3962 - Đây không phải là thế giới mà Nga mong muốn

Hanna Notte 

Một nước Mỹ hiếu chiến đang phá hỏng chiến lược của Putin

Tổng thống Nga Vladimir Putin tại một buổi lễ quân sự ở Moscow, tháng 2 năm 2026. Ảnh: Maxim Shipenkov / Reuters

Cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 chỉ đánh dấu đỉnh điểm trong quá trình chuyển dịch lâu dài của Nga sang chủ nghĩa xét lại. Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Nga đã tìm cách định hình kiến ​​trúc an ninh châu Âu và áp đặt ý chí của mình lên các quốc gia láng giềng nhỏ hơn. Điện Kremlin cũng đã đụng độ với Hoa Kỳ và châu Âu tại Liên Hiệp Quốc cũng như các diễn đàn đa phương khác. Các nhà lãnh đạo Nga đã lên án khái niệm về một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, coi đó là một sáng tạo của phương Tây nhằm củng cố quyền bá chủ của Hoa Kỳ. Tự coi mình là lực lượng tiên phong thúc đẩy một trật tự đa cực hơn, Nga đã tìm cách gia tăng tầm ảnh hưởng toàn cầu của chính mình, không bị ràng buộc bởi bất kỳ giới hạn hay quy tắc nào.

Thế nhưng giờ đây, Nga lại rơi vào một tình thế trớ trêu: phải chứng kiến ​​Hoa Kỳ hành xử ngày càng giống chính nước Nga. Nhìn bề ngoài, đây có vẻ là một điều thuận lợi đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Thay vì phải đối đầu với một Washington luôn phản kháng các hành động thôn tính lãnh thổ của ông và tranh đấu với ông trên các diễn đàn đa phương, giờ đây ông lại có một người đồng cấp tại Hoa Kỳ đầy "tâm đầu ý hợp"—một vị tổng thống dường như cũng tán thành thế giới quan "kẻ mạnh là kẻ thắng" của ông. Donald Trump đã công kích các thể chế quốc tế bằng ngôn từ gợi nhớ đến những lời đả kích gay gắt của Nga; ông rút Hoa Kỳ khỏi hàng chục cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc, cắt giảm nguồn tài trợ cho các cơ quan này, đồng thời khởi xướng một cơ chế giải quyết xung đột đối trọng mang tên "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace). Hơn nữa, ông còn ngang nhiên tuyên bố quyền được gây sức ép, thậm chí tấn công các quốc gia nhỏ hơn—một phong cách hành xử đầy hống hách, y hệt như cách Nga thường làm.

Tuy nhiên, về lâu dài, bước ngoặt này rất có thể lại là một tổn thất đối với Nga. Chiến lược của Putin chỉ thành công chừng nào Hoa Kỳ chưa bắt chước chiến lược đó—nói cách khác, chiến lược này chỉ hiệu quả khi Moscow tự giải phóng mình khỏi các quy tắc, trong khi vẫn khăng khăng đòi Washington phải tiếp tục chịu sự trói buộc. Và trên thực tế, ngay cả khi Nga lên tiếng chỉ trích các thể chế quốc tế truyền thống, họ vẫn dựa vào chính những thể chế này để tạo dựng lợi thế đàm phán—cụ thể là thông qua việc sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an để gây ảnh hưởng. Giờ đây, những hành động của ông Trump đang đe dọa làm suy giảm sức mạnh đó của Nga. Hơn nữa, do đang bị sa lầy vào cuộc chiến tại Ukraine, ông Putin buộc phải đứng nhìn trong bất lực khi ông Trump hăm hở sử dụng sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ để chèn ép hai đối tác chủ chốt của Nga là Iran và Venezuela.

Điện Kremlin hiện cũng đang gặt hái được một số lợi ích nhất định từ cách tiếp cận đầy cứng rắn, mang tính "đè bẹp" đối thủ của ông Trump. Cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran đã tạo điều kiện cho Nga thu về hàng tỷ đô la doanh thu dầu mỏ bổ sung. Và Nga có thể đang hy vọng rằng ông Trump sẽ sa lầy vào hết thảm họa chính sách đối ngoại này đến thảm họa khác, qua đó làm suy yếu vị thế toàn cầu của Hoa Kỳ và giúp Nga trụ vững lâu hơn phương Tây tại Ukraine. Tuy nhiên, việc liệu ông Putin có thể tận dụng một cách bền vững thái độ hiếu chiến theo kiểu "đánh nhanh rút gọn" của ông Trump hay không vẫn là điều hết sức bấp bênh—và sẽ là một sai lầm nếu cho rằng chỉ cần Hoa Kỳ bắt đầu hành xử giống Nga hơn, thì điều đó sẽ tự động mang lại lợi ích cho Điện Kremlin. Kịch bản dễ xảy ra hơn là Nga sẽ chứng kiến ​​khả năng vươn tầm ảnh hưởng toàn cầu của mình—vốn đã suy yếu do cuộc chiến chống lại Ukraine—tiếp tục bị xói mòn dưới bàn tay của chính Hoa Kỳ.

Lợi cả đôi đường

Từ lâu, Nga đã chuyển hóa sự phản kháng của mình đối với vị thế bá chủ của Hoa Kỳ thành những bất đồng với chính Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh liên quan đến các hiệp ước và thể chế quốc tế. Ông Putin đã có một lần bộc bạch nỗi bức xúc của mình một cách đầy ấn tượng trong bài phát biểu tại Munich năm 2007; khi đó, ông đã than phiền về thái độ "coi thường" luật pháp quốc tế của Hoa Kỳ, cũng như việc Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu bị biến thành một "công cụ thô thiển, được thiết kế chỉ để phục vụ cho các lợi ích chính sách đối ngoại của một quốc gia hoặc một nhóm các quốc gia cụ thể." Sau khi chính quyền Obama cùng các đồng minh phản ứng trước sự kiện sáp nhập Crimea năm 2014 bằng cách áp đặt trừng phạt và cắt giảm hợp tác với Nga, các nhà ngoại giao Nga lại càng gia tăng tần suất đụng độ với các đối tác phương Tây ngay trong khuôn khổ các diễn đàn đa phương. Chẳng hạn, tại các cuộc họp của Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học, Nga đã vấp phải những tranh cãi gay gắt với Hoa Kỳ cùng các đối tác liên quan đến những nỗ lực của Syria—một đồng minh của Nga—nhằm duy trì và sử dụng vũ khí hóa học. Những cuộc khẩu chiến này đã tạo cơ hội cho Moscow xây dựng một luận điệu cho rằng các quốc gia phương Tây chỉ đơn thuần lợi dụng các thể chế đa phương như một vỏ bọc để thúc đẩy một chương trình nghị sự chống lại Nga. Nga đã thành công trong việc tập hợp một nhóm nhỏ các quốc gia ủng hộ—những nước vốn bất mãn trước sự thống trị của phương Tây. Đồng thời, Nga cũng tìm cách "ném đá vào guồng máy" của các thể chế truyền thống này, gây cản trở nghiêm trọng đến khả năng hoàn thành các sứ mệnh và nhiệm vụ được giao của chúng.

Trong khi đó, Nga đã tuyên bố rõ ràng rằng họ sẽ đi theo con đường riêng của mình bất cứ khi nào muốn, hợp tác với các quốc gia có cùng chí hướng thay vì dựa dẫm vào cái mà Fyodor Lukyanov—một chuyên gia chính sách đối ngoại lỗi lạc và có mối quan hệ mật thiết với Điện Kremlin—đã mô tả một cách đầy khinh miệt là "các cấu trúc toàn cầu chuyên ban hành luật lệ." "Khái niệm Chính sách Đối ngoại" năm 2016 của Nga (một văn kiện phác thảo thế giới quan, lợi ích và mục tiêu của quốc gia này) đã công bố ý định của Moscow về việc chuyển hướng mạnh mẽ hơn sang "ngoại giao mạng lưới"—khái niệm mà họ định nghĩa là một "cách tiếp cận linh hoạt trong việc tham gia vào các cơ chế đa phương"—nói cách khác, là việc hợp tác một cách có chọn lọc với các quốc gia bất cứ khi nào điều đó mang lại lợi ích cho họ. Bắt đầu từ năm 2017, Nga đã đưa lý thuyết này vào thực tiễn khi cùng Iran và Thổ Nhĩ Kỳ tham gia "Tiến trình Astana" nhằm đàm phán và giám sát cái gọi là các "vùng giảm leo thang" trong cuộc xung đột vũ trang tại Syria; theo thời gian, Tiến trình Astana dần trở nên nổi bật và lấn át cả "Tiến trình Geneva"—một tiến trình toàn diện hơn do Liên Hợp Quốc dẫn dắt—trong nỗ lực tìm kiếm một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột này. Và sau cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine, Nga đã nâng tầm việc thúc đẩy các mô hình hợp tác mới lên một cấp độ cao hơn. Khi các hoạt động ngoại giao giữa Hoa Kỳ, châu Âu và Nga dần trở nên đình trệ, Điện Kremlin đã nhiệt liệt ủng hộ việc mở rộng khối liên minh BRICS (vốn không thuộc phương Tây), hậu thuẫn sáng kiến ​​của Trung Quốc về việc kết nạp thêm các thành viên mới, và sau đó—vào năm 2024—đảm nhiệm vai trò Chủ tịch để chủ trì hàng trăm sự kiện nhằm thúc đẩy quá trình hội nhập của các thành viên mới gia nhập khối này.

Tuy nhiên, song hành với những động thái đó, Điện Kremlin vẫn luôn kiên quyết bảo vệ quyền phủ quyết mà họ nắm giữ tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Ngay sau khi phát động cuộc xâm lược Ukraine, Nga ban đầu đã tỏ ra thận trọng nhằm tránh làm tê liệt hoạt động của Hội đồng, thể hiện qua việc phối hợp với các thành viên phương Tây trong một số vấn đề như thiết lập cơ chế trừng phạt mới đối với các băng đảng tội phạm tại Haiti hay việc vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo tới Afghanistan. Thế nhưng, khi cuộc chiến tại Ukraine dần chuyển sang giai đoạn giao tranh dai dẳng và hao mòn lực lượng, Nga bắt đầu sử dụng quyền phủ quyết của mình để bảo vệ lợi ích của các chính phủ hoặc phe phái đồng minh tại Mali, Triều Tiên và Syria. Nga đã góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng tê liệt của Liên Hợp Quốc, trong khi vẫn tiếp tục coi tổ chức này là một công cụ then chốt để khuếch trương tầm ảnh hưởng của mình. Tham vọng gây rối của Moscow thậm chí còn lan sang cả Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: vào tháng 9 năm 2024, các nhà ngoại giao Nga đã thực hiện một nỗ lực đầy táo bạo nhằm ngăn cản việc thông qua "Hiệp ước vì Tương lai"—một văn kiện vốn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế. Mặc dù nỗ lực này của Nga đã thất bại, sự can thiệp của họ vẫn khiến cho quá trình đàm phán—vốn dĩ đã vô cùng gian nan—trở nên phức tạp hơn gấp bội, ngay cả khi xét theo những tiêu chuẩn vốn đã rất khắt khe của Liên Hợp Quốc. Trong vài năm qua, Nga cũng tiếp tục tận dụng các thể chế đa phương truyền thống khác để gây ảnh hưởng. Đối với các diễn đàn đàm phán hạt nhân và các cơ quan quản trị như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Ủy ban Thứ nhất của Liên Hợp Quốc, và Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT), Nga đã theo đuổi một chiến lược kép: họ gây trở ngại về mặt thủ tục và gieo rắc sự ngờ vực về tính khách quan của các cơ quan này; đồng thời tiến hành các hoạt động vận động—chẳng hạn như với Nhóm G77, một liên minh các nước đang phát triển tại Liên Hợp Quốc—nhằm lôi kéo các quốc gia ủng hộ chương trình nghị sự chống phương Tây của mình.

Gia nhập và chinh phục

Ban đầu, việc ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025 dường như là một sự kiện đáng ăn mừng tại Moscow. Ngay trong tháng 2 năm đó, Washington đã phá vỡ thông lệ cũ và đứng về phía Moscow để phủ quyết một nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lên án cuộc chiến của Nga chống lại Ukraine. Sự hoài nghi của ông Trump đối với NATO, việc giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), cùng những đòn công kích vào các chính sách bảo vệ quyền LGBT—tất cả dường như đã mở ra một chính sách đối ngoại mới của Hoa Kỳ mang tính chống toàn cầu hóa, chống can thiệp và chống tự do—và do đó, rất hợp ý Nga.

Tuy nhiên, ông Trump cũng bắt đầu thực hiện các bước đi cụ thể nhằm làm suy yếu quyền lực của Liên Hợp Quốc và các thể chế đa phương truyền thống khác—chính là hệ thống mà Nga lâu nay vẫn dựa vào như một công cụ đối trọng. Vào đầu tháng 2 năm 2025, ông đã ra lệnh cho Bộ Ngoại giao rà soát lại tất cả các tư cách thành viên cũng như khoản tài trợ của Hoa Kỳ dành cho các tổ chức quốc tế. Mùa hè năm đó, ông Trump đã rút Hoa Kỳ khỏi UNESCO. Vào tháng 1 năm 2026, ông tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ rút khỏi 66 cơ quan quốc tế, bao gồm 31 cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc. Dưới sự lãnh đạo của ông, Hoa Kỳ cũng đã trì hoãn việc đóng niên liễm cho Liên Hợp Quốc và đe dọa cắt giảm thêm các khoản tài trợ, khiến những khó khăn tài chính của tổ chức này càng trở nên trầm trọng hơn.

Bên cạnh đó, ông Trump còn theo đuổi một phiên bản ngoại giao mạng lưới theo phong cách riêng của mình thông qua việc thành lập "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace). Khi ông mời ông Putin tham gia hội đồng này, nhiều chuyên gia đối ngoại Hoa Kỳ đã coi đó là một dấu hiệu cho thấy Nga đang được "phục hồi vị thế". Tuy nhiên, việc thành lập hội đồng này lại đẩy Nga vào một tình thế vô cùng khó xử, một khi lộ rõ ​​ý định của ông Trump rằng ông muốn hội đồng này làm được nhiều việc hơn thế chứ không chỉ đơn thuần là thực thi kế hoạch hòa bình của ông tại Gaza. Ông Trump đã nói rõ rằng ông là thẩm quyền tối cao của hội đồng, và rằng Nga sẽ không được hưởng tại đó những đặc quyền tương tự như những gì nước này đang có tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Trong nỗ lực chiều lòng thói háo danh và dễ bị nịnh hót của Trump, Putin đã đề nghị hỗ trợ ngân sách cho hội đồng này khoản tiền 1 tỷ USD, được trích từ các tài sản của Nga hiện đang bị đóng băng tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Nga đã vắng mặt tại phiên họp khai mạc của hội đồng, và kể từ đó, Bộ Ngoại giao nước này tuyên bố rằng họ đang "đánh giá" các "phương thức hoạt động" của hội đồng—một cách nói ngoại giao bóng bẩy để ngầm ý rằng "Nga sẽ không tham gia". Putin đâu ngờ rằng chiến lược nhằm khẳng định quyền lực toàn cầu của ông lại đòi hỏi một Liên Hợp Quốc vận hành hiệu quả, nơi Nga có tiếng nói ngang hàng với Hoa Kỳ; việc gia nhập "Hội đồng Hòa bình" thực chất lại là một sự hạ cấp đối với vị thế của Nga.

Nếm trải sự tủi hổ

Chính sách đối ngoại công khai theo chủ nghĩa "mạnh được yếu thua" của Trump cũng đã làm đảo lộn những tham vọng của Moscow. Trong suốt vài thập kỷ, chủ nghĩa xét lại của Nga được củng cố bởi sức mạnh quân sự ngày càng gia tăng. Khoản lợi nhuận khổng lồ từ giá dầu cao trong thập niên đầu tiên của thế kỷ 21 đã thúc đẩy quá trình hiện đại hóa quân đội của đất nước này, đồng thời cho phép họ theo đuổi một chính sách đối ngoại ít thụ động hơn. Nga đã chiếm giữ khoảng 20% ​​lãnh thổ của Georgia vào năm 2008. Nước này sáp nhập Crimea vào năm 2014. Một năm sau đó, Nga can thiệp vào cuộc nội chiến tại Syria nhằm hậu thuẫn Bashar al-Assad, qua đó phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn đầu tiên bên ngoài lãnh thổ Liên Xô cũ kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Đến năm 2022, Putin đã tự cho phép mình thể hiện một sự quyết đoán mà vài thập kỷ trước đó vốn chỉ là đặc quyền riêng của Hoa Kỳ. Nếu Hoa Kỳ có thể sử dụng vũ lực để đạt được các mục tiêu của mình, thì Nga cũng hoàn toàn có thể làm điều tương tự. Quyết định phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine của Putin là minh chứng rõ nét nhất cho niềm tin của ông rằng, kể từ nay, chính sức mạnh của Nga sẽ định đoạt lẽ phải—hay như lời một học giả uy tín về quan hệ quốc tế của Nga đã nhận định chỉ vài ngày sau khi chiến tranh nổ ra: "các cường quốc sẽ hành xử đúng với tư cách là những cường quốc".

Tuy nhiên, Trump lại đẩy nguyên tắc đó đến những thái cực mới. Mặc dù từng tranh cử với cương lĩnh phản chiến, nhưng vào năm 2025, ông đã ra lệnh sử dụng vũ lực chống lại bảy quốc gia—một con số vượt xa bất kỳ Tổng thống Hoa Kỳ nào khác trong kỷ nguyên hiện đại. Và ông đã huy động quân đội Hoa Kỳ tấn công chính những đối tác thân cận của Nga. Những màn phô diễn sức mạnh của Mỹ này đã khiến Moscow cảm thấy bất an: các blogger Nga theo chủ nghĩa yêu nước đã phản ứng đầy vẻ ghen tị trước các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran hồi tháng 6 năm ngoái, cũng như trước việc nhà lãnh đạo Venezuela bị lật đổ chớp nhoáng vào đầu năm nay. Sự nhanh chóng và thành công rõ rệt của những cuộc can thiệp này tạo nên sự tương phản gay gắt với cái gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt" của chính nước Nga—một chiến dịch vốn được dự định sẽ diễn ra nhanh gọn tương tự, nhưng giờ đây lại đang sa lầy sang năm thứ năm. Việc các chiến dịch do Mỹ dẫn đầu hoặc hậu thuẫn nhắm thẳng vào các nguyên thủ quốc gia—dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Khamenei—đặc biệt khiến ông Putin hoảng sợ; trong những tháng gần đây, ông dường như ngày càng lo ngại hơn về các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, thậm chí là những âm mưu ám sát.

Những động thái của ông Trump cũng làm nổi bật năng lực ngày càng suy giảm của Nga trong việc phô diễn sức mạnh quân sự ra ngoài phạm vi Ukraine. Hồi tháng 6 năm ngoái, Nga đã phải lùi về phía sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Và mặc dù đã dành cho Tehran một số sự hỗ trợ dưới hình thức cung cấp dữ liệu mục tiêu và hướng dẫn tác chiến, Moscow vẫn kiềm chế không can thiệp trực tiếp để bảo vệ Iran trong cuộc chiến hiện tại. Việc Nga từ chối mạo hiểm để bị cuốn vào vòng xoáy xung đột vì lợi ích của các đối tác là kết quả của những tính toán chính trị, chứ không đơn thuần chỉ là do những hạn chế về nguồn lực. Tuy nhiên, theo cách nhìn của Moscow, ông Trump đang định hình một thế giới mà trong đó "kẻ yếu sẽ bị đánh bại"—như lời Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã phát biểu trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 3. Để đảm bảo rằng Mỹ không thể đánh bại Nga, các chuyên gia và quan chức Nga đã ngầm ám chỉ rằng nước này phải khiến thế giới không còn chút nghi ngờ nào về sự đáng sợ của kho vũ khí hạt nhân mà họ sở hữu.

Hãy cẩn thận với những điều bạn mong ước

Trong nhiều năm qua, Nga đã chế giễu các quy tắc, chuẩn mực và thể chế quốc tế. Tuy nhiên, dù Nga có vùng vẫy và phản kháng dữ dội đến đâu nhằm chống lại một trật tự toàn cầu mà họ cho là đang chèn ép mình, thì chính trật tự đó lại mang lại cho Nga quyền lực và sự ổn định có thể dự báo trước. Giờ đây, mong muốn của ông Trump về việc bỏ qua Liên Hợp Quốc và áp dụng lối ngoại giao phi truyền thống đang đe dọa làm suy giảm quyền phủ quyết của Nga. Và việc ông quá say mê trong việc huy động sức mạnh quân sự của Mỹ đang khiến Nga trông chẳng khác nào một cường quốc hạng hai. Đây không phải là thế giới mà ông Putin mong muốn. Ông từng hy vọng sẽ thấy nước Nga được tự do hành động không bị ràng buộc, chứ không phải là nước Mỹ. Và ông muốn Nga được tham vấn về những vấn đề trọng đại mang tầm vóc toàn cầu, chứ không phải bị phớt lờ. Thế nhưng, ông Trump thậm chí còn chẳng buồn chấp nhận đề nghị của ông Putin—được đưa ra hồi tháng 9 năm ngoái—về việc cả hai nước cam kết tuân thủ các giới hạn đối với đầu đạn hạt nhân sau khi Hiệp ước New START—hiệp ước vũ khí hạt nhân cuối cùng còn hiệu lực giữa Mỹ và Nga—hết hạn. "Ông Trump đang đưa tất cả mọi người trở lại một thế giới nơi không tồn tại bất cứ điều gì—không luật pháp quốc tế, không hệ thống Versailles, cũng chẳng có hệ thống Yalta nào cả," ông Lavrov đã than phiền như vậy vào tháng 3 vừa qua.

Hy vọng hiện tại của Nga là việc ông Trump đã "ôm đồm quá sức". Sau chín tuần phát động chiến dịch chống lại Iran, Tổng thống Mỹ đang chật vật tìm cách chấm dứt điều mà ông từng mô tả bằng lời lẽ hoa mỹ là một "cuộc chiến nhỏ" hay một "cuộc viễn chinh"—và Nga đang hưởng lợi từ tình thế này. Việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz đã làm chao đảo thị trường năng lượng toàn cầu, buộc Hoa Kỳ phải nới lỏng các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Nga. Các blogger Nga đã chế nhạo cuộc chiến của ông Trump bằng cụm từ "Tehran trong ba ngày"—một cách chơi chữ ám chỉ cụm từ "Kyiv trong ba ngày", biệt danh đầy mỉa mai từng được dùng để mô tả sự ngạo mạn của Điện Kremlin khi tin rằng họ có thể đánh bại Ukraine một cách chóng vánh. Cuộc chơi mạo hiểm của ông Trump tại Trung Đông càng kéo dài mà không đi đến một hồi kết rõ ràng, thì Nga càng có thể thu lợi—từ giá nhiên liệu và phân bón xuất khẩu tăng cao, việc chuyển hướng các loại đạn dược phòng không thiết yếu của Mỹ từ Ukraine sang vùng Vịnh Ba Tư, cho đến việc phơi bày sự kém cỏi trong năng lực của Mỹ.

Tuy nhiên, một thực tế vẫn hiện hữu là thế giới của ông Trump có thể sẽ không phải là một môi trường thuận lợi đối với Nga. Tiếp theo đó, ông Trump có thể sẽ nhắm vào Cuba—một trong những đối tác thân cận nhất của Nga tại Tây Bán cầu—qua đó tiếp tục làm xói mòn vòng tròn các quốc gia hữu nghị của Moscow. Ở cấp độ căn bản hơn, dường như ông Trump không hề có ý định đối xử với Nga như một cường quốc ngang hàng với Hoa Kỳ—tức là không tham vấn ông Putin về vấn đề Iran cũng như các hồ sơ địa chính trị khác; không dựa vào Liên Hợp Quốc—nơi Moscow có vị thế ngang bằng với Washington—như là cơ quan kiến ​​tạo hòa bình tối cao của thế giới; và cũng không thừa nhận phạm vi ảnh hưởng riêng của Nga. Thay vào đó, bằng việc phá dỡ hệ thống quốc tế được thiết lập sau Chiến tranh Lạnh, ông Trump đang vô tình đảm nhận chính sứ mệnh vốn thuộc về Nga. Và Moscow sẽ buộc phải đối mặt với một thực trạng hỗn độn hơn nhiều: một thế giới thiếu vắng những khuôn khổ ổn định hay những quy tắc ứng xử đáng tin cậy.

HANNA NOTTE hiện là Giám đốc Chương trình Không phổ biến Vũ khí tại khu vực Á-Âu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin. Bà là tác giả cuốn sách *We Shall Outlast Them: Putin’s Global Campaign to Defeat the West* (Chúng ta sẽ trường tồn hơn họ: Chiến dịch toàn cầu của Putin nhằm đánh bại phương Tây).

https://www.foreignaffairs.com/united-states/not-world-russia-wants

***

This Is Not the World Russia Wants

A Belligerent America Is Foiling Putin’s Strategy

Russian President Vladimir Putin at a military ceremony in Moscow, February 2026 Maxim Shipenkov / Reuters

The 2022 invasion of Ukraine marked only the peak of Russia’s long turn toward revisionism. Since the Cold War ended, Russia has sought to shape Europe’s security architecture and impose its will on smaller neighbors. The Kremlin has also clashed with the United States and Europe at the United Nations and in other multilateral bodies. Its leaders condemned the concept of a rules-based international order as a Western invention meant to cement U.S. hegemony. Styling itself as a vanguard promoting a more multipolar order, Russia sought to increase its own global clout, unencumbered by restraints and rules.

But now it finds itself in the curious position of watching the United States behave more like Russia. On the surface, this may seem a boon for Russian President Vladimir Putin. Instead of contending with a Washington that resists his land grabs and tussles with him in multilateral forums, he has a simpatico U.S. president who appears to ascribe to his might-makes-right worldview. Donald Trump has bashed international institutions in language reminiscent of Russian broadsides, withdrawing the United States from dozens of UN agencies and stripping them of funding while launching a rival conflict-settlement body, the Board of Peace. And he has asserted a right to coerce, even attack, smaller countries in the style of Russia’s bullying.

But in the long term, this turn of events may well be a loss for Russia. Putin’s strategy succeeded only insofar as the United States did not copy it—in other words, as long as Moscow unbound itself from rules while insisting that Washington remain shackled. And in truth, even as Russia decried legacy international institutions, it relied on them for leverage, using its veto power on the Security Council to wield influence. Trump’s actions now threaten to dilute that power. And tied up with the war on Ukraine, Putin has had to stand by and watch as Trump has eagerly used U.S. military force to throttle two key Russian partners, Iran and Venezuela.

The Kremlin is reaping some benefit from Trump’s bludgeoning approach to adversaries. The U.S.-Israeli war on Iran has allowed Russia to rake in billions in extra oil revenues. And Russia may hope that Trump gets embroiled in one foreign policy disaster after another, ultimately weakening the United States’ global standing and helping Russia outlast the West in Ukraine. But it is far from certain that Putin can durably capitalize on Trump’s hit-and-run belligerence—and a mistake to imagine that if the United States begins to behave more like Russia, that will automatically benefit the Kremlin. The more likely outcome is that Russia will see its global power projection, already weakened by its war against Ukraine, erode further at the hands of the United States.

Having it both ways

Russia has long channeled its resistance to U.S. primacy into disagreements with the United States and allied countries over international treaties and institutions. Putin memorably vented his frustrations in a 2007 speech in Munich, bemoaning the United States’ “disdain” for international law and the transformation of the Organization for Security and Cooperation in Europe into a “vulgar instrument designed to promote the foreign policy interests of one or a group of countries.” After the Obama administration and its allies responded to the 2014 annexation of Crimea by sanctioning and reducing their cooperation with Russia, Russian diplomats clashed with Western counterparts in multilateral bodies even more frequently. At meetings of the Organization for the Prohibition of Chemical Weapons, for example, Russia faced disputes with the United States and its partners over efforts by Syria, a Russian ally, to retain and use chemical weapons. These spats allowed Moscow to build a narrative that Western states were merely using multilateral institutions as a cover to push an anti-Russian agenda. Russia succeeded in assembling a small coterie of supporters among nations discontented with Western dominance. It also threw wrenches into the gears of these legacy institutions, hampering their ability to fulfill their mandates.

Meanwhile, Russia made it clear that it would go its own way when it wished, cooperating with like-minded countries rather than relying on what Fyodor Lukyanov, a prominent foreign policy expert close to the Kremlin, contemptuously described as “global structures issuing rules.” Russia’s 2016 Foreign Policy Concept (a document that set out the country’s worldview, interests, and goals) announced Moscow’s intent to turn more to network diplomacy, which it defined as a “flexible approach to participating in multilateral mechanisms”—in other words, to work selectively with countries whenever it suited. Starting in 2017, Russia put this theory into practice, joining Iran and Turkey in the Astana Process to negotiate and oversee so-called de-escalation zones in Syria’s armed conflict; the Astana Process gradually came to overshadow the more inclusive, UN-led Geneva Process in the search for a political settlement. And after its full-scale invasion of Ukraine, Russia took its promotion of new formats to the next level. As U.S. and European diplomacy with Russia atrophied, the Kremlin enthusiastically championed the expansion of the non-Western BRICS alliance, backing China’s initiative to add new members and then, in 2024, presiding over hundreds of events as chair to integrate the newcomers.

But at the same time, the Kremlin has jealously guarded its veto power on the UN Security Council. After its invasion of Ukraine, Russia was initially cautious not to paralyze the council, coordinating with Western members on issues such as a new sanctions regime on Haitian gangs and the delivery of aid to Afghanistan. But as the Ukraine war settled into a grinding battle of attrition, Russia began wielding its veto to benefit allied governments or factions in Mali, North Korea, and Syria. Russia has helped entrench the UN’s paralysis while continuing to treat the body as a key vehicle to project influence. Moscow’s appetite for disruption has extended to the UN General Assembly: in September 2024, Russian diplomats made a brazen effort to prevent the adoption of the widely supported Pact for the Future. Although Russia failed, its intervention greatly complicated what had already been an arduous negotiation process, even by UN standards.

Over the past several years, Russia has continued to use other legacy multilateral institutions to wield influence, too. With respect to nuclear-negotiating forums and governance bodies such as the International Atomic Energy Agency, the UN First Committee, and the Nuclear Nonproliferation Treaty, Russia has pursued a dual strategy: it has thrown procedural wrenches and sown distrust in the bodies’ impartiality, and has conducted outreach—for instance, with the Group of 77, a coalition of developing countries at the UN—to corral states in support of its anti-Western agenda.

Join and conquer

At first, Trump’s return to the White House in January 2025 seemed to be cause for celebration in Moscow. That February, Washington broke with past practice and sided with Moscow in vetoing a UN General Assembly resolution that condemned Russia’s war against Ukraine. Trump’s skepticism of NATO, dismantling of the U.S. Agency for International Development, and assault on policies protecting LGBT rights all seemed to usher in a new U.S. foreign policy that was antiglobalist, anti-interventionist, and antiliberal—and therefore much to Russia’s liking.

But Trump also began to take material steps to dilute the power of the UN and other legacy multilateral institutions—the very system that Russia had relied on as a foil. In early February 2025, he ordered the State Department to review all U.S. memberships to and funding for international organizations. That summer, Trump withdrew the United States from UNESCO. In January 2026, he announced that the United States would quit 66 international bodies, including 31 UN agencies. Under his watch, the United States has also delayed its annual UN dues payments and threatened to withhold further funding, exacerbating the organization’s financial woes.

And Trump pursued his own version of network diplomacy by establishing the Board of Peace. When he invited Putin to join the board, many U.S. foreign-policy experts viewed it as a sign of Russia’s rehabilitation. But the board’s establishment put Russia in a particularly awkward position once it became apparent that Trump wants it to do much more than implement his Gaza peace plan. Trump has made it clear that he is the board’s supreme authority and that Russia will not have the kinds of privileges there that it enjoys on the UN Security Council.

In an attempt to pander to Trump’s susceptibility to flattery, Putin offered to support the board’s budget with $1 billion, to be taken from Russian assets currently frozen in the United States. But Russia skipped the board’s inaugural meeting, and its foreign ministry has since said it is “assessing” the board’s “modalities”—diplomatic jargon for “Russia is not going to join.” Little did Putin know that his strategy for wielding global power required a functioning UN in which Russia has a say equal to the United States; membership in the Board of Peace is a demotion.

Humble pie

Trump’s overtly might-makes-right foreign policy has also upended Moscow’s aspirations. For several decades, Russia’s revisionism was undergirded by growing military might. The financial windfall that high oil prices bestowed in the first decade of the twenty-first century expedited the country’s military modernization and allowed it to pursue a less quiescent foreign policy. Russia claimed some 20 percent of Georgia’s territory in 2008. It annexed Crimea in 2014. A year later, it intervened in the Syrian civil war to prop up Bashar al-Assad, launching its first large-scale operation outside the former Soviet Union since the end of the Cold War.

By 2022, Putin had arrogated to himself an assertiveness that a few decades ago had been uniquely American. If the United States could use military force in pursuit of its objectives, so could Russia. Putin’s decision to launch a full-scale invasion of Ukraine epitomized his belief that Russia’s own might would henceforth make right—or, as a prominent Russian international relations scholar put it days into the war, that “great powers behave as great powers.”

Trump, however, has taken that principle to new extremes. Despite having campaigned on an antiwar platform, in 2025 he ordered the use of force against seven countries—more than any other U.S. president in the modern era. And he unleashed the U.S. military on close Russian partners. These displays of American power unnerved Moscow: patriotic Russian bloggers reacted with envy to last June’s U.S. strikes against Iran and to the lightning removal of Venezuela’s leader earlier this year. The swiftness and apparent success of these interventions stood in stark contrast to Russia’s own so-called special military operation, which was intended to be similarly snappy but is now bogged down in its fifth year. The fact that U.S.-led or -supported operations have taken aim at heads of state, resulting in the capture of Venezuelan President Nicolás Maduro and the killing of Iranian Supreme Leader Ayatollah Khamenei, particularly spooked Putin, who appears to have grown more fearful of drone attacks and even assassination attempts in recent months.

Trump’s ventures have also put a spotlight on Russia’s diminished capacity to project military power beyond Ukraine. Last June, Russia took a back seat when the United States and Israel attacked Iran. And although it has lent Tehran some support in the form of targeting data and operational guidance, Moscow has refrained from intervening directly to defend Iran in the current war. Russia’s refusal to risk entanglement on behalf of its partners has been a matter of political calculation, not just a function of resource constraints. Still, as Moscow sees it, Trump is shaping a world in which “the weak get beaten,” as Russian Foreign Minister Sergey Lavrov put it in a March interview. To ensure that the United States cannot beat Russia, Russian experts and officials have hinted, it must leave no doubt as to the formidability of its nuclear weapons.

Be careful what you wish for

For years, Russia mocked international rules, norms, and institutions. But as much as Russia squirmed and jolted, resisting a global order it viewed as stacked against it, that order gave Russia power and predictability. Now, Trump’s desire to bypass the UN and engage in unconventional diplomacy threatens to dilute Russia’s veto. And his intoxication with deploying U.S. military force leaves Russia looking like a second-tier player. This is not the world Putin wanted. He hoped to see Russia unbound, not the United States. And he wanted Russia to be consulted on matters of global import, not ignored. Yet Trump did not even bother to accept Putin’s offer, made last September, that both countries pledge to abide by their limits on nuclear warheads after the expiration of New START, the last remaining U.S.-Russian nuclear arms treaty. Trump is taking everyone “back to a world where nothing existed—no international law, no Versailles system, no Yalta system,” Lavrov complained in March.

Russia’s hope now is that Trump has bitten off more than he can chew. Nine weeks into his campaign against Iran, the U.S. president is struggling to end what he has rhetorically characterized as a “miniwar” or “excursion”—and Russia is benefiting. Iran’s closure of the Strait of Hormuz has roiled global energy markets, prompting the United States to ease its oil sanctions on Russia. Russian bloggers have mocked Trump’s war with the phrase “Tehran in three days”—a nod to “Kyiv in three days,” the ironic shorthand used to describe the Kremlin’s hubris in believing it could defeat Ukraine quickly. The longer Trump’s Middle East gambit lasts without entering a clear endgame, the more Russia could profit—from higher prices on the fuel and fertilizer it exports, the diversion of critical U.S. air-defense munitions from Ukraine to the Persian Gulf, and the exposure of American incompetence.

But the fact remains that Trump’s world may not be a hospitable milieu for Russia. Trump could come for Cuba, one of Russia’s closest partners in the Western Hemisphere, next, further chipping away at the power of Moscow’s circle of friends. More fundamentally, Trump seems in no mood to accommodate Russia as a great-power equal to the United States—to consult Putin on Iran and other geopolitical dossiers; to rely on the UN, where Moscow is Washington’s peer, as the world’s foremost peacemaking body; and to grant Russia its sphere of influence. Instead, by dismantling the post–Cold War international system, Trump is taking over Russia’s mission. And Moscow will have to contend with something messier, a world with no stable frameworks or reliable rules of the game.

HANNA NOTTE is Director of the Eurasia Nonproliferation Program at the James Martin Center for Nonproliferation Studies. She is the author of We Shall Outlast Them: Putin’s Global Campaign to Defeat the West.