4103 - Những điều cần biết về Hiệp định Abraham

Miranda Jeyaretnam Reporter

Tổng thống Donald Trump trở về Nhà Trắng tại Washington, D.C. vào ngày 25 tháng 5 năm 2026. Ảnh: Aaron Schwartz—CNP/Bloomberg/Getty Images

Tổng thống Donald Trump dường như đang đặt điều kiện cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Iran bằng việc các quốc gia Ả Rập phải công nhận Israel.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào thứ Hai, ông Trump cho biết ông đã điện đàm với các nhà lãnh đạo của Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain vào cuối tuần qua; ông bày tỏ mong muốn các nước này sẽ ký kết tham gia Hiệp định Abraham – một loạt các thỏa thuận mang tính lịch sử được môi giới vào năm 2020, giúp bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Israel và một số quốc gia Ả Rập. Được biết, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không tham gia vào cuộc điện đàm này.

"Sau tất cả những nỗ lực mà Hoa Kỳ đã bỏ ra để cố gắng ghép nối bức tranh phức tạp này lại với nhau, việc tất cả các quốc gia kể trên đồng loạt ký kết tham gia Hiệp định Abraham – ít nhất là cùng một lúc – cần phải trở thành một điều kiện bắt buộc," ông Trump viết trong bài đăng. "Các quốc gia được nhắc đến bao gồm Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (đã là thành viên!), Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain (cũng đã là thành viên!)"

Tổng thống Hoa Kỳ nhận định rằng hầu hết các quốc gia này "nên sẵn sàng, tự nguyện và có đủ khả năng để biến Thỏa thuận dàn xếp với Iran này trở thành một sự kiện mang tính lịch sử vĩ đại hơn nhiều so với lẽ thường," mặc dù một số quốc gia nhất định có thể được miễn trừ khỏi việc ký kết.

Cụ thể, ông Trump cho rằng Ả Rập Xê Út và Qatar nên ký kết các thỏa thuận này ngay lập tức, "và tất cả các quốc gia khác cũng nên làm theo."

"Nếu họ không làm vậy, họ không nên được tham gia vào Thỏa thuận này, bởi lẽ hành động đó cho thấy họ đang mang ý đồ xấu," ông nói.

Ông Trump cũng gợi ý rằng thậm chí cả Iran cũng có thể sẽ ký kết các hiệp định này vào một thời điểm nào đó trong tương lai, bất chấp mối quan hệ thù địch kéo dài giữa nước này với Israel.

Tuy nhiên, lời kêu gọi của ông Trump nhiều khả năng sẽ vấp phải sự phản kháng, bởi lẽ các hiệp định này từng bị nhiều người tại khu vực Trung Đông chỉ trích gay gắt vì đã không giải quyết được những căng thẳng mang tính lịch sử, trong đó có vấn đề Palestine. Việc Israel ném bom vào Gaza và Lebanon, cũng như những hành động gây hấn đối với Iran, chỉ càng làm gia tăng thêm những cảm xúc bất bình đó.

"Về cơ bản, ông Trump đang cố gắng 'đổi ngựa giữa dòng' ngay trong lúc cuộc đua đang diễn ra," William Figueroa, trợ lý giáo sư chuyên ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Groningen, chia sẻ với tạp chí TIME. “Sau khi thất bại trong việc buộc Iran đầu hàng vô điều kiện, giờ đây ông ta đang cố gắng ‘bán’ một vở hài kịch hoang đường không kém: gắn kết hòa bình khu vực với một thỏa thuận ngoại giao mong manh—một thỏa thuận hoàn toàn không giải quyết được cội rễ của cuộc xung đột.”

Dưới đây là những điều cần biết về các thỏa thuận này, cũng như mối liên hệ giữa chúng với một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Hoa Kỳ và Iran.

Thỏa thuận Abraham là gì?

Được ông Trump làm trung gian vào tháng 9 năm 2020, Thỏa thuận Abraham đã thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Israel và một số quốc gia. Những thỏa thuận song phương này đánh dấu lần bình thường hóa quan hệ ngoại giao chính thức đầu tiên giữa khối Ả Rập và Israel trong nhiều thập kỷ qua.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain là những quốc gia đầu tiên ký kết thỏa thuận với Israel. Sudan đã đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel vào tháng 10 năm 2020, mặc dù việc phê chuẩn chính thức đã bị trì hoãn do cuộc nội chiến tại nước này. Maroc đã ký tham gia thỏa thuận vào tháng 12 năm 2020; còn Kazakhstan—quốc gia vốn đã có quan hệ ngoại giao với Israel từ những năm 1990—đã gia nhập thỏa thuận vào tháng 11 năm ngoái.

Các thỏa thuận này đã vấp phải sự chỉ trích từ một số quốc gia và giới quan sát, cho rằng chúng làm suy yếu Sáng kiến ​​Hòa bình Ả Rập năm 2002—văn kiện đã đề ra các điều kiện tiên quyết để thiết lập quan hệ chính thức với Israel, bao gồm việc Israel phải rút toàn bộ lực lượng khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, cũng như việc thành lập một nhà nước Palestine đi kèm với một “giải pháp công bằng” cho những người tị nạn Palestine.

Phản ứng của các quốc gia ra sao?

Pakistan đã tuyên bố rõ ràng rằng họ sẽ không tham gia các thỏa thuận này. Bộ trưởng Quốc phòng nước này, ông Khawaja Muhammad Asif, phát biểu trên đài truyền hình Samaa TV của Pakistan rằng một thỏa thuận như vậy “đi ngược lại những tư tưởng nền tảng của chúng tôi.”

Trong số các quốc gia mà ông Trump đã yêu cầu tham gia thỏa thuận, Ả Rập Xê Út, Qatar và Pakistan hiện chưa thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Israel. Mặc dù không nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận Abraham, Ai Cập đã bình thường hóa quan hệ với Israel vào năm 1979, còn Jordan đã thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Israel thông qua một hiệp ước hòa bình ký năm 1994. Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi đầu tiên chính thức công nhận Israel vào năm 1949; tuy nhiên, mối quan hệ ngoại giao giữa hai nước đã trở nên căng thẳng và hoạt động thương mại song phương đã bị đình chỉ do các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza.

Cho đến nay, ngoài Pakistan, chưa có quốc gia nào khác công khai phản hồi trước lời kêu gọi của ông Trump.

Một quan chức Hoa Kỳ tiết lộ với trang tin Axios rằng các nhà lãnh đạo tham gia cuộc điện đàm—đặc biệt là lãnh đạo của Ả Rập Xê Út, Qatar và Pakistan—dường như đã vô cùng sửng sốt trước yêu cầu mà ông Trump đưa ra. “Đầu dây bên kia chìm vào im lặng, và ông Trump đã nói đùa hỏi xem liệu họ còn ở đó hay không,” vị quan chức này cho biết.

Sau lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas vào tháng 10 năm ngoái, ông Trump đã đề xuất Ả Rập Xê Út tham gia các thỏa thuận này. Vào tháng 11, khi gặp gỡ ông Trump tại Washington, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman cho biết vương quốc này sẵn sàng tham gia các thỏa thuận, với điều kiện phải có một “lộ trình rõ ràng” hướng tới chủ quyền cho người Palestine.

Lập trường của Ả Rập Xê Út từ lâu vẫn là nước này sẽ chỉ bình thường hóa quan hệ với Israel nếu Israel cam kết thực hiện một lộ trình "đáng tin cậy và không thể đảo ngược" hướng tới việc thành lập một nhà nước Palestine. Chính phủ cực hữu của Israel đã tuyên bố phản đối giải pháp hai nhà nước cũng như chủ quyền của người Palestine.

"Các Hiệp định này bị coi là mang nhiều rủi ro về mặt chính trị, đặc biệt là vào thời điểm hiện tại," Figueroa nhận định. "Trước đây [vài năm về trước], các công dân tại chính những quốc gia ký kết hiệp định đã chỉ trích rằng các chính phủ này đã đánh đổi sự ủng hộ dành cho người Palestine để đổi lấy tăng trưởng kinh tế."

Đáng chú ý, theo Figueroa, Israel cũng chưa đưa ra bất kỳ phản hồi công khai nào đối với đề xuất của ông Trump. Israel đã nhiệt liệt đón nhận các hiệp định này vào năm 2020, nhưng lại chỉ trích những tiến triển được báo cáo về một thỏa thuận hòa bình với Iran, đồng thời kiên quyết yêu cầu Tehran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân của mình. Iran lại tỏ ra ngần ngại trong việc cam kết đáp ứng những yêu cầu đó, khi nước này vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ cho các mục đích dân sự. Vào Chủ nhật, ông Netanyahu đã đăng tải trên nền tảng X một hình ảnh do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, mô tả cảnh ông và ông Trump đứng tựa lưng vào nhau, kèm theo dòng chữ: "Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân."

"Những nỗ lực của ông Trump nhằm gắn kết thảm họa chính sách đối ngoại hiện tại của ông với những thành công ngoại giao mà ông từng đạt được trước đây chính là nỗ lực mới nhất nhằm xoa dịu chính phủ Israel—vốn đã chỉ trích gay gắt những nỗ lực của ông trong việc xúc tiến một thỏa thuận hòa bình," Figueroa nhận định.

Điều này có thể tác động như thế nào đến thỏa thuận với Iran?

Trong bài đăng của mình, ông Trump cho biết các cuộc đàm phán với Iran đang "diễn ra khá suôn sẻ." Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio ban đầu nhận định rằng một thỏa thuận có thể sẽ đạt được ngay trong ngày thứ Hai; tuy nhiên, đến thứ Ba—khi thỏa thuận vẫn chưa được ký kết—ông lại cho biết quá trình này có thể sẽ "mất thêm vài ngày nữa."

"Hoàn toàn chính xác khi nói rằng chúng tôi đã đạt được sự thống nhất về phần lớn các vấn đề đang được đưa ra thảo luận," người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baqai, phát biểu tại Tehran vào hôm thứ Hai. "Tuy nhiên, nếu cho rằng điều này đồng nghĩa với việc việc ký kết thỏa thuận sắp sửa diễn ra—thì không một ai có thể đưa ra lời khẳng định như vậy."

Theo các báo cáo, thỏa thuận khung này—vốn là một bản ghi nhớ—bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, cùng các kế hoạch thảo luận sâu hơn về chương trình hạt nhân của Iran trong khoảng thời gian từ 30 đến 60 ngày. Tuy nhiên, những điểm vướng mắc vẫn còn tồn tại: Các quan chức Mỹ tuyên bố rằng phía Iran sẽ phải cam kết từ bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu của mình—một yêu cầu mà các quan chức Israel cũng kiên quyết nhấn mạnh. Ngược lại, các phương tiện truyền thông có liên hệ với nhà nước Iran lại cho rằng các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ được gác lại để thảo luận sau này; trong khi đó, Iran yêu cầu phải được giải tỏa các tài sản đang bị đóng băng và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Truyền thông nhà nước Iran cũng khẳng định rằng Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục nằm dưới sự kiểm soát của Iran.

Ngay cả khi một thỏa thuận được ký kết, một số nhà quan sát vẫn tỏ ra hoài nghi về tính bền vững của nó, nhất là khi Iran đã bày tỏ sự ngờ vực kể từ sau cuộc tấn công của Israel vào tháng 6 năm ngoái—sự kiện đã làm gián đoạn các cuộc đàm phán hạt nhân trước đó giữa Mỹ và Iran. Theo ông Figueroa, thông qua các thỏa thuận này, Tổng thống Trump có thể đang tìm cách tranh thủ sự ủng hộ của Israel nhằm đảm bảo một nền hòa bình lâu dài hơn.

"Vẫn hoàn toàn có khả năng Israel sẽ không tuân thủ lệnh ngừng bắn do Mỹ đề xuất, hoặc tiếp tục các chiến dịch quân sự tại Lebanon; điều này nhiều khả năng sẽ khiến Iran tiếp tục thực hiện các hoạt động quân sự nhằm vào các căn cứ và đồng minh của Mỹ để trả đũa," ông Figueroa nhận định. Quả thực, ngay trong ngày thứ Hai, Thủ tướng Netanyahu đã tuyên bố rằng Israel sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào Lebanon nhằm mục đích "đè bẹp" lực lượng Hezbollah, bất chấp việc một lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa đã được thiết lập. Các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon—vốn đã cướp đi sinh mạng của hơn 3.000 người kể từ đầu tháng 3 theo số liệu của Bộ Y tế Lebanon—đang có nguy cơ làm chệch hướng các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran; phía Iran đã tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng bắt buộc phải bao gồm cả Lebanon.

"Có vẻ như ông Trump đang hy vọng rằng triển vọng về việc bình thường hóa quan hệ trên diện rộng cũng như các cơ hội đầu tư kinh tế sẽ giúp ngăn chặn kịch bản này xảy ra," ông Figueroa nói. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm: "Trừ khi ông Trump có thể đưa ra những cam kết đảm bảo với chính phủ Iran về việc sẽ không còn các cuộc tấn công tiếp theo từ phía Israel, nếu không, họ sẽ chẳng có mấy động lực để chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào."

Về phần mình, Tổng thống Trump vẫn liên tục dao động giữa những lời hứa hẹn rằng một thỏa thuận—cùng với sự chấm dứt của cuộc chiến đang gây tổn hại cho túi tiền người dân Mỹ và đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao—đã cận kề, và những lời đe dọa sẽ tái khởi động các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Thậm chí, ngay trong ngày thứ Hai—thời điểm các quan chức Mỹ và Iran vừa đặt chân tới Qatar để tiếp tục đàm phán—lực lượng quân sự Mỹ đã tiến hành tấn công vào các trận địa tên lửa cũng như các tàu rải thủy lôi ở miền nam Iran; phía quân đội Mỹ gọi đây là những cuộc tấn công mang tính "phòng vệ". “Sẽ chỉ có một Thỏa thuận Vĩ đại dành cho tất cả, hoặc là chẳng có thỏa thuận nào cả — Trở lại chiến tuyến và nổ súng, nhưng mạnh mẽ và dữ dội hơn bao giờ hết,” ông Trump viết trong bài đăng của mình.

https://time.com/article/2026/05/26/abraham-accords-trump-peace-deal-us-israel-iran-war/

***

What to Know About the Abraham Accords as Trump Pushes Mideast Nations to Recognize Israel as Part of Iran Deal

President Donald Trump returns to the White House in Washington, D.C., on May 25, 2026. Aaron Schwartz—CNP/Bloomberg/Getty Images

President Donald Trump appears to be hinging any peace agreement with Iran on Arab nations recognizing Israel.

In a post on Truth Social on Monday, Trump said he had spoken with the leaders of Saudi Arabia, the United Arab Emirates, Qatar, Pakistan, Turkey, Egypt, Jordan, and Bahrain over the weekend, and that he wanted them to sign onto the Abraham Accords, a historic set of agreements brokered in 2020 that normalized diplomatic relations between Israel and several Arab countries. Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu was reportedly not part of the call.

“After all the work done by the United States to try and pull this very complex puzzle together, it should be mandatory that all of these Countries, at a minimum, simultaneously, sign onto the Abraham Accords,” Trump posted. “Those Countries discussed are Saudi Arabia, The United Arab Emirates (already a Member!), Qatar, Pakistan, Turkiye, Egypt, Jordan, and Bahrain (already a Member!)”

The U.S. President said that most of the countries “should be ready, willing, and able to make this Settlement with Iran a far more Historic Event than it would, otherwise, be,” although certain countries may be excused from signing.

In particular, Trump said Saudi Arabia and Qatar should immediately sign the agreements, “and everybody else should follow suit.”

“If they don’t, they should not be part of this Deal in that it shows bad intention,” he said.

Trump also suggested that even Iran could eventually sign the accords, despite its longstanding adversarial relationship with Israel.

Trump’s appeal is likely to face resistance, however, given that the agreements were widely criticized by many in the Middle East for failing to address historic tensions, including the Palestinian issue. Israel’s bombardment of Gaza and Lebanon, and aggression towards Iran, have only intensified those feelings.

“Trump is basically trying to switch horses mid-race,” William Figueroa, an assistant professor of international relations at the University of Groningen, tells TIME. “Having failed to force Iran’s unconditional surrender, he is now trying to sell an equally improbable farce; tying regional peace to a fragile diplomatic agreement that in no way addresses the root of the conflict.”

Here’s what to know about the accords and how they tie into a possible U.S.-Iran peace deal.

What are the Abraham Accords?

Brokered by Trump in September 2020, the Abraham Accords established official diplomatic ties between Israel and several nations. The bilateral agreements were the first formal normalization of Arab-Israeli diplomatic relations in decades.

The U.A.E. and Bahrain were the first to sign on with Israel. Sudan agreed to normalize relations with Israel in October 2020, although formal ratification was delayed by its civil war. Morocco signed onto the accords in December 2020, and Kazakhstan, which has had diplomatic ties with Israel since the 1990s, joined the accords last November.

The agreements were criticized by some countries and observers for undermining the 2002 Arab Peace Initiative, which laid out prerequisites for formal relations with Israel, including a full withdrawal of Israeli forces from occupied territories, and the establishment of a Palestinian state with a “just settlement” for Palestinian refugees.

How have countries responded?

Pakistan has already said it will not join the accords. The country’s Defence Minister Khawaja Muhammad Asif told Pakistani broadcaster Samaa TV that such an agreement “clashes with our fundamental ideologies.”

Of the countries that Trump has demanded join the accords, Saudi Arabia, Qatar, and Pakistan do not have formal diplomatic relations with Israel. While not part of the Abraham Accords, Egypt normalized relations with Israel in 1979 and Jordan established formal diplomatic ties with Israel in a 1994 peace treaty. Turkey was the first Muslim-majority country to formally recognize Israel in 1949, although their diplomatic relationship has strained and bilateral trade was suspended over Israel’s offensive in Gaza.

So far, no other countries besides Pakistan have publicly responded to Trump’s appeal.

A U.S. official told Axios that the leaders on the call, especially those of Saudi Arabia, Qatar, and Pakistan, appeared stunned by Trump’s demand. “There was silence on the line, and Trump joked and asked if they are still there,” the official said.

Following the cease-fire between Israel and Hamas last October, Trump suggested that Saudi Arabia join the accords. The kingdom’s Crown Prince Mohammed bin Salman said in November, when he met with Trump in Washington, that Saudi Arabia was open to joining the accords contingent upon a “clear path” toward Palestinian sovereignty.

Saudi Arabia’s position has long been that it will only normalize relations with Israel if Israel commits to a “credible, irreversible” path toward establishing a Palestinian state. Israel’s far-right government has said it opposes a two-state solution and Palestinian sovereignty.

“The Accords are seen as politically risky, especially now,” says Figueroa. “They were criticized [years ago] by citizens of the countries signing them that they traded support for the Palestinians for economic growth.”

Notably, Figueroa says, Israel has also not publicly responded to Trump’s suggestion. Israel embraced the accords in 2020, but it has criticized reported progress toward a peace deal with Iran as it insists that Tehran must dismantle its nuclear program. Iran has been reluctant to commit to those demands as it maintains its nuclear program is for civilian purposes. On Sunday, Netanyahu posted on X an A.I.-generated image of himself and Trump standing back to back with the words, “Iran will never have a nuclear weapon.”

“Trump’s efforts to link his current foreign policy disaster to his earlier diplomatic success is his latest attempt to placate the Israeli government, which has been deeply critical of his efforts to strike a peace agreement,” says Figueroa.

How could this affect a deal with Iran?

In his post, Trump said that talks with Iran were “proceeding nicely.” U.S. Secretary of State Marco Rubio initially said that an agreement could be reached on Monday, but on Tuesday, as still no agreement was reached, he said it could “take a few days.”

“It is correct to say that we have reached a conclusion on a large portion of the issues under discussion,” Iran’s Foreign Ministry spokesperson Esmail Baqai said in Tehran on Monday. “But to say that this means the signing of an agreement is imminent—no one can make such a claim.”

The framework agreement—a memorandum of understanding—reportedly includes a 60-day cease-fire extension, the reopening of the Strait of Hormuz, and plans to further discuss Iran’s nuclear program over a 30- to 60-day period. But sticking points remain: American officials have said that the Iranians would have to commit to giving up their enriched uranium stockpile, a point that Israeli officials have also insisted on. Iranian state-linked media, on the other hand, has said that nuclear negotiations would be left to later discussions, while Iran has demanded that its frozen assets be released and U.S. sanctions lifted. Iranian state-linked media also said that the Strait of Hormuz would continue to be under Iran’s management.

Even if an agreement is reached, some observers have cast doubt on how permanent it will be, especially as Iran has expressed skepticism ever since Israel attacked it last June, disrupting earlier U.S.-Iran nuclear negotiations. With the accords, Trump may be seeking to get Israel on board so as to secure a longer-lasting peace, Figueroa says.

“It remains entirely possible that Israel will not abide by a U.S. ceasefire or continue operations in Lebanon, which would likely lead Iran to continue military operations against U.S. bases and allies in retaliation,” Figueroa says. Already, Netanyahu announced on Monday that Israel will intensify its strikes on Lebanon in a bid to “crush” Hezbollah, despite a nominal cease-fire. Israel’s attacks on Lebanon—which have killed more than 3,000 people since early March, according to Lebanon’s Ministry of Public Health—risk derailing U.S. peace talks with Iran, which has said that any peace deal must include Lebanon.

“Trump seems to hope that the prospect of wider normalized relations and economic investment will keep this from happening,” Figueroa says. But he adds, “unless Trump can provide the Iranian government guarantees against further attacks from Israel, they have little incentive to accept any agreement.”

And Trump has continued to oscillate between promises that a deal—and an end to the war that is hurting American wallets and spiking global energy prices—is near and threats to restart military attacks on Iran. Even as American and Iranian officials arrived in Qatar to continue negotiations on Monday, U.S. forces attacked missile sites and mine-laying vessels in southern Iran in what the U.S. military called “defensive” strikes.

“It will only be a Great Deal for all or, no Deal at all — Back to the Battlefront and shooting, but bigger and stronger than ever before,” Trump said in his post.