4348 - Cách duy nhất để cứu châu Âu

Maurizio Molinari 

Lục địa này cần hành động như một quốc gia thống nhất

Cờ Liên minh Châu Âu bên ngoài trụ sở Ủy ban Châu Âu, Brussels, Bỉ, tháng 4 năm 2026. Ảnh: Yves Herman / Reuters

Ngày nay, Liên minh Châu Âu (EU) đang đối mặt với hàng loạt thách thức từ bên ngoài đe dọa chính sự tồn vong của khối. Vào tháng 12 năm 2025, các quan chức Lầu Năm Góc đã thông báo với các nhà ngoại giao châu Âu rằng lục địa này phải đảm nhận vai trò lãnh đạo NATO trước năm 2027, qua đó ám chỉ rằng liên minh xuyên Đại Tây Dương có thể đang đi đến hồi kết. Trong khi đó, quyết định gây chiến với Iran của Washington – được đưa ra mà không có sự tham vấn kỹ lưỡng với các đồng minh châu Âu – đã gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và làm dấy lên thêm những nghi ngại về độ tin cậy của Mỹ. Ngoài ra, sự hung hăng quân sự ngày càng tăng của Nga cùng áp lực thương mại và công nghệ từ Trung Quốc cũng đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về kinh tế và an ninh cho châu Âu.

Đồng thời, châu Âu cũng đang đối mặt với mối nguy hiểm cấp bách từ bên trong. Tình trạng bất ổn kinh tế và vấn đề nhập cư đang thổi bùng ngọn lửa chủ nghĩa dân tộc theo khuynh hướng dân túy; điều này có nguy cơ làm suy yếu, thậm chí phá vỡ dự án hội nhập châu Âu. Các đảng phái cực hữu đang gia tăng ảnh hưởng trên khắp lục địa và tìm cách thu hồi quyền lực từ Brussels để trao lại cho chính quyền các quốc gia thành viên. Các lực lượng dân túy đang làm xói mòn ý chí chung của EU, khiến người dân châu Âu càng gặp khó khăn hơn trong việc tự gánh vác trách nhiệm về an ninh của chính mình.

Người dân châu Âu chỉ có một lựa chọn duy nhất để ứng phó hiệu quả với những mối đe dọa kép này: họ phải hoàn tất dự án hội nhập châu Âu. Con đường phía trước là kết hợp các đề xuất cải cách của ông Mario Draghi – cựu Thủ tướng Ý kiêm cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu – với vai trò lãnh đạo của Đức. Ông Draghi chủ trương đẩy nhanh quá trình hội nhập thông qua việc xây dựng các chính sách chung của EU về trí tuệ nhân tạo, quốc phòng và năng lượng. Đức là quốc gia duy nhất có đủ sức mạnh chính trị để thúc đẩy khối đi theo hướng này, và các nhà lãnh đạo nước này cũng thấu hiểu tính cấp bách của thời cuộc: tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào tháng 1, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã thừa nhận sự rạn nứt của trật tự quốc tế, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường sự đoàn kết và năng lực cạnh tranh của EU để ứng phó với tình hình.

Một nỗ lực cải cách do Đức dẫn dắt có thể mang lại cho EU đặc tính siêu quốc gia cần thiết để hướng tới quyền tự chủ chiến lược và hành động như một thực thể thống nhất trên trường quốc tế. Việc tăng cường hội nhập cũng sẽ tạo ra sự phục hồi kinh tế cần thiết để đối phó với làn sóng chủ nghĩa dân túy phi tự do đang dâng cao. Ông Draghi lập luận rằng châu Âu cần thực hiện một bước nhảy vọt về chất trong quá trình hội nhập, đưa lục địa này đến mức có thể "ngày càng hành động như thể [nó] là một quốc gia thống nhất". Đức cần nắm bắt thời cơ và tiên phong gắn kết các quốc gia châu Âu để cùng thực hiện bước tiến quan trọng đó.

MỘT THẾ GIỚI ĐẢO LỘN

Những nỗ lực của Trung Quốc, Nga và Hoa Kỳ nhằm phá vỡ trật tự an ninh quốc tế đang tạo ra mức độ bất định và hỗn loạn toàn cầu, đẩy Liên minh Châu Âu (EU) vào thế bị gạt ra ngoài lề và đối mặt với những rủi ro chưa từng có. Tổng thống Mỹ Donald Trump chính là nguồn cơn chủ yếu của sự xáo trộn này. Những tuyên bố muốn mua lại Greenland của ông đã gây chấn động không chỉ Đan Mạch mà cả châu Âu, trong khi các chính sách thuế quan của ông làm gián đoạn thương mại toàn cầu. Quyết định tấn công Iran của Trump đã châm ngòi cho nguy cơ xung đột lan rộng khắp khu vực và khiến giá năng lượng tăng vọt. Đồng thời, việc Washington ủng hộ các lực lượng cực hữu tại châu Âu đang gây khó khăn cho các chính phủ đang nỗ lực bảo vệ quan điểm trung dung trước những tư tưởng cực đoan. Các nhà lãnh đạo và người dân châu Âu ngày càng cảm thấy rằng Trump coi các đồng minh là gánh nặng, hay thậm chí là đối thủ.

Cách tiếp cận của Trump đối với cuộc chiến tại Ukraine có lẽ là mối đe dọa lớn nhất đối với lòng tin và sự đoàn kết xuyên Đại Tây Dương. Các nước châu Âu tin rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin tấn công Ukraine vì muốn tái định hình trật tự an ninh thời hậu Chiến tranh Lạnh theo hướng củng cố vị thế của Nga và làm suy yếu EU. Các chiến dịch quân sự và phá hoại trên không gian mạng của Nga càng củng cố nhận định này. Máy bay, tên lửa và máy bay không người lái của Nga đã xâm phạm không phận EU và làm gián đoạn hoạt động tại các sân bay lớn, bao gồm cả Munich và Copenhagen. Những động thái thân thiện của Trump đối với Moscow cùng thái độ coi thường Kyiv đã gây ra sự thất vọng và rạn nứt trong quan hệ với châu Âu.

Nga cũng đang xích lại gần Trung Quốc, khiến nhiều người ở châu Âu cho rằng Moscow và Bắc Kinh ngày càng trở thành một thách thức chiến lược thống nhất. Năm 2024, quân đội Trung Quốc đã tham gia các cuộc tập trận đặc nhiệm tại Belarus, đưa mối đe dọa từ Trung Quốc đến gần hơn với châu Âu. Ngoài ra, Bắc Kinh còn gián tiếp ủng hộ cuộc chiến của Putin tại Ukraine. Trong mắt nhiều người châu Âu, Trump đang đứng cùng phe với Putin và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình trong nỗ lực phá bỏ trật tự quốc tế tự do—một sự thay đổi hoàn toàn so với người tiền nhiệm Joe Biden, người đã hợp tác chặt chẽ với châu Âu để bảo vệ trật tự đó.

Sự thông đồng giữa Putin, Trump và Tập Cận Bình có thể dẫn đến ba kịch bản, tất cả đều là điều mà Brussels không hề mong muốn. Thế giới có thể trượt dài vào một cuộc chiến tranh giữa các cường quốc; ba nhà lãnh đạo có thể đạt được thỏa thuận tương tự như Hội nghị Yalta năm 1945, dẫn đến việc hình thành các phạm vi ảnh hưởng mới; hoặc hệ thống quốc tế có thể bị xói mòn, để lại một thế giới theo kiểu Hobbes, nơi chỉ có luật rừng ngự trị. Mỗi kịch bản này đều đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với châu Âu. Một cuộc xung đột giữa các cường quốc sẽ buộc EU phải chọn phe, có khả năng đẩy châu Âu vào thế đối đầu với một hoặc nhiều cường quốc bên ngoài. Việc chia cắt thế giới thành các phạm vi ảnh hưởng mới có thể biến châu Âu thành nạn nhân, bởi lục địa này có nguy cơ bị chia rẽ khi các quốc gia bị lôi kéo vào những quỹ đạo riêng biệt. Và tình trạng hỗn loạn toàn cầu kéo dài sẽ khiến châu Âu trở nên bất ổn, đe dọa triển vọng thịnh vượng của khu vực.

MỐI ĐE DỌA TỪ BÊN TRONG

Châu Âu cũng đang đối mặt với mối đe dọa nội tại nghiêm trọng từ chủ nghĩa dân túy. Pháp – vốn là điểm tựa vững chắc của EU trong thời gian dài – đã chứng kiến ​​sự thay đổi tới năm đời thủ tướng chỉ trong vòng hai năm qua, khi các lực lượng dân túy ở cả cánh hữu lẫn cánh tả ngày càng lớn mạnh. Ông Sébastien Lecornu, người được bổ nhiệm làm thủ tướng vào tháng 9 năm 2025, đã từ chức chỉ sau khoảng một tháng tại nhiệm; dù Tổng thống Emmanuel Macron tái bổ nhiệm ông bốn ngày sau đó, Lecornu chỉ có thể chắp vá một chính phủ dựa trên sự thỏa hiệp mong manh với đảng Cộng hòa (phe trung hữu) – lựa chọn duy nhất còn lại để duy trì một chính phủ có thể hoạt động. Tuy nhiên, chính phủ này nhiều khả năng sẽ sụp đổ do uy tín của ông Macron quá thấp để đảm bảo sự tồn tại của nó, dẫn đến việc phải tổ chức bầu cử mới. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đảng Tập hợp Quốc gia (National Rally) theo đường lối cực hữu – vốn hoài nghi về EU và NATO cũng như có thiện cảm với Putin – đang là ứng cử viên sáng giá nhất.

Tại những nơi khác, đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) theo đường lối cực hữu đang không ngừng gia tăng ảnh hưởng và hiện ngang bằng, thậm chí vượt qua đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) theo đường lối trung hữu để dẫn đầu các cuộc thăm dò. Lần đầu tiên kể từ khi Thế chiến II kết thúc, phe cực hữu có thể giành được ghế Thủ tướng Đức (cuộc bầu cử tiếp theo sẽ diễn ra vào năm 2029). Quan điểm phản đối mạnh mẽ vấn đề nhập cư và EU, cùng sự ủng hộ dành cho Nga của AfD, đã khiến nhiều nhà quan sát châu Âu lo ngại về sự trỗi dậy trở lại của một chủ nghĩa dân tộc Đức mang tính hiếu chiến và phân biệt chủng tộc. Nếu đảng Tập hợp Quốc gia (National Rally) lên nắm quyền tại Pháp và đảng AfD tại Đức, EU có nguy cơ tan rã.

Tại Ý, Thủ tướng Giorgia Meloni đã mang lại sự ổn định nhờ liên minh cầm quyền theo đường lối bảo thủ. Tuy nhiên, khi người dân Ý đi bỏ phiếu vào năm 2027, chính phủ của bà Meloni sẽ phải đối mặt với những thách thức từ cả bên trong lẫn bên ngoài liên minh. Ông Matteo Salvini thuộc đảng dân túy cánh hữu "Liên đoàn" (League) – đảng phản đối nhập cư và ủng hộ ông Putin – sẽ thách thức quan điểm ủng hộ EU và Ukraine của bà Meloni nhằm thu hút lá phiếu từ phe cực hữu. Liên minh đối lập gồm đảng Dân chủ (trung tả) và phong trào dân túy "Năm Sao" (Five Star Movement) cũng sẽ cạnh tranh với bà Meloni. Một liên minh tiềm năng giữa phe cực hữu bài EU (đại diện là đảng Liên đoàn) và phe cánh tả dân túy (phong trào Năm Sao) đặt ra mối đe dọa lớn đối với EU. Tại Vương quốc Anh, đảng Reform UK của ông Nigel Farage đang ngày càng lớn mạnh và hoàn toàn có khả năng giành quyền kiểm soát chính phủ trong bối cảnh Công đảng đang gặp khó khăn. Reform UK có thể thúc đẩy chương trình nghị sự tập trung tối đa vào chủ quyền của Anh, qua đó đảo ngược những nỗ lực của Công đảng nhằm tái thiết lập các thỏa thuận với EU về các vấn đề như quốc phòng và nhập cư.

Một trong những động lực chính của làn sóng dân túy tại châu Âu là phản ứng dữ dội đối với vấn đề nhập cư; đây là thách thức đặc biệt đối với tiến trình hội nhập. Các quốc gia thành viên EU cần người nhập cư để đối phó với tình trạng suy giảm dân số và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng việc hòa nhập người mới đến đã trở nên quá nhạy cảm về mặt chính trị, đến mức đe dọa làm chệch hướng mọi đề xuất cải cách. Những bất đồng sâu sắc về chính sách nhập cư hiện khó có thể giải quyết ngay lập tức; do đó, các nỗ lực hội nhập cần tập trung vào cải cách kinh tế và cải thiện điều kiện xã hội, với hy vọng rằng sự thịnh vượng gia tăng sẽ tạo ra môi trường chính trị thuận lợi để giải quyết vấn đề nhập cư ở giai đoạn sau.

Ý TƯỞNG TỪ Ý, SỨC MẠNH TỪ ĐỨC

Ông Draghi, người từng lãnh đạo Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) giai đoạn 2011–2019, tin rằng châu Âu có nguy cơ mất đi tầm ảnh hưởng và rơi vào thế lệ thuộc nếu không đạt được những bước tiến lớn trong quá trình hội nhập. Trong báo cáo năm 2024 gửi Ủy ban Châu Âu cũng như nhiều bài phát biểu sau đó, ông đã đề xuất một chương trình cải cách đầy tham vọng nhằm xây dựng một châu Âu đổi mới, tiên phong và thành công trong việc vận hành như một quốc gia thống nhất. Kế hoạch của ông Draghi bao gồm bốn đề xuất then chốt: cải cách kinh tế để tăng cường năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng; đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm kích thích đổi mới và giúp EU bắt kịp Hoa Kỳ cũng như Trung Quốc; cải cách chính sách năng lượng nhằm tăng cường an ninh năng lượng và giảm giá thành; cùng những thay đổi về chính sách an ninh và mua sắm vũ khí để xây dựng nền quốc phòng chung.

Ông Draghi cũng kêu gọi tinh giản quy trình hoạch định chính sách của EU. Việc triển khai các đề xuất kinh tế của ông đòi hỏi ý chí chính trị tập thể đủ mạnh để khuyến khích các quốc gia thành viên vượt qua những lợi ích ngắn hạn, cục bộ của riêng mình. Hiện tại, các đề xuất của ông chưa thể được thông qua do quy định bắt buộc phải có sự đồng thuận tuyệt đối, trong khi giới lãnh đạo chính trị EU lại quá yếu kém để thực hiện những cải cách lớn. Ông Draghi đề xuất rằng mọi quyết định – bao gồm cả các vấn đề quốc phòng – nên được thông qua bằng hình thức bỏ phiếu đa số, qua đó chấm dứt sự phụ thuộc của EU vào cơ chế đồng thuận tuyệt đối.

Các đề xuất của ông Draghi tạo nền tảng cho một chiến lược ứng phó hiệu quả với chủ nghĩa dân túy, bởi chúng thúc đẩy châu Âu củng cố các thể chế của mình – điều mà phe dân túy luôn phản đối. Ông tập trung vào ba lĩnh vực then chốt trong bối cảnh hiện nay: thị trường năng lượng thống nhất nhằm bảo vệ người tiêu dùng trước tình trạng bị các nhà cung cấp ép giá; hệ thống quốc phòng chung để đối phó với mối đe dọa ngày càng lớn từ Nga; và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tạo ra việc làm cũng như các cơ hội mới. Việc cải thiện các thể chế châu Âu trong những lĩnh vực này có thể giúp phản bác những ý kiến ​​chỉ trích cho rằng Brussels vô dụng hoặc thậm chí gây hại cho công dân EU. Những cải cách thành công sẽ chứng minh cho phe dân túy ở cả cánh tả lẫn cánh hữu thấy rằng châu Âu không phải là nguồn cơn của vấn đề, mà chính là giải pháp.

Chỉ Đức mới có đủ tầm ảnh hưởng để theo đuổi các cải cách của ông Draghi.

Tuy nhiên, ông Draghi hiện không nắm quyền lực. Tại Ý, bà Meloni lãnh đạo một liên minh bảo thủ phản đối việc chuyển giao quyền lực từ các quốc gia thành viên sang EU. Ý cũng thiếu tầm ảnh hưởng cần thiết tại châu Âu để thúc đẩy những cải cách sâu rộng ở Brussels. Pháp vốn là một trong những quốc gia dẫn đầu châu Âu, và Tổng thống Macron là người ủng hộ mạnh mẽ khái niệm "tự chủ chiến lược". Thế nhưng, vị tổng thống này cùng liên minh của ông hiện đang ở thế rất yếu, và cục diện chính trị Pháp đang bị chia rẽ sâu sắc khi phe cực hữu ngày càng gia tăng sức hút.

Chỉ Đức – quốc gia hùng mạnh nhất châu Âu – mới có đủ tầm ảnh hưởng để thực hiện những cải cách như vậy. Ông Merz lãnh đạo một liên minh trung dung bao gồm Đảng Dân chủ Cơ đốc giáo và Đảng Dân chủ Xã hội. Sức mạnh của ông nằm ở định hướng rõ ràng: ông hiểu rằng liều thuốc giải độc hiệu quả nhất cho chủ nghĩa dân túy chính là các cải cách kinh tế đáng tin cậy nhằm thúc đẩy tăng trưởng và năng lực cạnh tranh. Là người theo quan điểm bảo thủ về tài khóa và có bề dày kinh nghiệm trong khu vực tư nhân, ông Merz vừa am hiểu ngôn ngữ thị trường, vừa bảo vệ mô hình dân chủ xã hội đặc thù của Đức. Ông cũng rất am hiểu về chính trị quyền lực. Ông kiên định ủng hộ NATO và đã tìm ra cách ứng phó với ông Trump thông qua việc thách thức quan điểm của ông Trump về vấn đề Greenland và Iran; cách tiếp cận này cho phép Berlin duy trì quan hệ thực chất với Washington. Trong một Liên minh Châu Âu (EU) đang bị chia rẽ về mặt chính trị và tư tưởng, Merz là nhà lãnh đạo duy nhất có khả năng chuyển hóa chương trình nghị sự cải cách của Draghi thành một dự án chính trị cụ thể.

Giống như mọi nhà lãnh đạo khác của EU, Merz cũng đối mặt với những thách thức trong nước và đang nỗ lực duy trì sự ủng hộ của công chúng. Tuy nhiên, ông đã thể hiện một tinh thần sẵn sàng lãnh đạo EU đầy khác biệt. Trước những mối đe dọa ngày càng tăng từ Nga đối với sườn phía đông của NATO, Merz đã đến thăm Litva vào tháng 5 năm 2025 để đánh dấu việc triển khai một lữ đoàn Đức tới khu vực này, đồng thời khẳng định với các quốc gia vùng Baltic rằng an ninh của họ là một phần không thể tách rời của an ninh châu Âu. Khi ông Trump đề cập đến ý định mua lại Greenland, Merz là một trong những người đầu tiên cam kết sẽ cử quân đội đến bảo vệ vùng lãnh thổ này; vào tháng 1, Đức đã điều một đơn vị trinh sát nhỏ tới Greenland như một phần trong sứ mệnh chung của châu Âu nhằm tăng cường an ninh tại Bắc Cực. Không phải ngẫu nhiên mà chỉ vài ngày sau cuộc va chạm giữa ông Trump và các nhà lãnh đạo châu Âu tại Davos vào tháng 1, Merz đã bay tới Rome để ký kết một thỏa thuận với bà Meloni, nhằm đảm bảo rằng EU có thể – như lời Thủ tướng Ý – trở thành "người làm chủ vận mệnh của chính mình".

Ngay sau chuyến đi tới Rome, Merz đã tham dự một hội nghị thượng đỉnh không chính thức của EU tại Bỉ – sự kiện tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của châu Âu – và một lần nữa gặp gỡ bà Meloni để thảo luận về các cải cách của khối. Ông Draghi cũng tham dự hội nghị này và có bài phát biểu nhấn mạnh rằng châu Âu sẽ có nguy cơ bị lệ thuộc, chia rẽ và mất đi nền tảng công nghiệp nếu không chuyển mình thành một "liên bang thực thụ". Merz có thể bắt đầu bằng việc thúc đẩy EU loại bỏ quy tắc bắt buộc phải có sự đồng thuận tuyệt đối trong quá trình ra quyết định; bước đi này sẽ ngay lập tức đẩy nhanh khả năng hành động thống nhất của châu Âu, đồng thời giúp các đề xuất của Draghi về trí tuệ nhân tạo (AI), quốc phòng và năng lượng trở nên khả thi hơn.

CÙNG NHAU HÀNH ĐỘNG

Cuộc xung đột liên quan đến Iran đã khẳng định tính cấp thiết của việc triển khai các đề xuất do ông Draghi đưa ra. Cuộc khủng hoảng năng lượng nảy sinh từ xung đột này cho thấy rõ ràng rằng EU cần phải thống nhất thị trường năng lượng của mình. Việc tích hợp các thị trường năng lượng quốc gia thành một hệ thống duy nhất sẽ giúp giảm chi phí và khắc phục tình trạng phân mảnh năng lượng kéo dài tại châu Âu. Ông Draghi kêu gọi thực hiện cơ chế mua chung khí đốt tự nhiên để gia tăng vị thế đàm phán cho châu Âu; đầu tư mạnh mẽ vào mạng lưới điện xuyên biên giới nhằm cho phép dòng năng lượng lưu thông tự do giữa các quốc gia thành viên; đồng thời tách biệt giá điện khỏi giá khí đốt tự nhiên để đảm bảo rằng chi phí thấp của năng lượng tái tạo và năng lượng hạt nhân được chuyển trực tiếp đến người tiêu dùng và ngành công nghiệp. Để tài trợ cho các kế hoạch này, ông Draghi ủng hộ việc phát hành nợ chung của châu Âu dưới hình thức trái phiếu euro (eurobond). Nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng có thể tạo ra động lực chính trị cần thiết để thúc đẩy các cải cách nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo.

Cuộc xung đột cũng làm nổi bật tầm quan trọng của một nền quốc phòng chung châu Âu. Vào tháng 3, Hezbollah đã phóng máy bay không người lái do Iran sản xuất nhắm vào Cyprus – một quốc gia thành viên EU – qua đó bộc lộ lỗ hổng an ninh tại sườn phía nam của châu Âu. Xung đột cũng phơi bày những hạn chế nghiêm trọng của châu Âu: quân đội các nước thành viên gặp nhiều khó khăn khi triển khai tàu chiến để hỗ trợ bảo vệ các đối tác tại vùng Vịnh trước sự trả đũa của Iran. Tuy nhiên, cuộc xung đột cũng cho thấy sự hợp tác linh hoạt giữa các nước EU có thể trở thành mô hình mẫu cho việc xây dựng nền quốc phòng chung. Một liên minh các quốc gia thành viên đã triển khai tàu chiến và hệ thống phòng không để bảo vệ Cyprus, cũng như cung cấp hệ thống phòng không cho các đối tác tại Trung Đông đang bị Iran đe dọa.

Cho đến nay, các nỗ lực này mới chỉ bao gồm một nhóm nhỏ các quốc gia thành viên sẵn sàng đảm nhận vai trò lớn hơn trong lĩnh vực quốc phòng—chủ yếu là Pháp, Hy Lạp, Ý, Hà Lan và Tây Ban Nha, phối hợp cùng Vương quốc Anh. Trong số đó, Pháp, Đức và Vương quốc Anh cũng đang thể hiện tinh thần chủ động tương tự đối với lực lượng trấn an mà họ tuyên bố sẵn sàng triển khai để bảo vệ Kyiv trước các hành động gây hấn mới từ Nga sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập.

Cuộc xung đột liên quan đến Iran làm nổi bật tầm quan trọng của một nền quốc phòng chung châu Âu.

Cách tiếp cận quốc phòng dựa trên liên minh này mang lại một mô hình giá trị cho tương lai. Nó cho thấy một số quốc gia thành viên hùng mạnh nhất châu Âu đang cam kết thực hiện Điều 42.7 của Hiệp ước Lisbon (EU)—điều khoản có nội dung tương đồng với cam kết phòng thủ tập thể tại Điều 5 của NATO. Mặc dù không còn là thành viên EU, việc Vương quốc Anh sẵn sàng thành lập nhóm "E3" cùng Pháp và Đức cũng như tham gia vào các "liên minh của những bên tự nguyện" (coalitions of the willing) tại châu Âu đã gửi đi tín hiệu đầy khích lệ tới ông Putin rằng năng lực răn đe của châu Âu vẫn hiện hữu. Đồng thời, nhờ việc Berlin sẵn sàng tăng cường chi tiêu quốc phòng, Đức cũng sẽ sớm trở thành quốc gia có năng lực quân sự mạnh nhất châu Âu.

Bước tiếp theo đối với EU là đạt được thỏa thuận về việc phối hợp sản xuất khí tài quốc phòng. Hiện nay, mỗi quốc gia châu Âu đều tự phát triển và mua sắm các hệ thống vũ khí riêng, dẫn đến sự chồng chéo lãng phí quy mô lớn mà không mang lại thêm giá trị quân sự nào. Ông Draghi đã nhiều lần chỉ trích tình trạng manh mún trong lĩnh vực quốc phòng châu Âu là một trong những sự kém hiệu quả gây tốn kém nhất của châu lục này. Như ông Draghi đã lưu ý trong các đề xuất năm 2024 gửi tới Ủy ban châu Âu, các nước thành viên EU đã cung cấp tới mười loại lựu pháo khác nhau cho Ukraine, khiến các hoạt động tác chiến trên thực địa trở nên hỗn loạn một cách không cần thiết. Đức có thể bắt đầu bằng việc thúc đẩy nỗ lực chung toàn EU trong việc mua sắm vũ khí, chia sẻ kết quả nghiên cứu và phát triển quân sự, cũng như hợp nhất năng lực sản xuất công nghiệp. Nếu không có sự tích hợp giữa lực lượng không quân, lục quân và hải quân, châu Âu sẽ tiếp tục phải trả cái giá đắt cho một hệ thống phòng thủ yếu kém.

Nếu sự kết hợp giữa chương trình cải cách của ông Draghi và phong cách lãnh đạo táo bạo của ông Merz thành công, châu Âu sẽ không trở thành nạn nhân của các toan tính địa chính trị giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc, hay của chủ nghĩa dân túy phi tự do ngay trong nội khối. Thay vào đó, châu Âu sẽ chứng minh được vai trò chủ động—chứ không phải là nạn nhân—trong việc định hình trật tự an ninh quốc tế mới. Châu Âu sẽ đảm bảo được vị thế ngồi cùng bàn với các cường quốc khác để định hình thế kỷ 21. Việc kết hợp những ý tưởng của Ý với sức mạnh của Đức có thể biến châu Âu thành một chủ thể chính trị đầy năng lực, đủ sức bắt kịp dòng chảy lịch sử đang tăng tốc.

MAURIZIO MOLINARI là cây bút bình luận, cựu Tổng biên tập tờ *La Repubblica* và là tác giả cuốn *La scossa globale: L’effetto-Trump e l’età dell’incertezza* (Cú sốc toàn cầu: Hiệu ứng Trump và Kỷ nguyên bất định). Bài viết này được hình thành từ Nhóm Nghiên cứu Lloyd George về Quản trị Toàn cầu.

https://www.foreignaffairs.com/europe/only-way-save-europe

***

The Only Way to Save Europe

The Continent Must Act Like a Country

A European Union flag outside the European Commission, Brussels, Belgium, April 2026 Yves Herman / Reuters

The European Union today faces a set of external challenges that threaten its very existence. In December 2025, Pentagon officials told European diplomats that the continent must assume leadership of NATO by 2027, suggesting that the transatlantic alliance may be coming to an end. Meanwhile, Washington’s decision to go to war with Iran, made without serious consultation with its European allies, has produced a global energy crisis and raised further doubts about U.S. reliability. And growing Russian military aggression and Chinese commercial and technological pressure pose serious economic and security problems for Europe.

Europe simultaneously faces an acute danger from within. Economic insecurity and immigration are fueling a populist nationalism that could debilitate, if not dismantle, the project of European integration. Far-right parties are gaining ground across the continent and are seeking to return power from Brussels to national capitals. Populist forces are undermining the EU’s collective will, which is making it even more difficult for Europeans to assume responsibility for their own security.

Europeans have only one option for responding effectively to these dual threats: they must complete the project of European integration. The way forward is to connect the reform proposals of Mario Draghi, the former Italian prime minister and former president of the European Central Bank, with German leadership. Draghi argues for accelerating integration by crafting a common EU policy on artificial intelligence, defense, and energy. Germany is the only country with the political strength to push the bloc in such a direction, and its leaders understand the urgency of the moment: at the World Economic Forum in Davos in January, German Chancellor Friedrich Merz acknowledged the unraveling of the international order and highlighted the importance of increasing EU unity and competitiveness in response.

A German-led reform effort could give the EU the supranational character it needs to move toward strategic autonomy and act as a single player on the global stage. Deepening integration would also generate the economic rebound needed to counter the rising tide of illiberal populism. Draghi argues that Europe needs to make a qualitative leap in integration to the point where the continent can “act more and more as if [it] were one state.” Germany must seize the moment and take the lead in helping European countries come together to make that leap.

A WORLD UPSIDE DOWN

The efforts of China, Russia, and the United States to subvert the international security order are creating a level of global uncertainty and turmoil that is marginalizing the European Union and exposing it to unprecedented risks. U.S. President Donald Trump is the primary source of this upheaval. His threats to seize Greenland shocked not just Denmark but also all of Europe, and his tariffs have disrupted global trade. Trump’s decision to attack Iran has led to a region-wide conflagration and a spike in energy prices. And Washington’s support for Europe’s far right is confounding governments working to defend the center against the ideological extremes. European leaders and citizens increasingly feel that Trump sees allies as burdens, or even adversaries.

Trump’s approach to the war in Ukraine is perhaps the most potent threat to transatlantic trust and solidarity. European countries have concluded that Russian President Vladimir Putin attacked Ukraine because he wants to remake the post–Cold War security order in a way that strengthens Russia and weakens the EU. Russia’s military and cyber-sabotage campaigns have reinforced that perception. Russian aircraft, missiles, and drones have penetrated EU airspace and disrupted operations at major airports, including those in Munich and Copenhagen. Trump’s friendly overtures to Moscow and dismissive attitude toward Kyiv have generated disappointment and estrangement in Europe.

Russia is also drawing closer to China, which suggests to many in Europe that Moscow and Beijing increasingly represent a single strategic challenge. In 2024, Chinese troops trained for special operations exercises in Belarus, bringing China’s threat closer to the continent. And Beijing has indirectly supported Putin’s war in Ukraine. In the eyes of many in Europe, Trump is aligning with Putin and Chinese leader Xi Jinping in seeking to dismantle the liberal international order—a sharp departure from his predecessor, U.S. President Joe Biden, who teamed up with Europe to defend that order.

Collusion among Putin, Trump, and Xi could have three possible outcomes, all of which are unwelcome in Brussels. The world could slide toward another great-power war; the three leaders could come to an agreement similar to that of the Yalta conference of 1945, which would lead to the creation of new spheres of influence; or the international system could corrode, leaving behind a Hobbesian world in which only the law of the jungle reigns. Each of these scenarios poses a serious threat to Europe. A great-power conflict would force the EU to take sides, potentially pitting Europe against one or more external powers. A division of the world into new spheres of influence could leave Europe victimized because the continent could be split apart as countries are drawn into separate orbits. And ongoing global chaos would leave the continent unstable and risk its chances at prosperity.

THE THREAT WITHIN

Europe also faces a severe internal threat from populism. France, long a steady anchor of the EU, has gone through five prime ministers in the last two years as populist forces on both the right and left have gained strength. Sébastien Lecornu, appointed prime minister in September 2025, resigned after about a month in office; after President Emmanuel Macron reappointed him four days later, Lecornu cobbled together a government based on a tenuous compromise with the center-right Republicans, which was the only remaining option for the leadership to salvage a workable government. But a collapse of this government is likely because Macron is too unpopular to ensure that it survives, which would lead to new elections. Polls place the far-right National Rally, which is skeptical of the EU and NATO and sympathetic to Putin, as the clear favorite.

Elsewhere, the far-right Alternative for Germany (AfD) has steadily been gaining ground and is now tied with or even ahead of the center-right Christian Democratic Union at the top of the polls. For the first time since the end of World War II, the far right could claim the German chancellorship. (The next election is in 2029.) The AfD’s hard opposition to immigration and the EU and its support for Russia has led many European observers to fear the return of an aggressive and racist brand of German nationalism. Should the National Rally come to power in France and the AfD in Germany, the EU may well be finished.

In Italy, Prime Minister Giorgia Meloni has provided stability with her conservative governing coalition. But when Italians go to the polls in 2027, Meloni’s government will face challenges from both inside and outside her coalition. Matteo Salvini of the right-wing populist party the League, which opposes immigration and is supportive of Putin, will challenge her relative support for the EU and Ukraine to gain votes from the extreme right. The opposition alliance of the center-left Democratic Party and the populist Five Star Movement will also take on Meloni. A potential alliance between the anti-EU far right, represented by the League, and the populist left in the Five Star Movement poses a potent threat to the EU. In the United Kingdom, Nigel Farage’s Reform UK keeps gaining strength and could well take over Downing Street as the Labour government falters. Reform UK could usher in an agenda focused on maximizing British sovereignty, which could undo Labour’s efforts to reestablish agreements with the EU on issues such as defense and migration.

One of the main drivers of the populist wave in Europe is backlash against immigration, which presents a particular problem for the project of integration. EU member states need immigrants to counter demographic decline and boost economic growth, but integrating newcomers has become so politically fraught that it threatens any reform proposal. Rifts over immigration policy are currently too profound to resolve, so integration efforts must focus on pursuing economic reforms and improving social conditions in the hope that greater prosperity will create the political conditions conducive to tackling immigration at a later stage.

ITALIAN IDEAS, GERMAN POWER

Draghi, who led the European Central Bank from 2011 to 2019, believes that Europe risks irrelevance and subjugation unless it makes huge strides toward integration. In a 2024 report for the European Commission and multiple speeches since, he has put forward an ambitious program of reforms aimed at creating a Europe that innovates, leads, and succeeds in becoming more like a single country. Draghi’s plan contains four key proposals: economic reforms to enhance competitiveness and growth; investments in AI to stimulate innovation and allow the EU to keep pace with the United States and China; energy policy reform to improve energy security and reduce prices; and changes to security policy and arms procurement to create a common defense.

Draghi also calls for streamlining the EU’s policymaking process. Implementing his economic proposals requires enough collective political will to encourage member states to go beyond their own narrow short-term self-interest. Currently, his proposals cannot gain approval because they require unanimous consent and the EU’s political leadership is too weak to implement major reforms. Draghi proposes that all decisions, including those on defense, should be made by majority vote, ending the EU’s reliance on unanimity.

Draghi’s proposals are the basis for a successful response to populism because they push Europe to strengthen its institutions, which is precisely what populists oppose. He focuses on three areas that are crucial in the current moment: a single energy market to protect consumers from being gouged by suppliers; a single defense system to push back against the growing threat from Russia; and the development of AI to create new jobs and opportunities. Improving Europe’s institutions in these areas can counter critics who believe that Brussels is useless or even harmful to EU citizens. Successful reforms can demonstrate to populists on both left and right that Europe is not the problem but the solution.

Only Germany has the clout to pursue Draghi’s reforms.

But Draghi is not in power. In Italy, Meloni leads a conservative coalition that opposes the transfer of authority from member states to the EU. Italy also lacks the influence in Europe necessary to promote far-reaching reform in Brussels. France has historically been one of the leaders of Europe, and Macron is a strong proponent of strategic autonomy. But the president and his coalition are singularly weak right now, and France’s political landscape is deeply divided as the far right surges in popularity.

Only Germany, Europe’s strongest country, has the clout to pursue such reforms. Merz leads a centrist coalition of Christian Democrats and Social Democrats. His strength lies in his sense of purpose: he understands that the only effective antidote to populism is credible economic reforms that increase growth and competitiveness. A fiscal conservative with deep experience in the private sector, Merz speaks the language of markets while defending Germany’s brand of social democracy. Merz also understands power politics. He is staunchly pro-NATO and has figured out how to handle Trump by challenging him on Greenland and Iran, which has allowed Berlin to engage pragmatically with Washington. In an EU that is politically and ideologically divided, Merz is the only leader capable of translating Draghi’s reform agenda into a concrete political project.

Merz, like every other EU leader, faces domestic challenges and is struggling to maintain his popularity. But he has demonstrated a unique willingness to lead the EU. In the face of increasing Russian threats to NATO’s eastern front, Merz visited Lithuania in May 2025 to mark the deployment of a German brigade to the region and assure the Baltic states that their security was integral to European security. When Trump talked about taking over Greenland, Merz was among the first to promise to send troops to defend it; in January, Germany dispatched a small reconnaissance unit to Greenland as part of a joint European mission to bolster Arctic security. It is no accident that just days after Trump clashed with European leaders in Davos in January, Merz flew to Rome to sign a pact with Meloni to ensure that the EU can be, as the Italian prime minister said, “the protagonist of its own destiny.”

Soon after his trip to Rome, Merz attended an informal EU summit in Belgium focused on boosting the continent’s competitiveness and met with Meloni, again, to discuss EU reforms. Draghi attended the summit, too, and gave a speech in which he reiterated that Europe would risk becoming subordinated, divided, and deindustrialized if it did not turn into a “genuine federation.” Merz can start by urging that the EU scrap its unanimity requirement in decision-making, which would immediately accelerate Europe’s ability to act as one and bring Draghi’s proposals on AI, defense, and energy more within reach.

ALL TOGETHER NOW

The war in Iran has confirmed the urgency of putting Draghi’s proposals into action. The energy crisis produced by the conflict has made it clear that the EU needs to unify its energy market. Integrating national energy markets into a single system would lower costs and reduce the continent’s chronic energy fragmentation. Draghi calls for joint purchasing of natural gas to give Europe more bargaining power; massive investment in cross-border electricity grids to allow free flows of energy across member states; and decoupling electricity and natural gas prices to ensure that the low cost of renewables and nuclear energy is passed on to consumers and industry. To finance all this, Draghi supports issuing common European debt in the form of eurobonds. The need for energy security could foster the political momentum needed to pursue reforms aimed at stimulating competitiveness and innovation.

The war also underscores the importance of a common European defense. In March, Hezbollah launched Iranian-made drones at Cyprus, an EU member, revealing the vulnerability of Europe’s southern front. The conflict has also exposed Europe’s severe shortcomings: member states’ militaries have struggled to send ships to help defend their Gulf partners against Iranian retaliation. Yet the war has also shown how ad hoc cooperation among EU countries can be a model for pursuing a common defense. A coalition of member states sent warships and antiaircraft defenses to protect Cyprus, and air defenses to partner countries in the Middle East threatened by Iran.

So far, these efforts only include a small contingent of member states—primarily France, Greece, Italy, the Netherlands, and Spain, working in concert with the United Kingdom—that are willing to take on a greater role in defense. Of these, France, Germany, and the United Kingdom are displaying similar initiative in the reassurance force that they say they are willing to send to protect Kyiv from new Russian aggression after a cease-fire is reached.

The war in Iran underscores the importance of a common European defense.

This coalition-based approach to defense provides a valuable model for the future. It shows that several of Europe’s most powerful members are committed to Article 42.7 of the EU’s Lisbon Treaty, which mirrors NATO’s Article 5 commitment to collective defense for members. Although no longer part of the EU, the United Kingdom’s readiness to form an “E3” alongside France and Germany and to participate in Europe’s “coalitions of the willing” sends an encouraging signal to Putin that European deterrence exists. And thanks to Berlin’s readiness to ramp up defense spending, Germany will soon also be the continent’s best-armed country.

The next step for the EU is to agree to coordinate defense production. Today, each European country develops and procures its own weapons systems, resulting in massive duplication without additional military value. Draghi has repeatedly denounced the fragmentation of European defense as one of the continent’s most costly inefficiencies. As Draghi noted in his 2024 proposals for the European Commission, EU members have supplied ten different types of howitzers to Ukraine, making battlefield operations needlessly chaotic. Germany can start by promoting an EU-wide effort to jointly procure weapons, share the results of military research and development, and consolidate industrial production. Without integrated air, land, and sea forces, Europe will continue to pay a premium for weak defenses.

If the fusion of Draghi’s reform agenda and Merz’s bold leadership proved successful, Europe would not fall victim to geopolitical collusion among the United States, Russia, and China or to illiberal populism within its own borders. Instead, it would demonstrate that it can be a protagonist, and not a casualty, of the challenge to define a new international security order. It would ensure that it is able to sit at the table with other great powers in shaping the twenty-first century. Marrying Italian ideas with German strength can make Europe a capable political actor able to keep up with the accelerating course of history.

MAURIZIO MOLINARI is a columnist and former Editor in Chief of La Repubblica and the author of La scossa globale: L’effetto-Trump e l’età dell’incertezza (The Global Shock: The Trump Effect and the Age of Uncertainty). This essay emerged from the Lloyd George Study Group on Global Governance.