4059 - "Cái số làm vua" của Trump có thể ‘thắng’ được chỉ số thăm dò?

Trúc Phương

Từ đầu năm đến nay, không ai có thể thống kê có bao nhiêu cuộc thăm dò về mức độ tín nhiệm dành cho Tổng Thống Trump. Tất cả thăm dò đều có điểm chung: Trump rớt thê thảm. Điều đang được quan tâm là thăm dò có thể hiện đúng tâm lý cử tri và có chuyển đổi thành kết quả thực tế – có nghĩa chúng thật sự báo hiệu Trump sẽ “rớt đài,” hay nói cách khác Cộng Hòa sẽ thua trong cuộc bầu cử giữa kỳ?

Tổng Thống Trump nói chuyện với báo chí phía trước công trường xây dựng phòng khiêu vũ trong khu vực Tòa Bạch Ốc, hôm 19 Tháng Năm. (Hình minh họa: Chip Somodevilla/Getty Images)

Những con số nói lên điều gì?

Tỷ lệ ủng hộ dành cho Trump – chỉ số dự báo quan trọng dựa trên lịch sử về triển vọng của đảng cầm quyền trong các cuộc bầu cử – tiếp tục rớt xuống mức thấp nhất, chỉ đạt 37% – theo thăm dò The New York Times/Siena (công bố ngày 18 Tháng Năm). Và trong cuộc thăm dò Reuters công bố ngày 19 Tháng Năm, tỷ lệ ủng hộ Trump chỉ còn 35%.

Iran là một trong những yếu tố lớn nhất khiến Trump mất điểm. Gần hai phần ba cử tri cho rằng việc phát động cuộc chiến với Tehran là quyết định sai lầm; trong số đó, gần ba phần tư là cử tri độc lập – nhóm cử tri đóng vai trò then chốt. Chỉ chưa đầy một phần tư tổng số cử tri cho rằng cuộc xung đột này xứng đáng với cái giá phải trả.

Nhìn chung, một số cử tri Cộng Hòa – đặc biệt thành phần MAGA trung thành – vẫn ủng hộ những gì Trump làm. Tuy nhiên, đa số cử tri thuộc nhóm khác lại bất mãn năng lực lãnh đạo của Trump, từ kinh tế đến đối ngoại. Theo kết quả từ Times/Seina, 64% cử tri không tán thành cách Trump điều hành kinh tế. 44% cử tri cho rằng các chính sách của Trump gây ảnh hưởng tiêu cực đến cá nhân họ. Mùa Thu 2025, tỷ lệ này là 36%. Nói chung, lời phàn nàn “Trump hứa thật nhiều, thất hứa thật nhiều” là điều người ta nghe nhiều nhất từ đa số cử tri Cộng Hòa.

Theo nhận định The New York Times cũng như một số tờ báo lớn khác, những con số thăm dò đang trở thành dấu hiệu cảnh báo đỏ cho thấy Cộng Hòa có thể bị vạ lây trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Tính đến thời điểm này, Cộng Hòa vẫn có một số lợi thế nhất định, đặc biệt nhờ vào việc phân chia lại ranh giới các khu vực bầu cử tại những tiểu bang do họ nắm quyền.

Trong khi đó, với Dân Chủ, dù môi trường chính trị trở nên thuận lợi hơn nhưng Dân Chủ chưa thể thuyết phục cử tri rằng việc bầu cho họ có thể giúp giải quyết được những gút mắc mà nước Mỹ đang chịu đựng từ sự điều hành bết bát của chính quyền Trump. Chỉ 26% cử tri cho biết họ cảm thấy hài lòng với Dân Chủ là một con số thảm hại.

Có đến 44% người thuộc Dân Chủ bất mãn với chính đảng của họ – đó là một tỷ lệ đáng kể, nếu so với 23% bên Cộng Hòa trong cùng hạng mục thăm dò. Dù vậy, với nỗi lo tột độ không nguôi trước những gì Trump đang gây ra, tỷ lệ cử tri Dân Chủ khẳng định “gần như chắc chắn” đi bỏ phiếu hiện cao hơn tám điểm phần trăm so với các nhóm cử tri khác.

Quan sát bức tranh thực tế, chẳng gì có thể biện minh cho sự khủng hoảng ngày càng bao trùm lên đời sống mà Trump không thể né tránh trách nhiệm. Tâm lý bi quan có thể nhìn thấy khắp nơi. Từ khi nước Mỹ dính vào Trung Đông, giá xăng đã vọt hơn $4.50 (tính trung bình). Tỷ lệ cử tri đánh giá nền kinh tế ở mức “tồi” đã tăng thêm 11 điểm phần trăm kể từ Tháng Giêng. Tháng Tư, lạm phát đã tăng lên 3.8%; và nó tăng nhanh hơn mức tăng lương. Điều đó có nghĩa, có nhiều người “tự nhiên” “bị nghèo” đi. Cục Dự Trữ Liên Bang Cleveland ước tính lạm phát hàng năm có thể chạm mức 4.2% trong Tháng Năm này.

Chuyến công du Trung Quốc của Trump – không khác gì “chuyến du ngoạn xả stress” – chẳng giải quyết được gì, từ chuyện Iran đến kinh tế quốc gia. Lindsay Owens, giám đốc điều hành Groundwork Collaborative (viện nghiên cứu theo khuynh hướng tự do chuyên khảo sát các vấn đề kinh tế), nhận định: “Ông ấy trở về Mỹ và tiếp tục đối mặt một đống hỗn độn thảm hại. Ông tổng thống này không còn nhận được niềm tin và sự tín nhiệm từ người dân Mỹ nữa. Kinh tế là vấn đề ưu tiên hàng đầu của mọi người trong khi ổng lại phát ra thông điệp rằng: ‘Mấy người tự xoay xở đi.’”

Cần nói thêm, từ khi trở về từ Bắc Kinh, Trump liên tục “bồi hồi” nhớ lại những “ký ức đẹp” với Tập Cận Bình. Trên chuyên cơ Air Force One trên đường về Mỹ, ông bày tỏ tiếc nuối: “Chúng tôi đã có một khoảng thời gian tuyệt vời;” và khi trả lời Fox News về giá xăng, ông nói chuyện xăng nhớt tăng giá là một “nỗi đau ngắn hạn” và sẽ “giảm mạnh như đá rơi” ngay khi cuộc chiến kết thúc. Đó không phải là những gì cử tri muốn nghe.

Thăm dò ý kiến cử tri có trở nên vô nghĩa?

Các cuộc bầu cử giữa kỳ gần như luôn là cuộc trưng cầu dân ý về chi phí sinh hoạt và nỗi bức xúc công chúng. Với những gì đang xảy ra và với những gì thể hiện trong các cuộc thăm dò, liệu Trump nói riêng và Cộng Hòa nói chung có thể “toàn mạng” trong cuộc bầu cử vào Tháng Mười Một?

Không phải các cuộc thăm dò đều vô giá trị và hoàn toàn không có ý nghĩa. Tuy nhiên, nước Mỹ đang sống với một bối cảnh chính trị “không giống ai.” Người Mỹ, thậm chí cả thế giới, đã nhiều lần bàng hoàng trước những thực tế gây sốc đến mức không ai có thể tin nổi. Sự mất niềm tin vào tất cả, từ lời hứa tranh cử của các ứng cử viên cả hai đảng, đến những khảo sát thăm dò của báo chí, ngày càng ăn sâu vào xã hội và tâm trí nhiều người.

Những năm gần đây, uy tín các cuộc thăm dò dư luận đã sụt giảm nghiêm trọng. Năm 2016, hầu hết tổ chức thăm dò cấp quốc gia đều dự đoán Hillary Clinton không chỉ thắng mà còn thắng đậm, rằng nước Mỹ sẽ chứng kiến bước ngoặt lịch sử khi lần đầu tiên có một nữ tổng thống. Năm 2020, các cuộc thăm dò trước bầu cử đều cho thấy Donald Trump thua rất xa Joe Biden, nhưng cuối cùng, tỷ lệ cách biệt thực tế là sát nút.

Dù vậy, văn hóa chính trị Mỹ không bao giờ ngưng thăm dò. Về lý thuyết, có rất nhiều yếu tố động (biến số) liên quan quá trình dự đoán kết quả bầu cử hoặc nhận định cuối cùng về ý kiến cử tri. Tất cả yếu tố này đều phải được xem xét bổ sung bên cạnh các nguyên tắc nền tảng cơ bản trong việc thu thập dữ liệu từ công chúng.

Theo các chuyên gia, độ tin cậy các cuộc thăm dò phụ thuộc vào thời điểm thực hiện. Các cuộc thăm dò ​được thực hiện khi cuộc đua còn cách nhiều tháng đòi hỏi phải tuân thủ vài nguyên tắc cơ bản: Lựa chọn mẫu khảo sát không thiên lệch (bảo đảm rằng mọi người đủ điều kiện đều có xác suất được chọn như nhau); đặt những câu hỏi không nghiêng về bất kỳ phe nào; và cung cấp chi tiết về phương pháp thực hiện thăm dò.

Với những cuộc thăm dò sát ngày đi bầu, điều cần quan tâm không chỉ là tâm lý và cảm nghĩ cá nhân của cử tri mà còn phải tìm hiểu xem họ có thật sự đi bầu không. Giữa việc “tôi thích ông A” với việc “tôi chắc chắn sẽ đi bỏ phiếu cho ông A” là hoàn toàn khác nhau. Jane Junn thuộc USC Dornsife College of Letters, Arts and Sciences từng cho biết, tại California, số cử tri đăng ký thuộc Dân Chủ đông hơn nhưng cử tri thuộc Cộng Hòa lại có xu hướng đi bỏ phiếu với tỷ lệ cao hơn.

Có một điều không thể không đề cập khi nói về thăm dò. Đó là việc không bất kỳ phương pháp thăm dò nào có thể lọt vào “kẽ hở” có độ “giãn nở” liên tục trong đầu cử tri. Độ giãn nở này thay đổi theo tâm trạng, và đặc biệt nó chịu tác động từ những ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Hôm qua, họ còn “tính” bỏ phiếu cho ứng cử viên B nhưng hôm nay họ bỗng dưng thay đổi – một phần có thể do vừa đọc một ý kiến thuyết phục rằng không nên tin ứng cử viên B. Điều muốn nói ở đây là khi tự thân con người không còn tin vào chính mình thì niềm tin của họ vào lá phiếu cũng suy giảm hoặc thậm chí mất đi. Chẳng có cuộc thăm dò nào có thể “phát hiện” lập tức sự thay đổi như vậy.

Dù thế nào, thăm dò không hoàn toàn vô giá trị. Vấn đề ở chỗ nếu chỉ đọc thăm dò mà chính bản thân không trở thành xúc tác trực tiếp để thăm dò trở thành kết quả hữu hình thì lỗi không phải ở thăm dò hoặc khảo sát thăm dò sai. Yếu tố căn bản nhất vẫn là sự quyết tâm muốn thay đổi. Điều đó phải thể hiện bằng hành động.

Trong bối cảnh chính trị chia rẽ hiện tại, nói suông chẳng mang lại điều gì. Với cử tri Dân Chủ, nếu chỉ thuần túy bày tỏ bất mãn với chính quyền Trump, thì “cái số làm vua” của Trump lại có thể được viện dẫn để tự an ủi. Chẳng có “cái số” nào ở đây cả. Muốn đàn hặc và truất phế “ngai vàng” của Trump thì lưỡng viện phải nằm trong tay Dân Chủ. Nói cách khác, tất cả đều được quyết định bằng lá phiếu. Hãy nghiên cứu thăm dò và cho dù thăm dò cho thấy lợi thế phe mình nhiều như thế nào thì nhất định cũng phải bước ra thùng phiếu!

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/cai-so-lam-vua-cua-trump-co-the-thang-duoc-chi-so-tham-do/