4070 - Thất bại của Thomas Massie và một đảng Cộng Hòa tắt tiếng

Kalynh Ngô/Người Việt

Tối Thứ Ba, 19 Tháng Năm, một trong những tiếng nói độc lập cuối cùng còn sót lại trong đảng Cộng Hòa dưới thời chính quyền Tổng Thống Donald Trump, đọc bài diễn văn chấp nhận thất cử. Ông Thomas Massie, dân biểu bảy nhiệm kỳ đại diện cho Địa Hạt 4 của tiểu bang Kentucky tại Hạ Viện Mỹ, thua cuộc bầu cử sơ bộ trước ông Ed Gallrein, một cựu biệt kích Hải Quân Mỹ (Navy SEAL). Hồ sơ tranh cử của ông Gallrein không có lấy một ngày kinh nghiệm lập pháp. Lý lịch chính trị của ông gần như là tờ giấy trắng, và chỉ một thứ duy nhất phân biệt ông với mọi ứng cử viên khác trong chính trường hiện tại. Đó là cái gật đầu trọn vẹn, không điều kiện của ông đối với Tổng Thống Donald Trump.

Dân Biểu Thomas Massie trong buổi giới thiệu Dự Luật Minh Bạch Hồ Sơ Epstein trước tòa nhà Quốc Hội ngày 3 Tháng Chín, 2025. (Hình: Kalynh Ngô/Người Việt)

Nhiều chính trị gia trên các diễn đàn truyền thông và mạng độc lập cho rằng đây không đơn thuần là một thất bại bầu cử. NPR cho rằng đây là “một cuộc hành quyết công khai,” diễn ra trước mắt từng dân biểu Cộng Hòa đang ngồi trong Hạ Viện, với một thông điệp sắc như dao: “Đây là điều sẽ xảy ra nếu anh dám cưỡng lại ‘nhà vua.’”

Sự thất bại của Dân Biểu Massie không chỉ vang dội trong một địa hạt nhỏ ở Kentucky. Nó len lỏi vào từng hành lang của Quốc Hội Hoa Kỳ, vào từng phòng họp ủy ban, vào từng tính toán thầm lặng của những dân biểu Cộng Hòa còn tại nhiệm, đang tự hỏi liệu họ có đủ sức, về chính trị, về danh tiếng, về tài chính, để bỏ phiếu theo lương tâm? Những gì cuộc bầu cử sơ bộ của Dân Biểu Massie để lại không phải chỉ là một nhà lập pháp mới cho Quốc Hội. Nó để lại nỗi sợ hãi. Và nỗi sợ hãi, trong một cơ quan lập pháp, chính là cái chết của nền dân chủ.

Khi cương trực trở thành mục tiêu

Điều gì khiến ông Massie trở thành cái gai trong mắt Tổng Thống Trump?

Dân Biểu Massie không phải là một người Dân Chủ trá hình, dù guồng máy tuyên truyền của ông Trump ra rả điều đó suốt nhiều tháng qua. Qua những gì ông Massie phơi bày trên sàn Hạ Viện và những cuộc phỏng vấn trả lời truyền thông cho thấy, ông là một người bảo thủ thiên về chủ nghĩa tự do cá nhân, người thường xuyên bỏ phiếu ủng hộ chính sách MAGA trên các vấn đề như quyền sở hữu súng, cắt giảm chi tiêu, và chống lại sự can thiệp thái quá của chính phủ. Nhưng ông Massie mang một khiếm khuyết chí mạng trong thế giới của ông Trump. Đó là ông không thể bị mua chuộc, không thể bị đe dọa, và không thể bị bịt miệng. Ông bỏ phiếu theo nguyên tắc, chứ không theo lệnh và quyền lợi.

Sự độc lập đó đã tạo ra một loạt đối đầu khiến ông Massie trở thành một trong những nhân vật để cho tổng thống thù ghét nhất tại Hạ Viện. Ông là một trong hai dân biểu Cộng Hòa bỏ phiếu chống Đạo Luật “To và Đẹp” của tổng thống và cảnh báo ngay trên sàn Hạ Viện rằng đó là “một quả bom nợ đang đếm ngược, không thể vừa cắt thuế vừa tăng chi tiêu rồi nói với người dân Mỹ rằng mọi thứ đều ổn.” Ông là tiếng nói hàng đầu chống lại sự can thiệp quân sự của ông Trump vào Iran, đệ trình các nghị quyết quyền chiến tranh nhằm ngăn chặn leo thang.

Và táo bạo hơn hết, ông bắt tay với Dân Biểu Ro Khanna (Dân Chủ-California) để thúc đẩy thông qua Đạo Luật Minh Bạch Hồ Sơ Epstein, trả lại công bằng cho những nạn nhân còn sống sót của tay tài phiệt ấu dâu Jeffrey Epstein. Theo các nguồn tin của CNN, điều này làm ông Trump nổi giận hơn bất kỳ điều gì khác.

Đáp lại những hành động xuất phát từ lương tâm ấy, Dân Biểu Massie bị đưa vào tầm ngắm để tiêu diệt.

Từ trái, Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-Georgia), Dân Biểu Thomas Massie (Cộng Hòa-Kentucky), và Dân Biểu Ro Khanna (Dân Chủ-California) trong ngày ra mắt Đạo Luật Minh Bạch Hồ Sơ Epstein. (Hình: Kalynh Ngô/Người Việt)

Chiến dịch thiêu rụi của tổng thống

Những gì ông Trump phát động chống lại Dân Biểu Thomas Massie không phải là một cuộc thách thức bầu cử sơ bộ bình thường. Đó là một chiến dịch kéo dài hàng tháng, nhằm mục đích làm nhục ông trước công chúng, gây áp lực thể chế. Tất cả được thiết kế không chỉ để đánh bại ông Massie, mà để lấy ông ra làm gương, để cho những người đảng Cộng Hòa ở nước Mỹ thấy rằng bất đồng chính kiến phải trả giá như thế nào.

Một tường thuật của CNN vào Tháng Sáu, 2025 cho biết ông Trump đã lập một siêu ủy ban vận động chính trị (Super PAC) chuyên biệt mang tên Kentucky MAGA, do ông Tony Fabrizio và ông Chris LaCivita, hai cố vấn chính trị thân cận của tổng thống, điều hành. Ông LaCivita công khai tuyên bố sẽ chi “bất cứ giá nào” để loại bỏ ông Massie. Đây là lý do mà những ngày qua, nhiều hãng truyền thông mô tả là cuộc bầu cử sơ bộ Hạ Viện tốn kém nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, với hơn $32 triệu được đổ vào quảng cáo. Phần lớn số tiền đó là từ các nhóm vận động hành lang ủng hộ ông Trump và Israel.

Tấn công tài chính đi kèm với những trận chiến ngôn từ thô bạo đúng phong cách Truth Social Media. Trên nền tảng của mình, ông Trump gọi ông Massie là “thằng điên bệnh hoạn” (sick wacko), “một thảm họa hoàn toàn và toàn diện” (a complete and total disaster), “dân biểu tệ nhất trong lịch sử đảng Cộng Hòa” (the Republican Party’s worst congressman ever), một “kẻ lạc loài” (misfit), một “RINO hèn yếu và đáng thương” (Weak and Pathetic RINO), một “kẻ thua cuộc hoàn toàn vô tích sự” (totally ineffective LOSER), và một “tên bẩn thỉu hạng nặng” (major sleazebag).

Ông Trump gieo vào đầu các cử tri Cộng Hòa rằng ông Massie “không trung thành với đảng Cộng Hòa, với người dân Kentucky, và quan trọng hơn hết, không trung thành với nước Mỹ.” Ông Trump đích thân bay đến miền Bắc Kentucky vào Tháng Ba để đọc một bài độc thoại kéo dài hơn 8 phút tại một cuộc vận động ở thành phố Hebron, gọi ông Massie là “đồ điên” và “thảm họa.” Ngày Chủ Nhật trước ngày bầu cử, ông Trump viết trên Truth Social: “Kentucky ơi, hãy tống cái thằng vô lại đó ra đi vào Thứ Ba. Chúng ta không thể sống chung với tên gây rối này thêm hai năm nữa.”

Trong một cuộc đua mà ngay cả những chuẩn mực cơ bản nhất của phẩm giá trong tranh luận chính trị cũng bị vứt bỏ, thì đây không phải là một chiến dịch tranh cử. Đây là một “cuộc san bằng giới tuyến.”

Đảng Cộng Hòa im tiếng

Có lẽ chính Dân Biểu Massie đã tiên đoán hậu quả mà thất bại của mình để lại. Trước khi vào cuộc bầu cử sơ bộ, ông trả lời các phóng viên: “Không phải chỉ có người dân Mỹ và các nhà bình luận đang theo dõi kết quả cuộc bầu cử sơ bộ của tôi, mà còn có các đồng nghiệp của tôi nữa.”

Sau kết quả bầu cử, một dân biểu Cộng Hòa, đề nghị giấu tên, trả lời CNN: “Anh không thể vừa chống đối tổng thống đến tận răng để kiếm tiếng tăm và thời lượng truyền hình, rồi đội mũ đỏ vỗ tay hoan hô ông ấy khi có dịp. Donald Trump vẫn là người quyết định số phận trong chính trị đảng Cộng Hòa, và Thomas Massie vừa học được bài học đó theo cách khổ đau nhất.”

Một cố vấn Cộng Hòa còn thẳng thắn hơn với CNN: “Nếu anh chống lại ông ấy quá nhiều lần, ông ấy sẽ ghét anh. Ông ấy đã chứng minh rằng ông ấy có thể giữ mối thù hằn đến khi nào thì chỉ có trời mới biết.”

Đây là lời của những người đã học được bài học của nỗi sợ hãi. Và đây là những lời sẽ vang vọng trong từng phiên họp kín của khối Cộng Hòa, trong những lần bỏ phiếu trên sàn Hạ Viện và cả Thượng Viện trong tương lai.

Sự thất bại của ông Massie không lẻ loi trong chiến dịch thiêu rụi của tổng thống. Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy (Cộng Hòa-Louisiana), người từng bỏ phiếu kết tội ông Trump trong phiên xét xử luận tội lần thứ hai, cũng vừa thua cuộc bầu cử sơ bộ chỉ vài ngày trước đó. Bức tranh đã trở nên toàn diện hơn, không thể lầm lẫn. Đây không phải hành động bịt miệng một người, mà là cách bịt miệng cả một đảng phái.

Đảng Cộng Hòa có những nhân vật như Dân Biểu Thomas Massie, độc lập, nguyên tắc đến cực đoan, phản kháng đến bực bội, đang bị thiêu rụi một cách có hệ thống. Điều đang được xây dựng lên thay thế còn nguy hiểm hơn nhiều. Đó là một nhánh lập pháp chỉ gồm toàn những cỗ máy tuân lệnh, những kẻ hiểu rằng công việc chính của họ không phải là đại diện cho cử tri mà là phục vụ chương trình nghị sự của một người và bảo vệ cái tôi của một người.

Câu hỏi mà sự thất bại của Dân Biểu Massie đặt ra không phải là liệu ông có phải là vị dân biểu lý tưởng hay không, mà là liệu Quốc Hội Hoa Kỳ có thể vận hành như một nhánh quyền lực bình đẳng của chính phủ khi các thành viên của nó đang sống trong nỗi khiếp sợ thường trực trước sự trả thù của nhánh hành pháp?

Câu hỏi là liệu còn bất kỳ người Cộng Hòa nào có đủ sự độc lập về cơ cấu để thách thức sự lạm quyền của tổng thống, phơi bày một sự thất bại chính sách, hay đơn giản là bỏ phiếu vì lợi ích của địa hạt mình khi lợi ích đó xung đột với yêu cầu của Tòa Bạch Ốc?

Câu hỏi là liệu sự phân quyền, kiến trúc nền tảng của nền dân chủ Mỹ, có thể tồn tại dưới một vị tổng thống đã thể hiện cả ý chí lẫn nguồn lực tài chính để triệt hạ bất kỳ người Cộng Hòa nào dám thực thi nó?

Hành lang Quốc Hội sẽ tiếp tục yên lặng, nhưng không phải là sự yên lặng của bình yên. Đó là âm thanh của một đảng Cộng Hòa đang dần dần quên đi cách lên tiếng.

Một Thomas Massie “đã” ra đi. Một Bill Cassidy “đã” ra đi. Và mỗi người Cộng Hòa còn ở lại đã biết sự im lặng của chính họ đáng giá bao nhiêu.

https://www.nguoi-viet.com/hoa-ky/that-bai-cua-thomas-massie-va-mot-nen-cong-hoa-tat-tieng/