanh trong không gian, điều này đòi hỏi phải có máy bay đánh chặn hoặc tia laser có khả năng hoạt động trên khoảng cách xa với độ chính xác gần như tức thời. Việc theo đuổi Golden Dome có nguy cơ ưu tiên một hệ thống đắt tiền và chưa được chứng minh hơn là các khả năng tức thời và có thể đạt được hơn, chẳng hạn như cải thiện khả năng phòng thủ tên lửa khu vực và khả năng phục hồi mạng để chống lại các mối đe dọa mới nổi như máy bay không người lái.

Kế hoạch này cũng có những hậu quả chiến lược nguy hiểm tiềm tàng. Một hệ thống mong muốn khiến Hoa Kỳ trở nên bất khả xâm phạm trước các cuộc tấn công tên lửa gần như chắc chắn sẽ bị các đối thủ coi là một nỗ lực làm suy yếu logic của khả năng răn đe hạt nhân. Nếu Washington bị coi là đang phát triển một lá chắn có thể vô hiệu hóa một cuộc tấn công hạt nhân trả đũa, thì điều đó có nguy cơ gây ra một cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu nguy hiểm.

Bắc Kinh và Moscow đã chỉ trích dự án Golden Dome là 'gây bất ổn sâu sắc' và có thể đáp trả bằng một loạt các biện pháp đối phó, bao gồm mở rộng kho vũ khí tấn công của họ hoặc phát triển các hệ thống phân phối mới. Cuộc chạy đua vũ trang này cũng có thể khuyến khích triển khai vũ khí trên không gian vào thời điểm không gian vẫn còn bị quản lý kém một cách nguy hiểm. Do đó, Golden Dome có thể làm suy yếu an ninh toàn cầu, khiến thế giới trở thành một nơi nguy hiểm hơn - bao gồm cả Hoa Kỳ.

Đòn bẩy cho ngoại giao?

Với những rủi ro này, Hoa Kỳ nên sử dụng kế hoạch Golden Dome làm đòn bẩy để khởi động lại ngoại giao kiểm soát vũ khí. Washington nên sử dụng đề xuất này để tái khởi động đối thoại với các cường quốc khác, bao gồm Nga và Trung Quốc, về sự kiềm chế lẫn nhau, tính minh bạch và quản lý các công nghệ tên lửa và không gian mới nổi.

Điều này đặc biệt cấp bách khi xét đến sự xuống cấp của các khuôn khổ kiểm soát vũ khí hiện có. Thỏa thuận kiểm soát vũ khí lớn cuối cùng giữa Hoa Kỳ và Nga, Hiệp ước START mới, đã bị Tổng thống Vladimir Putin đình chỉ vào năm 2023. Hiệp ước này sẽ hết hạn vào năm 2026 mà không có người kế nhiệm. Bất chấp kho vũ khí ngày càng tăng của Trung Quốc, các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng đã bị đình chỉ vào tháng 7 năm 2024 do Hoa Kỳ bán vũ khí cho Đài Loan.

Trong khi đó, những tiến bộ nhanh chóng trong công nghệ tên lửa, hệ thống không gian và trí tuệ nhân tạo đang vượt xa các quy tắc và chuẩn mực được thiết kế để quản lý chúng. Khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, nguy cơ tính toán sai lầm và leo thang cũng tăng theo. Do đó, nhu cầu khôi phục đối thoại chiến lược trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trong khi Trung Quốc và Nga có thể hoài nghi về ý định của Hoa Kỳ, các yếu tố không gian của Golden Dome có thể tạo ra một cơ hội hiếm có để đối thoại kiểm soát vũ khí mới về an ninh không gian. Điều này có thể không nhất thiết tập trung vào việc cắt giảm đầu đạn, mà là vào các lĩnh vực quan tâm chung cấp bách và có thể đạt được hơn.

An ninh không gian

An ninh không gian là một trong những con đường đầy hứa hẹn và cần thiết nhất để tham gia. Khi các cường quốc vũ trang hạt nhân ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống không gian cho cả mục đích quân sự và dân sự (từ hệ thống cảnh báo sớm và thông tin liên lạc đến điều hướng và giám sát), thì rủi ro tính toán sai lầm hoặc leo thang ngoài ý muốn trên quỹ đạo đang gia tăng.

"Việc công bố Golden Dome nên được coi là một cơ hội chiến lược để bắt đầu các cuộc thảo luận mới về an ninh không gian".

Một bước thực tế và cấp thiết là khởi động đối thoại về các chuẩn mực cần chi phối hành vi trong không gian, bao gồm tránh tiếp cận gần vệ tinh, hạn chế triển khai một số hệ thống không gian nhất định hoặc cải thiện tính minh bạch.

Ngay cả các biện pháp khiêm tốn, chẳng hạn như đồng ý chia sẻ thông báo về các vụ phóng vệ tinh hoặc thảo luận về khả năng sử dụng kép, cũng có thể giúp xây dựng lòng tin và giảm khả năng xảy ra xung đột trên quỹ đạo. Bằng cách tập trung vào không gian, nơi các lợi ích chồng chéo và các điểm yếu chung rõ ràng, Hoa Kỳ có thể giúp thiết lập lại nền tảng cho đối thoại chiến lược rộng rãi hơn trong tương lai.

Tránh những sai lầm trong quá khứ

Vào những năm 1980, SDI của Reagan đã tiêu tốn rất nhiều tài nguyên, làm gia tăng căng thẳng quốc tế và không thể cung cấp một hệ thống phòng thủ hoạt động. Nó cũng góp phần vào cuộc chạy đua vũ trang khiến thế giới chia rẽ hơn chứ không an toàn hơn. Golden Dome có nguy cơ lặp lại những sai lầm đó, nhưng với nhiều bên tham gia hơn, công nghệ nhanh hơn và ít rào cản hơn.

Vào thời điểm các khuôn khổ kiểm soát vũ khí đang sụp đổ và căng thẳng toàn cầu đang gia tăng, thông báo về Golden Dome nên được coi là một cơ hội chiến lược để khởi xướng các cuộc thảo luận mới về an ninh không gian. Việc định hình đề xuất này như một điểm khởi đầu cho đối thoại, thay vì một tín hiệu của tham vọng đơn phương, có thể giúp ổn định một thời điểm nguy hiểm bất ổn. Nếu không, dự án có nguy cơ đẩy thế giới tiến thêm một bước nữa tới một tương lai cạnh tranh hơn, quân sự hóa hơn và bất an hơn.

Julia Cournoyer

Cộng sự nghiên cứu, Chương trình an ninh quốc tế; Biên tập viên cộng sự, Tạp chí chính sách mạng

***

https://www.chathamhouse.org/2025/05/trumps-golden-dome-plan-threatens-fuel-new-arms-race

Trump’s Golden Dome plan threatens to fuel a new arms race

The plan for an advanced missile defence shield over the US offers no guarantee of success and risks undermining global security.

Last week, US President Donald Trump unveiled his $175 billion plan to build the ‘Golden Dome’: a coast-to-coast missile defence shield designed to protect the US against hypersonic, ballistic, and space-based weapons. But far from enhancing US national security, the initiative risks exacerbating global instability and accelerating strategic competition.

The concept for the Golden Dome is ambitious. The proposal envisions a multi-layered defence architecture involving hundreds or even thousands of satellites in orbit, equipped with advanced sensors and interceptors, including space-based lasers. These would detect, track, and neutralize incoming missiles and other threats at various stages of flight.

In both vision and rhetoric, the plans echo Ronald Reagan’s 1983 Strategic Defence Initiative, often referred to as ‘Star Wars.’ Like the Golden Dome, the SDI proposed a layered defence system that would rely on cutting-edge, and largely untested, technologies to intercept incoming missiles before they could reach US territory. But despite years of investment, the SDI never produced a workable system and was eventually cancelled, exposing the gap between ambition and capability that still exists today.

The plan also draws inspiration from Israel’s Iron Dome system. But this comparison is misleading. Israel is much smaller than the US, and its Iron Dome protects the country from short-range, unguided rockets – threats that are limited in number, speed, and direction. Trump’s plan, by contrast, seeks to defend the entire US homeland from far more advanced and numerous threats, including long-range ballistic missiles, hypersonic glide vehicles and orbital delivery systems. The scale, complexity, and technical sophistication required are of a completely different order.

Costs – and risks

Despite Trump estimating that the system will cost $175 billion and could be built in just three years, the Congressional Budget Office has warned that the space-based components alone could cost as much as $542 billion to deploy and operate over the next 20 years. Fundamental questions remain unanswered: what the system will look like, who will build it, and whether it will function as intended.

"Pursuing the Golden Dome risks prioritising an expensive and unproven system over more immediate and achievable capabilities."

Investing the necessary resources to develop such an advanced system would require significant trade-offs that could come at the expense of other defence priorities.

The US does not currently have the full spectrum of technology it needs to intercept hypersonic or ballistic missiles in space, which would require interceptors or lasers capable of operating over vast distances with near-instant precision. Pursuing the Golden Dome risks prioritising an expensive and unproven system over more immediate and achievable capabilities, such as improving regional missile defences and cyber resilience to countering emerging threats like drones.

The plan also has potentially dangerous strategic consequences. A system that aspires to make the US invulnerable to missile attack would almost certainly be seen by its adversaries as an attempt to undermine the logic of nuclear deterrence. If Washington is perceived to be developing a shield that could one day neutralize a retaliatory nuclear strike, it risks triggering a dangerous global arms race.

Beijing and Moscow have already criticized the Golden Dome project as ‘deeply destabilizing’ and could respond with a range of countermeasures, including expanding their offensive arsenals or developing new delivery systems. This arms race could also incentivize the deployment of space-based weapons at a time when space remains dangerously under-regulated. The Golden Dome could therefore undermine global security, making the world a more dangerous place – including for the US.

Leverage for diplomacy?

Given these risks, the US should instead use the Golden Dome plan as leverage to launch renewed arms control diplomacy. Washington should use the proposal to reinitiate dialogue with other major powers, including Russia and China, on mutual restraint, transparency, and the governance of emerging missile and space-based technologies.

This is especially urgent given the deterioration of existing arms control frameworks. The last major arms control agreement between the US and Russia, the New START Treaty, was suspended by President Vladimir Putin in 2023. It is set to expire in 2026 with no successor in place. Despite China’s growing arsenal, arms control talks between the US and China were also suspended in July 2024 over US arms sales to Taiwan.

Meanwhile, rapid advances in missile technology, space systems, and artificial intelligence are outpacing the rules and norms designed to manage them. As geopolitical tensions rise, so does the risk of miscalculation and escalation. The need to revive strategic dialogue is therefore more pressing than ever.

While China and Russia may be sceptical of US intentions, the Golden Dome’s space-based elements could create a rare opportunity for renewed arms control dialogue on space security. This might not necessarily focus on warhead reductions, but on more immediate and achievable areas of shared concern.

Space security

Space security is one of the most promising and necessary avenues for engagement. As nuclear-armed powers become increasingly reliant on space-based systems for both military and civilian purposes (from early warning systems and communications to navigation and surveillance), the risks of miscalculation or unintended escalation in orbit are growing.

"The announcement of the Golden Dome should be seen as a strategic opportunity to initiate renewed discussions on space security."

A pragmatic and urgently needed step would be to launch dialogue on the norms that should govern behaviour in space, including avoiding close approaches to satellites, limiting the deployment of certain space-based systems, or improving transparency.

Even modest measures, such as agreeing to share notifications of satellite launches or discussing dual-use capabilities, could help to build trust and reduce the likelihood of conflict in orbit. By focusing on space, where interests overlap and mutual vulnerabilities are clear, the US could help to re-establish the foundations for wider future strategic dialogue.

Avoiding past mistakes

In the 1980s, Reagan’s SDI consumed vast resources, heightened international tensions, and failed to deliver a functioning defence system. It also contributed to an arms race that left the world more divided, not more secure. The Golden Dome risks repeating those same mistakes, but with more players, faster technologies, and fewer guardrails in place.

At a time when arms control frameworks are crumbling and global tensions are rising, the announcement of the Golden Dome should be seen as a strategic opportunity to initiate renewed discussions on space security. Framing the proposal as a starting point for dialogue, rather than a signal of unilateral ambition, could help to stabilize a dangerously volatile moment. Otherwise, the project risks pushing the world one step further towards a more contested, militarized, and insecure future.

Julia Cournoyer

Research Associate, International Security Programme; Associate Editor, Journal of Cyber Policy