3944 - Việc công nhận Palestine có thể không chỉ mang tính biểu tượng nếu châu Âu và các quốc gia vùng Vịnh vẫn duy trì liên minh.
Dr Neil Quilliam
Các quốc gia châu Âu như Pháp đang tìm kiếm một chính sách Trung Đông quyết đoán hơn. Các quốc gia vùng Vịnh đã có sự thống nhất mới sau các cuộc không kích của Israel vào Doha. Cùng nhau, họ có thể thúc đẩy việc thành lập nhà nước Palestine.
Hình ảnh — Tổng thống Emmanuel Macron bắt tay Bộ trưởng Ngoại giao Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Faisal bin Farhan, tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (LHQ) vào ngày 22 tháng 9. (Ảnh: Spencer Platt/Getty Images)
Những người ủng hộ giải pháp hai nhà nước có thể được tha thứ khi nghĩ rằng việc Pháp, Anh, Canada, Úc và các nước khác công nhận Palestine trong tuần này sẽ chỉ dẫn đến một ngõ cụt khác cho việc thành lập nhà nước Palestine. Israel sẽ tiếp tục chiến tranh ở Gaza. Họ cũng có thể sẽ xây dựng các khu định cư mới và mở rộng các khu định cư hiện có ở Bờ Tây, về cơ bản là sáp nhập lãnh thổ mà không chính thức.
Về mặt đó, những người hoài nghi từ mọi phía dễ dàng bác bỏ việc các quốc gia phương Tây công nhận Palestine chỉ là biểu tượng, một hình thức sân khấu chính trị hoặc (như Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cáo buộc) một hành động tưởng thưởng cho Hamas vì các hành động khủng bố chống lại Israel. Tuy nhiên, sẽ là một sai lầm nếu bỏ qua tầm quan trọng của thời điểm này và cơ hội mà nó mang lại cho các quốc gia Ả Rập và châu Âu để xây dựng một động lực mới hướng tới nhà nước Palestine.
Gây áp lực quốc tế
Tháng này đã chứng kiến một loạt sự kiện đáng chú ý mà cho đến gần đây mới có thể tưởng tượng được:
Vào ngày 12 tháng 9, 142 quốc gia đã thông qua Tuyên bố New York - một kế hoạch do Pháp và Ả Rập Xê Út dẫn đầu về một nhà nước Palestine có chủ quyền. Vào Chủ nhật, ngày 21 tháng 9, Canada, Úc và Anh đã công nhận Palestine.
Vào thứ Hai, Pháp và Ả Rập Xê Út đã đồng tổ chức một hội nghị thượng đỉnh tại trụ sở Liên Hợp Quốc, một ngày trước khi khai mạc phiên thảo luận chung của Đại hội đồng. Hội nghị thượng đỉnh về Giải quyết Hòa bình Vấn đề Palestine và Thực hiện Giải pháp Hai Nhà nước đã bị Israel và Hoa Kỳ tẩy chay. Nhưng sự kiện này đã quy tụ hơn 140 nhà lãnh đạo và nhà ngoại giao thế giới để thúc đẩy sự ủng hộ cho nhà nước Palestine.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chính thức công nhận nhà nước Palestine trong bài phát biểu của mình, tuyên bố rằng "thời điểm hòa bình đã đến" và kêu gọi chấm dứt chiến tranh ở Gaza, trả tự do cho các con tin và thành lập một nhà nước Palestine khả thi. Bộ trưởng Ngoại giao Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Faisal bin Farhan, đã lặp lại lời kêu gọi của Macron, kêu gọi tất cả các quốc gia làm theo.
Vào ngày 24 tháng 9, Pháp và Anh đã trình bày một "kế hoạch ngày sau" tám điểm do châu Âu dẫn đầu cho chính quyền Hoa Kỳ và các đồng minh Ả Rập, trong đó Pháp tuyên bố sẵn sàng đóng góp vào sứ mệnh ổn định quốc tế.
Những sự kiện này đại diện cho một sự thay đổi phi thường giữa các đồng minh của Hoa Kỳ về một lĩnh vực chính sách trước đây không thể thay đổi. Và một số yếu tố cho thấy các nước Hội đồng Hợp tác Châu Âu và Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh có thể dựa vào thời điểm này để thay đổi triển vọng về một Palestine độc lập.
Thế giới đang thay đổi
Thứ nhất, các nhà lãnh đạo châu Âu muốn đóng một vai trò nổi bật hơn ở Trung Đông. Trật tự thế giới đang thay đổi, và châu Âu đang chịu áp lực ngoại giao, kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng, buộc họ phải xác định vị trí của mình trong trật tự mới nổi. Hiện tại, châu Âu vẫn nằm ngoài tầm ảnh hưởng đến các kết quả chính trị quan trọng và vẫn chịu ơn Hoa Kỳ - điều này được thể hiện qua ảnh hưởng áp đảo của Trump đối với cuộc chiến Nga-Ukraine.
Cuộc không kích của Israel vào Qatar ngày 9 tháng 9 đã là một chất xúc tác quan trọng cho sự thay đổi.
Những bất đồng với chính quyền Trump đã giúp một số nhà lãnh đạo châu Âu nhận ra sự cần thiết phải hành động và trở nên quyết đoán và có ảnh hưởng hơn - chứng minh cho tầm quan trọng lâu dài của châu lục này đối với thế giới, đặc biệt là Trung Đông. Không có gì ngạc nhiên khi Pháp, cường quốc hạt nhân duy nhất của EU và là thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đã đi đầu trong việc hợp tác chặt chẽ với Ả Rập Xê Út về Tuyên bố New York.
Các nhà lãnh đạo châu Âu cũng bị thúc đẩy bởi áp lực trong nước. Sự ủng hộ dành cho Israel dường như đang giảm mạnh ở Tây Âu. Nhiều người dân bị sốc trước quy mô và hướng phản ứng của Israel đối với các cuộc tấn công xuyên biên giới kinh hoàng của Hamas vào tháng 10 năm 2023, với sự phẫn nộ ngày càng tăng về 65.000 người Palestine thiệt mạng ở Gaza.
Thật vậy, Israel dường như đang thua thế thượng phong trong dư luận phương Tây. Trong các vòng xung đột trước đó, chẳng hạn như cuộc nổi dậy Intifada lần thứ nhất và lần thứ hai (năm 1987 và 2000), Israel luôn nắm giữ thế thượng phong.
Lần này, cuộc cạnh tranh về thế thượng phong lại rất khác; không phải vì người Palestine đang thắng thế, mà vì Israel đang thua thế. Hai bộ trưởng nội các cực hữu của Israel là Bezalel Smotrich và Itamar Ben-Gvir đã bị cấm đến thăm Tây Ban Nha, Slovenia, Bỉ, Úc, Canada, New Zealand, Na Uy và Vương quốc Anh vì kích động bạo lực chống lại người Palestine.
Những người phát ngôn của Israel, vốn nổi tiếng với tài hùng biện và những màn trình diễn thuyết phục trước công chúng, đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát cuộc tranh luận công khai, sau khi Nam Phi đưa vụ án diệt chủng ra Tòa án Công lý Quốc tế, và Tòa án Hình sự Quốc tế ra lệnh bắt giữ Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Ngay cả một số ít người ủng hộ Israel đáng kể ở Mỹ cũng công khai chỉ trích hành động của Israel trong cuộc chiến ở Gaza, bao gồm Kamala Harris và nhóm vận động J Street.
Thứ hai, cuộc không kích của Israel vào Qatar ngày 9 tháng 9 đã là chất xúc tác quan trọng cho sự thay đổi. Vụ tấn công vào đoàn đàm phán của Hamas, khiến sáu người thiệt mạng, bao gồm cả một quan chức an ninh Qatar, đã khơi dậy một khoảnh khắc đoàn kết giữa các quốc gia GCC.
Sự thống nhất về mục tiêu mới của GCC - và ưu tiên mà Ả Rập Xê Út, Qatar và UAE đặt ra cho việc… thành lập một nhà nước Palestine - phù hợp với tham vọng của châu Âu.
Chuyến thăm của Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed và phái đoàn cấp cao của ông tới Doha vào ngày 10 tháng 9 đã phát đi một tín hiệu rõ ràng rằng Abu Dhabi coi an ninh vùng Vịnh là tối quan trọng.
Hơn nữa, UAE đã nói rõ rằng bất kỳ việc sáp nhập Bờ Tây nào cũng sẽ là một lằn ranh đỏ, đe dọa Hiệp định Abraham. Sự thống nhất mới về mục tiêu của GCC - và ưu tiên mà Ả Rập Xê Út, Qatar và UAE đặt ra cho việc chấm dứt xung đột ở Gaza và thành lập một nhà nước Palestine - phù hợp với tham vọng của châu Âu.
Yếu tố cuối cùng chính là bản thân Tổng thống Trump. Hiện tại, tổng thống Mỹ đã bày tỏ sự ủng hộ rõ ràng với Israel. Khó có khả năng ông sẽ chuyển sang ủng hộ một nhà nước Palestine.
Nhưng ông Trump là người khó đoán, và triển vọng giành giải Nobel hòa bình, cùng với việc đạt được các thỏa thuận kinh tế và thương mại lớn hơn từ các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh có thể đủ để thuyết phục ông ít nhất là từ bỏ sự phản đối kịch liệt đối với nhà nước Palestine.
Nếu người châu Âu có thể thuyết phục ông rằng kế hoạch của họ có cơ hội thành công - và rằng ông có thể nhận công lao - thì điều đó có thể đủ để giành được sự ủng hộ của ông. Sẽ không dễ dàng: tổng thống đã công khai chỉ trích châu Âu và các nhà lãnh đạo châu Âu chỉ trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuần này; và con rể của tổng thống, Jared Kushner, cùng cựu Thủ tướng Anh Tony Blair được cho là đang xây dựng một kế hoạch hòa bình đối đầu.
Sự ủng hộ của các quốc gia vùng Vịnh có thể đóng vai trò then chốt: họ đã nhiều lần thất vọng với các đảm bảo an ninh của Hoa Kỳ, đặc biệt là sau cuộc không kích của Israel tại Doha. Mối quan hệ của Tổng thống Trump với họ chỉ mang tính giao dịch. Giờ đây, họ phải tuân theo cùng một chiến lược và bắt đầu đặt ra các điều kiện cho bất kỳ thỏa thuận lớn nào tiếp theo, với mục tiêu thúc đẩy các mục tiêu và mục đích của Tuyên bố New York.
Nếu châu Âu và GCC có thể hợp tác và tận dụng ảnh hưởng của mình, điều đó có thể đủ để đưa tiến trình ngoại giao tiến gần hơn đến việc thành lập nhà nước Palestine. Nhưng cần có lòng dũng cảm, niềm tin và sự lãnh đạo thực sự để biến điều đó thành hiện thực.
Tiến sĩ Neil Quilliam Nghiên cứu viên liên kết, Chương trình Trung Đông và Bắc Phi
https://www.chathamhouse.org/2025/09/recognition-palestine-can-be-more-symbolic-if-europe-and-gulf-states-remain-aligned
European countries like France are seeking a more assertive Middle East policy. Gulf countries have new unity after Israel’s strikes on Doha. Together they might yet progress Palestinian statehood.
Image — President Emmanuel Macron shakes hands with Saudi Arabia's Foreign Minister Prince Faisal bin Farhan at the United Nations (UN) General Assembly on 22 September. (Photo by Spencer Platt/Getty Images)
Advocates for the two-state solution could be forgiven for thinking that recognition of Palestine by France, the UK, Canada, Australia and others this week will just lead to yet another dead-end for Palestinian statehood. Israel will continue its war in Gaza. It will also likely build new settlements and expand existing ones in the West Bank, in essence annexing territory without formally doing so.
In that respect, it is easy for cynics from all sides of the spectrum to dismiss Western states’ recognition of Palestine as symbolic, a form of political theatre or (as charged by US President Donald Trump) an act that rewards Hamas for acts of terrorism against Israel. However, it would be a mistake to overlook the importance of the moment and the opportunity it presents for Arab and European states to build a new momentum towards Palestinian statehood.
Building international pressure
This month has seen a remarkable series of events that would have been unimaginable until very recently:
On 12 September 142 countries endorsed the New York Declaration – a French-Saudi led plan for a sovereign Palestinian state. On Sunday 21 September, Canada, Australia and the UK recognized Palestine.
On Monday, France and Saudi Arabia co-hosted a summit at UN headquarters, one day before the opening of the General Assembly’s general debate. The summit, the Peaceful Settlement of the Question of Palestine and the Implementation of the Two-State Solution, was boycotted by Israel and the US. But it brought together over 140 world leaders and diplomats to galvanize support for Palestinian statehood.
French President Emmanuel Macron formally recognized the state of Palestine during his address, declaring that ‘the time for peace has come’ and urging an end to the war in Gaza, the release of hostages, and the establishment of a viable Palestinian state. Saudi Foreign Minister Prince Faisal bin Farhan repeated Macron’s call, urging all nations to follow suit.
On 24 September, France and the UK presented a European-led eight point ‘day after plan’ to the US administration and Arab allies, in which France has stated its willingness to contribute to an international stabilization mission.
These events represent an extraordinary shift among US allies on a previously immovable policy area. And several factors suggest that European and Gulf Cooperation Council countries could build on this moment to change the prospects of an independent Palestine.
The changing world worder
First, European leaders want to play a more prominent role in the Middle East. The world order is changing, and Europe is under increasing diplomatic, economic and military pressure, compelling it to define its place in the emerging order. At present, it remains at the margins of influencing major political outcomes and is still beholden to the US – as demonstrated by Trump’s dominant influence over the Russia–Ukraine war.
Israel’s 9 September strike in Qatar on has been a significant catalyst for change.
Differences with Trump’s administration have helped some European leaders recognize the need to step up and become more assertive and influential – proving the continent’s enduring relevance to the world, and especially the Middle East. It is unsurprising that France, the EU’s only nuclear power and UN Security Council member, has taken the lead in working closely with Saudi Arabia on the New York Declaration.
Europe’s leaders are also driven by domestic pressures. Support for Israel appears to be declining sharply in Western Europe. Many citizens are shocked by the scale and direction of Israel’s response to Hamas’s horrific cross-border attacks of October 2023, with a growing outcry over the 65,000 Palestinians killed in Gaza.
Zizette Darkazally speaks at Chatham House’s event discussing Palestinian recognition
Indeed Israel seems to be losing in the broader Western court of public opinion. In earlier rounds of conflict, such as the first and second intifada (1987 and 2000), Israel always held the prevailing narrative.
This time the competition over the narrative is very different; not because the Palestinians are winning it, but because Israel is losing it. Far-right Israeli cabinet ministers Bezalel Smotrich and Itamar Ben-Gvir have been banned from visiting Spain, Slovenia, Belgium, Australia, Canada, New Zealand, Norway and the UK for inciting violence against Palestinians.
Israel’s spokespeople, known for their eloquence and persuasive public performances, are struggling to control the public debate, following South Africa’s bringing of a genocide case at the International Court of Justice, and the International Criminal Court arrest warrant for Prime Minister Benjamin Netanyahu. Even a few significant supporters of Israel in the US are openly criticising Israel’s conduct of the Gaza war, including Kamala Harris and advocacy group J Street.
Second, Israel’s 9 September strike in Qatar on has been a significant catalyst for change. The attack on the Hamas negotiating team, which killed six including a Qatari security official, has given rise to a moment of unity amongst the GCC states.
The GCC’s renewed unity of purpose – and the priority that Saudi Arabia, Qatar and the UAE have placed on…establishing a Palestinian state – aligns with European ambitions.
The visit of UAE President Mohammed bin Zayed and his high-level delegation to Doha on 10 September gave a clear signal that Abu Dhabi considers Gulf security to be paramount.
Furthermore, the UAE has made clear that any annexation of the West Bank would be a red line that will place the Abraham Accords in jeopardy. The GCC’s renewed unity of purpose – and the priority that Saudi Arabia, Qatar and the UAE have placed on ending the conflict in Gaza and establishing a Palestinian state – aligns with European ambitions.
The final factor is President Trump himself. For the time being, the US president has offered Israel his unequivocal support. It is unlikely that he would flip in favour of recognizing a Palestinian state.
But he is unpredictable, and the prospect of winning a Nobel peace prize, and securing even bigger economic and trade deals from Gulf Arab states might be enough to persuade him to at least drop his vociferous opposition to Palestinian statehood.
If the Europeans can persuade him that their plan has a chance of success – and that he could take the credit – that might be enough to win his backing. It will not be easy: the president was openly critical of Europe and its leaders only this week in his UN general assembly speech; and the president’s son-in-law Jared Kushner and former UK Prime Minister Tony Blair are reportedly developing a rival plan for peace.
The support of Gulf states could be pivotal: they have been repeatedly disappointed with US security guarantees, especially following the Israeli air strike in Doha. President Trump’s relationship with them is solely transactional. Now they must follow the same playbook and begin to attach conditions to any further major deals, with the aim of progressing the aims and objectives of the New York Declaration.
If Europe and the GCC can cooperate, and pull the levers of influence within their grasp, it may just be enough to move the diplomatic process closer towards Palestinian statehood. But it will take courage, conviction and real leadership to make it happen.
Nhận xét
Đăng nhận xét