4227 - Chiến tranh Trung Đông : Lực lượng Houthi, lá chủ bài "dự trữ" của Iran để gia tăng áp lực với Mỹ và Israel

Minh Anh RFI  

Ngày 08/06/2026, lực lượng nổi dậy người Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã tiến hành một cuộc tấn công bằng tên lửa chống Israel. Nhóm vũ trang này còn ban hành lệnh cấm lưu thông tầu thuyền của Israel tại Hồng Hải. Theo nhiều nhà quan sát, Iran một lần nữa đã nhờ cậy đến một trong số các đồng minh trong « trục kháng chiến » để gia tăng áp lực trong cuộc đối đầu vũ trang giữa Iran và liên quân Mỹ - Israel.

Những người ủng hộ Houthi biểu tình ủng hộ Iran chống Israel và Hoa Kỳ tại Sanaa, Yemen, Chủ nhật, ngày 01/03/2026. AP - Osamah Abdulrahman

Đây là lần thứ hai lực lượng Houthi phóng tên lửa vào Israel. Lần đầu tiên là vào tháng 03/2026 một tháng sau khi Mỹ - Israel phát động cuộc chiến chống Iran. Lực lượng phiến quân này, bao gồm chủ yếu những người thuộc nhánh Hồi giáo Zaydism, hệ phái Shia, có quan hệ chặt chẽ với Iran, nhưng chủ yếu trên bình diện quân sự hơn là tôn giáo. Với sự hậu thuẫn của Iran, lực lượng Houthi, vốn kiểm soát một phần lớn lãnh thổ Yemen, được trang bị drone và tên lửa nhằm gây bất ổn Ả Rập Xê Út.

Chuyên gia Adel Balawan, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về Irak, trả lời Les Echos, lưu ý, việc Israel tăng cường không kích phe Hezbollah tại Liban đã thúc đẩy « Iran quyết định tái kích hoạt "trục kháng chiến", bao gồm lực lượng Hồi giáo Hezbollah tại Liban, lực lượng Houthi ở Yemen hay các lực lượng dân quân Irak theo hệ phái Shia để chống Israel ». Iran tự tin nghĩ rằng nguyên trạng hiện nay – không chiến tranh không hòa bình – chứng tỏ « Trump không còn đáng tin cậy » nữa.

Đối với Teheran, số phận của Liban và việc chấm dứt cuộc chiến xâm lược của Israel tại Liban là một điều kiện tiên quyết cho các cuộc đàm phán của chính họ với Hoa Kỳ để dỡ phong tỏa eo biển Hormuz. Theo đánh giá của Pierre Razoux, giám đốc học viện Quỹ Nghiên cứu các thách thức chiến lược (FMES), thông điệp đưa ra rất rõ ràng : Hoặc Hoa Kỳ kềm hãm Israel ở Liban, hoặc Iran thả lực lượng Houthi ở Hồng Hải.

Iran đang nỗ lực gây sức ép với các nước vùng Vịnh, vốn dĩ phụ thuộc nhiều vào lưu thông hàng hải ở Hồng Hải để bán dầu. Mục tiêu là để họ thuyết phục chính quyền Trump kiềm chế thái độ hung hăng của thủ tướng Israel. Chuyên gia Adel Bakawan cảnh báo nếu eo biển Bal el Mandeb bị phong tỏa, « đó sẽ là một thảm họa toàn cầu ». Cho đến hiện tại đây là cửa ngõ thay thế để Ả Rập Xê Út xuất khẩu dầu thông qua ống dẫn Đông – Tây hướng ra cảng biển Yanbu ở Hồng Hải vào lúc eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Tuyến hàng hải này hiện đang được Liên Hiệp Châu Âu bảo vệ từ năm 2024 thông qua chiến dịch quân sự mang tên Apides, nhằm đáp trả các cuộc tấn công của phe Houthi ở Hồng Hải trong cuộc chiến giữa Israel và phe Hamas ở dải Gaza. Hiện tại, duy chỉ có tầu thuyền của Israel là bị đe dọa, tuy nhiên, chuyên gia Pierre Razoux lưu ý, « chỉ cần có mối liên hệ tài chính giữa các hãng của Israel với một con tầu là cũng đủ » nằm trong tầm ngắm của lực lượng Houthi.

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đúc kết từ hôm 08/04/2026, đối với nhiều nhà quan sát là không còn ý nghĩa. Thế giới đang bước vào một khu vực mới đầy biến động trong khi mọi giải pháp đều bế tắc. Cuộc đọ súng gần đây giữa Israel và Iran tuy ngắn ngủi, nhưng theo chuyên gia Pierre Rajoux, "Iran muốn chứng tỏ với Israel rằng họ vẫn trong cuộc chơi và sẵn sàng phản ứng nếu Israel vượt quá giới hạn".

Trong ván cờ này, rõ ràng tổng thống Mỹ đang lâm vào bế tắc vào lúc ông mong muốn đúc kết một thỏa thuận với Iran để chấm dứt xung đột. Nhà nghiên cứu Pierre Razoux kết luận : "Trump muốn khóa tay Netanyahu về hồ sơ Iran để ông không làm đổ vỡ các cuộc đàm phán, nhưng thủ tướng Israel liên tục đẩy mạnh cuộc chiến chống Hezbollah với hy vọng dành được lợi thế trong nước và nhất là khiêu khích Iran phản ứng thái quá, và do đó dẫn đến sai lầm".