4322 - Cách nước Pháp ngả về phe cực hữu

Mujtaba Rahman 

Khả năng ngày càng cao và những hệ quả chấn động từ chiến thắng của cặp đôi Le Pen – Bardella

Bà Marine Le Pen, lãnh đạo đảng Tập hợp Quốc gia (RN), tại Paris, tháng 1 năm 2026. Ảnh: Sarah Meyssonnier / Reuters

Năm tới, nước Pháp có thể sẽ bầu ra nhà lãnh đạo cực hữu đầu tiên kể từ năm 1944. Chiến dịch tranh cử cho cuộc bầu cử dự kiến ​​diễn ra vào tháng 4 năm sau đã bắt đầu, và hàng loạt cuộc thăm dò dư luận đều cho thấy đảng Tập hợp Quốc gia (Rassemblement National - RN) đang dẫn trước với khoảng cách lớn. Sự ủng hộ dành cho RN—đảng được Jean-Marie Le Pen thành lập năm 1972 với tên gọi Mặt trận Quốc gia (National Front) trước khi được con gái ông là Marine đổi tên vào năm 2018—đã tăng đều đặn trong suốt 30 năm qua, nhờ vào tâm lý bất an trước tình trạng gia tăng nhập cư và những khó khăn kinh tế của nước Pháp. Trong các cuộc bầu cử tổng thống năm 2017 và 2022, tâm lý này đã đưa bà Marine Le Pen vào vòng hai, nơi bà đều thất bại nặng nề trước ông Emmanuel Macron.

Tuy nhiên, kịch bản lặp lại của những cuộc bầu cử đó sẽ không diễn ra vào năm 2027. Ông Macron không thể tái tranh cử do quy định giới hạn nhiệm kỳ, và khi RN ngày càng củng cố vị thế, khối cử tri thuộc giới tinh hoa chính trị vốn từng ủng hộ ông nay đã bị phân tán. Bản thân bà Le Pen cũng có khả năng sẽ không tranh cử sau khi bị kết tội đồng lõa trong vụ biển thủ công quỹ của Liên minh Châu Âu (EU), mặc dù bà đang kháng cáo phán quyết này. Dù vậy, các cuộc khảo sát—chẳng hạn như khảo sát do Odoxa công bố vào tháng 5—cho thấy ông Jordan Bardella, chủ tịch RN và là ứng cử viên sáng giá của đảng này, sẽ giành được hơn 30% số phiếu bầu trong vòng một. Không có ứng cử viên nào khác nhận được sự ủng hộ của hơn 17% cử tri hiện tại.

Một chiến thắng cho phe cực hữu ở vòng hai không phải là điều chắc chắn, nhưng lần đầu tiên, đó là một khả năng hoàn toàn có thể xảy ra. Nói cách khác, năm 2027 có thể trở thành thời điểm mang tính bước ngoặt đối với nước Pháp, tương tự như năm 2016 đầy biến động tại Mỹ hay Anh. Một thập kỷ sau khi Brexit phá vỡ sự đồng thuận về tư cách thành viên EU của Vương quốc Anh và Donald Trump làm đảo lộn nền chính trị dòng chính của Mỹ, có những lý do để dự báo về một sự đứt gãy trong nền quản trị nước Pháp. Và sự đứt gãy như vậy, đến lượt nó, sẽ tạo ra những chấn động mạnh mẽ đối với chính khối EU. Một chiến thắng của phe cực hữu tại Pháp sẽ mang lại hệ quả lớn hơn nhiều so với những thử nghiệm cầm quyền của phe cực hữu tại Hungary và Ý trong những năm gần đây. Là nền kinh tế lớn thứ năm trong thế giới phương Tây, là thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và sở hữu vũ khí hạt nhân, Pháp có tầm ảnh hưởng đáng kể đối với EU. Quốc gia này là thành viên sáng lập và đóng vai trò trung tâm trong khối, đồng thời vẫn quản lý khoảng hơn mười vùng lãnh thổ hải ngoại trên toàn cầu. So với cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban hay Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, một tổng thống thuộc phe cực hữu tại Điện Élysée sẽ có nhiều đòn bẩy hơn để thực hiện chiến lược của phe này nhằm phá vỡ cấu trúc siêu quốc gia dựa trên luật pháp của EU. Vào thời điểm EU đang nỗ lực củng cố sự đoàn kết và tầm ảnh hưởng toàn cầu, khẳng định quyền tự chủ so với Hoa Kỳ, cũng như đối phó với Nga và Trung Quốc, cuộc bầu cử sắp tới tại Pháp tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng kể.

TỪ TỪ RỒI ĐỘT NGỘT

Kể từ năm 1958—khi nhà lãnh đạo Charles de Gaulle chủ trì việc soạn thảo hiến pháp mới và thành lập nền Đệ ngũ Cộng hòa Pháp sau một âm mưu đảo chính và sự sụp đổ về chính trị—nền chính trị Pháp đã chứng kiến ​​sự luân phiên có thể dự đoán trước giữa phe trung hữu và phe trung tả. Cử tri Pháp, vốn có xu hướng thận trọng nhưng cũng hay hoài nghi những người đương nhiệm, có thể gạt bỏ bất kỳ khối nào đang nắm quyền mà vẫn hiểu rằng sẽ không có thay đổi gì quá lớn lao diễn ra. Tuy nhiên, đến năm 2017, người dân Pháp bắt đầu mong muốn một sự thay đổi mới mẻ. Họ đã chán ngấy những thất bại của cả phe tả lẫn phe hữu trong việc giảm tỷ lệ thất nghiệp cũng như cải thiện mức sống, hệ thống giáo dục công và dịch vụ y tế. Ông Macron—người sáng lập một đảng phái chính trị mới và tranh cử với khẩu hiệu "Không tả cũng không hữu"—đã mang đến một cuộc cách mạng êm thấm. Cách tiếp cận của ông táo bạo hơn và ít tham nhũng hơn so với lối quản trị cầm chừng, thiếu quyết liệt của những người tiền nhiệm, nhưng lại không thành công hơn là bao. Ông đã giảm được tỷ lệ thất nghiệp nhưng lại thất bại trong việc nâng cao thu nhập cho tầng lớp lao động và trung lưu. Trong suốt chín năm cầm quyền, những thất bại của ông đã khiến ngày càng nhiều cử tri tin rằng Bardella hoặc Le Pen—như người ta vẫn nói—chính là giải pháp thay thế duy nhất hiện nay.

Nhiều cử tri thành thị và có trình độ học vấn vẫn giữ thái độ ác cảm nhất định đối với chủ nghĩa dân túy đơn giản hóa và nguồn gốc phân biệt chủng tộc của phe cực hữu; tuy nhiên, nhiều cử tri ở vùng ngoại ô, nông thôn và tầng lớp lao động lại bị thu hút bởi chương trình nghị sự của đảng RN (Tập hợp Quốc gia) nhằm trấn áp nạn nhập cư bất hợp pháp, tội phạm và sự trỗi dậy của Hồi giáo cực đoan. Những vấn đề này là có thật, nhưng mức độ nghiêm trọng của chúng không đến mức trầm trọng như cách các phương tiện truyền thông thiên hữu tại Pháp và các ứng cử viên cực hữu mô tả. Chẳng hạn, sau khi các hoạt động ăn mừng chiến thắng của một đội bóng Pháp tại giải Champions League biến thành bạo loạn vào tháng 5, Bardella đã phát biểu trên truyền hình rằng cảnh tượng đó "gợi nhớ đến nội chiến" và kêu gọi người dân Pháp hãy "tỉnh ngộ", vì những kẻ bạo loạn như vậy sẽ sớm "phá cửa các tòa chung cư và xông vào nhà của quý vị". Ông quy trách nhiệm về tình trạng bạo lực này một phần cho vấn đề nhập cư và sự thất bại trong các chính sách hòa nhập của Pháp. Các khu vực mà đảng RN có nền tảng cử tri vững chắc nhất thường là những ngôi làng chỉ có hoặc chủ yếu là người da trắng sinh sống, hay các vùng ngoại ô có tỷ lệ tội phạm thấp; tuy nhiên, cũng giống như ở Mỹ và Anh, các "bong bóng thông tin" trên mạng xã hội đã củng cố thêm niềm tin vào sự phẫn nộ và cảm giác mất mát này.

Các đảng phái chính thống của Pháp cũng đang thua thế trong cuộc tranh luận về kinh tế. Trong các kỳ bầu cử trước, các đảng trung tả và trung hữu từng chế giễu sự mâu thuẫn trong chính sách kinh tế của bà Le Pen—người kêu gọi vừa giảm thuế vừa tăng chi tiêu cho các chính sách xã hội (một phiên bản đã được điều chỉnh nhiều so với quan điểm chống lại vai trò nhà nước của cha bà). Tuy nhiên, trong chín năm qua, chính sách kinh tế của ông Macron đã chi tiêu mạnh tay nhằm giảm thiểu tác động của lệnh phong tỏa do COVID-19 đối với cá nhân và doanh nghiệp, cũng như xoa dịu những khó khăn do lạm phát gây ra bởi cuộc chiến tại Ukraine. Những sáng kiến ​​này tuy được lòng dân nhưng cũng làm tăng thêm khoảng 1,1 nghìn tỷ USD vào nợ công của Pháp. Tổng nợ công hiện ở mức khoảng 118% GDP—cao hơn gần 20% so với một thập kỷ trước và là tỷ lệ cao thứ ba tại châu Âu, chỉ sau Hy Lạp và Ý. Nói cách khác, đất nước này đang cạn kiệt ngân sách, và thật khó để lập luận rằng một tổng thống thuộc đảng RN sẽ thiếu trách nhiệm hơn về mặt tài chính.

THUA MỘT TRẬN CHIẾN, CHỨ KHÔNG PHẢI CẢ CUỘC CHIẾN

Gần như chắc chắn rằng ứng cử viên của đảng RN—dù là Bardella hay Le Pen—sẽ giành chiến thắng trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử. Do đó, câu hỏi quan trọng hơn là liệu ứng viên đó có thể tập hợp được đa số phiếu bầu trong vòng hai hay không. Điều này phụ thuộc phần lớn vào đối thủ, cũng như việc liệu ứng viên đó khơi dậy được tâm lý thận trọng vốn có của cử tri Pháp hay đáp ứng được mong muốn thay đổi của họ.

Vào các năm 2017 và 2022, ông Macron đã tập hợp một "Mặt trận Cộng hòa" bao gồm các phe cánh tả cực đoan, trung tả, trung dung và trung hữu để đánh bại bà Le Pen một cách thuyết phục. Liên minh đó vẫn tồn tại nhưng đã suy yếu. Các cuộc bầu cử chính quyền địa phương trên khắp nước Pháp vào tháng Ba – với chiến thắng thuộc về nhiều ứng viên thuộc các đảng phái chính thống – cho thấy cử tri trung tả và trung hữu vẫn có xu hướng bỏ phiếu mang tính chiến thuật nhằm ngăn chặn phe cực hữu nắm quyền. Những ứng viên được nhóm cử tri này ủng hộ bao gồm cựu Tổng thống thuộc đảng Xã hội François Hollande (người chưa chính thức tuyên bố tranh cử nhưng dường như tin rằng mình có thể trở thành người dẫn dắt phe cánh tả ôn hòa vốn đang chia rẽ nội bộ) và ông Édouard Philippe – Thủ tướng đầu tiên dưới thời ông Macron. Ông Philippe đang nỗ lực hàn gắn các phe phái trung dung và trung hữu đang bị chia rẽ để vực dậy phong trào Gaullist, lực lượng từng thống trị nền chính trị trung hữu của Pháp trong phần lớn giai đoạn cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21. Hiện tại, ông Philippe là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí thứ hai; theo một cuộc thăm dò của Odoxa vào tháng Năm, 17% số người được hỏi cho biết họ sẽ bỏ phiếu cho ông nếu cuộc bầu cử diễn ra vào Chủ nhật tuần đó.

Năm 2027 có thể trở thành thời điểm mang tính bước ngoặt đối với nước Pháp, tương tự như năm 2016 tại Mỹ hay Anh.

Tuy nhiên, hai chính trị gia này chỉ là hai trong số ít nhất 20 ứng viên tiềm năng, với các quan điểm trải dài từ phe cực tả theo chủ nghĩa Trotsky đến các phong trào dân túy theo chủ nghĩa dân tộc khác. Đáng chú ý nhất, ông Philippe sẽ phải đối mặt với sức hút cũng như thái độ hoài nghi chính trị của Jean-Luc Mélenchon – ứng viên cực tả kỳ cựu. Ông Mélenchon đạt tỷ lệ ủng hộ 16% trong cuộc thăm dò tháng Năm của Odoxa, và cơ sở cử tri của ông tỏ ra ít mặn mà với việc bỏ phiếu chiến thuật nhằm ngăn chặn đảng RN (Tập hợp Quốc gia) nắm quyền. Năm 2022, ông Mélenchon đã thua bà Le Pen ở vòng một với cách biệt chỉ hơn một điểm phần trăm; ông vẫn duy trì được sự ủng hộ mạnh mẽ, đặc biệt là từ giới trẻ và cư dân tại các khu vực ngoại ô đa sắc tộc đang gặp nhiều khó khăn ở các đô thị Pháp. Tuy nhiên, ông cũng bị phần lớn người dân Pháp còn lại e ngại và ghét bỏ; trong một cuộc thăm dò của Toluna-Harris vào tháng 5, chỉ có 15% số người được hỏi tại Pháp bày tỏ sự tin tưởng đối với ông.

Việc có quá nhiều ứng cử viên tham gia tranh cử có thể làm giảm số phiếu cần thiết để lọt vào vòng hai, khiến cơ hội chiến thắng của mỗi ứng cử viên trở nên may rủi như chơi xổ số. Kết quả giành vị trí thứ hai có thể được định đoạt chỉ bởi vài nghìn phiếu bầu trong tổng số khoảng 47 triệu cử tri. Chính vài nghìn phiếu bầu đó, đến lượt nó, lại có thể quyết định kết quả chung cuộc. Một cuộc thăm dò của Toluna-Harris vào tháng 5 cho thấy ông Philippe sẽ thua ông Bardella với cách biệt 8 điểm phần trăm, trong khi ông Mélenchon sẽ thua với cách biệt hơn 30 điểm.

Một ẩn số lớn khác chính là "hiệu ứng Bardella". Bà Le Pen – lãnh đạo thực tế của đảng RN – đã chuẩn bị cho việc tranh cử từ nhiều năm nay; các cuộc thăm dò cho thấy bà có thể giành được khoảng 33% số phiếu bầu trong vòng đầu tiên, bất chấp phán quyết của tòa án vào tháng 3 năm 2025 kết luận bà có liên quan đến vụ biển thủ khoảng 5 triệu đô la từ ngân sách EU. Nếu kháng cáo bất thành (phán quyết dự kiến ​​được công bố vào ngày 7 tháng 7), bà sẽ bị cấm tranh cử trong 5 năm, và quyền ứng cử sẽ chuyển sang cho Bardella. Theo các cuộc thăm dò, Bardella thậm chí có thể giành được nhiều phiếu bầu hơn – khoảng 35%, và có khả năng lên tới 38%. Đảng RN đã chuẩn bị sẵn sàng cho kịch bản này, và Bardella đang ở vị thế thuận lợi nhờ xây dựng được hình ảnh chính trị hiện đại, phong thái chỉn chu, dễ gần cùng tài năng diễn thuyết điềm tĩnh, súc tích trên truyền hình và TikTok.

Điểm yếu lớn nhất của Bardella là tuổi tác. Ông sẽ bước sang tuổi 31 vào thời điểm diễn ra cuộc bỏ phiếu năm tới; cử tri ở vòng hai có thể sẽ băn khoăn liệu ông có đủ năng lực đảm đương vai trò nguyên thủ quốc gia hay không, cũng như liệu ông có thể đối đầu sòng phẳng với những chính trị gia lão luyện và đầy áp chế như Donald Trump hay Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trong nội bộ, một số chiến lược gia của RN cho rằng Bardella sẽ phù hợp hơn nếu trở thành ứng viên của đảng vào năm 2032. Nếu đắc cử vào năm tới, ông có thể bị choáng ngợp trước các cuộc khủng hoảng trong nước và quốc tế, từ đó gây tổn hại lâu dài cho đảng RN.

MỚI CHỈ LÀ BẮT ĐẦU

Liệu một chính phủ do RN lãnh đạo có thực sự thay đổi được nước Pháp hay không còn phụ thuộc vào cuộc bầu cử lập pháp mà Bardella hoặc Le Pen gần như chắc chắn sẽ tổ chức sau khi nhậm chức. Hầu hết các tổng thống mới đắc cử kể từ năm 1958 đều thực hiện bước đi này và đảng của họ thường giành chiến thắng. Tuy nhiên, nguyên nhân chính khiến nhiệm kỳ thứ hai của ông Macron trở nên chật vật và cuối cùng thất bại là do ông không giành được lợi thế đó vào năm 2022: khi không có đa số rõ ràng tại cơ quan lập pháp, ông không thể huy động đủ sự ủng hộ để thông qua nhiều sáng kiến ​​về kinh tế, thâm hụt ngân sách và nợ công. Đảng RN cũng có thể rơi vào tình cảnh tương tự, đặc biệt là do sự thiếu ủng hộ tại các khu vực đô thị lớn của Pháp; nếu điều đó xảy ra, đất nước có thể sẽ phải đối mặt với tình trạng bế tắc tại quốc hội trong nhiều năm nữa. Dù có giành được thế đa số hay không, thách thức lớn đầu tiên trong việc điều hành đất nước của đảng RN sẽ là ngân sách năm 2027. Ông Bardella từng tuyên bố sẽ tôn trọng cam kết của Tổng thống Macron về việc giảm thâm hụt ngân sách từ mức 5% GDP xuống còn 3% – giới hạn do EU quy định – vào năm 2029. Tuy nhiên, cương lĩnh kinh tế của RN lại chứa đựng những mâu thuẫn nội bộ, khiến cho định hướng điều hành của đảng này trở nên khó dự đoán. Đảng đang bị giằng co giữa các luồng tư tưởng và phe phái ủng hộ sự can thiệp của nhà nước (do bà Le Pen đại diện) và những người ủng hộ cơ chế thị trường tự do (do ông Bardella đại diện). Đảng này hứa hẹn sẽ giảm thuế nhưng lại tăng chi tiêu xã hội; đồng thời đề xuất giảm độ tuổi nghỉ hưu cho một số nhóm lao động nhưng lại tăng độ tuổi này đối với những người gia nhập thị trường lao động muộn. Các kế hoạch ngân sách của họ dựa trên những ước tính thiếu thực tế về khoản tiết kiệm thu được từ việc hạn chế nhập cư (và cắt giảm phúc lợi xã hội cho người nhập cư) cũng như từ công tác chống gian lận. Sự bất định về kinh tế như vậy đồng nghĩa với việc nếu RN đắc cử, thị trường trái phiếu có thể sẽ phản ứng dữ dội: các nhà đầu tư sẽ bán tháo trái phiếu Pháp, đẩy chi phí vay mượn và trả nợ của chính phủ lên cao.

Trong các cuộc thảo luận nội bộ, các chiến lược gia của RN cho biết họ sẵn sàng điều chỉnh giảm bớt tính quyết liệt trong nhiều chính sách kinh tế, miễn là họ đạt được những thắng lợi về vấn đề nhập cư và tội phạm. Do đó, phép thử kinh tế quan trọng nhất đối với họ sẽ là liệu họ có thể duy trì khả năng chi trả các nghĩa vụ ngân sách của Pháp hay không. Trớ trêu thay, họ lại được bảo vệ một phần nhờ việc Pháp là thành viên của liên minh tiền tệ EU – một khối lớn hơn và do đó ổn định hơn nhiều so với một đồng tiền riêng của Pháp. Tuy nhiên, nếu RN quản lý tài chính yếu kém đến mức nghiêm trọng, hậu quả sẽ không chỉ giới hạn ở nước Pháp; nền kinh tế Pháp có quy mô đủ lớn để một cuộc khủng hoảng ngân sách sâu sắc tại đây làm lung lay niềm tin vào chính đồng euro.

Một chiến thắng của phe cực hữu cũng có thể châm ngòi cho một đợt bùng phát dữ dội khác của các cuộc bạo loạn tại khu vực đô thị và vùng ven nội đô – những sự kiện vốn đã thường xuyên xảy ra kể từ năm 2005. Các chính trị gia thuộc đảng cực tả *La France Insoumise* (Nước Pháp Bất khuất) của ông Mélenchon gần như đã khẳng định kịch bản này sẽ xảy ra; họ tuyên bố sẽ không công nhận chiến thắng của phe cực hữu và cảnh báo rằng sẽ có "năm vòng" bỏ phiếu vào năm tới: hai vòng cho bầu cử tổng thống, hai vòng cho bầu cử quốc hội và một "vòng" đấu tranh trên đường phố. Các nhà hoạch định chiến lược của RN hiểu rõ rằng họ sẽ phải đối mặt với áp lực dữ dội từ thị trường trái phiếu và giới kỹ trị Pháp ngay từ ngày đầu tiên; họ cũng biết rằng để tránh một cuộc khủng hoảng sụp đổ có thể hủy hoại chính quyền của mình, họ buộc phải chấp nhận thỏa hiệp. Tuy nhiên, họ cũng chịu áp lực từ chính lực lượng ủng hộ đang hân hoan chiến thắng, đòi hỏi họ phải hiện thực hóa cam kết từ bỏ những chính sách mà phe này coi là đi ngược lại lợi ích nước Pháp, thiên vị giới tinh hoa và quá chú trọng vào châu Âu. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy RN đang chuyển hướng sang đường lối chính thống đều sẽ vấp phải sự chế giễu từ phe đối lập và sự phẫn nộ từ chính những người ủng hộ họ.

TRẺ TRUNG, QUYẾT LIỆT VÀ ĐẦY KHÁT VỌNG

Đảng RN hiện nay không còn mang tư tưởng bài Do Thái, bài châu Âu, bài NATO hay bài Mỹ như khi mới thành lập vào những năm 1970, nhưng đảng này vẫn giữ quan điểm hướng nội và hoài nghi về quyền lực của EU. Việc một chính phủ cực hữu lên nắm quyền tại Pháp sẽ thay đổi đất nước này, nhưng quan trọng hơn, nó có khả năng gây bất ổn lớn cho Liên minh châu Âu. Pháp là quốc gia thành viên sáng lập quan trọng, có truyền thống tiên phong trong tiến trình hội nhập và định hình chính sách của EU, chứ không phải kiểu phá hoại khối từ bên trong như chính phủ cực hữu của ông Orban tại Hungary đã làm. Nhiều nhân vật cấp cao của đảng này có thiện cảm với Nga và ông Putin; do đó, một chính phủ do RN lãnh đạo có thể sẽ ngăn chặn các gói viện trợ tiếp theo cho Kiev, tìm cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của EU đối với Nga và phản đối việc Ukraine gia nhập EU.

Ngay cả khi RN không giành được đa số ghế tại quốc hội, việc nắm giữ chức Tổng thống – theo Hiến pháp Pháp – vẫn trao cho đảng này quyền hạn sâu rộng trong lĩnh vực đối ngoại, bao gồm cả chính sách của Pháp đối với châu Âu. Là nền kinh tế lớn thứ hai trong khối (sau Đức), đồng thời là thành viên thường trực duy nhất của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và quốc gia duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân trong khối, Pháp có thể gây xáo trộn EU thông qua hàng loạt cuộc tranh chấp pháp lý và hiến pháp kéo dài với Brussels.

Ông Bardella đã cố gắng trấn an những người châu Âu đang lo ngại về viễn cảnh này. Hồi tháng 5, trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Đức, ông gợi ý khả năng liên minh với Thủ tướng thuộc phe trung hữu Friedrich Merz nhằm giúp châu Âu tăng cường năng lực cạnh tranh và giảm bớt sự quan liêu. Tuy nhiên, ông nhiều khả năng vẫn sẽ gây ra các cuộc xung đột xoay quanh những vấn đề như mức đóng góp của Pháp vào ngân sách EU, chính sách nhập cư chung của châu Âu và các quy định của EU về giá điện. Ông Bardella từng lập luận rằng quyền tự do đi lại trong EU chỉ nên áp dụng cho công dân EU, điều này thực chất sẽ dẫn đến việc tái lập các đường biên giới nội khối. Một chính phủ do RN lãnh đạo cũng có thể sẽ thách thức cơ chế thị trường chung châu Âu bằng cách ưu tiên các công ty Pháp trong các hợp đồng thầu của chính quyền địa phương và trung ương tại Pháp – hành động vốn đang bị luật pháp EU cấm.

Pháp có thể làm đình trệ một phần, hoặc thậm chí toàn bộ, quy trình ra quyết định của EU.

Đề xuất ngân sách hiện tại của RN cũng dựa trên việc Pháp từ chối đóng góp một phần ngân sách cho Brussels, hành động vi phạm luật pháp EU. Điều này sẽ châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng niềm tin vào khối. Chưa từng có quốc gia nào từ chối đóng góp vào ngân sách EU—ngay cả Vương quốc Anh vào những năm 1980, khi Thủ tướng Margaret Thatcher yêu cầu EU hoàn lại khoản tiền mà bà cho là đã đóng dư. (Cuối cùng, mức đóng góp của Anh đã được giảm xuống để bù đắp cho khoản tiền mà EU thừa nhận là đã đóng thừa.) Nếu Pháp hoàn toàn từ chối thanh toán, EU sẽ rơi vào một cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài và có thể cả khủng hoảng tài chính.

Chính sách chính thức của đảng RN trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024—vốn không thay đổi—là đề xuất thay thế cấu trúc EU mang tính siêu quốc gia và dựa trên luật lệ bằng mô hình "hợp tác tự nguyện giữa các quốc gia thành viên", qua đó chấm dứt cam kết kéo dài 50 năm của Pháp đối với mô hình EU hiện tại. Pháp không thể đơn phương áp đặt một thay đổi triệt để như vậy, nhưng họ có thể làm đình trệ một phần, hoặc thậm chí toàn bộ, quy trình ra quyết định của EU.

Bardella có thể không phá hủy EU, nhưng ông sẽ dập tắt mọi hy vọng về việc đưa châu Âu tiến tới khả năng đối trọng tốt hơn với Trung Quốc, Nga và Hoa Kỳ. Trong khi EU tìm cách thúc đẩy cơ chế vay nợ chung, mở rộng ngân sách cũng như các chính sách chung về công nghiệp, nhập cư và quốc phòng, thì RN lại muốn cắt giảm ngân sách và quyền hạn của EU trong các lĩnh vực này. RN ủng hộ việc tăng ngân sách quốc phòng của Pháp nhưng lại phản đối chính sách quốc phòng chung của châu Âu, đồng thời vẫn giữ cam kết dài hạn về việc đưa Pháp rút khỏi cơ cấu quân sự tích hợp vốn là nền tảng của NATO. Một nước Pháp do phe cực hữu lãnh đạo cũng có khả năng sẽ từ bỏ kế hoạch của Tổng thống Macron về việc xây dựng nền tảng răn đe hạt nhân châu Âu thông qua việc triển khai các máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân của Pháp tại các quốc gia EU khác và Na Uy. Và mặc dù RN đã lên án cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, đảng này cũng liên tục phản đối việc EU và Pháp viện trợ cho Kyiv—một lập trường mà họ có thể sẽ đẩy mạnh hơn nữa nếu nắm quyền.

Khó có thể dự đoán mối quan hệ giữa Paris và Washington sẽ ra sao dưới một chính phủ Pháp do phe cực hữu lãnh đạo. Trump và Bardella có chung một số quan điểm và thái độ, đặc biệt là về vấn đề nhập cư, nhưng Bardella từng chỉ trích cách tiếp cận của Trump đối với Greenland, Venezuela, thương mại xuyên Đại Tây Dương và các biện pháp hạn chế nhắm vào các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ, coi đó là những hành động xâm phạm chủ quyền quốc gia. Đối tác của Bardella tại Mỹ trong phần lớn nhiệm kỳ của ông ấy thậm chí sẽ không phải là Trump, mà là người kế nhiệm ông ấy vào năm 2029.

Do đó, kết cục của cuộc bầu cử sắp tới tại Pháp vẫn hoàn toàn bất định. Tuy nhiên, tình hình hiện tại đã đưa đất nước này đến gần hơn với viễn cảnh do phe cực hữu lãnh đạo so với bất kỳ thời điểm nào kể từ sau Thế chiến II, và những "cú sốc" tiềm tàng từ viễn cảnh đó sẽ lan rộng khắp châu Âu. Tất nhiên, bất kỳ tổng thống nào xuất thân từ đảng RN cũng sẽ phải giằng co giữa việc thỏa hiệp và việc đáp ứng những kỳ vọng cũng như định kiến ​​của lực lượng cử tri nòng cốt của đảng. Nhưng ít nhất, kịch bản này cũng sẽ đẩy nước Pháp và châu Âu vào quãng thời gian năm năm đầy rối ren và bế tắc. Trong bối cảnh trật tự toàn cầu thời hậu chiến đang bị đảo lộn bởi các cường quốc như Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nga, Pháp và châu Âu khó có thể gánh chịu rủi ro từ một kịch bản như vậy.

MUJTABA RAHMAN hiện là Giám đốc điều hành phụ trách khu vực châu Âu tại Eurasia Group và là Nghiên cứu viên khách mời cấp cao tại Trường Kinh tế London (LSE). Trước đây, ông từng làm chuyên gia kinh tế tại Tổng vụ Các vấn đề Kinh tế và Tài chính thuộc Ủy ban Châu Âu, cũng như tại Bộ Tài chính Anh.

https://www.foreignaffairs.com/france/how-france-falls-far-right

***

How France Falls to the Far Right

The Growing Odds and Seismic Consequences of a Le Pen–Bardella Victory

National Rally leader Marine Le Pen in Paris, January 2026 Sarah Meyssonnier / Reuters

Next year, France could elect its first far-right leader since 1944. Campaigning for the elections, which are scheduled for next April, is already underway, and opinion poll after opinion poll shows that the Rassemblement National, also known as the RN or National Rally, has a commanding lead. The popularity of the RN—which was founded in 1972 as the National Front by Jean-Marie Le Pen, before being rebranded by his daughter Marine in 2018—has grown steadily over the past 30 years, boosted by unease over rising immigration and France’s economic struggles. In 2017 and 2022 presidential elections, this sentiment carried Marine Le Pen to the second round of voting, where she lost soundly to Emmanuel Macron both times.

But a rerun of those elections is not in store for 2027. Macron cannot run again, because of term limits, and as the RN continues gaining ground, his once unified base of establishment voters has dispersed. Le Pen is likely not running, either, after being found complicit in the embezzlement of EU funds, although she is appealing the decision. Still, surveys, such as one published by Odoxa in May, suggest that the RN’s president and likely candidate, Jordan Bardella, will win over 30 percent of first-round votes. No other candidate commands more than about 17 percent of current voters’ support.

A far-right victory in the second round is by no means guaranteed, but it is, for the first time, a serious possibility. The year 2027, in other words, could end up being France’s equivalent of a U.S. or British “2016” moment. A decade after Brexit shattered the consensus around the United Kingdom’s membership in the European Union and Donald Trump detonated mainstream U.S. politics, there are reasons to anticipate a rupture in French governance. And such a rupture would, in turn, send shock waves through the EU itself.

A far-right victory in France would be far more consequential than Hungary’s and Italy’s experimentations with far-right rule in recent years. With the fifth-largest Western economy, membership in the UN Security Council, and status as a nuclear state, France carries significant influence over the EU. It is a central and founding member of the bloc and still has about a dozen sovereign territories around the world. Compared with former Hungarian prime minister Viktor Orban or Italian Prime Minister Giorgia Meloni, a far-right president in the Palais de l’Élysée would have far more leverage to carry out the far-right playbook of subverting the EU’s law-based, supranational architecture. At a moment when the EU is seeking to strengthen its unity and global influence, to assert its sovereign independence from the United States, and to push back against Russia and China, the upcoming French election carries considerable risk.

GRADUALLY, THEN SUDDENLY

Since 1958, when French leader Charles de Gaulle oversaw a new constitution and established the Fifth French Republic in the wake of an attempted coup and political collapse, French politics have alternated predictably between the center-right and center-left. French voters, who tend to be cautious but also suspicious of incumbents, could expel whichever bloc was in power knowing that nothing substantial would change. But by 2017, the French had begun to agitate for something new. They had grown sick of the failures of both left and right to reduce unemployment and deliver improved living standards, state education, and health care. Macron, who founded a new political party and ran under the slogan “Neither left nor right,” offered a painless revolution. His approach was somewhat bolder and less corrupt than the muddle-through managerialism that went before him, but not much more successful. He reduced unemployment, but he failed to boost working- and middle-class incomes. Over his nine-year tenure, his failures have led more voters to believe that Bardella or Le Pen are now, as they say, the only alternative.

Many urban and educated voters retain a certain revulsion against the far right’s simplistic populism and racist origins, but many voters in the suburban, rural, and working classes are tempted by the RN’s agenda to crack down on illegal immigration, crime, and the rise of radical Islam. These issues are real, but they are not as acute as the right-leaning parts of the French media and far-right candidates paint them to be. After celebrations of a French soccer team’s victory in the Champions League turned into riots in May, for instance, Bardella said on television that the scenes were “reminiscent of civil war” and urged the French to “wake up,” because such rioters would soon “be breaking down the doors of apartment buildings and breaking into your homes.” He blamed the violence, in part, on immigration and the failure of France’s assimilation policies. The RN’s strongest electoral footholds tend to be in villages with only or mostly white inhabitants, or suburbs with little crime, but as in the United States and the United Kingdom, social media silos have reinforced conviction around this anger and sense of loss.

Mainstream French parties are also losing the economic argument. In past elections, center-left and center-right parties mocked the economic contradiction of Le Pen’s calls for both lower taxes and higher spending on social policies—a heavily revised version of her father’s antistate politics. But in the last nine years, Macron’s economic policy has spent freely to soften the blow of the COVID-19 lockdown on individuals and businesses and to alleviate the inflationary pain of the Ukraine war. These initiatives were popular, but they also added roughly $1.1 trillion to France’s national debt. Accumulated national debt is now around 118 percent of its GDP—nearly 20 percent higher than a decade ago and the third-highest proportion in Europe, after Greece and Italy. The country, in other words, is broke, and it is difficult to argue that an RN president would be less fiscally responsible.

LOST THE BATTLE, NOT THE WAR

There is little doubt that the RN candidate, whether Bardella or Le Pen, will win the election’s first round. The more important question, then, is whether he or she will be able to assemble a majority in round two. Much of this will depend on the opponent, and whether that candidate inspires French voters to stick with their innate caution or feeds their appetite for change.

In 2017 and 2022, Macron brought together a “Republican Front” of far-left, center-left, center, and center-right blocs to soundly defeat Le Pen. That coalition has not disappeared, but it has weakened. Elections for every town hall in France in March, which produced victories for many mainstream candidates, suggest that there is still an impulse among many voters of the center-left and center-right to vote tactically to keep the far right out of power. Such voters’ favored candidates include former Socialist President François Hollande, who has yet to declare but seems to believe that he can emerge as champion of the quarrelsome, moderate left, and Macron’s first prime minister, Édouard Philippe, who seeks to glue the splintered center and center-right into a revived version of the Gaullist movement that dominated French right-of-center politics for much of the late twentieth and early twenty-first centuries. Philippe is the current front-runner for second, with 17 percent of respondents in a May Odoxa poll saying that they would vote for him if the election were held that Sunday.

The year 2027 could be France’s equivalent of a U.S. or British “2016” moment.

But these politicians are but two in a field of at least 20 contenders, ranging from flavors of the Trotskyist far left to other nationalist-populist movements. Most significant, Philippe will have to contend with the magnetism and cynicism of the perennial far-left candidate Jean-Luc Mélenchon, who tracked 16 percent in the May Odoxa poll and whose voting base has demonstrated much less willingness to vote tactically to keep the RN out of power. Mélenchon lost to Le Pen in 2022’s first round by just over one percentage point and remains popular, especially with the young and with those in troubled multiracial inner suburbs of French cities. He is, however, also feared and detested by much of the rest of France, with only 15 of French respondents expressing trust in him in a May Toluna-Harris poll.

The proliferation of candidates may reduce the score needed to reach the runoff, making each candidate’s odds of winning something like a lottery. The decision over second place could be decided by just a few thousand votes, out of roughly 47 million. Those thousand votes could, in turn, determine the final result. One May poll by Toluna-Harris suggests that Philippe would lose to Bardella by eight percentage points, whereas Mélenchon would lose by more than 30.

The other great unknown is the Bardella effect. Le Pen, the RN’s de facto leader, has been positioning to run for years, and polls have her winning about 33 percent of voters in the first round, despite the March 2025 court ruling that she was complicit in the embezzling of roughly $5 million in EU funds. If she loses her appeal of the ruling, set to be announced on July 7, she will be banned from running for five years, and the candidacy will fall to Bardella, who polls suggest would win even more votes—around 35 percent, but possibly up to 38 percent. The RN is already preparing for this scenario, and Bardella is in a good position, having fashioned an effective twenty-first-century political persona, with a polished and approachable manner and a talent for speaking in calm sound bites on TV and on Tik Tok.

Bardella’s main weakness is his age. He will be 31 at the time of next year’s vote, and second-round voters would likely wonder whether he has what it takes to be head of state and how he would measure up to experienced bullies such as Trump and Russian President Vladimir Putin. In private, some RN strategists have suggested that Bardella would be better off as the RN candidate in 2032. If he does win next year, he could be overwhelmed by domestic and international crises and damage the RN in the long term.

ONLY THE BEGINNING

Whether an RN-led government could truly change France would depend on the legislative election that Bardella or Le Pen would almost certainly call after taking office. Almost every newly elected president has done this since 1958, and typically their party wins. But much of what made Macron’s second term such a struggle and, ultimately, a failure, was his inability to gain that advantage in 2022: with no clear majority in the legislature, he could not garner sufficient support to pass many of his initiatives on the economy, the budget deficit, and the national debt. The RN could fall into a similar trap, especially given its unpopularity in metropolitan France, and if it did, the country could be forced to endure several more years of parliamentary deadlock.

Whether it had a majority or not, though, the RN’s first big governing challenge would be its 2027 budget. Bardella has said that he would respect Macron’s commitment to reduce the budget deficit from five percent of GDP to the EU’s three percent limit by 2029. But the RN economic platform contains internal tensions that would make its governing approach hard to forecast. The party is trapped between statist and free market impulses and factions, the former favored by Le Pen and the latter backed by Bardella. The party has promised lower taxes but more social spending, and a reduced pension age for some workers but a higher one for those who enter the workforce late. Its budget plans depend on unrealistically high estimates for savings from slowing immigration, and thereby immigrants’ social benefits, and fighting fraud. Such economic uncertainty would mean that if the RN were elected, bond markets would likely revolt, selling French bonds and increasing the cost of government borrowing and servicing debt.

Bardella and Le Pen in Paris, September 2025Tom Nicholson / Reuters

Privately, RN strategists say that they would moderate many of their economic policies so long as they could claim victories on immigration and crime. The ultimate economic test for them will thus be if they can keep the French budget serviceable. Here, ironically, they are partly sheltered by France’s membership in the EU’s monetary union, which is much bigger, and therefore more stable, than a French currency would be. Still, if the RN mismanaged finances badly enough, the consequences wouldn’t just hurt France; the country’s economy is big enough that a deep French budget crisis would shake confidence in the entire euro currency itself.

A far-right victory could also lead to another acute spasm of the urban and inner-suburban riots that have exploded regularly since 2005. Politicians from Mélenchon’s far-left party, La France Insoumise, or France Unbowed, have all but promised such an outcome, saying that they would refuse to recognize a far-right victory and that there would be “five rounds” of votes next year—two in the presidential election, two in the parliamentary election, and one in the streets.

RN strategists know that they would face intense pressure from bond markets and the French technocracy from day one and that, to avoid the kind of meltdown that could destroy their government, they would have to compromise. Yet they would also be under pressure from their triumphant base to demonstrate that they were following through on their promise to abandon what they see as anti-French, pro-elite, and Eurocentric policies. Any sign that the RN was turning mainstream would provoke ridicule from opponents and anger from supporters.

YOUNG, SCRAPPY, AND HUNGRY

The RN is no longer the anti-Semitic, anti-European, anti-NATO, anti-American party that it was when founded in the 1970s, but it remains inward-looking and skeptical of the EU’s power. A far-right government taking control in France would change the country, but it would likely be even more destabilizing to the European Union. France is a large founding member state with a tradition of leading the way on European integration and EU policy, not one of undermining the club from within, as Orban’s far-right government in Hungary did. Many of its senior figures are sympathetic to Russia and Putin, and an RN government could block further aid to Kyiv, seek to unravel EU sanctions against Russia, and oppose Ukrainian membership to the EU.

Even if the RN failed to garner a parliamentary majority, having the presidency would, according to the French constitution, give it extensive authority over foreign policy, including France’s policy toward Europe. As the bloc’s second-largest economy after Germany, only permanent member of the UN Security Council, and only nuclear power, it could disrupt the EU through a series of extended legal and constitutional battles with Brussels.

Bardella has attempted to reassure nervous Europeans about such a possibility. In May, he suggested in a German media interview that he could form an alliance with center-right Chancellor Friedrich Merz to make Europe more competitive and less bureaucratic. Yet he would still likely pick a series of fights around issues such as France’s contribution to the EU budget, common European immigration policy, and EU rules on electricity pricing. Bardella has already argued that the free movement of people allowed in the EU should apply only to EU citizens, in effect re-creating internal borders. An RN government would also likely test the European single market by imposing a preference for French companies for local and national government contracts in France, which is currently prohibited by EU law.

France could bring some, if not all, EU decision-making to a halt.

The RN’s current budget proposal also depends on France refusing to pay a portion of its contributions to Brussels, which would violate EU law. This would provoke a crisis of faith in the EU. No country has ever refused to pay its contribution to the EU budget—not even the United Kingdom in the 1980s, when Prime Minister Margaret Thatcher demanded that the EU give the country its “money back” for what she alleged were overpayments. (In the end, British contribution requirements were lowered to compensate for what the EU recognized as overpayments.) If France refused payment altogether, the EU would be plunged into a lengthy political and possibly fiscal crisis.

The RN’s official policy in the 2024 European election, which it has not changed, was to propose to replace the law-based, supranational EU architecture with the “freely agreed cooperation between member states,” ending 50 years of French commitment to the current EU model. France could not impose such a drastic change unilaterally, but it could bring some, if not all, EU decision-making to a halt.

Bardella might not destroy the EU, but he would freeze all hopes of progress toward making Europe more capable of standing up to China, Russia, and the United States. Whereas the EU seeks to promote greater common borrowing, a bigger budget, and common industrial, immigration, and defense policies, the RN wants to reduce the EU’s budget and authority in these domains. The RN favors increasing the French defense budget, but it opposes a common European defense policy and remains committed, in the long term, to France quitting the integrated military structure that underlies NATO. A far-right-led France would also likely abandon Macron’s plan to create an embryonic European nuclear deterrent by positioning French nuclear-capable aircraft in other EU states and Norway. And although the RN has condemned Russia’s invasion of Ukraine, it has also systematically opposed EU and French aid to Kyiv, a position it would likely push even further if given the power to do so.

There’s no telling what the relationship between Paris and Washington would be under a far-right French government. Trump and Bardella share some ideology and attitudes, notably on immigration, but Bardella has criticized Trump’s approaches to Greenland, Venezuela, transatlantic trade, and restrictions on U.S. tech giants as attacks on national sovereignty. Bardella’s U.S. counterpart for most of his term wouldn’t even be Trump, but whoever succeeds him in 2029.

What the next election has in store for France, then, is by no means certain. But it is already bringing the country much closer to a far-right future than at any time since the end of World War II, and the possible shock waves would extend across Europe. Any RN president would, of course, be torn between compromise and feeding the expectations and prejudices of the party’s base. But at the very least, such a scenario would push France and Europe into five years of confusion and paralysis. Amid the upheaval of the postwar global order wrought by China, the United States, and Russia, that chance is something France and Europe can ill afford.

MUJTABA RAHMAN is Managing Director for Europe at the Eurasia Group and a Senior Visiting Fellow at the London School of Economics. He previously served as an economist at the European Commission’s Directorate-General for Economic and Financial Affairs and as an economist at the British Treasury.