4259 - Thế giới hôm nay: 15/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận về cuộc chiến của họ. Tuy nhiên, các chi tiết vẫn còn khá sơ sài. Donald Trump tuyên bố thỏa thuận này sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn, khôi phục hoạt động vận tải biển qua Eo biển Hormuz, và rằng Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran. Iran nói rằng thỏa thuận này – mà họ khẳng định sẽ bao gồm cả Lebanon – sẽ được ký kết tại Geneva vào thứ Sáu. Thỏa thuận sơ bộ này dự kiến mở đường cho các cuộc đàm phán giải quyết chương trình hạt nhân của Iran và tiến tới kết thúc chiến tranh vĩnh viễn.

Các thị trường chứng khoán châu Á tăng vọt khi mở cửa, trong khi giá dầu thô Brent, chuẩn dầu mỏ toàn cầu, giảm 4%, xuống còn khoảng 83 USD/thùng. Một số lãnh đạo thế giới hoan nghênh thỏa thuận này, trong khi một số nhà lập pháp Mỹ lại tỏ ra hoài nghi. Lindsey Graham, vị thượng nghị sĩ từ Đảng Cộng hòa, cho biết ông “hơi lo ngại rằng quan điểm của Iran về thỏa thuận này dường như khác với những gì nhóm đàm phán Mỹ đang tuyên bố.

Trump có các cuộc điện đàm riêng rẽ với Vladimir Putin và Volodymyr Zelensky. Tổng thống Ukraine cho biết ông sẽ gặp người đồng cấp Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh G7 tuần này ở Pháp. Theo Điện Kremlin, Trump đã nói với Putin rằng ông sẵn sàng làm việc với Ukraine và các đồng minh châu Âu của Mỹ để đạt được một lệnh ngừng bắn. Trong khi đó, Nga đã tiến hành các cuộc không kích vào Kyiv, làm 20 người bị thương và gây ra hỏa hoạn tại một tu viện.

Ủy ban Châu Âu cho biết họ đang đánh giá hậu quả từ một sắc lệnh của Mỹ khiến Anthropic, một công ty trí tuệ nhân tạo, phải hạn chế quyền truy cập vào các mô hình tiên tiến nhất của mình. Công ty tuyên bố họ sẽ vô hiệu hóa Fable 5 và Mythos 5 sau khi chính quyền Trump cấm các công dân nước ngoài – bao gồm cả các nhân viên người nước ngoài của chính Anthropic – sử dụng chúng. Một phát ngôn viên của ủy ban cho biết cuộc tranh cãi này đã nêu bật sự cần thiết phải tăng cường chủ quyền công nghệ của châu Âu.

Với tỷ lệ phiếu gần 55% so với 45%, cử tri Thụy Sĩ đã bác bỏ một đề xuất giới hạn dân số nước này ở mức 10 triệu người. Thất bại này là một đòn giáng mạnh vào Đảng Nhân dân Thụy Sĩ chống người nhập cư. Sáng kiến nhằm mục đích buộc chính phủ phải kiềm chế đà tăng trưởng dân số và cuối cùng có thể gây nguy hiểm cho thỏa thuận tự do đi lại của Thụy Sĩ với EU. Những người phản đối lập luận rằng nó sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động và gây tổn hại cho nền kinh tế.

Lực lượng vũ trang Anh bắt giữ một tàu chở dầu mang theo khoảng 700.000 thùng dầu của Nga trên Eo biển Manche. Đây là chiến dịch đầu tiên của họ nhằm chống lại hạm đội bóng tối của Nga. Các sĩ quan từ Cơ quan Tội phạm Quốc gia cũng vừa bắt giữ một công dân Ấn Độ vì nghi ngờ vi phạm các lệnh trừng phạt. Thủ tướng Anh, Keir Starmer, khẳng định động thái này nhắc nhở “những kẻ đang tiếp tay cho cuộc chiến của Putin ở Ukraine rằng chúng tôi sẽ không để họ ẩn náu.”

Trump đánh dấu sinh nhật lần thứ 80 của mình bằng một sự kiện võ thuật tổng hợp tại Nhà Trắng, do Ultimate Fighting Championship (UFC) tổ chức. Sự kiện hoành tráng này nhấn mạnh quan hệ lâu năm giữa vị tổng thống 80 tuổi và Dana White, ông chủ của UFC, người mà sự ủng hộ của ông đã giúp tổng thống thu hút các cử tri nam giới trẻ tuổi. Các hoạt động ăn mừng cũng bao gồm một buổi gây quỹ với giá vé 1 triệu USD/người tham dự cho một ủy ban hành động chính trị ủng hộ Trump tại câu lạc bộ golf của tổng thống ở Virginia.

Con số trong ngày: 13,2 tháng – là thời gian sống sót trung bình của những bệnh nhân ung thư tuyến tụy đã thử nghiệm một loại thuốc mới – cao gấp đôi so với hiện tại.

TIÊU ĐIỂM

Iran và Ukraine phủ bóng đen lên hội nghị G7

Hôm nay, các nhà lãnh đạo thế giới sẽ đến thị trấn ven hồ Évian-les-Bains của Pháp để tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 kéo dài đến thứ Tư. Nếu không có thay đổi nào vào phút chót, Donald Trump dự kiến cũng tham dự. Ngày mai, Tổng thống Emmanuel Macron sẽ chủ trì các cuộc họp khác với sự tham gia của các nhà lãnh đạo Brazil, Ai Cập, Ấn Độ, Kenya, Hàn Quốc, và Ukraine.

Chương trình nghị sự chính thức tập trung vào sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu và các cách thức hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận có thể sẽ bị chi phối bởi địa chính trị, bao gồm cuộc chiến ở Ukraine, cuộc khủng hoảng ở Eo biển Hormuz, và quan hệ với các nước phương Nam toàn cầu. Pháp muốn giữ Mỹ tiếp tục tham gia vào vấn đề Ukraine và thảo luận về các điều kiện cho các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine. Nước này cũng hy vọng sẽ hồi sinh các kế hoạch về một “liên minh những người sẵn sàng” (coalition of the willing) để tuần tra eo biển khi xung đột lắng xuống. Nhưng mọi chuyện còn phụ thuộc vào thái độ của Trump. Năm ngoái, Tổng thống Mỹ đã rời hội nghị G7 ở Canada sớm. Vào tối thứ Tư, Macron sẽ tổ chức một bữa tiệc lớn để thết đãi Trump tại Cung điện Versailles, điều này có lẽ sẽ giúp giữ ông ở lại cho đến phút cuối.

Anh tiến gần hơn đến lệnh cấm mạng xã hội

Trong tuần này, chính phủ Anh dự kiến sẽ công bố phản hồi đối với cuộc tham vấn về việc “lớn lên trong thế giới trực tuyến,” và sau đó họ có thể cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Động thái này tiếp nối các nỗ lực tương tự ở Australia và diễn ra trong bối cảnh sự ủng hộ ngày càng tăng đối với các quy định nghiêm ngặt về an toàn trực tuyến.

Ngài Keir Starmer, vị thủ tướng gặp nhiều khó khăn của Anh, đang phải đối mặt với một thách thức về quyền lãnh đạo, có thể là ngay trong tháng này. Ông muốn chứng minh rằng mình có thể hành động vì những vấn đề mà cử tri quan tâm. Những người ủng hộ lập luận rằng mạng xã hội phơi bày trẻ em trước các nội dung độc hại và khiến chúng trở nên khốn khổ. Những người chỉ trích lại phản bác rằng các lệnh hạn chế rất dễ bị lách luật và không có tác dụng mấy trong việc ngăn chặn quyền truy cập vào những tài liệu nguy hiểm nhất. Cuộc tranh luận này phản ánh một căng thẳng rộng lớn hơn trong chính sách của chính phủ: tham vọng biến Anh trở thành một cường quốc AI đan xen với mong muốn ngày càng lớn trong việc quản lý các tập đoàn công nghệ khổng lồ.

Nhà lãnh đạo quyền lực của Myanmar ăn mừng chiến thắng tại Bắc Kinh

Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing đang trên đà đắc thắng. Vị tướng lên nắm quyền trong cuộc đảo chính năm 2021 vừa được bổ nhiệm làm người đứng đầu nhà nước vào tháng 4, bởi một Quốc hội với đầy các đại diện được bầu trong một cuộc bỏ phiếu bị chỉ trích rộng rãi diễn ra vào tháng 12 và tháng 1. Sau khi sải bước trên thảm đỏ ở Ấn Độ hai tuần trước, ông sẽ đến Trung Quốc vào hôm nay để hội đàm với Tập Cận Bình.

Min Aung Hlaing mang theo những dấu hiệu khởi sắc từ quê nhà. Chế độ của ông gần đây đã giành lại ưu thế trước các nhóm vũ trang phản kháng sau nhiều năm chật vật. Rất có thể ông sẽ cảm ơn Trung Quốc vì sự hỗ trợ đáng kể và tìm kiếm thêm các khoản đầu tư, bao gồm cả việc hồi sinh dự án Đập Myitsone gây tranh cãi – dự án mà một chính phủ dân sự trước đó đã đình chỉ vào năm 2011. Hôm thứ Sáu, Trung Quốc cũng thông báo về việc bắt giữ Min Zin, một nhà phân tích người Mỹ gốc Myanmar và là một nhà phê bình nổi bật đối với chế độ Min Aung Hlaing, với cáo buộc gián điệp.

Trang trại điện gió lớn nhất của Mỹ bắt đầu hoạt động

Cơ sở năng lượng tái tạo lớn nhất của Mỹ có thể sẽ bắt đầu hoạt động thương mại sớm nhất là vào hôm nay. Kể từ tháng 4, một trang trại điện gió có công suất 3,5 gigawatt ở New Mexico đã âm thầm tăng cường sản lượng và cung cấp điện vào lưới điện trong quá trình thử nghiệm. Dự án SunZia hiện có hơn 900 turbine kết nối với Arizona và California thông qua một tuyến cáp dài 885 km. Với khả năng cung cấp điện cho một triệu ngôi nhà, dự án này có quy mô gấp ba lần so với đối thủ gần nhất.

Lần đầu tiên được đề xuất vào năm 2006, SunZia đã mất tới hai thập kỷ để lập kế hoạch và chật vật xin giấy phép. Tuy nhiên, sự ra mắt của dự án lại ít được chú ý. Điều này phản ánh một bầu không khí chính trị ngày càng thù địch. Donald Trump đã hủy bỏ các khoản tín dụng thuế và đóng băng việc phê duyệt của liên bang đối với một số dự án năng lượng tái tạo, làm đình trệ các khoản đầu tư trị giá hàng tỷ USD. Công ty nghiên cứu Wood Mackenzie ước tính rằng các dự án lắp đặt điện gió ở Mỹ có thể giảm 17% vào năm 2030. Dù vậy, California đã phá kỷ lục sản xuất điện gió của mình ít nhất năm lần trong những tháng gần đây. Tổng thống có lẽ không thể hoàn toàn kiểm soát hướng “gió” thổi.

https://nghiencuuquocte.org/2026/06/15/the-gioi-hom-nay-15-06-2026/#more-67420