3620 - Số phận Cuba
Phạm Nhật Bình
Những gì đọc được trên báo chí quốc tế gần đây cho thấy Cuba đang đàm phán với Mỹ. Nội dung của cuộc đàm phán giữa đôi bên được tiết lộ (hay không tiết lộ) đến nay chỉ là suy luận của nhà bình luận gieo quẻ đoán mò mà chưa có gì chính thức.
Đàm phán bao giờ cũng là một bước đi khôn khéo trong quan hệ ngoại giao quốc tế, nhất là khi hai quốc gia cùng lâm vào một con đường khó và muốn tìm ra lối thoát. Cuba và Mỹ là hai quốc gia ở Tây bán cầu và sát nách nhau, cách nhau khoảng 150 kmn đường chim bay nhưng theo đuổi hai chế độ chính trị thù địch nhau.
Tháng 1 năm 1959 lịch sử đầy biến động của Cuba bước sang một thời kỳ mới khi Fidel Castro lật đổ tổng thống Batista và lên nắm quyền, biến Cuba thành một quốc gia theo xã hội chủ nghĩa. Năm 1961 ngày 17 tháng 4, một cuộc đổ bộ của người Cuba lưu vong , được CIA huấn luyện, diễn ra ở Vịnh Con heo (Bahía de Cochinos) nhằm lật đổ chính quyền Fidel Castro nhưng thất bại nhanh chóng. Biến cố Vịnh Con Heo củng cố vị thế của Fidel trong vai trò là người đứng đầu không thể thay thế của đảo quốc và làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Cuba trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.
Đến tháng 10 năm 1962 cuộc đối đầu giữa một bên là Liên Xô và Cuba, một bên là Hoa Kỳ bùng nổ. Từ tháng 9 Liên Xô bắt đầu bí mật xây dựng một số căn cứ hỏa lực ở Cuba, bố trí hỏa tiễn nguyên tử tầm trung hướng về các mục tiêu trong nội địa Hoa Kỳ. Lúc ấy Liên Xô vịn vào lý do cân bằng vũ khí khi Hoa Kỳ bố trí hỏa tiễn ở Anh, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1958 và 1961.
Khủng hoảng tên lửa Cuba (tiếng Anh: Cuban Missile Crisis là cuộc đối đầu nguy hiểm nhất trong thời kỳ Chiến tranh lạnh giữa hai siêu cường đứng đầu thế giới và có thể dẫn đến chiến tranh nguyên tử. Ngoài mặt Mỹ và Liên Xô đều tỏ ra không nhân nhượng với những lời tuyên bố cứng rắn. Nhưng bên trong những cuộc đàm phán bí mật trong hậu trường đều thừa nhận một điều: chiến tranh nguyên tử là một đòn tự sát không có kẻ thắng. Nó cũng như ngón đòn "đồng qui ư tận" trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, trong cái nghĩa bi thảm nếu xảy ra chiến tranh nguyên tử thì cả hai đối thủ cùng chết.
Chính vì thế cuối cùng vào cuối tháng 10/1962 tổng thống Mỹ lúc đó là John F. Kennedy và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc U Thant đã đạt được một nhượng bộ của nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev. Qua đó Liên Xô đồng ý tháo gỡ hỏa tiễn tấn công đã bố trí ở Cuba, đổi lại Hoa Kỳ đồng ý không tấn công Cuba và rút hỏa tiễn đã bố trí ở Ý và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1961.
Cuộc khủng hoảng chấm dứt, thế giới thở phào nhẹ nhỏm vì tránh được một thảm họa mà nhân loại là nạn nhân. Sự tàn phá của nguyên tử nếu Mỹ và Liên Xô tiếp tục đối đầu và xảy ra chiến tranh, sẽ lớn hơn hàng chục hay hàng trăm lần ở Hiroshima và Nagasaki năm 1945.
Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba cũng đã khai sinh ra thỏa hiệp đường dây nóng, một đường dây liên lạc trực tiếp giữa Moscow và Washington trong trường hợp khần cấp.
Cho đến hiện nay cuộc đàm phán giữa Cuba và Mỹ còn giằng co mà chưa đưa đến một kết quả nào trong khi áp lực chính trị từ Mỹ gia tăng hàng ngày. Do nguồn xăng dầu tài trợ từ Venezuela bị cắt, Cuba cam chịu sống trong tăm tối vì cúp điện. Vì những lý do đó, nhiều nguồn tin giả được tung ra như Cuba đã sụp đổ…Cuba đầu hàng vô điều kiện, Cuba từ bỏ xã hội chủ nghĩa v…v… Đây là sự vui mừng quá sớm, vì từ năm 1959 chế độ Cuba đã đi qua nhiều bước thăng trầm trong vòng vây cấm vận của Mỹ nhưng vẫn cầm cự và sống sót nhờ vào chỗ dựa của “các nước anh em”. Nhưng nay những chỗ dựa ấy lần lượt không còn nữa mà gần đây nhất là Venezuela sau khi Maduro bị Mỹ bắt.
Vì thế con đường tồn tại của Cuba hiện nay là một con đường hẹp. Nhưng từ bỏ chủ nghĩa xã hội lại là một con đường quá hẹp đối với các lãnh đạo Cuba sau thời Fidel Castro, trừ khi có một cuộc cách mạng quần chúng thật sự để loại trừ vĩnh viễn chủ nghĩa cộng sàn để giành lại chính quyền.
Đàm phán bao giờ cũng là một bước đi khôn khéo trong quan hệ ngoại giao quốc tế, nhất là khi hai quốc gia cùng lâm vào một con đường khó và muốn tìm ra lối thoát. Cuba và Mỹ là hai quốc gia ở Tây bán cầu và sát nách nhau, cách nhau khoảng 150 kmn đường chim bay nhưng theo đuổi hai chế độ chính trị thù địch nhau.
Tháng 1 năm 1959 lịch sử đầy biến động của Cuba bước sang một thời kỳ mới khi Fidel Castro lật đổ tổng thống Batista và lên nắm quyền, biến Cuba thành một quốc gia theo xã hội chủ nghĩa. Năm 1961 ngày 17 tháng 4, một cuộc đổ bộ của người Cuba lưu vong , được CIA huấn luyện, diễn ra ở Vịnh Con heo (Bahía de Cochinos) nhằm lật đổ chính quyền Fidel Castro nhưng thất bại nhanh chóng. Biến cố Vịnh Con Heo củng cố vị thế của Fidel trong vai trò là người đứng đầu không thể thay thế của đảo quốc và làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Cuba trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.
Đến tháng 10 năm 1962 cuộc đối đầu giữa một bên là Liên Xô và Cuba, một bên là Hoa Kỳ bùng nổ. Từ tháng 9 Liên Xô bắt đầu bí mật xây dựng một số căn cứ hỏa lực ở Cuba, bố trí hỏa tiễn nguyên tử tầm trung hướng về các mục tiêu trong nội địa Hoa Kỳ. Lúc ấy Liên Xô vịn vào lý do cân bằng vũ khí khi Hoa Kỳ bố trí hỏa tiễn ở Anh, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1958 và 1961.
Khủng hoảng tên lửa Cuba (tiếng Anh: Cuban Missile Crisis là cuộc đối đầu nguy hiểm nhất trong thời kỳ Chiến tranh lạnh giữa hai siêu cường đứng đầu thế giới và có thể dẫn đến chiến tranh nguyên tử. Ngoài mặt Mỹ và Liên Xô đều tỏ ra không nhân nhượng với những lời tuyên bố cứng rắn. Nhưng bên trong những cuộc đàm phán bí mật trong hậu trường đều thừa nhận một điều: chiến tranh nguyên tử là một đòn tự sát không có kẻ thắng. Nó cũng như ngón đòn "đồng qui ư tận" trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, trong cái nghĩa bi thảm nếu xảy ra chiến tranh nguyên tử thì cả hai đối thủ cùng chết.
Chính vì thế cuối cùng vào cuối tháng 10/1962 tổng thống Mỹ lúc đó là John F. Kennedy và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc U Thant đã đạt được một nhượng bộ của nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev. Qua đó Liên Xô đồng ý tháo gỡ hỏa tiễn tấn công đã bố trí ở Cuba, đổi lại Hoa Kỳ đồng ý không tấn công Cuba và rút hỏa tiễn đã bố trí ở Ý và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1961.
Cuộc khủng hoảng chấm dứt, thế giới thở phào nhẹ nhỏm vì tránh được một thảm họa mà nhân loại là nạn nhân. Sự tàn phá của nguyên tử nếu Mỹ và Liên Xô tiếp tục đối đầu và xảy ra chiến tranh, sẽ lớn hơn hàng chục hay hàng trăm lần ở Hiroshima và Nagasaki năm 1945.
Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba cũng đã khai sinh ra thỏa hiệp đường dây nóng, một đường dây liên lạc trực tiếp giữa Moscow và Washington trong trường hợp khần cấp.
Cho đến hiện nay cuộc đàm phán giữa Cuba và Mỹ còn giằng co mà chưa đưa đến một kết quả nào trong khi áp lực chính trị từ Mỹ gia tăng hàng ngày. Do nguồn xăng dầu tài trợ từ Venezuela bị cắt, Cuba cam chịu sống trong tăm tối vì cúp điện. Vì những lý do đó, nhiều nguồn tin giả được tung ra như Cuba đã sụp đổ…Cuba đầu hàng vô điều kiện, Cuba từ bỏ xã hội chủ nghĩa v…v… Đây là sự vui mừng quá sớm, vì từ năm 1959 chế độ Cuba đã đi qua nhiều bước thăng trầm trong vòng vây cấm vận của Mỹ nhưng vẫn cầm cự và sống sót nhờ vào chỗ dựa của “các nước anh em”. Nhưng nay những chỗ dựa ấy lần lượt không còn nữa mà gần đây nhất là Venezuela sau khi Maduro bị Mỹ bắt.
Vì thế con đường tồn tại của Cuba hiện nay là một con đường hẹp. Nhưng từ bỏ chủ nghĩa xã hội lại là một con đường quá hẹp đối với các lãnh đạo Cuba sau thời Fidel Castro, trừ khi có một cuộc cách mạng quần chúng thật sự để loại trừ vĩnh viễn chủ nghĩa cộng sàn để giành lại chính quyền.
Phạm Nhật Bình
Nhận xét
Đăng nhận xét