4351 - Các đồng minh NATO tại châu Âu đang nỗ lực gia tăng đóng góp như thế nào: Nhìn vào các con số
Tác giả: Kristen Taylor và Matt Trunkey
Các tân binh tham gia lễ tuyên thệ của quân đội Đức (Bundeswehr) vào ngày 13 tháng 6 năm 2026. (Ảnh: Christoph Reichwein/dpa qua Reuters Connect)
WASHINGTON—Hội nghị thượng đỉnh NATO năm nay diễn ra vào thời điểm then chốt đối với Liên minh. Những biến động chính trị ở hai bờ Đại Tây Dương đang gia tăng, bị đẩy lên cao bởi căng thẳng gần đây giữa Mỹ và Iran—quốc gia có chung đường biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ (nước chủ nhà hội nghị)—cũng như sự bất bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi cho rằng các đồng minh châu Âu chưa nỗ lực đủ mức để ủng hộ chiến dịch của Mỹ tại khu vực này. Đây là điểm nóng mới nhất trong chuỗi các bất đồng xuyên Đại Tây Dương, bao gồm cả những tranh cãi về vấn đề lãnh thổ liên quan đến Greenland và những cuộc khẩu chiến công khai với các nhà lãnh đạo châu Âu như Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Tất cả những điều này đe dọa sẽ làm lu mờ một sự kiện mà lẽ ra, xét về mặt số liệu, phải là dịp để thể hiện những bước tiến thực chất.
Do không có thành tựu nổi bật nào để công bố—như mục tiêu chi tiêu quốc phòng 5% của Liên minh được đưa ra vào năm ngoái—giới lãnh đạo NATO sẽ tập trung nêu bật những tiến bộ của các đồng minh châu Âu trong ba vấn đề then chốt: chi tiêu quốc phòng, sản xuất công nghiệp quốc phòng và viện trợ cho Ukraine.
Thông điệp từ Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến sẽ nhấn mạnh rằng các đồng minh châu Âu đang gia tăng đóng góp theo những cách thiết thực. Xét theo hầu hết các thước đo định lượng, châu Âu hiện đang hành động mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Chi tiêu quốc phòng
Một năm trước, các đồng minh NATO đã thông qua một mục tiêu chi tiêu quốc phòng đầy tham vọng: cam kết dành 5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng và các hoạt động liên quan đến quốc phòng vào năm 2035. Các đồng minh châu Âu đang thực sự hiện thực hóa cam kết này, như dữ liệu từ Công cụ theo dõi Chi tiêu Quốc phòng NATO của Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) đã chỉ ra.
Xét về tỷ lệ tăng trưởng, các đồng minh châu Âu đang gia tăng chi tiêu quốc phòng và đạt được những bước tiến đáng kể hướng tới mục tiêu "5%" mới. Biểu đồ dưới đây cho thấy một số đồng minh vốn có mức chi tiêu thấp đang nỗ lực đẩy mạnh đầu tư; đồng thời, nó cũng cho thấy các quốc gia vốn dẫn đầu về chi tiêu quốc phòng từ lâu như Đan Mạch, Na Uy và Litva cũng đang thực hiện những bước tiến lớn hơn nữa. Ngay cả Luxembourg cũng đang tích cực hưởng ứng, ghi nhận mức tăng trưởng tỷ lệ phần trăm cao nhất trong năm qua. Đáng chú ý, Mỹ xếp cuối cùng về tỷ lệ tăng trưởng, mặc dù nước này vẫn giữ vị thế dẫn đầu về tổng mức chi tiêu quốc phòng. Dự báo: Ông Rutte nhiều khả năng sẽ đưa ra mọi số liệu và thống kê nhằm thuyết phục chính quyền Trump rằng gánh nặng quốc phòng đang bắt đầu chuyển dịch, khi các đồng minh châu Âu đang tích cực gia tăng đóng góp.
Sản xuất công nghiệp quốc phòng
Thông qua việc theo dõi mức tăng trưởng doanh thu hàng năm của công ty quốc phòng lớn nhất tại mỗi quốc gia NATO, biểu đồ dưới đây cung cấp cái nhìn tổng quan về cách dòng vốn từ việc tăng chi tiêu quốc phòng đang đổ vào các ngành công nghiệp quốc phòng trên toàn Liên minh. Một số đồng minh đang đầu tư mạnh mẽ vào ngành công nghiệp quốc phòng nội địa. Những nước khác, chẳng hạn như Đức, cho thấy sự phân bổ đầu tư ít tập trung hơn vào một doanh nghiệp duy nhất, cho thấy họ đang đa dạng hóa đầu tư trên toàn bộ nền tảng công nghiệp quốc phòng trong nước. Một số quốc gia khác lại hoàn toàn hướng ra bên ngoài – dù là hợp tác với các đối tác châu Âu, ngành công nghiệp Mỹ, hay ngày càng nhiều là các đối tác xuyên Thái Bình Dương như Hàn Quốc và Nhật Bản – để sử dụng ngân sách quốc phòng mới cho các năng lực thiết yếu. Cuối cùng, biểu đồ này cũng cho thấy sự trỗi dậy của các nhà thầu chính phi truyền thống; ví dụ như tại Bồ Đào Nha, nhà sản xuất máy bay không người lái TEKEVER đã đạt mức tăng trưởng vượt bậc, chứng minh rằng các đồng minh đang tìm kiếm những giải pháp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực quốc phòng bên ngoài phạm vi các nhà thầu truyền thống.
Dự báo: Các thỏa thuận hợp tác công nghiệp quốc phòng trong nội bộ châu Âu và xuyên Đại Tây Dương dự kiến sẽ được công bố tại NSDIF; đồng thời, lãnh đạo NATO sẽ nhấn mạnh thông điệp rằng việc gia tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu đang thúc đẩy nền kinh tế của cả Mỹ và châu Âu.
Hỗ trợ Ukraine
Ukraine đã trở lại chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh sau khi có sự hiện diện khá mờ nhạt vào năm ngoái. Các thông điệp của NATO dự kiến sẽ xoay quanh "Danh sách các yêu cầu ưu tiên của Ukraine" (PURL) – một cơ chế do NATO quản lý, cho phép các đồng minh châu Âu mua trang thiết bị quốc phòng của Mỹ để viện trợ cho Ukraine. PURL là một thắng lợi chính trị quan trọng của ông Rutte vào tháng 7 năm 2025; cơ chế này đã ngăn chặn các nỗ lực tại Washington nhằm chấm dứt hoàn toàn việc cung cấp vũ khí cho Ukraine, đồng thời mở ra lộ trình duy trì năng lực tác chiến của nước này. Tại Ankara, ông Rutte dự kiến sẽ phát triển chương trình này hơn nữa bằng cách thúc đẩy một cơ chế tài chính bền vững nhằm hỗ trợ cung cấp trang thiết bị quân sự, hoạt động huấn luyện và các hệ thống phòng không cho Ukraine.
Các đồng minh trên khắp châu Âu, cùng với ngày càng nhiều đối tác tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đang đóng góp cho PURL, trong đó Na Uy là quốc gia đi đầu. Với cam kết đóng góp hơn 5,5 tỷ USD chỉ trong chưa đầy một năm, PURL sẽ là tâm điểm thảo luận tại Ankara, đóng vai trò vừa là cơ chế duy trì hỗ trợ cho Ukraine, vừa là minh chứng rõ ràng cho việc chia sẻ gánh nặng.
Dự báo: Ông Rutte nhiều khả năng sẽ nhấn mạnh rằng PURL mang lại lợi ích trực tiếp cho ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ, đồng thời thúc giục các đồng minh châu Âu công bố thêm các cam kết tài chính trước khi hội nghị thượng đỉnh kết thúc.
Tổng hợp lại, ba khía cạnh này cho thấy châu Âu đang bắt đầu thực hiện chính xác những gì Washington đã từ lâu yêu cầu các đồng minh của mình làm. Liên minh đến Ankara với những tiến bộ thực chất, song các con số này chưa phản ánh hết mức độ nghiêm trọng của những thách thức mà Liên minh đang đối mặt, và có thể vẫn chưa đủ để làm hài lòng một Tổng thống Mỹ vốn đang tỏ ra sốt ruột. Ông Rutte sẽ cần làm nhiều hơn là chỉ trình bày các số liệu—ông cần chuyển hóa chúng thành những lập luận chính trị đủ sức thuyết phục để duy trì sự gắn kết của một Liên minh đang có dấu hiệu rạn nứt.
Nguồn:
How European NATO allies are stepping up, by the numbers
https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/how-european-nato-allies-are-stepping-up-by-the-numbers/
Nhận xét
Đăng nhận xét