4379 - Mối đe dọa ngày càng gia tăng: Các băng đảng ma túy Mexico ở châu Âu, Canada, châu Phi, khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.

Vanda Felbab-Brown

Ghi chú của biên tập viên: 

Thượng nghị sĩ Vanda Felbab-Brown điều trần trước Nhóm Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ về Kiểm soát Ma túy Quốc tế với chủ đề “ Vượt ra ngoài biên giới nước ta: Tầm ảnh hưởng toàn cầu của các băng đảng ma túy Mexico và những rủi ro đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ ”. Dưới đây là toàn văn bài điều trần của bà, được biên tập nhẹ về mặt văn phong.

Kính gửi Chủ tịch Cornyn, Đồng Chủ tịch Whitehouse và các thành viên đáng kính của nhóm nghị sĩ,

Cảm ơn quý vị đã tổ chức phiên điều trần này với chủ đề “Vượt ra ngoài biên giới: Tầm ảnh hưởng toàn cầu của các băng đảng ma túy Mexico và rủi ro đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ”. Hoạt động của các băng đảng ma túy Mexico bên ngoài Mexico và Hoa Kỳ có những tác động đáng kể đối với an ninh quốc gia và các đối tác của chúng ta, và xứng đáng nhận được sự quan tâm sát sao của Nhóm Thượng viện về Kiểm soát Ma túy Quốc tế. Tôi rất vinh dự được có cơ hội trình bày lời khai này như một bản ghi chép chính thức.

Tôi là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, nơi tôi điều hành Sáng kiến ​​về các tác nhân vũ trang phi nhà nước và loạt bài nghiên cứu của Brookings, “Đại dịch fentanyl ở Bắc Mỹ và tầm ảnh hưởng toàn cầu của ma túy tổng hợp”, đồng thời đồng điều hành Sáng kiến ​​An ninh Châu Phi. Lĩnh vực nghiên cứu của tôi bao gồm các nền kinh tế bất hợp pháp, như buôn bán ma túy và buôn bán động vật hoang dã, tội phạm có tổ chức và tham nhũng, cùng tác động của chúng đến các vấn đề an ninh của Hoa Kỳ và địa phương trên toàn thế giới. Tôi đã tiến hành nghiên cứu thực địa về các vấn đề này trên khắp châu Mỹ Latinh cũng như ở châu Á, châu Phi và Trung Đông.

Năm 2022, tôi đã viết một loạt bài báo tiên phong¹ ^trên tờ Mexico Today của báo El Reforma, trong đó nêu chi tiết sự bành trướng của các nhóm tội phạm Mexico ở Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, khu vực châu Á - Thái Bình Dương, châu Phi, châu Âu và Trung Đông:

• “Chính sách đối ngoại của băng đảng Sinaloa và CJNG – Phần I: Tại châu Mỹ.”
• “Chính sách đối ngoại của Sinaloa và CJNG – Phần II: Khu vực châu Á - Thái Bình Dương.”
• “Chính sách đối ngoại của Sinaloa và CJNG – Phần III: Châu Phi.”
• “Chính sách đối ngoại của băng đảng Sinaloa và CJNG – Phần IV: Thị trường cocaine và methamphetamine của châu Âu.”
• “Chính sách đối ngoại của băng đảng Sinaloa và CJNG – Phần V: Siêu than cốc của châu Âu, các vấn đề tương lai và Trung Đông.”

Loạt bài viết đó cũng chỉ ra những mối đe dọa mà sự bành trướng này gây ra cho an toàn công cộng và sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới, cảnh báo rằng sự bành trướng hơn nữa và những rủi ro nghiêm trọng hơn đang chờ đợi phía trước. Trong quá trình nghiên cứu và viết lách của mình kể từ đó, tôi đã tiếp tục theo dõi và khám phá những thách thức ngày càng gia tăng này.

Lời khai của tôi dưới đây dựa trên loạt bài báo đó và mở rộng các phát hiện của nó với những diễn biến cập nhật nhất về hoạt động của các băng đảng ma túy Mexico bên ngoài Mexico và Hoa Kỳ.

Viện Brookings là một tổ chức phi lợi nhuận của Hoa Kỳ chuyên về nghiên cứu độc lập và các giải pháp chính sách. Sứ mệnh của viện là tiến hành nghiên cứu độc lập chất lượng cao và dựa trên nghiên cứu đó, đưa ra các khuyến nghị sáng tạo, thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách và công chúng. Bản trình bày này chỉ thể hiện quan điểm cá nhân của tôi và không phản ánh quan điểm của Viện Brookings, các học giả, nhân viên, quan chức và/hoặc thành viên hội đồng quản trị khác của viện.

Tóm tắt

Trong thập niên qua, các nhóm tội phạm Mexico, đặc biệt là băng đảng Sinaloa và băng đảng Jalisco Nueva Generación (CJNG), đã mở rộng đáng kể hoạt động của chúng ra ngoài Mexico và Hoa Kỳ. Trong khi vẫn tiếp tục cung cấp cocaine từ Mỹ Latinh cho châu Âu và cố gắng phát triển các thị trường mới cho loại ma túy này ở Úc, New Zealand và châu Á, chúng cũng đang quảng bá và buôn bán các loại ma túy tổng hợp nguy hiểm hơn nhiều so với cocaine trên phạm vi quốc tế—đặc biệt là methamphetamine. Trong năm năm qua, chúng đã thiết lập các phòng thí nghiệm sản xuất methamphetamine trên khắp châu Âu và châu Phi, hợp tác với các đối tượng tội phạm địa phương và dạy họ cách sản xuất loại methamphetamine cực mạnh và gây chết người của Mexico.

Tại Mỹ Latinh, sự hiện diện của các băng đảng ma túy Mexico là rộng khắp và lâu dài nhất. Trải dài khắp lục địa, chúng bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, trong đó có việc tạo điều kiện cho việc trồng cây coca ở Colombia và buôn bán ma túy khắp lục địa, cũng như buôn lậu tiền chất và sản xuất thuốc viên ở Trung Mỹ. Tại châu Á, các nhóm tội phạm Mexico hợp tác với các mạng lưới Trung Quốc và Ấn Độ để buôn lậu fentanyl và tiền chất methamphetamine, đồng thời sử dụng các mạng lưới rửa tiền của Trung Quốc. Nhưng dường như chúng cũng đang tìm cách phát triển thị trường cocaine không chỉ ở Úc và New Zealand, mà còn ở Đông Á.

Tại Úc và New Zealand, các băng đảng ma túy Mexico gần đây đã vượt qua các nhóm tội phạm Trung Quốc lâu đời về nguồn cung cấp methamphetamine.

Châu Phi không còn chỉ là điểm trung chuyển cho các chuyến hàng cocaine của các băng đảng ma túy Mexico hay việc mua các hóa chất tiền chất từ ​​Trung Quốc và Ấn Độ. Mặc dù Tây Phi và vùng Sahel vẫn là những tuyến đường vận chuyển cocaine khổng lồ đến châu Âu, và lục địa này chằng chịt hoạt động buôn lậu tiền chất và các loại ma túy khác, các băng đảng Mexico đã bắt đầu thiết lập các phòng thí nghiệm sản xuất methamphetamine ở Nigeria, Nam Phi và Kenya để đáp ứng nhu cầu ở các khu vực như châu Á - Thái Bình Dương cũng như trong nước.

Các băng đảng ma túy cũng đã thiết lập các phòng thí nghiệm tương tự ở Hà Lan, Bỉ, Pháp, Ba Lan, Bulgaria, Romania và có thể ở những nơi khác tại châu Âu. Việc mở rộng sử dụng ma túy đá trên lục địa, điều mà các băng đảng dường như đang hướng tới, tạo ra những rủi ro cao đối với sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh tỷ lệ tử vong và mắc bệnh cao do ma túy đá Mexico, nguy cơ còn nằm ở chỗ nghiện ma túy đá sẽ trở thành con đường dẫn đến việc sử dụng fentanyl ngày càng gia tăng.

Các băng đảng ma túy Mexico cũng buôn lậu methamphetamine qua Hoa Kỳ, Canada và Trung Đông, đồng thời rửa tiền ở cả ba khu vực này.

Trên toàn thế giới, sự gia tăng buôn bán ma túy dẫn đến việc sử dụng ma túy ngày càng tăng, vì các băng đảng ma túy trả tiền cho các đối tác địa phương bằng ma túy thay vì tiền mặt, và các đối tác này sau đó cần phát triển thị trường tiêu thụ ma túy trong nước để có được nguồn vốn. Các quốc gia châu Phi và đảo Thái Bình Dương dọc theo các tuyến đường buôn bán ma túy nằm trong số những nơi mới nhất phải gánh chịu hậu quả về sức khỏe cộng đồng.

Tại các thị trường bên ngoài Mexico—cũng giống như ở Hoa Kỳ—các nhóm tội phạm Mexico không tìm cách phân phối ma túy ở cấp độ bán lẻ. Chúng để việc bán lẻ đó cho các nhóm tội phạm địa phương. Thay vào đó, chúng tổ chức khâu đầu nguồn của chuỗi cung ứng—như sản xuất, buôn lậu và phân phối bán buôn, thường là liên minh với các đối tác địa phương.

Giống như ở Mexico, các nhóm tội phạm cũng đã đa dạng hóa các hoạt động bên ngoài của chúng ngoài buôn bán ma túy, bao gồm cả buôn lậu và buôn người; khai thác vàng bất hợp pháp, như ở Ecuador; đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý (IUU), như ở Costa Rica và Trung Mỹ; và buôn bán động vật hoang dã, như ở châu Phi.

Tại nhiều khu vực ở Mỹ Latinh, như Colombia, Ecuador và Costa Rica, sự hiện diện và ảnh hưởng của các băng đảng ma túy Mexico đã làm gia tăng đáng kể bạo lực tội phạm và khiến việc trấn áp trở nên phức tạp và khó khăn hơn. Điều này đặc biệt đúng khi băng đảng Sinaloa và CJNG cạnh tranh nhau trong cùng một quốc gia về các đồng minh địa phương, sản xuất bất hợp pháp và các tuyến đường buôn lậu, và đòi hỏi các mối quan hệ độc quyền. Mặc dù ở châu Âu, châu Phi và khu vực châu Á - Thái Bình Dương, các băng đảng Mexico hoạt động kín đáo và không có nhiều sát thủ và hỏa lực mạnh, sự xuất hiện của chúng đã gắn liền với sự leo thang bạo lực tội phạm giữa các nhóm tội phạm địa phương, ngay cả ở Úc. Và việc chúng xâm phạm và nỗ lực thay thế các nhà cung cấp ma túy đá Trung Quốc ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng có thể dẫn đến những cuộc xung đột tương tự giữa các đồng minh địa phương của các nhóm tội phạm Trung Quốc và Mexico.

Sự xuất hiện của các băng đảng ma túy Mexico thường tạo điều kiện cho các nhóm tội phạm địa phương tăng cường hỏa lực và mở rộng hoạt động tội phạm vượt ra ngoài việc sản xuất ma túy đá – đa dạng hóa sang nhiều lĩnh vực kinh tế bất hợp pháp và hợp pháp khác. Sự hiện diện của các băng đảng này cũng có thể làm gia tăng tham nhũng ở địa phương.

Các băng đảng ma túy Mexico gây ra mối đe dọa đối với an ninh công cộng, pháp quyền, sự phát triển kinh tế và môi trường bền vững, sức khỏe cộng đồng, và thậm chí cả an ninh quốc gia của Hoa Kỳ - cả ở Hoa Kỳ và các quốc gia khác nơi chúng thiết lập hoạt động.

Việc các băng đảng ma túy bành trướng ra nước ngoài làm suy yếu nỗ lực thực thi pháp luật của Mỹ chống lại chúng bằng cách tạo ra các hệ thống sản xuất và buôn bán ma túy, rửa tiền và dòng tiền bất hợp pháp bền vững và dư thừa. Kết quả là, các hành động chống rửa tiền và quốc tế của Mỹ tại Mexico hoặc bất kỳ địa điểm nào khác trở nên kém hiệu quả hơn.

Sự bành trướng của các băng đảng ma túy Mexico cũng làm suy yếu các đối tác của Mỹ và khiến họ dễ bị tổn thương trước các hoạt động bất chính. Bên cạnh việc sử dụng ma túy nguy hiểm và gia tăng bạo lực tội phạm, các mối đe dọa còn bao gồm những vấn đề khác, chẳng hạn như mất đa dạng sinh học, tính bền vững kinh tế và an ninh lương thực khi các băng đảng Mexico thúc đẩy buôn bán động vật hoang dã địa phương hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không được quản lý (IUU). Hoạt động của các băng đảng Mexico cũng có thể làm suy yếu an ninh chuỗi cung ứng của Mỹ, chẳng hạn như khoáng sản quan trọng, hoặc tính toàn vẹn tài chính và ổn định kinh tế của các đối tác. Rủi ro cũng bao gồm các mối đe dọa đối với nền dân chủ khi bạo lực tội phạm và tham nhũng dẫn đến chủ nghĩa độc tài hoặc tạo cơ hội cho các thế lực thù địch như Nga lợi dụng.

Việc các băng đảng ma túy Mexico mở rộng phạm vi hoạt động toàn cầu đòi hỏi sự hợp tác thực thi pháp luật quốc tế mạnh mẽ hơn chống lại các nhóm này. Các yếu tố để xây dựng chiến lược như vậy của Hoa Kỳ bao gồm:

• Nâng cao nhận thức ở nước ngoài về các mối đe dọa liên quan đến các băng đảng ma túy Mexico và hỗ trợ các cơ quan chính phủ trên toàn thế giới phát triển năng lực tình báo và các công cụ thực thi pháp luật chống lại chúng.
• Chia sẻ thông tin tình báo.
• Ưu tiên triệt phá các phòng thí nghiệm sản xuất ma túy đá bất hợp pháp, đường dây buôn bán thuốc phiện tổng hợp và các mạng lưới tội phạm Mexico và địa phương đứng sau chúng.
• Phá vỡ các mạng lưới tội phạm Mexico và ưu tiên các nhóm bắt tay với chúng.
• Đối phó với các hoạt động của các nhóm tội phạm Mexico ngoài lĩnh vực buôn bán ma túy.
• Phá vỡ các mạng lưới rửa tiền có liên quan đến các nhóm tội phạm Mexico.
• Giảm thiểu tham nhũng và các hệ thống thân hữu, đồng thời thiết lập các hệ thống pháp luật độc lập, phi chính trị.
• Ưu tiên các hành động chống lại các nhóm tội phạm Mexico có liên hệ với các mạng lưới khủng bố hoặc các quốc gia thù địch.
• Tuân thủ nghiêm ngặt các quyền con người và tự do dân sự, đồng thời yêu cầu lực lượng thực thi pháp luật phải chịu trách nhiệm.

Chuẩn bị cho những hậu quả cấp độ hai.

Sự lan rộng hoạt động của các băng đảng ma túy Mexico ra ngoài phạm vi Mexico và Hoa Kỳ.

Như tôi đã trình bày chi tiết trong loạt bài năm 2022 trên chuyên mục Mexico Today của báo El Reforma, băng đảng Sinaloa đã dẫn đầu sự lan rộng của các nhóm tội phạm Mexico ra ngoài biên giới Mexico trên toàn thế giới. Sự hiện diện của chúng ở Mỹ Latinh là rộng khắp nhất: Bắt đầu từ việc các băng đảng thiết lập hoạt động ở Trung Mỹ để vận chuyển cocaine về phía Hoa Kỳ, sau đó phát triển mạnh ở Colombia từ cuối những năm 2000 và cuối cùng lan sang Ecuador, Panama, Chile, Costa Rica và nhiều quốc gia Mỹ Latinh khác. Ngoài buôn bán cocaine và buôn lậu các hóa chất tiền chất, các hoạt động của các băng đảng ở Mỹ Latinh còn bao gồm cả các hệ thống dự phòng và thứ cấp thực tế để sản xuất ma túy tổng hợp, chẳng hạn như các phòng thí nghiệm sản xuất methamphetamine và các cơ sở ép thuốc ở Guatemala. Các cơ sở ép thuốc bất hợp pháp ở Guatemala cũng bị cáo buộc liên quan đến việc các băng đảng trộn methamphetamine và fentanyl vào các loại thuốc hợp pháp được bán ở Mexico cho khách du lịch quốc tế, chẳng hạn như Adderall. ² Phần lớn việc sản xuất fentanyl và methamphetamine vẫn diễn ra bên trong Mexico. ³

Tại Mỹ Latinh, các băng đảng ma túy Mexico cũng tham gia vào hoạt động khai thác mỏ và khai thác gỗ bất hợp pháp, buôn bán động vật hoang dã, đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không được quản lý (IUU), buôn lậu người di cư và buôn người.

Vào giữa những năm 1990, băng đảng Sinaloa đã hợp tác với các nhóm tội phạm Ý để phát triển thị trường cocaine ở châu Âu , ban đầu cử người đến đó và cuối cùng dẫn đến sự bùng nổ tiêu thụ cocaine. Ngày nay, chuỗi cung ứng cocaine của các băng đảng Mexico bao gồm quan hệ đối tác với nhiều đối tác tội phạm khác nhau ở châu Âu, bao gồm các nhóm Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Ba Lan, Maroc, Albania, Thổ Nhĩ Kỳ, Balkan và Ireland.

Chỉ vài năm sau, vào đầu những năm 2000, các thủ lĩnh của băng đảng Sinaloa, Joaquín Archivaldo Guzmán Loera, thường được biết đến với biệt danh El Chapo, và Ismael Zambada García, biệt danh El Mayo, cũng đã xây dựng quan hệ với các nhóm tội phạm Trung Quốc, bao gồm cả các băng đảng 14K và Sun Yee On, vốn thống trị miền nam Trung Quốc. Băng đảng Sinaloa thực hiện việc mở rộng sang châu Á chủ yếu để đảm bảo chuỗi cung ứng cho việc sản xuất ma túy đá ở Mexico. ⁴ Nhưng hợp tác với các đối tác Trung Quốc và Hồng Kông, các băng đảng Mexico cũng đã cố gắng phát triển thị trường cocaine ở Đông Á, nhưng việc sử dụng cocaine đã không phát triển mạnh ở đó vào thời điểm đó. Tuy nhiên, 20 năm sau, băng đảng Sinaloa và CJNG một lần nữa lại nhắm đến việc xây dựng thị trường cocaine ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương , đặc biệt là ở Úc và New Zealand. Các quốc đảo ở Thái Bình Dương, như Fiji, Tonga, Samoa và Papua New Guinea, đã trở thành những kênh trung chuyển quan trọng cho hoạt động buôn bán ma túy, đồng thời phải gánh chịu sự gia tăng sử dụng ma túy và lây lan HIV. ^5. Trong những năm gần đây, các hoạt động hậu cần của các băng đảng ma túy Mexico đã thiết lập cơ sở hoạt động tại Indonesia, Philippines và Hàn Quốc.

Cả băng đảng Sinaloa và CJNG đều đã mở rộng mối liên hệ với châu Á sang các nhà cung cấp tiền chất fentanyl từ Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời bao gồm cả các hoạt động khác ngoài ma túy, như buôn bán gỗ, buôn lậu động vật hoang dã và đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không được quản lý (IUU). ⁶

Hoạt động của băng đảng Sinaloa ở châu Phi trong 15 năm qua đã mở rộng ra ngoài phạm vi buôn bán cocaine và khu vực Tây Phi, vốn là tuyến đường vận chuyển cocaine quan trọng đến châu Âu. Các tuyến đường buôn lậu ma túy và tiền chất của chúng hiện nay trải khắp lục địa. Băng đảng Sinaloa cũng tham gia vào hoạt động buôn người và buôn bán động vật hoang dã trong và từ châu Phi.

Trong thập kỷ qua, băng đảng Sinaloa đã phát triển các tuyến đường buôn bán ma túy đá và rửa tiền thông qua Canada cũng như ở Trung Đông . Tuy nhiên, các băng đảng ma túy Mexico không được biết đến là đã thiết lập các phòng thí nghiệm sản xuất ma túy đá ở Canada hoặc cung cấp ma túy đá hay fentanyl trong nội địa Canada hoặc từ Canada sang Hoa Kỳ. Thay vào đó, có một thị trường fentanyl và ma túy đá riêng biệt ở Canada do các nhà hóa học độc lập và các nhóm tội phạm mô tô điều hành, những người tổng hợp ma túy đá và fentanyl tại các siêu phòng thí nghiệm của Canada và thống trị việc phân phối ma túy trong nước. Ma túy đá và fentanyl mà các băng đảng Mexico mang đến Hoa Kỳ được sản xuất tại Mexico.

Điều quan trọng là, ở châu Âu và châu Phi, băng đảng Sinaloa đã tổ chức sản xuất ma túy đá, một hoạt động mà chúng cũng thực hiện với sự kiểm soát trực tiếp hơn ở Tam giác phía Bắc của Trung Mỹ. Sinaloa, cũng như CJNG, đang thúc đẩy sự mở rộng thị trường ma túy đá ở những khu vực này và phát triển các chuỗi sản xuất cung ứng cho các thị trường có lợi nhuận cao ở Úc và New Zealand. Các băng đảng này cạnh tranh với các nhà cung cấp ma túy đá khác, chẳng hạn như các nhóm tội phạm Trung Quốc, để thống trị nguồn cung ma túy đá trong nước và toàn cầu.

Trong các hoạt động bên trong và bên ngoài Mexico, các băng đảng ma túy cũng mở rộng các hoạt động rửa tiền quốc tế, các đối tác và phương pháp của chúng.

Nơi mà băng đảng Sinaloa, kẻ tiên phong, đã đi đến, đối thủ chính của nó, CJNG, kẻ bắt chước thậm chí còn bạo lực hơn, đã theo sau. Giống như Sinaloa, CJNG đang xây dựng các phòng thí nghiệm sản xuất ma túy đá bên ngoài châu Mỹ, chẳng hạn như ở châu Âu, đồng thời buôn bán cocaine và methamphetamine trên toàn thế giới. Nó đã phát triển các mạng lưới buôn bán ma túy ở châu Phi và thiết lập quan hệ đối tác để cung cấp tiền chất ở Trung Quốc và Ấn Độ. Trên khắp châu Mỹ Latinh, nó cạnh tranh bạo lực với băng đảng Sinaloa để giành quyền kiểm soát các đồng minh, người đại diện, chư hầu và các tuyến đường và trung tâm buôn bán ma túy địa phương. Nó cũng đã đa dạng hóa hoạt động kinh doanh ngoài ma túy.

Tính đến thời điểm hiện tại, cuộc xung đột nội bộ giữa các phe phái Chapitos và Mayitos của băng đảng Sinaloa ở Mexico kể từ tháng 9 năm 2024 dường như không ảnh hưởng đến các hoạt động của Sinaloa bên ngoài Mexico. Trong khi đó, một số nhà phân tích đặt câu hỏi liệu băng đảng Sinaloa có còn tồn tại hay không và cho rằng các phe phái của nó hiện đang hoạt động hoàn toàn độc lập, không có bằng chứng nào cho thấy ^sự chia rẽ bạo lực, đổi tên hoặc giảm tốc độ hoạt động bên ngoài Mexico. Nhưng nếu điều đó xảy ra, bạo lực có thể gia tăng bên ngoài Mexico, bao gồm cả các vụ thâu tóm hoạt động của Sinaloa ở nước ngoài bởi CJNG hoặc các nhóm tội phạm địa phương.

Nguồn: The spiking threat: Mexican cartels in Europe, Canada, Africa, the Asia-Pacific, and Latin America

https://www.brookings.edu/articles/the-spiking-threat-mexican-cartels-in-europe-canada-africa-the-asia-pacific-and-latin-america/