3614 - Từ Ukraina đến Iran: Luận về cuộc chiến

Lê Diễn Đức 

o

Người ta thường nói chiến tranh bắt đầu vì “an ninh bị đe dọa”. Nhưng nếu nhìn thẳng vào thực tế, sẽ thấy một điều ít ai muốn thừa nhận: Phần lớn các cuộc chiến hiện đại không bắt đầu vì bị đe dọa mà vì nước này không muốn chấp nhận một ngày nào đó có thể bị đe doạ bởi nước khác!

Vladimir Putin tấn công Ukraine vì NATO có thể mở rộng. Donald Trump cùng Israel đánh Iran vì Iran có thể có bom hạt nhân. Cả hai đều dựa trên cùng một nguyên do “có thể”!

Và một khi chiến tranh bắt đầu từ “có thể”, thì nó cũng sẽ không bao giờ có điểm dừng rõ ràng.

Bời vì không ai chứng minh được một điều chưa xảy ra sẽ không xảy ra. Đó là cái vòng lặp hoàn hảo của chiến tranh phòng ngừa: Nghi ngờ thì cho phép tấn công, gây ra bất ổn, càng tăng thêm nghi ngờ.

Người ta hay tranh luận “Iran chưa có bom, và nếu có thì cũng không dại gì tự sát khi đối đầu với Mỹ và Israel”, Nghe rất hợp lý nhưng lại sai trọng tâm.

Vấn đề chưa bao giờ là Iran có dám bắn hay không. Vấn đề nằm ỡ chỗ nếu Iran có bom, họ sẽ không còn dễ bị đánh nữa.

Khi Bắc Triều Tiên chưa có hạt nhân bị đe dọa liên tục nhưng khi có vũ khí hạt nhân thì các cường quốc phải “nói chuyện” với họ!

Điều trớ trêu nhất nằm ở đây là bạn bị đánh vì có thể làm bom, thì cách duy nhất để không bị đánh nữa là... phải làm bom thật.

Đó không phải là logic an ninh. Đó là logic của sự tuyệt vọng bị ép buộc. Vì thế có một nghịch lý cay đắng: Thứ vũ khí nguy hiểm nhất lại là thứ đảm bảo an toàn tốt nhất.

Cho nên tôi có thể thẳng thắn nói rằng, Mỹ và Israel không đánh Iran chỉ vì sợ bị tấn công. Họ đánh vì không muốn mất độc quyền sức mạnh.

Còn Nga? Nga không chỉ sợ NATO. Nga không chấp nhận một Ukraine nằm ngoài quỹ đạo của mình.

Đến đây, câu chuyện “ai có thể kết thúc chiến tranh” bắt đầu lộ rõ bản chất.

Nhiều người nói: “Người khởi xướng phải là người dừng lại”. Nghe rất hợp lý, nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều.

Người nổ súng có thể dừng bắn. Nhưng không thể kết thúc chiến tranh một mình.

Vì Ukraine không thể mất lãnh thổ và ngừng tồn tại. Iran không thể chấp nhận bị tước bỏ tương lai chiến lược. Khi đó, chiến tranh không còn là hành động đơn phương mà là một trạng thái mà cả hai bên bị khóa vào.

Và vì thế, những đòn tấn công, dù mạnh đến đâu, có thể phá hủy cơ sở, có thể giết người, có thể làm chậm tiến trình, nhưng không thể xóa được thứ quan trọng nhất, đó là ý chí và lý do để tiếp tục.

Nếu phải nói thật, không vòng vo, thì đây không phải là những cuộc chiến chính nghĩa vì hòa bình, mà là những cuộc chiến để quyết định ai có quyền mạnh, và ai không được phép mạnh.

Và câu kết có lẽ nên là thế này: chiến tranh không phải lúc nào cũng bắt đầu khi một bên trở nên nguy hiểm. Nó thường bắt đầu khi một bên không còn chấp nhận việc người khác có thể trở nên nguy hiểm.