2849 - Ted Cruz và JD Vance: Hổ báo vờn nhau

Trúc Phương/Người Việt

Còn hơn hai năm nữa mới đến cuộc bầu cử tổng thống nhưng cuộc chiến trong nội bộ đảng Cộng Hòa đã bắt đầu râm ran. Phó Tổng Thống JD Vance, 41 tuổi, đang nổi lên như ứng cử viên sáng giá kế thừa di sản MAGA của Tổng Thống Donald Trump. Trong khi đó, Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa-Texas), 55 tuổi, cũng âm thầm chuẩn bị cho cuộc chạy đua thứ hai vào Tòa Bạch Ốc…

Ông JD Vance (phải), khi còn là thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Ohio, phát biểu trong lúc ông Ted Cruz lắng nghe tại hội nghị bảo thủ CPAC ở Maryland năm 2023. (Hình minh họa: Alex Wong/Getty Images)

Khúc dạo đầu của cuộc so găng

Theo nhật báo The Washington Post và các hãng tin lớn cuối Tháng Mười Hai, ông Ted Cruz đã gặp gỡ các đồng minh thân cận để thảo luận khả năng tranh cử tổng thống năm 2028. Một người bạn lâu năm của ông, ông Morton Klein, chủ tịch tổ chức Do Thái Phục Quốc Hoa Kỳ (Zionist Organization of America), tiết lộ rằng ông Ted Cruz đang “nghiêm túc” cân nhắc việc ra tranh cử, đặc biệt sau khi nhận được nhiều lời kêu gọi từ giới chính trị bảo thủ.

Ông Ted Cruz đang đứng ở đâu trong đường lối chính trị và có xung đột gì với nội bộ MAGA? Thường xuyên chỉ trích tình trạng chống Do Thái bùng nổ trong đảng Cộng Hòa, ông Ted Cruz gần đây chĩa mũi dùi vào gương mặt truyền thông cực đoan Tucker Carlson, cáo buộc ông Carlson “lan truyền độc hại” khi phê phán Israel và tệ hại nhất là mời nhân vật cực hữu rất “bệnh hoạn” Nick Fuentes tham gia chương trình của mình.

Cuộc chiến gấu ó (miệt thị nhau bằng những từ ngữ hạ cấp) giữa ông Ted Cruz và ông Tucker Carlson không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong hàng ngũ MAGA nói riêng và Cộng Hòa nói chung. Đại diện cho cánh bảo thủ truyền thống, ủng hộ mạnh mẽ Israel và chủ trương thực hiện chính sách ngoại giao diều hâu sẵn sàng can thiệp. Ông Ted Cruz cảnh báo rằng các quan điểm chống Israel sẽ dẫn đến chống chủ nghĩa tư bản nói chung và chống Mỹ nói riêng. Ông khác với ông Tucker Carlson như thế nào thì cũng khác với ông JD Vance như vậy.

Ông JD Vance – đồng minh thân cận của ông Tucker Carlson – theo đuổi đường lối “America First” thuần túy, không muốn dây dưa can thiệp quân sự nước ngoài và thậm chí phê phán một số lợi ích doanh nghiệp lớn. Nói cách khác, dù cùng trên một con tàu MAGA, nhưng một người đứng ở đầu này, kẻ đứng đầu kia. Ở một góc độ nào đó, ông JD Vance cũng đang đi ngược chiều với “ông chủ” Trump của mình; và đứng về phe những kẻ “phản phé” lên án chính sách can thiệp của ông Trump trong đó có Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia).

Xét về mặt sức mạnh chính trị thời điểm hiện tại, ông JD Vance đang “nhỉnh” hơn ông Ted Cruz. Ông Vance được tổ chức bảo thủ trẻ Turning Point USA (TPUSA) ủng hộ. Tại hội nghị AmericaFest ở Phoenix cuối Tháng Mười Hai, sự kiện lớn đầu tiên sau vụ ám sát nhà sáng lập Charlie Kirk hồi Tháng Chín, bà Erika Kirk, vợ ông Charlie Kirk và hiện là tổng giám đốc TPUSA, chính thức ủng hộ ông Vance tranh cử tổng thống 2028.

“Chúng tôi sẽ đưa người bạn của chồng tôi, JD Vance, trở thành tổng thống thứ 48 một cách vang dội nhất có thể,” bà Erika Kirk tuyên bố trước hàng ngàn người và nhận được những tiếng gào thét ủng hộ vang dội.

TPUSA, với hàng ngàn thành viên trẻ và có mạng lưới truyền thông cực mạnh, đang chuẩn bị cơ sở hạ tầng để hỗ trợ ông Vance tại các tiểu bang bầu cử sơ bộ sớm như Iowa, New Hampshire, và Nevada. Ông Tyler Bower, giám đốc điều hành TPUSA, cho biết TPUSA đã bắt đầu xây dựng văn phòng và nhân sự tại các tiểu bang này, coi ông Vance là “ứng cử viên hàng đầu.” Cần nhắc lại, TPUSA, được thành lập năm 2012, hiện là một trong những tổ chức quy tụ giới trẻ mạnh nhất nước Mỹ. Chính tổ chức này góp phần mang lại chiến thắng cho ông Trump mùa bầu cử 2024. Hiện TPUSA có hơn 1 triệu thành viên với hơn 1,400 chi nhánh tại các đại học.

Trong thực tế, thăm dò mới nhất của CNN và Real Clear Politics cho thấy ông JD Vance đang là gương mặt số một trong đảng Cộng Hòa nếu tranh cử tổng thống, với 22-40% ủng hộ, trong khi các đối thủ khác chỉ dưới 10%. Một cuộc thăm dò không chính thức của những người tham dự AmericaFest cho thấy ông Vance thậm chí nhận được 84% ủng hộ, so với 5% của Ngoại Trưởng Marco Rubio, và 3% của Thống Đốc Florida Ron DeSantis. Cá nhân ông Marco Rubio cũng tuyên bố ủng hộ nếu ông Vance tranh cử. Với vị trí phó tổng thống và chủ tịch tài chính đảng Cộng Hòa Quốc Gia (giúp dễ dàng tiếp cận các nhà tài trợ lớn), ông Vance thật sự có nhiều lợi thế.

Kể từ vụ sát hại nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk, những cuộc đấu đá nội bộ về tương lai đảng Cộng Hòa đã bùng phát, xoay quanh vấn đề đường lối và chủ trương “Nước Mỹ Trên Hết” phải như thế nào. MAGA chia làm hai phe rõ rệt, với một bên bày tỏ bất bình việc ông Trump “rời bỏ lý tưởng” khi lao vào những vấn đề bên ngoài nước Mỹ, từ chuyện Ukraine, Israel, đến Venezuela. Những nhân vật bảo thủ như Tucker Carlson, Marjorie Taylor Greene… công khai chỉ trích khi ông Trump tấn công các địa điểm nguyên tử Iran vào Tháng Sáu. Họ cảnh báo ông Trump không nên mất thời giờ với việc thay đổi chế độ ở Venezuela. Họ không thích Mỹ dây vào vấn đề Ukraine…

“Thái tử MAGA”

Cá nhân Tổng Thống Trump chưa nói ông đứng về phe nào, nhưng ngay từ đầu, sau khi đắc cử tổng thống năm 2024, bộ máy chuyển giao quyền lực của ông Trump đã thiết kế nghị trình để ông Vance trở thành “thái tử,” thay ông kế nhiệm sự nghiệp MAGA.

Cụ thể, sau chiến thắng năm 2024 của ông Trump, ông JD Vance và các cố vấn thân cận đã xây dựng một nguyên tắc làm việc cho nhiệm kỳ phó tổng thống của ông, đồng thời định vị ông là người kế nhiệm phong trào MAGA. Theo đó, ở vị trí phó tổng thống, ông Vance không đảm nhận lĩnh vực chính sách cụ thể nào. Nhóm của ông Vance coi nhiệm kỳ phó tổng thống của bà Kamala Harris dưới thời Tổng Thống Joe Biden là bài học cảnh giác. Ông Biden từng giao bà Harris giải quyết “nguyên nhân gốc rễ” của vấn đề nhập cư nhưng bà hoàn toàn thất bại trong vai trò này. “Ông Vance không muốn trở thành ‘phó tổng thống kiểu Kamala Harris,’ bị giới hạn vào một lĩnh vực cụ thể. Điều đó sẽ kìm hãm ông,” một nguồn tin thân cận ông Vance thuật lại với Newsweek.

Thay vào đó, ông Vance bước vào Tòa Bạch Ốc với chủ trương làm lá chắn bảo vệ cho chương trình nghị sự của ông Trump. Sau 12 tháng nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, chiến lược này đang phát huy hiệu quả. Ông Vance nổi lên như một trong những người ủng hộ quyết liệt của tổng thống trên truyền thông, tạo tiếng nói ảnh hưởng trong chính sách nội địa, và trở thành sứ giả cho tầm nhìn “Nước Mỹ Trên Hết” ở nước ngoài.

“Không ai khéo léo hơn JD khi đối đầu với các diễn đàn khó nhằn nhất,” một cố vấn thân cận của ông Vance nhận xét. Dù xuất hiện trên truyền hình, tranh luận trong nước, hay công du nước ngoài, ông Vance đơn giản chỉ lặp lại lời ông Trump. Bằng cách này, ông Vance gần như không bị “hố” và không phạm những sai lầm chính sách có thể dẫn đến ảnh hưởng tai hại cho chiến dịch bầu cử tổng thống mà ông có thể tranh cử.

Trở lại với cuộc chiến so găng (có thể có) giữa Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz và Phó Tổng Thống JD Vance. Trên bề mặt, ông Vance được coi là “người kế thừa không chính thức” của ông Trump nhờ sự trung thành tuyệt đối với tổng thống. Tuy nhiên, con đường đến 2028 của ông Vance cũng không bằng phẳng. Loạt thăm dò gần đây cho thấy sự ủng hộ từ cử tri Cộng Hòa giảm sút, do đảng đang phân chia về bản sắc và ý thức hệ. Việc ông Vance gắn bó quá chặt với ông Trump cũng có thể là “con dao hai lưỡi,” đặc biệt nếu ông Trump mất uy tín nặng nề hơn hoặc kinh tế suy thoái trầm trọng hơn.

Với Ted Cruz, ông đang xây dựng hình ảnh mình như một nhân vật nổi bật với lập trường bảo thủ cứng rắn, khai thác tối đa sự bất đồng với ông Vance về chính sách đối ngoại. Sự ủng hộ từ các nhóm như tổ chức Do Thái Phục Quốc Hoa Kỳ có thể giúp ông Cruz thu hút cử tri gốc Do Thái và bảo thủ truyền thống. Ưu điểm của ông Cruz nằm ở kinh nghiệm. Ông từng tranh cử năm 2016, có mạng lưới ủng hộ mạnh ở Texas (một tiểu bang lớn về cử tri đoàn) và đang là chủ tịch Ủy Ban Thương Mại, Khoa Học, và Giao Thông Thượng Viện Hoa Kỳ. Ông Ted Cruz cũng được đánh giá cao về khả năng tranh luận và gây quỹ.

Ông JD Vance đại diện cho thế hệ MAGA mới – trẻ trung, dân túy, tập trung các vấn đề nội địa – trong khi ông Ted Cruz mang màu sắc bảo thủ cổ điển, nhấn mạnh ngoại giao và giá trị truyền thống. Ông Vance có lợi thế nhờ vị trí đương nhiệm và sự ủng hộ của ông Trump, nhưng ông Vance cũng “dễ chết” nếu Cộng Hòa tiếp tục phân hóa và nội bộ MAGA tiếp tục chém giết nhau. Ngược lại, ông Cruz có thể khai thác bất mãn từ phe ôn hòa. Tuy nhiên, ông Cruz cần vượt qua “lời nguyền” rằng ông là “kẻ thù nội bộ” của Cộng Hòa. Cần nhấn mạnh, cho đến thời điểm này, ông Ted Cruz là một trong những nhân vật bị ghét nhiều nhất trong chính nội bộ đảng Cộng Hòa.

Tóm lại, ông Vance vẫn là ứng cử viên mạnh hơn – tính đến thời điểm quan sát hiện tại. Tuy nhiên, tất cả còn phụ thuộc vào tỉ lệ ủng hộ ông Trump còn rớt nhiều đến mức nào và diễn biến đời sống kinh tế có tệ thêm hay không. Dù thế nào, cuộc cạnh tranh cũng phản ánh sự chuyển dịch của Cộng Hòa giai đoạn “hậu Trump,” từ sự thống nhất gần như tuyệt đối trong mùa bầu cử 2024 đến sự chia rẽ ngày càng gay gắt dẫn đến những tranh chấp về hướng đi tương lai. Cuộc chạy đua (đề cử) tổng thống trong nội bộ đảng Cộng Hòa, do vậy, không chỉ là màn so găng giữa các cá nhân mà còn là một cuộc chiến “định dạng bản sắc,” như cách nói của Dân Biểu Marjorie Taylor Greene, một chiến binh mệt mỏi, chính thức rời bỏ “cuộc chơi” bắt đầu từ ngày 5 Tháng Giêng, 2026.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/ted-cruz-va-jd-vance-ho-bao-von-nhau/