3955 - Những điều cần biết về sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu
Ảnh minh họa: Máy bay vận tải của quân đội Mỹ tại căn cứ không quân Ramstein của Đức. AP - Michael Probst
Chính sách phòng thủ của Mỹ tại châu Âu được thiết lập như thế nào ?
Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu là di sản của Đệ Nhị Thế Chiến. Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ (EUCOM) được thành lập vào năm 1947, một trong số 11 bộ chỉ huy tác chiến thuộc bộ Quốc Phòng Mỹ, hoạt động tại khoảng 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Mục tiêu của EUCOM ban đầu là giúp ổn định và tái thiết châu Âu. Vào thời kỳ Chiến Tranh Lạnh, sự hiện diện của quân đội Mỹ được coi như là một bức tường thành chống sự bành trướng của Liên Xô. Chiến Tranh Lạnh kết thúc, EUCOM vẫn được duy trì và đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các hoạt động quân sự của Mỹ ở Bắc Cực, châu Phi và Trung Đông, kể cả trong cuộc xung đột hiện nay với Iran.
Hiện tại, EUCOM giám sát các hoạt động quân sự Hoa Kỳ trên khắp châu Âu, phối hợp với các nước đồng minh trong NATO thông qua sáu bộ tư lệnh, bao gồm Lục quân, Hải quân, Không quân, Thủy quân lục chiến, Lực lượng Đặc nhiệm và Lực lượng Không gian mới được thành lập.
Mỹ có bao nhiêu quân ở châu Âu và đồn trú ở đâu ?
Dựa theo thông tin từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Hoa Kỳ (DMDC), Reuters cho biết, tính đến tháng 12/2025, Mỹ có khoảng hơn 60 đến gần 80 ngàn binh sĩ, trú đóng tại hơn 30 căn cứ thường trực nằm rải rác ở khoảng một chục nước. Trong số này, Đức, Ý và Anh là ba quốc gia có số lượng binh sĩ Mỹ đóng quân đông nhất. Dữ liệu do DMDC cung cấp cho thấy tính đến tháng 12/2025, số lính Mỹ ở Đức là hơn 36 ngàn quân được chia thành 5 đơn vị đồn trú ; tại Anh là hơn 10 ngàn đóng tại ba căn cứ, chủ yếu là lực lượng Không quân và ở Ý là hơn 12.660 quân, bao gồm các lực lượng Lục quân, Hải quân và Không quân, đóng tại 4 căn cứ.
Ngoài Tây Ban Nha, có các căn cứ Hải quân và Không quân Mỹ gần eo biển Gibraltar, nơi trú đóng của gần 4.000 quân thường trực, lính Mỹ còn được điều động đến các nước khác như Ba Lan (gần 370 người), Rumani (hơn 150) và Hungary (77 quân nhân). Tại ba nước Đông Âu này, quân đội Mỹ được quyền tiếp cận tạm thời nhiều căn cứ khác nhau.
Châu Âu có vai trò như thế nào trong các hoạt động quân sự của Mỹ ?
Theo giải thích của AP, ngoài mục tiêu răn đe Nga, sự hiện diện quân sự Mỹ ở châu Âu giúp Washington thể hiện sức mạnh trên toàn cầu, đặc biệt là ở Đức, quốc gia có đông lính Mỹ trú đóng nhất. Căn cứ Stuttgart là nơi đặt trụ sở của các Bộ Tư Lệnh châu Âu và châu Phi của Mỹ. Vùng Landstuhl của Đức trú đóng một trung tâm y tế to lớn, điều trị các binh sĩ bị thương trong các cuộc chiến ở Irak và Afghanistan.
Nhất là căn cứ không quân Ramstein của Đức – căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ tại châu Âu – có một vị trí chiến lược quan trọng. Căn cứ này được ví như là một « tiểu quốc Hoa Kỳ » trong lòng nước Đức. Binh sĩ Mỹ hiện diện ở đây từ gần 80 năm qua. Căn cứ này đóng vai trò là trung tâm hậu cần, vận chuyển quân và trang thiết bị quân sự thiết yếu của quân đội Mỹ sang Trung Đông hay châu Phi.
Tại Ý, hai căn cứ hải quân Napoli và Sigorella (đảo Sicile) nằm ở vị trí thuận lợi ở Địa Trung Hải để sang Trung Đông « có vai trò chủ chốt cho các hoạt động đường biển của quân đội Mỹ », theo như lưu ý với kênh truyền hình France 24, từ nhà nghiên cứu Emma Salisbury, chuyên gia về quân sự Mỹ, Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại. Tuy nhiên, Tây Ban Nha, tuy chỉ có gần 4.000 lính Mỹ, nhưng có căn cứ Rota nằm gần eo biển Gibraltar là nơi trú đóng căn cứ hải quân lớn nhất của Mỹ tại châu Âu.
Ngoài ra, theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, công bố hồi tháng 3/2026, Hoa Kỳ cất trữ khoảng 100 quả bom hạt nhân tại một số nước châu Âu là Bỉ, Đức, Ý, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, và có khả năng tại một căn cứ ở Anh Quốc.
Nhìn chung, trong một cuộc điều trần trước Ủy ban Quân sự Thượng Viện vào tháng 3/2026, tướng Alexus Grynkewich, tư lệnh lực lượng Mỹ và NATO tại châu Âu đã nhấn mạnh đến lợi ích của việc triển khai quân Mỹ tại lục địa này : « Việc có năng lực, có vũ khí ở châu Âu cho phép chúng ta giúp Bộ Tư Lệnh châu Phi của Mỹ nhắm mục tiêu vào khủng bố ở châu Phi, hoặc giúp Bộ Tư Lệnh Trung tâm Mỹ thực hiện chiến dịch Epic Fury. Khoảng cách ngắn hơn, chi phí ít hơn và việc thể hiện sức mạnh dễ dàng hơn nhiều ».
Thông báo rút quân là một phần trong Chiến lược Quốc phòng Mỹ ?
Tài liệu được công bố vào tháng 01/2026 vạch ra một tầm nhìn toàn diện, từ răn đe Trung Quốc đến phòng thủ chống các cuộc tấn công mạng và phá vỡ tham vọng hạt nhân của Iran. Do vậy, chính quyền Trump cho rằng châu lục này phải tự lực cánh sinh nhiều hơn. Tài liệu nêu rõ : « Trong khi chúng ta đang và sẽ tiếp tục tham gia vào các vấn đề ở châu Âu, chúng ta phải – và sẽ – ưu tiên bảo vệ lãnh thổ Hoa Kỳ và răn đe Trung Quốc ».
AP nhắc thêm, trong số các điều khác, tài liệu lưu ý rằng sức mạnh kinh tế của châu Âu, mặc dù đang giảm dần trên phạm vi toàn cầu, vẫn đáng kể, và nhất là riêng nền kinh tế Đức « lớn hơn nhiều so với Nga ». Ngoài ra, Chiến lược Quốc phòng Mỹ còn ghi nhận : « May mắn thay, các đồng minh NATO của chúng ta mạnh hơn Nga rất nhiều – cách biệt là rất lớn », đồng thời lưu ý đến cam kết của các đồng minh NATO về việc tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, một nỗ lực do Trump dẫn đầu.
Hệ quả nào cho an ninh châu Âu nếu Mỹ thực hiện cam kết rút bớt số binh sĩ hiện diện tại châu lục ?
Đây không phải là lần đầu tiên tổng thống Trump dọa giảm bớt quân số ở châu Âu. Năm 2019, trong nhiệm kỳ I, Donald Trump từng nói đến việc rút khoảng 10.000 quân ở Đức. Với thông báo lần này, theo đánh giá nhà nghiên cứu Emma Salisbury với France 24, « Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục hoàn thành các nhiệm vụ ngay cả khi với 5.000 quân ít hơn, trừ phi Donald Trump quyết định đưa về nước các đội quân đặc nhiệm ».
Nữ chuyên gia này lưu ý thêm rằng « trên thực tế, lực lượng quân sự của Mỹ tại châu Âu đã tăng thêm khoảng 5.000 quân từ khi Nga phát động cuộc chiến xâm lược Ukraina. Nếu Trump thực thi lời đe dọa, đấy chỉ là quay trở lại với tình hình trước năm 2022. »
Tuy nhiên, trong một cơn tức giận bộc phát, nguyên thủ Mỹ còn nhắm đến việc rút bớt quân ở Ý và Tây Ban Nha. Trong ngắn hạn, thông báo của Trump có thể chưa làm thay đổi diện mạo an ninh cho châu Âu, nhưng theo quan sát của Dafydd Townley, nhà chính trị học và chuyên gia về an ninh quốc gia Mỹ, với France 24, « đây là một tín hiệu với các chính phủ châu Âu rằng tổng thống Mỹ không đùa khi ông đe dọa giảm các cam kết với châu Âu ».
Nếu như tổng thư ký NATO Mark Rutte tuyên bố châu Âu « thấu hiểu thông điệp » của tổng thống Trump, thì thông điệp này cũng được Nga tiếp nhận một cách rõ ràng. Chuyên gia Dafydd Townley lo ngại rằng, « việc rút quân này rất có thể sẽ khuyến khích Nga hướng đến các mục tiêu khác ngoài Ukraina, vì quyết định này tạo ấn tượng NATO không còn là lực lượng răn đe đáng gờm như trước đây nữa ».
Vẫn theo vị chuyên gia về an ninh Mỹ, còn có một điểm khác đáng lo không kém : « Châu Âu hiện chưa có năng lực sản xuất vũ khí như Mỹ để nhanh chóng đáp trả các hành động gây hấn từ bên ngoài. Châu Âu cũng phụ thuộc vào công nghệ Mỹ đối với các hệ thống phòng thủ của mình. Chưa kể đến hiện tại châu Âu vẫn chưa có được một sự đồng thuận về việc quốc gia nào có thể dẫn đầu một hệ thống phòng thủ chung như vậy. »
Đây cũng chính là quan điểm của hai chủ tịch Ủy ban Quân sự ở Thượng Viện và Hạ Viện Mỹ, cả hai đều là thành viên đảng Cộng Hòa. Trong một thông cáo chung được AFP dẫn lại, Mike Rogers và Roger Wicker cùng cảnh báo : « Ngay cả khi các đồng minh hướng tới chi tiêu quốc phòng ở mức 5% GDP, việc thực hiện khoản đầu tư này cũng sẽ đòi hỏi thời gian. Việc giảm bớt sự hiện diện quân sự Mỹ quá sớm tại châu Âu, trước khi các nguồn lực này được đưa vào hoạt động đầy đủ, có nguy cơ làm suy yếu khả năng răn đe ».
(Nguồn AFP, Reuters, AP và France 24)
Nhận xét
Đăng nhận xét