4298 - DƯỚI TRĂNG BAO ĐỘ TUỐT GƯƠM MÀI
FB Lê Văn Thông
Trong những trang sách ấy, có một hình ảnh theo tôi suốt từ thời niên thiếu đến tận hôm nay. Đó là hai câu thơ của Đặng Dung:
“Thù trả chưa xong đầu đã bạc,
Dưới trăng bao độ tuốt gươm mài”
Ngày còn nhỏ, tôi chưa hiểu hết ý nghĩa của bài thơ. Nhưng hình ảnh một người tráng sĩ lặng lẽ mài kiếm dưới ánh trăng đã khiến tâm hồn non trẻ của tôi rung động. Trong trí tưởng tượng của đám học trò ngày ấy, đó là một con người mang trong lòng một lời hứa lớn lao với chính mình, dù thời gian trôi qua, tóc đã bạc mà vẫn không quên điều mình theo đuổi.
Có lẽ vì vậy mà bài thơ ấy ở lại rất lâu trong ký ức. Không phải bởi những từ ngữ cầu kỳ, mà bởi sức gợi của hình ảnh. Ánh trăng yên tĩnh, thanh kiếm sáng lạnh và dáng người cô độc tạo nên một bức tranh vừa đẹp vừa buồn. Đó là vẻ đẹp của sự kiên trì, của một ý chí không dễ dàng bị năm tháng làm phai nhạt.
Nhiều năm đã trôi qua. Những trang sách cũ ngày nào giờ chỉ còn trong ký ức. Nhiều bài học tôi đã quên, nhiều câu thơ cũng không còn nhớ trọn vẹn. Thế nhưng hình ảnh người tráng sĩ dưới trăng vẫn còn đó, như một nét chạm rất sâu trong tâm hồn.
Đôi khi tôi nghĩ, điều làm một câu thơ sống mãi không nằm ở những lời giải thích dài dòng. Nó sống mãi bởi mỗi lần nhớ lại, ta lại tìm thấy trong đó một phần của chính mình. Ai rồi cũng có những ước mơ dang dở, những dự định chưa thành, những điều vẫn âm thầm theo đuổi qua năm tháng. Và cũng như người tráng sĩ trong câu thơ ấy, chúng ta vẫn tiếp tục bước đi, dù thời gian lặng lẽ phủ bạc lên mái tóc.
Bây giờ nhìn lại, tôi hiểu rằng giá trị của con người không nằm ở việc đạt được bao nhiêu điều, mà nằm ở chỗ họ đã bền lòng với điều mình tin tưởng đến mức nào. Có những việc không nhất thiết phải hoàn thành mới trở nên ý nghĩa. Chỉ cần ta không bỏ cuộc, hành trình ấy đã mang một vẻ đẹp riêng rồi.
Và thế là, sau bao nhiêu năm, mỗi khi vô tình nhớ lại hai câu thơ cũ, tôi vẫn thấy thấp thoáng dưới ánh trăng xa xưa ấy bóng một người đang lặng lẽ mài kiếm. Hình ảnh ấy nhắc tôi rằng thời gian có thể làm mờ nhạt đi nhiều thứ, nhưng những điều thật sự chạm đến tâm hồn thì sẽ còn ở lại rất lâu, có khi là suốt cả một đời người.
Lê Văn Thông
CẢM HOÀI
Đặng Dung (1374-1414)
Thế sự du du nại lão hà,
Vô cùng thiên địa nhập hàm ca.
Thời lai đồ điếu thành công dị,
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa.
Trí chúa hữu hoài phù địa trục,
Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà.
Quốc thù vị báo đầu tiên bạch,
Kỷ độ Long Tuyền đái nguyệt ma.
1.Bản dịch của Tản Đà (1889 – 1939)
Việc đời man mác, tuổi già thôi!
Đất rộng trời cao chén ngậm ngùi.
Gặp gỡ thời cơ may những kẻ,
Tan tành sự thế luống cay ai!
Phò vua bụng những mong xoay đất,
Gột giáp sông kia khó vạch trời.
Đầu bạc giang san thù chửa trả,
Long tuyền mấy độ bóng trăng soi.
2.Bản dịch của Phan Kế Bính (1875 – 1921)
Việc đời bối rối tuổi già vay,
Trời đất vô cùng một cuộc say.
Bần tiện gặp thời lên cũng dễ,
Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay.
Vai khiêng trái đất mong phò chúa,
Giáp gột sông trời khó vạch mây.
Thù trả chưa xong đầu đã bạc,
Gươm mài bóng nguyệt biết bao rày.
3.Bản dịch thoát của Hàn Sĩ Nguyên
Sự đời trôi chảy, sớm già rồi
Trời đất vô cùng nhắp chẳng trôi
Hạ tiện gặp thời nên sự nghiệp
Anh hùng lỡ bước luống ngậm ngùi
Giúp vua dựng nước mong xoay đất
Gột giáp yên dân khó chuyển trời
Thù trả chưa xong đầu đã bạc
Dưới trăng bao độ tuốt gươm mài
(Lê Văn Thông sưu tầm và viết lại)
Nhận xét
Đăng nhận xét