4030 - Số phận Đài Loan

Anhtuan Ngo 
e

Phát biểu của Trump trên Fox News:

"Trung Quốc là một quốc gia vô cùng to lớn và hùng mạnh, trong khi Đài Loan chỉ là một hòn đảo nhỏ bé, xét trên phương diện tương quan lực lượng giữa đôi bên.

Nếu nhìn lại lịch sử, Đài Loan phát triển được như ngày nay chỉ vì chúng ta đã có những vị tổng thống hoàn toàn không biết mình đang làm gì. Về căn bản, họ đã đánh cắp ngành công nghiệp chip của chúng ta.

Bất kỳ ai đang sản xuất chip tại Đài Loan đều nên chuyển cơ sở về Hoa Kỳ.

Người Trung Quốc không muốn nhìn thấy nơi này, hãy cứ gọi đó là một "nơi" đi, bởi chẳng ai biết định nghĩa chính xác về nó là gì, trở nên độc lập.

Tôi không muốn bất kỳ ai trở nên độc lập cả. Liệu chúng ta có thực sự cần phải vượt quãng đường 15.000 km để tham chiến hay sao? Tôi không muốn điều đó."

Đoạn phỏng vấn của Bret Baier với Trump thực sự đã dội một gáo nước lạnh vào những ai còn mơ mộng về một cam kết an ninh vô điều kiện từ Washington. Thế kẹt của một hòn đảo bị bao vây, và câu nói của Trump phản ánh chính xác bản chất trần trụi của chủ nghĩa "Transactionalist" (Chính trị vị lợi thương mại).

- Đài Loan không phải "đồng minh", Đài Loan là "Chíp Đàm Phán" (Negotiating Chip). Trump không dùng tư duy "bảo vệ dân chủ" như các tổng thống truyền thống. Đối với Trump, mọi thứ đều có mức giá: Gói vũ khí 14 tỷ USD bị treo: Khi được hỏi có duyệt gói vũ khí này không, ông Trump thẳng thừng nói: "Tôi đang hoãn lại và nó tùy thuộc vào Trung Quốc. Thực ra, đó là một con chíp đàm phán rất tốt của chúng ta."

Sự sòng phẳng: Việc Trump cáo buộc Đài Loan "ăn cắp" ngành chíp (một luận điểm ông đã nói từ năm 2024 - 2025 và giờ lặp lại) là cái cớ để ông hợp thức hóa việc đòi tiền bảo kê hoặc ép các tập đoàn như TSMC phải chuyển hết tài sản, công nghệ về bang Arizona của Mỹ. Khi chíp đã về Mỹ, giá trị chiến lược của hòn đảo này đối với Washington sẽ giảm xuống rõ rệt.

- Sự từ bỏ lá bài "Địa chính trị" để đổi lấy "Kinh tế nội địa"

Câu nói: "Liệu chúng ta có thực sự cần phải vượt quãng đường 15.000 km (9.500 dặm) để tham chiến hay sao? Tôi không muốn điều đó" phản ánh tư tưởng cô lập (Isolationism) đã ăn sâu vào cốt lõi của phong trào MAGA: Sức ép từ cuộc chiến Iran: Nước Mỹ hiện tại đang tiêu tốn gần 29 tỷ USD cho chiến sự Trung Đông, kho vũ khí dự trữ cạn kiệt, lạm phát chạm mức 3,8%. Trump hiểu mình không đủ nguồn lực để mở thêm một mặt trận thứ hai ở eo biển Đài Loan chống lại một thực thể khổng lồ như Trung Quốc. Thêm nữa, đó là lời cảnh báo cho các nước nhỏ: Thông điệp của Trump rất rõ ràng: Đừng dại dột tuyên bố độc lập hay đối đầu với bàn tay sắt của Bắc Kinh dựa vào lời hứa của Mỹ. Mỹ sẽ không đổ máu của người Mỹ cho một hòn đảo cách họ nửa vòng Trái Đất nếu việc đó không mang lại lợi ích tài chính trực tiếp cho họ.

- Quy luật "Nước nhỏ cạnh nước lớn" và bài học thực tế

Sự chuẩn bị của Đài Loan: Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te (Lại Thanh Đức) thời gian qua đã liên tục thúc đẩy các thỏa thuận đầu tư chíp trị giá 250 tỷ USD vào Mỹ nhằm mua tấm "khiên silicon" bảo vệ. Nhưng phát ngôn của Trump cho thấy tấm khiên đó có thể bị chảy rã bất cứ lúc nào nếu Trung Quốc đưa ra một đề nghị kinh tế đủ hấp dẫn (như việc mua hàng trăm máy bay Boeing và mở cửa lại eo biển Hormuz cho dầu mỏ lưu thông).

Bài học sống còn là khi kẻ mạnh hành xử theo luật thực dụng, các nước nhỏ không thể đặt cược vận mệnh của mình vào "lòng tốt" hay "sự bảo hộ" của một siêu cường xa xôi. Sự tự cường về kinh tế, ngoại giao đa phương và việc duy trì một "cái đầu lạnh" để quản lý xung đột với quốc gia láng giềng khổng lồ mới là chiến lược sinh tồn dài hạn.