3447 - Chiến lược AI bị Trung Quốc bỏ qua

Owen J. Daniels and Hanna Dohmen

Biển hiệu AI DeepSeek tại văn phòng công ty ở Bắc Kinh, tháng 2 năm 2025 (Florence Lo / Reuters)

Đầu năm 2025, công ty DeepSeek của Trung Quốc đã phát hành mô hình trí tuệ nhân tạo R1, gây chấn động khắp các giới chính sách tại Hoa Kỳ. Bất chấp việc Hoa Kỳ kiểm soát xuất khẩu các chất bán dẫn tiên tiến, công ty đã phát triển được một công nghệ mở có thể tùy chỉnh, có thể cạnh tranh với một số mô hình AI độc quyền tiên tiến nhất của Mỹ, và nhiều người lo ngại rằng vị thế dẫn đầu của Hoa Kỳ về AI có thể sớm bị lu mờ. Giờ đây, một công ty Trung Quốc khác, Moonshot AI, đã phát hành một mô hình mở tiên tiến, Kimi K2, có khả năng tự động thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, khiến một số nhà bình luận gọi đây là một khoảnh khắc DeepSeek khác.

Nhưng mối đe dọa từ các mô hình mở của Trung Quốc không chỉ đơn thuần là việc Trung Quốc bắt kịp Hoa Kỳ trong cuộc đua AI. Nó còn là việc áp dụng AI rộng rãi hơn trên toàn cầu. Trong tháng 1 năm 2025, ứng dụng DeepSeek R1 đã có 33 triệu người dùng hoạt động trên toàn thế giới; đến tháng 4, con số đó đã tăng gần gấp ba lần lên 97 triệu. Hơn nữa, CEO của kho lưu trữ mô hình mở Hugging Face lưu ý rằng hơn 500 phiên bản phái sinh của mô hình R1 gốc đã được tải xuống tổng cộng 2,5 triệu lần trong tháng 1. Nói cách khác, các phiên bản phái sinh của R1, được tùy chỉnh và điều chỉnh riêng từ mô hình gốc để đáp ứng nhu cầu của người dùng, đã được tải xuống thường xuyên gấp năm lần so với chính R1, nhấn mạnh giá trị mà người dùng nhìn thấy trong khả năng thích ứng của R1. Với sự quan tâm đặc biệt này, rõ ràng là phương pháp tiếp cận mô hình mở, chi phí thấp được DeepSeek, Moonshot AI và các công ty Trung Quốc khác ưa chuộng có thể mang lại cho Trung Quốc một lợi thế vượt trội trong việc đáp ứng nhu cầu của các nhà nghiên cứu về các mô hình tiên tiến, đặc biệt là ở các nước đang phát triển đang mong muốn tiếp cận các lợi ích của AI.

Câu hỏi về việc mô hình AI của quốc gia nào đạt được vị thế vượt trội trên toàn cầu có những hàm ý chính sách vượt ra ngoài phạm vi cạnh tranh thị trường hoặc các ứng dụng quân sự. Các mô hình mở như R1 và Kimi K2 mang đến cho người dùng trên toàn thế giới cơ hội phát triển các hệ thống AI có thể được tùy chỉnh cho nhu cầu địa phương, bao gồm các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, giáo dục và lực lượng lao động, với chi phí thấp hơn so với các đối tác Mỹ. Theo nghĩa này, lợi thế lớn nhất mà các mô hình mở có thể mang lại cho Trung Quốc có thể nằm ở sức mạnh mềm. Bằng cách cho phép chia sẻ rộng rãi các lợi ích của AI, các mô hình mở của Trung Quốc có thể giành được thiện chí quốc tế và định vị Trung Quốc là một nhà hảo tâm về AI cho các quốc gia đang phát triển, bao gồm Châu Phi, Châu Á, Châu Mỹ Latinh và Trung Đông. Hơn nữa, chính sách của chính phủ Trung Quốc đã áp dụng các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở; tại Hoa Kỳ, nơi các công ty chủ yếu tập trung vào các mô hình AI đóng, các chính sách của chính phủ đã nhấn mạnh vào việc duy trì an ninh và giảm thiểu rủi ro các quốc gia khác, đặc biệt là Trung Quốc, có thể áp dụng các công nghệ của Hoa Kỳ để đạt được lợi thế quân sự hoặc kinh tế.

Nếu chiến lược AI mới của Washington không tính đến đầy đủ các mô hình mở, các công ty AI của Mỹ, bất chấp các mô hình hàng đầu thế giới của họ, sẽ có nguy cơ nhường lại ảnh hưởng AI quốc tế cho Trung Quốc. Mối nguy hiểm lớn hơn là Hoa Kỳ sẽ mất đi đòn bẩy chiến lược trong ngoại giao công nghệ mới nổi ở các khu vực trọng điểm trên thế giới. Việc các nhà sản xuất AI hàng đầu của quốc gia này được coi là chia sẻ hay bảo vệ công nghệ của họ do đó có những tác động quan trọng mà các nhà hoạch định chính sách cần nhận thức. Trong nỗ lực giành vị thế dẫn đầu toàn cầu về AI, Hoa Kỳ phải cân bằng cẩn thận giữa nhu cầu giảm thiểu rủi ro an ninh quốc gia với nhu cầu cấp thiết phải đưa công nghệ tiên tiến của Hoa Kỳ đến các khu vực khác trên thế giới. Hiện tại, việc thúc đẩy quyền lực mềm của Trung Quốc trong lĩnh vực AI đang bị hạn chế bởi khả năng tiếp cận năng lực tính toán của nước này. Với một chiến lược được điều chỉnh lại, Hoa Kỳ và các công ty AI của Mỹ có cơ hội quảng bá các mô hình mở, hấp dẫn của riêng mình và ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc trở thành nhà cung cấp AI hàng đầu thế giới.

QUỐC GIA ĐƯỢC ƯU ĐÃI NHẤT

Điều quan trọng là phải hiểu rằng một phần thành công toàn cầu của DeepSeek bắt nguồn từ cách tiếp cận đặc biệt của họ đối với AI. Cũng như một số phòng thí nghiệm khác của Trung Quốc, DeepSeek tập trung vào việc phát triển các mô hình nhỏ hơn, hiệu quả hơn so với các đối tác Mỹ, với chi phí đào tạo và triển khai rẻ hơn nhiều. Nhìn chung, cách tiếp cận của Trung Quốc được định hình bởi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do Hoa Kỳ dẫn đầu đối với các chất bán dẫn tiên tiến, các mục tiêu hiệu quả về chi phí và động lực cho các ứng dụng AI thực tế, khả thi, thay vì xây dựng các mô hình đa năng mạnh mẽ nhất. Hơn nữa, các mô hình mở của Trung Quốc chỉ chậm hơn một chút so với các mô hình đóng hàng đầu do các công ty Hoa Kỳ như OpenAI sản xuất, và hiệu suất của chúng có thể thuyết phục nhiều quốc gia bắt đầu sử dụng các mô hình Trung Quốc làm nền tảng cho cơ sở hạ tầng AI của họ. Cốt lõi của cách tiếp cận này là nỗ lực rộng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm gia tăng ảnh hưởng quyền lực mềm, đặc biệt là ở Nam Bán cầu, bằng cách chia sẻ và quảng bá các công nghệ và cơ sở hạ tầng tiên tiến của Trung Quốc - một mục tiêu chính sách nhà nước đã được các quan chức chính phủ cấp cao nêu rõ và được củng cố trong các sáng kiến quy mô lớn của Trung Quốc. Ví dụ, khi nói về DeepSeek vào tháng 2, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Khôn đã nhấn mạnh rằng Trung Quốc muốn chia sẻ lợi ích của AI mở với các quốc gia khác.

Như đã được định nghĩa trong lý thuyết quan hệ quốc tế, quyền lực mềm là khả năng tác động đến sự ưu tiên của các chủ thể khác thông qua các giá trị chung được nhận thức, sức hấp dẫn văn hóa và các ý tưởng thuyết phục. Trong khi quyền lực cứng phụ thuộc vào sức mạnh quân sự và khả năng đe dọa sử dụng vũ lực một cách đáng tin cậy để đạt được các mục tiêu chiến lược, thì quyền lực mềm lại dựa vào các nguồn lực khác biệt như công nghệ, giáo dục và thương mại để mở rộng ảnh hưởng của một quốc gia. Ví dụ, trong suốt và sau Chiến tranh Lạnh, sức hấp dẫn toàn cầu của văn hóa Mỹ và nền kinh tế Mỹ đã thúc đẩy nhiều quốc gia hợp tác với Washington, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau về thương mại và chính trị giữa các quốc gia và thu hút những người nhập cư có tay nghề cao đến Hoa Kỳ, những người này lại góp phần thúc đẩy những đột phá công nghệ hơn nữa của Hoa Kỳ.

Ngày nay, tiềm năng sử dụng kép của AI khiến nó trở thành một tài sản phức tạp trong danh mục quyền lực mềm. Có nhiều tài liệu ghi chép rằng Trung Quốc và Hoa Kỳ đang cạnh tranh để phát triển các ứng dụng AI mang tính đột phá, đòi hỏi sức mạnh cứng, chẳng hạn như máy bay không người lái tự động, tích hợp dữ liệu tiên tiến và hệ thống chỉ huy và kiểm soát. Trong những năm gần đây, những lo ngại về các vấn đề an ninh này đã có ảnh hưởng rất lớn đến chiến lược AI của Washington. Khi các công ty Hoa Kỳ giới thiệu các mô hình AI tạo sinh mạnh mẽ vào cuối năm 2022, chính quyền Biden bắt đầu lo ngại rằng Trung Quốc có thể tìm thấy các ứng dụng quân sự cho công nghệ mới này. Do đó, các chính sách của họ chủ yếu tập trung vào việc hạn chế quyền truy cập vào phần cứng cần thiết để phát triển các mô hình AI mạnh mẽ.

Nhưng trọng tâm an ninh đó đã làm lu mờ tiềm năng phi thường của AI trong việc chuyển đổi nền kinh tế toàn cầu, lực lượng lao động, chăm sóc sức khỏe và xã hội nói chung theo những cách có lợi - bao gồm cả ở nhiều nước đang phát triển. Ví dụ, nếu các mô hình AI của Hoa Kỳ có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp điều trị ung thư mới hoặc các phương pháp nông nghiệp mới ở các quốc gia có ít tài nguyên, điều đó sẽ nâng cao hình ảnh và ảnh hưởng của Hoa Kỳ theo cách tương tự như các chương trình trước đây do các cơ quan phát triển và hỗ trợ như USAID điều hành. Chính tiềm năng AI hữu ích này mà Bắc Kinh đang tập trung phát triển và chia sẻ - định vị bản thân để giành được lợi thế mạnh mẽ trong ảnh hưởng AI toàn cầu.

Hoa Kỳ vẫn có cơ hội chiến thắng trong cuộc đua phổ biến AI toàn cầu.

Trọng tâm vai trò của AI trong cuộc cạnh tranh quyền lực mềm của Hoa Kỳ với Trung Quốc là sự khác biệt giữa hệ sinh thái mô hình mở và mô hình đóng. Các mô hình mở như R1 của DeepSeek hoặc họ Llama của Meta, một trong số ít các mô hình lớn hiện có của Hoa Kỳ áp dụng phương pháp này, có các trọng số mở - các tham số số xác định dự đoán của mô hình - mà bất kỳ người dùng nào cũng có thể điều chỉnh để điều chỉnh mô hình cho một nhiệm vụ cụ thể. Ngược lại, các mô hình đóng được sử dụng bởi hầu hết các công ty hàng đầu của Hoa Kỳ, bao gồm các mô hình nền tảng cho các bản phát hành ChatGPT của OpenAI, đòi hỏi nhiều tài nguyên tính toán hơn để đào tạo, bị đóng đối với người dùng đằng sau các giao diện được kiểm soát chặt chẽ và thường tốn kém hơn để phát triển. Mặc dù các mô hình đóng thường mạnh hơn, nhưng những đặc điểm này theo một số cách đã khiến chúng kém hấp dẫn hơn đối với các nhà phát triển AI toàn cầu so với các mô hình mở tương ứng. Hơn nữa, như R1 của DeepSeek và Kimi K2 của Moonshot AI đã chứng minh, khoảng cách hiệu suất giữa các mô hình đóng và mở dường như đang thu hẹp lại.

Trong khi đó, chính phủ Trung Quốc và một số công ty lớn đang đặt cược rằng các mô hình mở - cho phép các nhà phát triển truy cập và điều chỉnh tự do - có thể giành được sự ủng hộ của người dùng và do đó tạo được ảnh hưởng trên toàn thế giới. Việc phát hành R1 và Kimi K2 đã làm nổi bật tiềm năng to lớn của các mô hình AI của Trung Quốc. Nếu thành công, chiến lược này có thể củng cố công nghệ Trung Quốc trong các kho AI toàn cầu, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số nền tảng AI, bao gồm các mô hình, chip và trung tâm dữ liệu.

Một chiến lược như vậy cũng có thể đáp ứng được tâm lý của người tiêu dùng và công chúng. Nghiên cứu khảo sát cho thấy người dân ở các nước đang phát triển lạc quan hơn về lợi ích kinh tế và xã hội của AI so với người dân ở các nước phát triển. Ví dụ, Chỉ số Niềm tin Edelman năm 2025 cho thấy niềm tin của người dân vào AI cao nhất ở Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nigeria, Thái Lan và các nước đang phát triển nói chung; tỷ lệ người Ấn Độ cho biết họ tin tưởng AI - 77% - cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ người Mỹ tin tưởng. Tương tự, vào năm 2024, Google và Ipsos phát hiện ra rằng hơn 70% số người được hỏi tại các thị trường mới nổi như Brazil, Mexico, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tin rằng AI sẽ ảnh hưởng tích cực đến công việc, học tập, điều trị bệnh và tiếp cận thông tin, so với khoảng 50% số người được hỏi tin như vậy tại Hoa Kỳ. Nhằm tận dụng sự lạc quan về AI này, Bắc Kinh đã coi tính cởi mở là một điểm mạnh. Vào tháng 5 năm 2025, tại một hội nghị xây dựng năng lực AI ở Trung Quốc, Thứ trưởng Ngoại giao Mã Triều Húc đã nhấn mạnh những lợi thế chính của các mô hình AI của Trung Quốc - mã nguồn mở, chi phí thấp và hiệu suất cao. Tận dụng khả năng thích ứng của các mô hình, các nhà phát triển mô hình mở của Trung Quốc có thể định vị Trung Quốc là đối tác công nghệ chính cho các quốc gia đang tìm cách thúc đẩy AI mạnh mẽ nhưng không có nguồn lực tài chính hoặc tính toán để phát triển các mô hình mạnh mẽ của riêng mình từ đầu. Ví dụ: một sở y tế địa phương ở một quốc gia đang phát triển có thể tinh chỉnh một mô hình mở bằng cách đào tạo lại nó trên các tập dữ liệu thống kê bệnh tật địa phương ở các vùng sâu vùng xa để cung cấp dịch vụ y tế tốt hơn. Loại tùy chỉnh sâu này thường không thể thực hiện được với các mô hình đóng.

***

Việc thúc đẩy AI bằng sức mạnh mềm của Trung Quốc không diễn ra một cách tự phát. Nó nên được hiểu là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy khả năng tự chủ trong nước và mở rộng ảnh hưởng kỹ thuật số ra nước ngoài. Kể từ những năm 2010, các văn bản chính sách của Bắc Kinh, bao gồm Kế hoạch Phát triển AI, được công bố năm 2017, và Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, được công bố năm 2021, đã nhấn mạnh mong muốn của chính phủ Trung Quốc trong việc tận dụng các công nghệ nguồn mở để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nước và giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào phương Tây. Việc Trung Quốc thúc đẩy các mô hình AI mở hoàn toàn phù hợp với mục tiêu trở thành nhà cung cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật số hàng đầu thế giới, thông qua sáng kiến Con đường Tơ lụa Kỹ thuật số chẳng hạn. Trong thập kỷ qua, các công ty Trung Quốc như Huawei và ZTE đã đầu tư hàng trăm triệu đô la vào các dự án cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trên toàn cầu, bao gồm mạng lưới viễn thông, cáp ngầm và thiết bị giám sát. Hiện nay, Alibaba Cloud và Huawei Cloud đang đẩy mạnh phát triển trung tâm dữ liệu điện toán đám mây ở nước ngoài tại các quốc gia như Malaysia, Mexico, Philippines và Thái Lan. Những khoản đầu tư này tạo nền tảng vững chắc giúp Trung Quốc triển khai các ứng dụng AI trên toàn thế giới, đặc biệt là nếu nước này có thể tiếp cận nhiều chip cao cấp hơn trong tương lai so với những gì đang diễn ra dưới các biện pháp kiểm soát xuất khẩu gần đây của Hoa Kỳ.

Trung Quốc đã và đang thực hiện các bước để củng cố ảnh hưởng toàn cầu của mình đối với lĩnh vực AI. Kể từ năm 2023, Bắc Kinh đã dẫn đầu một nỗ lực đa phương mang tên Sáng kiến Quản trị AI Toàn cầu nhằm tạo ra sự phát triển và quản lý AI có trách nhiệm. Mặc dù sáng kiến này đã đúng khi tuyên bố tầm quan trọng của việc đưa các nước đang phát triển vào việc xây dựng chính sách AI, nhưng nó cũng thiếu các chi tiết cụ thể và nhấn mạnh sự sẵn sàng của Trung Quốc trong việc phát triển cơ sở hạ tầng của các nước khác. Một số nhà lãnh đạo ngành AI toàn cầu lo ngại rằng các mô hình tạo sinh mở của Trung Quốc có thể truyền bá tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc đến người dùng bằng cách kiểm duyệt hoặc bóp méo thông tin về lịch sử Trung Quốc, chính trị toàn cầu và các vấn đề nhân quyền.

Sự phát triển nhanh chóng của các mô hình mở của Trung Quốc cho thấy các giả định chính sách hiện tại của Hoa Kỳ và chiến lược AI của khu vực tư nhân cần phải thay đổi. Bằng cách ưu tiên các mô hình đóng, nhiều công ty Hoa Kỳ đã đặt cược vào AI như một sản phẩm độc quyền. Đồng thời, một số công ty Hoa Kỳ dường như đang chú trọng hơn vào đổi mới tiên tiến, bao gồm mục tiêu tạo ra trí tuệ nhân tạo tổng quát, hơn là phát triển các ứng dụng đáng tin cậy cho các mô hình sinh sản hiện có. Trong khi đó, các nhà phát triển ứng dụng Trung Quốc đã và đang khám phá các ứng dụng thực tế cho các mô hình của DeepSeek và Alibaba trong ô tô, thiết bị gia dụng, chăm sóc sức khỏe và các lĩnh vực khác. Thành công trong các ứng dụng này không được đảm bảo, nhưng nỗ lực của Trung Quốc trong việc tìm kiếm các ứng dụng thực tế cho các mô hình AI mạnh mẽ là rất đáng chú ý.

Ở một mức độ nào đó, các công ty Hoa Kỳ đã bắt đầu phản hồi. Sau khi phát hành DeepSeek R1, Sam Altman, Giám đốc điều hành của OpenAI, thừa nhận rằng ông cảm thấy công ty đã "đi ngược lại lịch sử" và sẽ xem xét lại chiến lược nguồn mở của mình. Ngay sau đó, OpenAI thông báo sẽ phát hành một mô hình nguồn mở, dự kiến vào cuối mùa hè năm 2025. Google cũng đã phát hành một dòng mô hình nguồn mở có tên Gemma, mặc dù hiệu suất của nó chậm hơn đáng kể so với các mô hình đóng của công ty. Hơn nữa, vào tháng 6 năm 2025, OpenAI đã giảm giá mô hình o3 của mình xuống 80% để giúp các nhà phát triển, nhà nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp dễ tiếp cận hơn—và có khả năng cạnh tranh hơn với một số mô hình của Trung Quốc.

CƠ HỘI MỞ

Hoa Kỳ vẫn có cơ hội chiến thắng trong cuộc cạnh tranh phổ biến AI toàn cầu. Nỗ lực của Trung Quốc để trở thành nhà phân phối AI hàng đầu đã gặp phải một số rào cản. Bằng cách ngăn Trung Quốc có được các công cụ cần thiết để sản xuất chip tiên tiến cho AI và bằng cách chặn các công ty Trung Quốc tiếp cận chip AI do Hoa Kỳ thiết kế, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do Hoa Kỳ dẫn đầu có thể sẽ cản trở khả năng phổ biến rộng rãi các mô hình của Trung Quốc. Hơn nữa, nhu cầu về chip cần thiết cho suy luận mô hình - việc triển khai và sử dụng các mô hình đã được đào tạo - có thể sẽ tiếp tục thúc đẩy nguồn cung ngoài không gian khi các mô hình cần suy luận được tích hợp rộng rãi vào các ứng dụng.

Những hạn chế này tạo ra một cơ hội hẹp để Hoa Kỳ đưa ra các giải pháp thay thế tốt hơn, nhưng họ phải hành động nhanh chóng. Việc thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái AI mô hình mở nên là ưu tiên hàng đầu đối với các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ. Kế hoạch Hành động AI mới được chính quyền Trump công bố dường như đã nhận ra tầm quan trọng địa chiến lược của các mô hình mở, khuyến nghị rằng "Chúng ta cần đảm bảo rằng Hoa Kỳ có các mô hình mở hàng đầu được xây dựng dựa trên các giá trị của Hoa Kỳ". Meta là đơn vị dẫn đầu về mô hình mở tại Hoa Kỳ, nhưng vẫn còn nhiều đơn vị khác, và kế hoạch của OpenAI cho mô hình mở mạnh mẽ của riêng mình phản ánh một xu hướng mới nổi. Các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ nên tiếp tục khuyến khích sự chuyển đổi này bằng cách khuyến khích sự hợp tác giữa các nhà phát triển mô hình và các viện nghiên cứu, đồng thời giúp cung cấp thêm nguồn lực cho các nhà nghiên cứu và nhà giáo dục. Hơn nữa, chính phủ Hoa Kỳ nên hỗ trợ nhiều hơn cho các nhà nghiên cứu AI của Hoa Kỳ thông qua các chương trình như Nguồn lực Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia, cho phép các nhà phát triển mô hình mở nhỏ và thiếu nguồn lực cạnh tranh tốt hơn với các nhà phát triển công nghệ lớn hơn. Kế hoạch Hành động AI hướng đến các giải pháp này, nhưng chúng sẽ cần được hoàn thiện hơn nữa trong những tháng tới. Một hệ sinh thái AI đa dạng hơn sẽ mở rộng nền tảng cho những đổi mới tiềm năng có thể mang lại lợi ích cho xã hội và nền kinh tế.

Đồng thời, Hoa Kỳ nên điều chỉnh lại chiến lược kiểm soát xuất khẩu AI của mình. Những thành công gần đây của DeepSeek và Moonshot AI cho thấy việc kiểm soát xuất khẩu không thể ngăn cản các công ty Trung Quốc sản xuất các mô hình mở tiên tiến. Tuy nhiên, tầm quan trọng ngày càng tăng của điện toán dựa trên suy luận nhấn mạnh sự cần thiết của Hoa Kỳ trong việc điều chỉnh lại các biện pháp kiểm soát xuất khẩu phù hợp với định hướng phát triển AI hiện tại. Tranh cãi xung quanh quyết định của chính quyền Trump vào giữa tháng 7 về việc tiếp tục xuất khẩu H20 của Nvidia - một loại chip phù hợp với suy luận - nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh lại chiến lược. Việc Washington đảo ngược quyết định dường như là một sự nhượng bộ nhằm vào các cuộc đàm phán thương mại với Bắc Kinh hơn là một bước ngoặt chiến lược hướng tới việc nới lỏng các hạn chế đối với chip tiên tiến trong dài hạn. Cuối cùng, chính quyền sẽ cần thiết lập các hướng dẫn rõ ràng dựa trên hiệu suất cho việc xuất khẩu chip khi Nvidia và các đối thủ cạnh tranh tung ra chip mới. Việc kiểm soát các chất bán dẫn phù hợp nhất cho suy luận có thể trở thành điểm trọng tâm hơn trong chiến lược kiểm soát xuất khẩu trong tương lai của Hoa Kỳ, đặc biệt là khi các công ty Trung Quốc kết hợp các mô hình như DeepSeek vào các ứng dụng thực tế mới.

Bằng cách thúc đẩy phát triển mô hình mở và thiết kế các hạn chế xuất khẩu được điều chỉnh cẩn thận hơn, Washington cũng có thể thúc đẩy sức mạnh mềm của Mỹ. Ví dụ, một hệ sinh thái mô hình mở mạnh mẽ hơn ở Hoa Kỳ có thể cung cấp cho các đồng minh và đối tác của Hoa Kỳ những lựa chọn thay thế hấp dẫn và giá cả phải chăng cho các mô hình của Trung Quốc, thúc đẩy đổi mới ở nước ngoài và củng cố ảnh hưởng toàn cầu của Hoa Kỳ. Bằng cách thực hiện các bước để chia sẻ lợi ích của AI, Hoa Kỳ có thể nâng cao hình ảnh toàn cầu của mình, ngay cả khi điều này phải được cân bằng cẩn thận với các mối lo ngại về an ninh. Tuy nhiên, nếu không giải quyết được sự dẫn đầu ngày càng tăng của Trung Quốc về sức mạnh mềm, cái giá phải trả có thể rất cao: Sự lan truyền của Trung Quốc về các năng lực AI mạnh mẽ, giá rẻ - cùng với ảnh hưởng toàn cầu đi kèm - cuối cùng có thể trở nên quá khó để thay thế.

OWEN J. DANIELS là Phó Giám đốc Phân tích và Nghiên cứu viên Andrew W. Marshall tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi của Đại học Georgetown và là Nghiên cứu viên Cao cấp Không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương.

HANNA DOHMEN là Chuyên gia Phân tích Cao cấp tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi của Đại học Georgetown và là Nghiên cứu viên Không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương.

https://www.foreignaffairs.com/united-states/chinas-overlooked-ai-strategy

***

China’s Overlooked AI Strategy

Beijing Is Using Soft Power to Gain Global Dominance

A DeepSeek AI sign at the company’s office in Beijing, February 2025Florence Lo / Reuters

In early 2025, the Chinese company DeepSeek released its R1 artificial intelligence model, sending shock waves throughout policy circles in the United States. Despite U.S. export controls on advanced semiconductors, the company had managed to develop a customizable open technology that could compete with some of the most advanced proprietary American AI models, and many feared that U.S. leadership in AI might soon be eclipsed. Now, another Chinese company, Moonshot AI, has released a state-of-the-art open model, Kimi K2, that is capable of autonomously achieving complex tasks, prompting some commentators to call it another DeepSeek moment.

But the threat posed by Chinese open models is not simply about China catching up to the United States in the AI race. It is also about the broader global adoption of AI. For the month of January 2025, the DeepSeek R1 app had 33 million active users across the world; by April, that number had nearly tripled to 97 million. Moreover, the CEO of the open-model repository Hugging Face noted that over 500 derivative versions of the original R1 model had been downloaded a combined total of 2.5 million times in January. In other words, derivative versions of R1, which are customized and tailored specifically from the original model to meet users’ needs, were downloaded five times as often as R1 itself, underscoring the value users saw in R1’s adaptability. Given this extraordinary interest, it has become clear that the low-cost, open-model approach favored by DeepSeek, Moonshot AI, and other Chinese companies could offer China an overwhelming advantage in meeting researcher demand for cutting-edge models, particularly in developing countries that are eager to access AI’s benefits.

The question of which country’s AI models achieve global preeminence has policy implications that extend beyond market competition or military applications. Open models such as R1 and Kimi K2 offer users around the world a chance to develop AI systems that can be customized for local needs, including in areas such as health care, education, and the workforce, at a lower cost than their American counterparts. In this sense, the greatest advantage open models could offer China may be in the realm of soft power. By enabling AI’s benefits to be broadly shared, Chinese open models could win international goodwill and position China as an AI benefactor to countries across the developing world, including in Africa, Asia, Latin America, and the Middle East. Moreover, Chinese government policy has embraced open-innovation ecosystems; in the United States, where companies have primarily focused on closed AI models, government policies have emphasized maintaining security and minimizing the risk that other countries, particularly China, could adapt U.S. technologies for military or economic advantage.

If Washington’s new AI strategy does not adequately account for open models, American AI companies, despite their world-leading models, will risk ceding international AI influence to China. The larger danger is that the United States will lose strategic leverage in emerging technology diplomacy in key regions of the world. Whether the country’s leading producers of AI are perceived as sharing or guarding their technologies thus has crucial ramifications that policymakers need to recognize. In striving for global AI leadership, the United States must carefully balance the need to mitigate national security risks with the imperative to bring innovative U.S. technology to other parts of the world. At present, China’s soft-power push in AI is limited by its access to computing power. With a recalibrated strategy, the United States and American AI companies have a chance to promote their own attractive, open models and prevent China’s rise as the leading purveyor of AI to the world.

MOST FAVORED NATION

It is crucial to understand that part of DeepSeek’s global success stems from its particular approach to AI. As with several other Chinese labs, DeepSeek has focused on developing smaller, more efficient models than their American counterparts that are far cheaper to train and deploy. Generally speaking, the Chinese approach has been shaped by U.S.-led export controls on advanced semiconductors, cost efficiency goals, and a drive for viable, real-world AI applications as opposed to building the most powerful general-purpose models. Moreover, China’s open models lag only slightly behind leading closed models produced by U.S. companies such as OpenAI, and their performance could persuade many countries to begin using Chinese models as the foundations of their AI infrastructure. At the core of this approach is Beijing’s broader push to gain more soft-power influence, especially in the global South, by sharing and promoting China’s advanced technologies and infrastructure—a state policy goal that has been articulated by senior government officials and reinforced in large-scale Chinese initiatives. Speaking about DeepSeek in February, for example, Foreign Ministry spokesperson Guo Jiakun made a point of stressing that China wants to share the benefits of open AI with other countries.

As it has been formulated in international relations theory, soft power is the ability to influence the preference of other actors through perceived shared values, cultural attractiveness, and persuasive ideas. Whereas hard power depends on military strength and the ability to credibly threaten the use of force to achieve strategic goals, soft power draws on such disparate sources as technology, education, and commerce to extend a country’s influence. Throughout and after the Cold War, for example, the global appeal of American culture and the U.S. economy prompted many countries to collaborate with Washington, creating trade and political interdependence among states and attracting highly skilled immigrants to the United States, who in turn helped fuel further U.S. technological breakthroughs.

Today, AI’s dual-use potential makes it a complicated asset in the soft-power portfolio. It is well documented that China and the United States are competing to develop game-changing, hard-power applications for AI, such as autonomous drones, advanced data integration, and command and control systems. In recent years, concerns about these security issues have had an outsize influence on Washington’s AI strategy. As U.S. companies introduced powerful generative AI models in late 2022, the Biden administration began to fear that China could find military applications for the new technology. As a result, its policies focused mostly on restricting access to the hardware needed to develop powerful AI models.

But that security focus has overshadowed AI’s extraordinary potential for transforming the global economy, workforce, health care, and society at large in beneficial ways—including in many developing countries. For example, if American AI models can be used to develop new cancer treatments or novel agricultural practices in countries with few resources, it would enhance the United States’ image and influence in a similar way to programs previously run by development and assistance agencies like USAID. It is precisely this potential for beneficial AI that Beijing is focused on developing and sharing—positioning itself to gain a powerful edge in global AI influence as a result.

The United States still has a chance to win the contest for global AI diffusion.

At the heart of AI’s role in the United States’ soft-power competition with China is the difference between open- and closed-model ecosystems. Open models such as DeepSeek’s R1 or Meta’s Llama family, one of the few existing big U.S. models to adopt this approach, feature open weights—the numerical parameters that determine the model’s predictions—that any user can adjust to tailor the model for a specific task. In contrast, the closed models used by most leading U.S. companies, including the models underlying OpenAI’s ChatGPT releases, require more computing resources to train, are closed off to users behind tightly controlled interfaces, and are generally more expensive to develop. Although closed models are usually more powerful, these attributes have made them in some ways less attractive to global AI developers than their open-model counterparts. Moreover, as DeepSeek’s R1 and Moonshot AI’s Kimi K2 have demonstrated, the performance gap between closed and open models appears to be shrinking.

Meanwhile, China’s government and some of its major firms are betting that open models—available for developers to access and adapt freely—can win over users and thus gain influence around the world. The release of R1 and Kimi K2 has already underscored the huge potential of China’s AI models. If successful, this strategy could entrench Chinese technology in global AI stacks, the digital infrastructure underlying AI, including the models, chips, and data centers.

Such a strategy may also cater to popular and consumer sentiment. Survey research suggests that the populations of developing countries are more optimistic about the economic and social benefits of AI than their counterparts in advanced countries. For instance, the 2025 Edelman Trust Barometer found that popular trust in AI was highest in China, India, Indonesia, Nigeria, Thailand, and the developing world generally; the proportion of Indians who indicated that they trusted AI—77 percent—was more than twice as large as the proportion of Americans who did. Similarly, in 2024, Google and Ipsos found that more than 70 percent of respondents in emerging markets such as Brazil, Mexico, South Africa, and the United Arab Emirates believed AI would positively affect work, learning, the treatment of disease, and information access, compared with around 50 percent of respondents who believed so in the United States.

Seeking to capitalize on this AI optimism, Beijing has embraced openness as a selling point. In May 2025, at an AI capacity-building conference in China, Deputy Foreign Minister Ma Zhaoxu emphasized the key advantages of Chinese AI models—open source, low cost, and high performance. Leveraging their models’ adaptability, China’s open-model developers could thus position China as a primary technological partner for countries that are looking to make a major AI push but that do not have the financial or computational resources to develop their own powerful models from scratch. For example, a local health department in a developing country might fine-tune an open model by retraining it on data sets of local disease statistics in remote regions to provide better medical services. This kind of deep customization is generally not possible with closed models.

DIGITAL EMPIRE

China’s soft-power AI push is not happening in a vacuum. It should be understood as part of Beijing’s broader effort to promote domestic self-sufficiency and expand its digital influence abroad. Since the 2010s, Beijing policy documents, including the AI Development Plan, announced in 2017, and the 14th Five-Year Plan, released in 2021, have underscored the Chinese government’s desire to leverage open-source technologies to push domestic innovation and reduce China’s reliance on the West. China’s promotion of its open AI models fits in lockstep with its aim of serving as the developing world’s leading provider of digital infrastructure through, for instance, the Digital Silk Road initiative. Over the last decade, Chinese companies such as Huawei and ZTE have invested hundreds of millions of dollars in digital infrastructure projects globally, including telecom networks, undersea cables, and surveillance equipment. Now, Alibaba Cloud and Huawei Cloud are ramping up overseas data center development for cloud computing in countries such as Malaysia, Mexico, the Philippines, and Thailand. These investments provide a strong foundation to help China deploy its AI applications around the world, particularly if it can access more high-end chips in the future than it has been able to under recent U.S. export controls.

Already, China is taking steps to solidify its global influence over the AI sector. Since 2023, Beijing has led a multilateral effort called the Global AI Governance Initiative to create responsible AI development and regulation. Although the initiative has rightfully trumpeted the importance of including developing countries in AI policy formulation, it is also light on specifics and emphasizes China’s willingness to develop others’ infrastructure. Some global AI industry leaders are concerned that Chinese open generative models could spread Chinese Communist Party propaganda to users by censoring or distorting information on Chinese history, global politics, and human rights issues.

The rapid advances of Chinese open models suggest that existing U.S. policy assumptions and private-sector AI strategy need to evolve. By prioritizing closed models, many U.S. firms have made a bet on AI as an exclusive product. At the same time, some U.S. firms appear to be giving more emphasis to cutting-edge innovation, including the goal of creating artificial general intelligence, than to developing reliable applications for existing generative models. Meanwhile, Chinese application developers are already exploring practical uses for DeepSeek’s and Alibaba’s models in automobiles, home appliances, health care, and other areas. Success in these applications is not guaranteed, but China’s push for finding practical uses for powerful AI models is notable.

To a degree, U.S. firms have begun to respond. In the aftermath of the DeepSeek R1 release, Sam Altman, the CEO of OpenAI, admitted that he felt the company was “on the wrong side of history” and would be rethinking its open-source strategy. Shortly thereafter, OpenAI announced it would be releasing an open-source model, which is expected in the late summer of 2025. Google, too, has since released a family of open-source models called Gemma, although its performance lags significantly behind the company’s closed models. What’s more, in June 2025, OpenAI dropped the price of its o3 model by 80 percent to make it more accessible to developers, researchers, and startups—and likely to be more competitive with some of the Chinese models.

OPEN OPPORTUNITY

The United States still has a chance to win the contest for global AI diffusion. China’s bid to become AI’s leading distributor already faces several hurdles. By preventing China from obtaining the tools needed to fabricate advanced chips for AI and by blocking Chinese firms’ access to U.S.-designed AI chips, American-led export controls likely will hinder China’s ability to spread its models widely. Moreover, demand for the chips needed for model inference—the deployment and use of trained models—will likely further outpace supply as inference-hungry models become widely integrated into applications.

These limits present a narrow window for the United States to offer better alternatives, but it must act quickly. Promoting the growth of an open-model AI ecosystem should be a first order priority for U.S. policymakers. The Trump administration’s newly released AI Action Plan appears to recognize the geostrategic significance of open models, recommending that “We need to ensure America has leading open models founded on American values.” Meta is the leading U.S. open-model player, but others exist, and OpenAI’s plans for its own powerful open model reflect an emerging trend. U.S. policymakers should further encourage this shift by encouraging collaboration between model developers and research institutions and helping provide additional resources to researchers and educators. Moreover, the U.S. government should offer more support to American AI researchers through programs such as the National Artificial Intelligence Research Resource, which allows small and underresourced open-model developers to better compete with larger tech developers. The AI Action plan nods toward these solutions, but they will require further fleshing out in the months ahead. A more diverse AI ecosystem would broaden the base for potential innovations that could benefit society and the economy.

At the same time, the United States should recalibrate its AI export control strategy. The recent successes of DeepSeek and Moonshot AI show that export controls cannot prevent Chinese companies from producing advanced open models. Nevertheless, the increasing importance of inference-based computing underscores the need for the United States to realign its export controls with the current direction of AI development. The controversy surrounding the Trump administration’s decision in mid-July to resume exports of Nvidia’s H20—a chip suitable for inference—underscores the need for a recalibration of the strategy. Washington’s reversal appears to have been more a concession aimed at trade negotiations with Beijing than a strategic pivot toward loosening advanced chip restrictions over the long-term. The administration will ultimately need to establish clear performance-based guidelines for chip exports as Nvidia and competitors release new chips. Controlling the semiconductors most suitable for inference could become a more central point of a future U.S. export control strategy, particularly as Chinese companies incorporate models like DeepSeek’s into new real-world applications.

By promoting open-model development and more carefully tailored export restrictions, Washington can also advance American soft power. A stronger open model ecosystem in the United States, for example, could provide U.S. allies and partners with attractive and affordable alternatives to Chinese models, fostering innovation abroad and reinforcing U.S. global influence. By taking steps to share AI’s benefits, the United States can enhance its global image, even if this must be carefully balanced with security concerns. If it fails to address China’s growing soft-power lead quickly, however, the cost may be high: Chinese diffusion of cheap, powerful AI capabilities—and the global clout that will accompany it—could ultimately prove too hard to displace.

OWEN J. DANIELS is Associate Director of Analysis and Andrew W. Marshall Fellow at Georgetown’s Center for Security and Emerging Technology and a Nonresident Senior Fellow at the Atlantic Council.

HANNA DOHMEN is a Senior Research Analyst at Georgetown’s Center for Security and Emerging Technology and a Nonresident Fellow at the Atlantic Council.